ĐỔI mới PHƯƠNG PHÁP dạy và học môn ĐƯỜNG lối CÁCH MẠNG của ĐẢNG CỘNG sản VIỆT NAM TRONG THỜI kỳ hội NHẬP

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC MÔN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP Hồ Ngọc Vinh * Võ Thị Hồng Hiếu ** Đặt vấn đề: Trong giai đoạn hiện nay, t

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC MÔN ĐƯỜNG LỐI

CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP

Hồ Ngọc Vinh *

Võ Thị Hồng Hiếu **

Đặt vấn đề: Trong giai đoạn hiện nay, tình hình trong nước

và quốc tế có những biến động, phức tạp; song Đảng Cộng sản Việt

Nam vẫn kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa

xã hội nhằm xây dựng nước ta: “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ,

công bằng, văn minh” Để thực hiện mục tiêu đó, trước hết cần có

sự thống nhất ý chí và hành động của toàn Đảng, toàn dân Yêu cầu

đó đặt ra cho công tác giáo dục chính trị, tư tưởng nói chung và quá

trình học tập, thực hiện đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam nói

riêng trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu

Nội dung:

Trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí

Minh đã dạy rằng: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội trước hết cần

phải có con người xã hội chủ nghĩa” 1 ; nghĩa là xây dựng thế hệ

tương lai của đất nước phải là một nhiệm vụ chiến lược, đi trước

một bước so với xây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội ở

Việt Nam Mục đích của việc chăm lo bồi dưỡng thế hệ trẻ là đào

* Nghiên cứu sinh, thạc sĩ, Phó Trưởng phòng Tổ chức cán bộ - Trường ĐH Tài nguyên và Môi

trường TP HCM.

** Thạc sĩ, Giảng viên Khoa Lý luận chính trị - Trường ĐH Tài nguyên và Môi trường TP HCM

tạo ra những con người mới, vừa hồng vừa chuyên, những cán bộ mới cho cách mạng, những chiến sỹ kiên cường đấu tranh vì độc lập, tự do, hạnh phúc và phồn vinh cho dân tộc Tư tưởng ấy của Người vẫn còn ý nghĩa sâu sắc và vô cùng cấp thiết trong giai đoạn hiện nay

Trước bối cảnh quốc tế và trong nước có nhiều biến động to lớn và phức tạp hiện nay, Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội cho đất nước

Để thực hiện thắng lợi mục tiêu đó, trước hết cần phải có sự thống nhất ý chí và hành động của toàn Đảng và toàn thể dân tộc Yêu cầu

đó đặt ra cho công tác giáo dục chính trị, định hướng tư tưởng nói chung và việc học tập chủ trương, đường lối của Đảng nói riêng trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu Làm thế nào

để công tác giáo dục chính trị nói chung và việc dạy – học đường lối, chủ trương của Đảng có hiệu quả thiết thực đang là nỗi trăn trở lớn của đội ngũ cán bộ nghiên cứu, giảng dạy lĩnh vực này

Nhận thức rõ nhiệm vụ quan trọng đó, thời gian qua các trường đại học, cao đẳng trong cả nước đã triển khai giảng dạy và học tập các môn lý luận chính trị cho sinh viên tất cả các chuyên ngành Trong đó, môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (trước năm 2008) và môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay giữ vị trí và vai trò đặc biệt quan trọng

Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐLCMCĐCSVN) là một hệ thống gồm những vấn đề chiến lược và những chủ trương, chính sách lớn của Đảng về mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp của cách mạng Việt Nam, thể hiện qua Cương lĩnh và Nghị quyết của Đảng Đường lối cách mạng là một

bộ phận quan trọng nhất thể hiện sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Đường lối cách mạng có nhiều cấp độ khác nhau vừa mang tính tổng quát xuyên suốt, vừa gắn liền với từng thời kỳ, vừa cụ thể từng lĩnh vực, từng ngành hoạt động, từng tổ chức

ĐLCMCĐCSVN là khoa học lý luận về sự lãnh đạo của Đảng, phạm vi môn học rất rộng và đi vào chiều sâu Nội dung các chương có sự khác nhau song đều tập trung thống nhất có ba phần chính, đó là: Bối cảnh lịch sử trong nước và quốc tế hay nói cách

khác là cơ sở hoạch định đường lối cách mạng Việt Nam, gồm những thuận lợi và khó khăn cần giải quyết; nội dung của đường lối trong từng thời kỳ cách mạng: dân tộc dân chủ nhân dân, cách mạng

xã hội chủ nghĩa và nhất là thời kỳ đổi mới đất nước; sau cùng là ý nghĩa lịch sử hay đánh giá tổng quát và bài học kinh nghiệm Với những nội dung như vậy đòi hỏi phải có cách nhìn toàn diện, xuyên suốt toàn bộ chặng đường đã qua, rút ra những bài học lớn, có ý nghĩa sâu sắc Đồng thời, dự báo và xây dựng đường lối cách mạng trong giai đoạn sắp tới Đây là những tri thức có được từ nội dung đường lối cho nên khi kết luận phải hết sức thận trọng, tránh sự nhầm lẫn sang khoa học Lịch sử Đảng thì mới làm rõ tính độc lập, sáng tạo của đường lối

ĐLCMCĐCSVN là môn học ra đời muộn hơn so với các môn khoa học nghiên cứu về Đảng Cộng sản Việt Nam như: Lịch

sử Đảng, Xây dựng Đảng…Trên cơ sở kế thừa những môn khoa học trước, môn học này đã cung cấp những luận cứ hết sức quan trọng cho việc hoạch định đường lối của Đảng trong từng thời kỳ, nhất là đối với yêu cầu tiếp tục đổi mới đất nước trong giai đoạn hiện nay Đường lối đúng đắn là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam, đồng thời cũng là minh chứng quan trọng khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng đối với đất nước

Việc giảng dạy và học tập môn ĐLCMCĐCSVN nói riêng và các môn lý luận chính trị nói chung trong các trường đại học, cao đẳng có mục tiêu là bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, bồi dưỡng thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng, xây dựng và củng cố lòng tin vững chắc cho sinh viên vào sự lãnh đạo của Đảng, vào sự nghiệp của đất nước, góp phần quan trọng vào

việc đào tạo một đội ngũ “con người xã hội chủ nghĩa” cho đất

nước Môn ĐLCMCĐCSVN sẽ giúp sinh viên hiểu được lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng; nắm bắt đường lối bảo vệ và xây dựng đất nước hiện nay Từ đó, ra sức phấn đấu, hướng mọi suy nghĩ và hành động vào thực hiện các quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Đây

là môn học có vị trí và vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu chiến lược đào tạo toàn diện của giáo dục - đào tạo nước nhà

Trong công tác giảng dạy và học tập môn ĐLCMCĐCSVN thời gian qua đã đạt được một số thành tựu nhất định như: chấm dứt được tình trạng thầy đọc, trò chép, sinh viên đã có khả năng ghi chép tóm tắt bài giảng của thầy Một số giảng viên đã đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính chủ động của sinh viên Hình thức kiểm tra, đánh giá đã có những thay đổi rõ rệt, đánh giá chính xác hơn kiến thức của sinh viên, hạn chế được phần lớn hiện tượng quay cóp trong thi cử Đồng thời, tài liệu phục vụ cho việc học tập môn học đã được quan tâm, chú ý Chất lượng đội ngũ giảng dạy cũng đã được nâng lên một bước Điều kiện vật chất phục vụ cho công tác giảng dạy cũng đã được cải thiện đáng kể

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, việc giảng dạy và học tập các môn khoa học này vẫn còn những bất cập, hạn chế Trước tiên, cần nhận thấy rằng, đội ngũ cán bộ giảng dạy môn học này còn thiếu so với yêu cầu, dẫn đến tình trạng quá tải giờ dạy của giảng viên, thiếu thời gian đầu tư cho nghiên cứu khoa học Việc đổi mới phương pháp giảng dạy tiến triển chậm, hiệu quả chưa cao

Hiện nay, trong khi giảng dạy môn hầu hết giảng viên sử dụng phương pháp truyền thống, diễn giảng, thuyết giảng là chủ yếu Cách thức giảng dạy còn thiên về lý luận, chưa tìm ra những phương thức hiệu quả giúp sinh viên chủ động hơn trong tiếp thu kiến thức và sử dụng những kiến thức lĩnh hội được để luận giải các vấn đề của cuộc sống Trong quá trình giảng dạy, giảng viên chưa đặt ra yêu cầu cao đối với sinh viên Việc tổ chức, hướng dẫn phương pháp học tập cho sinh viên chưa được chú trọng đúng mức Thầy chưa đánh thức được sự đam mê, khả năng tư duy của người học Lý thuyết khô khan, giáo điều, ít gắn với thực tiễn, chưa soi rọi vào những vấn đề phức tạp của cuộc sống Điều đó làm cho sinh viên ít quan tâm đến môn học và ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giảng dạy

Về phía người học, phần lớn sinh viên không đọc tài liệu tham khảo Học chỉ cần “nhắc lại” những điều thầy đã nói, giáo trình viết, học thuộc lòng, thi hết học phần Mục đích học tập của sinh viên mang nặng tính thi cử, trả nợ môn học Điều này dẫn đến hậu quả là chất lượng học tập của sinh viên thấp, khả năng nắm bắt

kiến thức bài học không sâu, từ đó dẫn đến những nhận thức không đúng Đặc biệt, tình trạng thờ ơ, chán học môn này rất phổ biến Đa

số sinh viên chưa có ý thức cao với môn học, cho rằng đây là môn học phụ, dẫn đến thái độ ỷ lại, thụ động, thiếu tích cực, chưa có phương pháp và hình thức học tập sáng tạo

Về chương trình của môn học cũng còn những bất cập nhất định Tuy giáo trình quốc gia đã được biên soạn và nhiều lần chỉnh sửa, nhưng khối lượng kiến thức còn nhiều so với thời lượng môn học, nội dung có nhiều vấn đề vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của người học Trước thực trạng như vậy, việc đề ra các giải pháp để nâng cao chất lượng dạy và học môn ĐLCMCĐCSVN là điều hết sức cần thiết Qua quá trình nghiên cứu và thực tiễn kinh nghiệm giảng dạy, chúng tôi đề xuất một số giải pháp như sau:

Thứ nhất, cần quán triệt và thực hiện nghiêm túc quan điểm

chỉ đạo của Bộ Chính trị về việc giáo dục, học tập các môn lý luận chính trị trong các trường đại học, cao đẳng Bộ Giáo dục và Đào tạo

đã chỉ đạo cụ thể các trường triển khai thực hiện việc giảng dạy các môn lý luận chính trị trong giai đoạn hiện nay nhằm phục vụ cho sự nghiệp bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước.Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng có nơi, có lúc xem nhẹ việc giảng dạy, học tập các môn lý luận chính trị nói chung và môn ĐLCMCĐCSVN nói riêng Từ đó,

dẫn đến quá trình tổ chức dạy và học môn học này theo kiểu “Dạy

cho có, học cho qua” Đây là những sai lầm về nhận thức dẫn đến

những hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện, cần nhanh khắc phục

Thứ hai, thông qua việc dạy – học môn ĐLCMCĐCSVN, đội

ngũ thầy cô giáo cần phát huy vai trò “thổi lửa” giáo dục chính trị, định hướng tư tưởng đúng đắn cho sinh viên, tiếp nối truyền thống hào hùng của dân tộc và góp phần tạo dựng niềm tin cho thế hệ trẻ vào sự nghiệp đổi mới, vào mục tiêu, lý tưởng của Đảng Để thực hiện điều đó, cần lồng ghép, gắn kết những nội dung của chủ trương, đường lối với lòng yêu nước, ý thức quốc gia dân tộc, lòng

tự hào về quê hương đất nướcvà sự kế thừa những truyền thống quý báu của dân tộc Từ đó, nâng cao ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước để góp phần đấu tranh bảo

vệ và xây dựng đất nước

Thứ ba, về phương pháp giảng dạy, học tập: Để môn học này

trở nên gần gũi, dễ tiếp nhận và có ý nghĩa thiết thực đối với sinh viên thì phương pháp và hình thức dạy - học phải đa dạng và phù hợp, tạo sự hứng thú cho người học

- Thuyết giảng để chuyển tải nội dung cơ bản: phương pháp này không thực hiện theo kiểu truyền thống, truyền đạt một chiều từ người dạy đến người học mà cần thực hiện theo phương pháp tương tác, nêu vấn đề một cách có hệ thống, có trọng tâm, để người học chủ động suy nghĩ, tự tìm ra cách tiếp cận nội dung phù hợp nhất Trong phương pháp này cần chú trọng liên hệ chặt chẽ những vấn đề lý luận với thực tiễn, vận dụng những chủ trương, đường lối của Đảng để giải quyết những vấn đề thực tiễn đời sống đất nước đang diễn ra hết sức sinh động

- Cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa chuyển tải kiến thức cơ bản trong tổ chức giảng dạy với tổ chức thảo luận, xêmina, sinh hoạt ngoại khóa, nhất là tham quan các di tích lịch sử, các cơ sở kinh tế -

xã hội… để sinh viên không những nắm vững kiến thức, mà còn “tận mục sở thị” những vấn đề của thực tiễn đời sống Từ đó chủ động vận dụng kiến thức vào thực tiễn, giải quyết những vấn đề vướng mắc theo đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

Thứ tư, cùng với sự quan tâm của nhà trường, những thầy cô

giáo giảng dạy môn học này cần phải chủ động cập nhật kiến thức, nhất là nắm bắt những nghị quyết mới của Đảng đề ra trong tình hình hiện nay của đất nước Đồng thời, phải linh hoạt, sáng tạo, thường xuyên đổi mới phương pháp giảng dạy để mang lại hiệu quả nhất

Thứ năm, về phía người học: Trước hết cần thấy được ý

nghĩa của môn học đối với bản thân, từ đó hình thành thái độ học tập đúng đắn.Trong quá trình học tập, sinh viên nên mạnh dạn trao đổi với giảng viên, chủ động nêu lên những vấn đề thắc mắc hoặc bản thân quan tâm, nhất là những vấn đề thực tiễn đời sống để hiểu

rõ hơn quá trình lãnh đạo của Đảng đối với đất nước

Bên cạnh việc học tập tại lớp, cần thiết phải có nỗ lực tự học,

tự tiếp thu những tri thức hữu ích, từ việc quan sát thực tế, tham quan học tập hay từ nguồn thông tin qua phim ảnh, sách báo, tài liệu

có chọn lọc nội dung phù hợp

Như vậy, ĐLCMCĐCSVN là môn học mới, có tính khái quát cao, thể hiện những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam; với tầm nhìn tư duy chiến lược độc lập, tự chủ và sáng tạo của Đảng Môn học này có ý nghĩa thiết thực cho việc hình thành phẩm chất đạo đức, lập trường chính trị của thế hệ trẻ Vì vậy, giảng dạy môn học này vừa là niềm vinh dự, vừa là trách nhiệm của đội ngũ giảng viên lý luận chính trị, những người đã và đang tiếp tục thực hiện nhiệm vụ soi sáng đường lối cách mạng của Đảng, giáo dục lòng yêu nước và truyền thống bất khuất của dân tộc, góp phần hình thành ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ Việt Nam, thế hệ biết kế thừa và phát huy thành quả cách mạng của cha ông, làm rạng rỡ cho đất nước hôm nay và mai sau./

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Giáo dục và đào tạo, Quyết định ban hành chương trình các môn LLCT trình độ Đại học, Cao đẳng cho sinh viên khối không chuyên ngành Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, năm 2008

2 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình Đường lối Cách mạng của Đảng Cộng sản việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, năm 2013

3 Đinh Xuân Lý, Một số chuyên đề Đường lối Cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, năm 2010

4 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội