Nghiên cứu sự biến đổi hình thái, chức năng tâm, sinh lý và thể lực của VDV Pencak Silat DTQG dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn trong chu kỳ huấn luyện năm

3.7 Các chỉ số huyết học của nam VĐV Pencak Silat Quốc gia giai đoạn I n=13 67 3.8 Các chỉ số tâm lý giai đoạn I của nam Vận động viên Pencak Silat Quốc Gia3.10 Kết quả phỏng vấn lựa chọ

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VIỆN KHOA HỌC THỂ DỤC THỂ THAO

NGUYỄN NGỌC ANH

NGHIÊN CỨU SỰ BIẾN ĐỔI CHỨC NĂNG TÂM SINH LÝ VÀ THỂ LỰC CỦA NAM VẬN ĐỘNG VIÊN PENCAK SILAT ĐỘI TUYỂN QUỐC GIA DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG BÀI TẬP SỨC BỀN

CHUYÊN MÔN TRONG CHU KỲ HUẤN LUYỆN NĂM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC

HÀ NỘI - 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VIỆN KHOA HỌC THỂ DỤC THỂ THAO

Trang 2

NGUYỄN NGỌC ANH

NGHIÊN CỨU SỰ BIẾN ĐỔI CHỨC NĂNG TÂM SINH LÝ VÀ THỂ LỰC CỦA NAM VẬN ĐỘNG VIÊN PENCAK SILAT ĐỘI TUYỂN QUỐC GIA DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG BÀI TẬP SỨC BỀN

CHUYÊN MÔN TRONG CHU KỲ HUẤN LUYỆN NĂM

Chuyên ngành: Huấn luyện thể thao

Mã số: 62.14.01.04

LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

1 GS.TS NGUYỄN DANH THÁI

2 GS.TS LÊ QUÝ PHƯỢNG

HÀ NỘI - 2016

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu củariêng tôi Các số liệu, kết quả trình bày trong luận án

là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất

kỳ công trình nghiên cứu nào

Tác giả luận án

Nguyễn Ngọc Anh

DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN

Trang 4

HLV Huấn luyện viên

Trang 5

VO2max (ml/min/kg) VO2max tương đối

VO2max (ml/min) VO2max tuyệt đối

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ TRONG LUẬN ÁN

3.1 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các chỉ số kiểm tra hình thái và chức năng tâm,

sinh lý, thể lực của cơ thể nam VĐV Pencak Silat Quốc gia (n = 50)

3.5 Các chỉ số chuyển hóa năng lượng trong quá trình thực hiện bài tập chuyên

môn ở giai đoạn I (n=13)

65

3.6 Các chỉ số hô hấp trong quá trình thực hiện bài tập chuyên môn ở giai đoạn I

(n=13)

66

Trang 6

3.7 Các chỉ số huyết học của nam VĐV Pencak Silat Quốc gia giai đoạn I (n=13) 67 3.8 Các chỉ số tâm lý giai đoạn I của nam Vận động viên Pencak Silat Quốc Gia

3.10 Kết quả phỏng vấn lựa chọn test đánh giá sức bền chuyên môn cho nam VĐV

đội tuyển Pencak Silat Quốc gia (n=50)

82

3.11 Tính thông báo và độ tin cậy của các test lựa chọn với thành tích thi đấu của

3.12 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các bài tập sức bền chuyên môn đặc trưng trong

3.13 Kết quả phỏng vấn mức độ ưu tiên của các bài tập sức bền chuyên môn cho

nam VĐV pencak Silat đội tuyển Quốc gia (n=50)

S 87

3.14 Kết quả phỏng vấn tỷ lệ sắp xếp nội dung huấn luyện sức bền chuyên môn cho

nam VĐV Pencak Silat Quốc gia (n=30)

S 89

3.15 Giáo án mẫu bài tập sức bền chuyên môn giai đoạn I của nam VĐV đội tuyển

Pencak Silat Quốc gia

90

3.16 Giáo án mẫu bài tập sức bền chuyên môn giai đoạn II của nam VĐV đội tuyển

Pencak Silat Quốc gia

91

3.17 Giáo án mẫu bài tập sức bền chuyên môn giai đoạn III của nam VĐV đội

tuyển Pencak Silat Quốc gia

92

3.19 Các chỉ số tim mạch trong quá trình thực hiện bài tập chuyên môn ở giai đoạn

II (n=13)

102

3.20 Các chỉ số chuyển hóa năng lượng trong quá trình thực hiện bài tập chuyên

môn ở giai đoạn II (n=13)

3.25 Diễn biến phát triển các chỉ số chức năng tim mạch của nam VĐV Pencak

Silat Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn từ giai

đoạn I đến giai đoạn II.

S 105

3.26 Diễn biến phát triển các chỉ số chức năng hô hấp của nam VĐV Pencak Silat

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn từ giai đoạn

I đến giai đoạn II.

S 105

3.27 Diễn biến phát triển các chỉ số chức năng chuyển hóa năng lượng của nam

VĐV Pencak Silat Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền

chuyên môn từ giai đoạn I đến giai đoạn II.

S 105

3.28 Diễn biến phát triển các chỉ số huyết học của nam VĐV Pencak Silat Quốc gia

dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn từ giai đoạn I đến giai

đoạn II

S 105

3.29 Diễn biến tâm lý của VĐV Pencak Silat đội tuyển Quốc gia dưới tác động của

hệ thống bài tập sức bền chuyên môn giai đoạn I đến giai đoạn II

106 3.30 Diễn biễn các chỉ số thể lực của nam VĐV Pencak Silat đội tuyển Quốc giai

Trang 7

3.31 Các chỉ số về hình thái của nam VĐV Pencak Silat Quốc gia ở giai đoạn III

3.32 Các chỉ số tim mạch trong quá trình thực hiện bài tập sức bền chuyên môn ở

giai đoạn III (n=13)

3.35 Các chỉ số về huyết học của nam VĐV Pencak Silat Quốc gia dưới tác động

của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn ở giai đoạn III (n= 13). 110

3.36 Các chỉ số tâm lý giai đoạn III của nam VĐV đội tuyểnPencak Silat Quốc gia

3.37 Kết quả kiểm tra các chỉ số thể lực trong quá trình thực hiện các bài tập chuyên

môn ở giai đoạn III (n=13)

110

đoạn II đến giai đoạn III.

S 111

II đến giai đoạn III.

S 111

chuyên môn từ giai đoạn II đến giai đoạn III.

S 111

3.41 Diễn biến các chỉ số huyết học của nam VĐV Pencak Silat Quốc gia lứa dưới

tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn từ giai đoạn II đến giai

đoạn III.

S 111

3.42 Diễn biến tâm lý của nam VĐV Pencak Silat đội tuyển Quốc gia dưới tác động

của hệ thống bài tập SBCM giai đoạn II và giai đoạn III.

S 111

3.43 Diễn biến các chỉ số thể lực của nam VĐV Pencak Silat đội tuyển Quốc gia

3.44 Diễn biến các chỉ số về hình thái của nam VĐV Pencak Silat Quốc gia giai

đoạn I đến giai đoạn III.

S 113

I đến giai đoạn III.

S 113

chuyên môn từ giai đoạn I đến giai đoạn III.

S 113

đoạn III.

S 113

3.49 Diễn biến tâm lý của nam VĐV Pencak Silat đội tuyển Quốc gia dưới tác

đông của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn giai đoạn I và giai đoạn III

S 113

dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn giai đoạn I và giai

Trang 8

1.2 Hệ thống tấn pháp của Pencak Silat 12

Silat đội tuyển quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn TAY

từ giai đoạn I đến giai đoạn II

S 105

Silat đội tuyển quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn

CHÂN từ giai đoạn I đến giai đoạn II

S 105

Silat đội tuyển quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn HỖN

HỢP từ giai đoạn I đến giai đoạn II

S 105

Silat đội tuyển quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập GẮNG SỨC TỐI

ĐA từ giai đoạn I đến giai đoạn II

S 105

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn TAY từ giai đoạn I

đến giai đoạn II

S 105

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn CHÂN từ giai đoạn

I đến giai đoạn II

S 105

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn HỖN HỢP từ giai

đoạn I đến giai đoạn II

S 105

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn GẮNG SỨC TỐI

ĐA từ giai đoạn I đến giai đoạn II

S 105

VĐV Pencak Silat Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn

TAY từ giai đoạn I đến giai đoạn II

S 105

3.12 Diễn biến phát triển các chỉ số chức năng chuyển hóa năng lượngcủa nam

CHÂN từ giai đoạn I đến giai đoạn II

S 105

HỖN HỢP từ giai đoạn I đến giai đoạn II

S 105

3.14 Diễn biến phát triển các chỉ số chức năng chuyển hóa năng lượngcủa nam

GẮNG SỨC TỐI ĐA từ giai đoạn I đến giai đoạn II

S 105

Silat Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn TAY từ giai

đoạn II đến giai đoạn III

S 111

Silat Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn CHÂN từ giai

S 111 3.17 Diễn biến phát triển các chỉ số chức năng tim mạch của nam VĐV Pencak

Silat Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn HỖN HỢP từ S 111

Trang 9

giai đoạn II đến giai đoạn III

3.18 Diễn biến phát triển các chức năng tim mạch của nam VĐV Pencak Silat Quốc

gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn GẮNG SỨC TỐI ĐA từ

giai đoạn IIđến giai đoạn III

S 111

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn TAY từ giai đoạn II

đến giai đoạn III

S 111

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn CHÂN từ giai đoạn

II đến giai đoạn III

S 111

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn HỖN HỢP từ giai

S 111

3.22 Diễn biến phát triển các chức năng hô hấp của nam VĐV Pencak Silat Quốc

gia dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn GẮNG SỨC TỐI ĐA từ

giai đoạn IIđến giai đoạn III

S 111

TAY từ giai đoạn II đến giai đoạn III

S 111

CHÂN từ giai đoạn II đến giai đoạn III

S 111

HỖN HỢP từ giai đoạn II đến giai đoạn III

S 111

GẮNG SỨC TỐI ĐA từ giai đoạn II đến giai đoạn III

S 111

3.27 Diễn biến các chỉ số huyết học của nam VĐV Pencak Silat Quốc gia lứa dưới

tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn từ giai đoạn II đến giai

đoạn III

S 111

dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn TAY từ giai đoạn II đến giai

đoạn III

S 111

dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn CHÂN từ giai đoạn II đến giai

đoạn III

S 111

dưới tác động của hệ thống bài tập chuyên môn HỖN HỢP từ giai đoạn II đến

giai đoạn III

S 110

Silat Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn TAY

từ giai đoạn I đến giai đoạn III.

S 113

Silat Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn CHÂN

S 113

Silat Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn HỖN

HỢP từ giai đoạn I đến giai đoạn III.

S 113

Trang 10

Silat Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập GẮNG SỨC TỐI ĐA từ

giai đoạn I đến giai đoạn III.

S 113

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn TAY từ giai

đoạn I đến giai đoạn III.

S 113

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn CHÂN từ

giai đoạn I đến giai đoạn III.

S 113

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn HỖN HỢP

S 113

Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập GẮNG SỨC TỐI ĐA từ giai

đoạn I đến giai đoạn III.

S 113

chuyên môn TAY từ giai đoạn I đến giai đoạn III.

S 113

chuyên môn CHÂN từ giai đoạn I đến giai đoạn III.

S 113

chuyên môn HỖN HỢP từ giai đoạn I đến giai đoạn III.

S 113

VĐV Pencak Silat Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập GẮNG SỨC

TỐI ĐA từ giai đoạn I đến giai đoạn III

S 113

đoạn III.

S 113

3.44 Diễn biến tâm lý của VĐV Pencak Silat đội tuyển Quốc gia dưới tác đông của

hệ thống bài tập sức bền chuyên môn giai đoạn I và giai đoạn III

S 113

dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn TAY từ giai đoạn I

đến giai đoạn III.

S 113

dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn CHÂN từ giai đoạn I

đến giai đoạn III

S 113

dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn HỖN HỢP từ giai

đoạn I đến giai đoạn III

S 113

Trang 12

Thể dục thể thao (TDTT) là một hoạt động gắn liền với đời sống của conngười, trải qua hàng ngàn năm lịch sử cùng với sự phát triển của khoa học kỹthuật và nền văn minh nhân loại TDTT đã không ngừng lớn mạnh cả về sốlượng và trình độ, trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy sự tiến bộ, vănminh của xã hội loài người Đặc biệt TDTT còn được coi là sứ giả của hòa bình,mang trong mình một sứ mệnh cao đẹp đó là nối vòng tay bằng hữu, thắt chặttình đoàn kết giữa các quốc gia, các dân tộc trên thế giới [2], [4].

Dân tộc Việt Nam là một dân tộc thượng võ, lịch sử TDTT gắn liền vớitruyền thống hơn 4000 năm dựng nước và đấu tranh chống giặc ngoại xâm.Ngày nay dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, dưới ánh sáng tưtưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh nền TDTT nước ta đang có những bước tiếnvững chắc vì sự nghiệp nâng cao sức khỏe cho nhân dân, vì thành tích thể thaođỉnh cao Và Pencak Silat là một trong những môn thể thao mũi nhọn trongchiến lược phát triển thể thao thành tích cao của nền thể thao nước nhà

Pencak Silat là một môn võ thuật cổ xưa ra đời ở vùng quần đảo NamDương (Indonesia, Malaysia, Singapore) và có bề dày lịch sử hàng trăm nămmôn võ này lúc đầu chỉ được dùng để biểu diễn trong các lễ hội, cầu khấn thầnlinh trải qua năm tháng nó đã trở thành môn võ được đưa vào thi đấu chính thứctại các kỳ Đại hội TDTT trong khu vực và quốc tế Ngay từ những ngày đầu mới

du nhập vào Việt Nam (năm 1989 sau Seagames 15 tại Malaysia), môn võ này

đã thu hút mạnh mẽ lực lượng thanh thiếu niên tham gia tập luyện

Trong những năm gần đây, trên các võ đài quốc tế và khu vực các VĐVPencak Silat đã giành được những chiến thắng vẻ vang đem lại vinh quang chonền thể thao nước nhà Cho đến nay Pencak Silat Việt Nam đã có nhiều nhà vôđịch thế giới, vô địch Seagames như: Nguyễn Thị Hồng Hải, Trịnh Thị Mùi,Nguyễn Văn Hùng, Đặng Thị Thúy, Huỳnh Thị Thu Hồng…., góp phần nângcao thành tích chung của đoàn thể thao Việt Nam Được sự quan tâm và đầu tưđúng hướng của Đảng, Nhà nước và ngành TDTT môn Pencak Silat đang ngày

Trang 13

một phát triển để tiến tới giành được những thứ hạng cao hơn tại các giải thi đấutrong khu vực, quốc tế và trên thế giới.

Tuy nhiên TDTT, đặc biệt là thể thao thành tích cao là một lĩnh vực luônphát triển không ngừng Điều này đòi hỏi những chuyên gia, huấn luyện viên(HLV) phải không ngừng học tập và nghiên cứu nâng cao trình độ trong công tácchuyên môn nhằm đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thể thao thành tíchcao Để nâng cao được thành tích thể thao cần phải tuân theo những quy luật sinhhọc và quy luật giáo dục thể chất (GDTC) trong quá trình huấn luyện thể thao(HLTT), mọi sự tác động của bài tập lên cơ thể vận động viên (VĐV) đều dẫnđến những biến đổi về mặt hình thái, chức năng, chuyển hóa năng lượng [6], [[9]

Đã có rất nhiều chuyên gia, HLV và các sinh viên Pencak Silat đã nghiên cứu vềvấn đề này như: Trần Kim Tuyến (2003; 2009), Nguyễn Hồng Hải (2009),Nguyễn Xuân Hải (2010), Mai Thế Lâm (2009), Lê Thị Hường (2012) Tuy nhiênchưa tác giả nào đề cập đến mức độ biến đổi hình thái, chức năng tâm, sinh lýtrong mối tương quan giữa cường độ và khối lượng vận động của từng bài tập sứcbền chuyên môn của nam vận động vên (VĐV) Pencak Silat Đối với tất cả cácmôn thể thao nói chung và môn Pencak Silat nói riêng việc giải quyết được vấn

đề trên có ý nghĩa rất lớn trong việc nâng cao thành tích cho các VĐV

Xuất phát từ những đòi hỏi của thực tiễn, nhận thấy sự cần thiết của vấn

đề nghiên cứu, chúng tôi nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu sự biến đổi hình thái,

chức năng tâm, sinh lý và thể lực của nam vận động viên Pencak Silat đội tuyển Quốc gia dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn trong chu kỳ huấn luyện năm".

Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu tổng hợp những cơ sở lý luận, những cơ sở y sinhhọc và qua quan sát thực tiễn đề tài được thực hiện với mục đích lựa chọn, hệthống hóa và sắp xếp hợp lý các bài tập phát triển sức bền chuyên môn cho namVĐV đội tuyển Pencak Silat Quốc gia, sao cho đem lại sự biến đổi tốt nhất đốivới cơ thể VĐV để đạt được thành tích cao nhất trong thi đấu

Trang 14

Mục tiêu nghiên cứu:

Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng các chỉ số về hình thái, chức năng tâm,

sinh lý và thể lực của nam VĐV đội tuyển Pencak Silat Quốc gia

Mục tiêu 2: Nghiên cứu xác định hệ thống bài tập phát triển sức bền

chuyên môn cho nam VĐV Pencak Silat đội tuyển quốc gia trong chu kỳ huấnluyện năm

Mục tiêu 3: Đánh giá sự biến đổi về hình thái, chức năng tâm, sinh lý và

thể lực dưới tác động của hệ thống bài tập sức bền chuyên môn trong chu kỳhuấn luyện năm của nam VĐV Pencak Silat đội tuyển quôc gia

Giả thuyết khoa học:

Trình độ tập luyện của VĐV vừa ảnh hưởng tới thành tích thi đấu Nó baogồm các nhân tố nội sinh và một số nhân tố ngoại sinh Các nhân tố nội sinh làhình thái cơ thể, chức năng sinh lý, phẩm chất tâm lý, tố chất thể lực, trình độ kỹchiến thuật Từ lý luận và thực tiễn đào tạo VĐV Pencak silat cho thấy, trình độtập luyện của VĐV Quốc gia môn Pencak Silat trong những năm gần đây cónhiều khiếm khuyết, dẫn tới thành tích thi đấu bị hạn chế Vấn đề này do nhiềunguyên nhân, nhưng nguyên nhân cơ bản là sức bền chuyên môn yếu Nếu lựachọn được các bài tập chuyên môn phù hợp và ưu tiên sắp xếp phát triển sức bềnchuyên môn cho nam VĐV Pencak Silat một cách hợp lý và khoa học, chắc chắn

sẽ ảnh hưởng tốt tới hình thái, chức năng tâm, sinh lý và thể lực của VĐV, vì vậythành tích thi đấu sẽ khả quan hơn

Trang 15

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Đặc điểm môn Pencak Silat.

1.1.1 Tính thực dụng của môn võ Pencak Silat.

Các đặc tính của môn Pencak Silat bao gồm: Tính dân tộc, tính chiến đấu,tính Nghệ thuật và tính thể thao Kết hợp bốn đặc tính của Pencak Silat là cáchình thức tinh thần võ đạo, tự vệ chiến đấu, biểu diễn nghệ thuật võ và thi đấuthể thao đã tạo nên cơ sở cho việc hình thành phát triển Pencak Silat thành bốnnội dung, mỗi nội dung có tính chất và mục tiêu riêng đó là: Tinh thần võ đạoPencak Silat, tự vệ và chiến đấu Pencak Silat, biểu diễn nghệ thuật võ PencakSilat và thi đấu thể thao Pencak Silat [15], [39]

Như vậy, trên cơ sở các hình thức và đặc tính cấu thành nội dung mônPencak Silat, môn võ này đã được chia thành bốn nội dung nhỏ, mỗi nội dungnày có mục tiêu riêng và căn cứ vào mục tiêu đó mà mỗi nội dung sẽ đi sâu vàohình thức cụ thể nhưng vẫn có sự kết hợp liên quan đến các hình thức còn lại

Như đã đề cập, nội dung thực chất của Pencak Silat chính là những đònthế, kỹ thuật tự vệ chiến đấu dưới dạng hình ảnh tư duy và dưới dạng động táchoạt động của cơ thể, bao gồm các tổ hợp đòn thế kỹ thuật được thực hiện mộtcách chủ động, có kiểm soát (có nghĩa là mang tinh thần võ đạo trong đó), cóhiệu quả chiến thuật đẹp mắt, có tác dụng phát triển thể chất con người và mỗi

tổ hợp bao giờ cũng có các tiêu chí thống nhất như sau:

Tăng cường khả năng tự chủ và phát triển sức mạnh lý trí của người võ sĩ;Phát triển khả năng tự vệ trước sự tấn công của người khác;

Thể hiện nét đẹp và sự hoà hợp trong các động tác;

Phát triển kỹ năng thân thể và thể chất con người

Các kỹ thuật và tổ hợp đòn trong nội dung tự vệ chiến đấu là Pencak Silatnguyên bản và tương đối hoàn chỉnh, là khởi thuỷ cho các nội dung khác củaPencak Silat có nghĩa là: các kỹ thuật và tổ hợp trong các nội dung khác của

Trang 16

Pencak Silat là các kỹ thuật và tổ hợp được phát sinh và biến đổi từ các kỹ thuật

và các tổ hợp của nội dung tự vệ chiến đấu Tập Pencak Silat là hình thức rènluyện thân thể và thi đấu, với mục tiêu là phát triển sức khoẻ và thi đấu thể thao,trong đó bao hàm bốn hình thức: Tinh thần võ đạo, tự vệ, nghệ thuật và thể thao[6], [16];

Thi đấu Pencak Silat là một lĩnh vực có thể tập trung phát triển mở rộng,

về phương diện kỹ thuật thực chất là Pencak Silat tự vệ chiến đấu được tổ chứctheo luật thi đấu thể thao Do đó, các kỹ thuật thi đấu Pencak Silat ngoài tácdụng rèn luyện thân thể còn có tác dụng tự vệ chiến đấu, biểu diễn nghệ thuật võ

và rèn luyện sự tự chủ, kiểm soát bản thân [15], [39]

Pencak Silat có thể là một môn võ với các động tác được rút ra và biếnđổi từ các kỹ thuật, tổ hợp kỹ thuật, Pencak Silat cũng có thể chia làm hai cấp

độ đó là Pencak Silat vận động nhẹ dùng để rèn luyện thân thể và phát triển sứckhoẻ cho tất cả các lứa tuổi và Pencak Silat vận động nặng dành cho các vậnđộng viên thành tích cao

Pencak Silat thi đấu thể thao sử dụng sức mạnh, tốc độ, sự khéo léo, kỹthuật phòng thủ, tấn công, bộ pháp để chiến thắng đối phương và gần gũi với nộidung tự vệ chiến đấu

Pencak Silat là môn thể thao, là một môn giáo dục thể chất rèn luyện sứckhoẻ con người, là môn thể thao phù hợp với quần chúng, loại hình tập luyệnđơn giản, tiện lợi, bổ ích và dễ đầu tư

1.1.2 Đặc điểm thi đấu môn Pencak Silat.

Pencak Silat là sản phẩm văn hoá, các loại tổ hợp đòn, kỹ thuật được thểhiện đa dạng tuỳ vào bản sắc văn hoá riêng của mỗi Dân tộc Một phong cáchthể hiện tổ hợp đòn, kỹ thuật nhất định có các đặc điểm riêng khác biệt hẳn sovới các phong cách khác thì được gọi là một trường phái võ Pencak Silat [15],[39] Việc hình thành nên nhiều trường phái (phong cách) riêng xuất phát từnhững lý do sau:

Trang 17

Điều kiện địa lý và tự nhiên của từng vùng, Ví dụ: ở những vùng núi, địahình gồ ghề mấp mô, vùng đồng bằng địa hình bằng phẳng… nên việc sử dụngcác kỹ thuật chiến đấu, các tổ hợp đòn cũng phải khác nhau.

Những loài động vật được quan sát để sáng tạo ra kỹ thuật có rất nhiềuloại: Hổ, Báo, Rắn, Sư tử, Chim ưng, Khỉ… do vậy các kỹ thuật, tổ hợp đònsáng tạo ra cũng rất khác nhau

Cách thức chọn cự ly trong chiến đấu khác nhau tuỳ theo cấu tạo cơ thểkhác nhau của con người, Ví dụ: Chiến đấu tầm xa, tầm trung, tầm gần

Tính chất tự vệ chiến đấu khác nhau, tự vệ chủ động hay tự vệ bị động.Nhưng tất cả các trường phái đều phải hội tụ bốn đặc tính của Pencak Silat:Tính võ đạo, Tính tự vệ chiến đấu, Tính nghệ thuật và tính thể thao thượng võ

Kỹ thuật Pencak Silat có thể thu nhận những kỹ thuật của Karatedo,Taekwondo, Jujitsu và các môn võ thuật khác để ngày càng trở lên phong phú,

đa dạng và đặc sắc hơn Điều thiết yếu để có thể hợp các kỹ thuật của các môn

võ khác vào Pencak Silat là phải đảm bảo được các quy chuẩn kỹ thuật củaPencak Silat Mặc dù kỹ thuật chiến đấu khác nhau nhưng trong lĩnh vực tinhthần võ đạo và tư tưởng triết lý xuyên suốt thì không được khác Nhờ vậy,Pencak Silat phát huy được tính đa dạng, phong phú nhưng không mất đi nhữngđặc tính truyền thống của mình [15], [39]

Do đặc điểm của môn Pencak Silat nên hiện nay các quốc gia trên thế giới

có môn Pencak Silat thì việc thể hiện các kỹ thuật thi đấu cũng như tổ hợp đònrất đa dạng và phong phú, ngay ở vùng Đông Nam Á là cái nôi của Pencak Silat,các quốc gia dựa trên quy chuẩn của Pencak Silat và bên cạnh đó cũng đã tậndụng hết những tinh hoa võ thuật của mình để đưa vào tập luyện và thi đấuPencak Silat và làm cho môn này ngày càng đa dạng và hấp dẫn hơn

Thông qua các giải thi đấu quốc tế cho thấy rõ rệt nhất có 2 phong cáchthi đấu ở vùng Đông Nam Á đó là lối đánh va chạm và lối đánh kỹ thuật

Phong cách thứ nhất là lối đánh va chạm theo kiểu võ tự do, các Quốc giađánh theo phong cách này là Thái Lan, Lào, Myanma, các tổ hợp đòn và kỹ

Trang 18

thuật mang tính chất thực dụng ít hoa mỹ, khả năng va chạm và lối đánh áp đảo,dùng sức.

Phong cách thứ hai là lối đánh kỹ thuật được các Quốc gia là Inđônêsia,Malaisia, Singapo, Philippin, Brunei sử dụng và tổ hợp đòn được sử dụng khéoléo, phối hợp đòn linh hoạt và đa dạng

Quy chuẩn thi đấu Pencak Silat

Trong thi đấu Pencak Silat các kỹ thuật của Pencak Silat còn được gọi làquy định kỹ thuật của thi đấu hay quy định kỹ thuật trận đấu Đây là những quyđịnh cơ bản về thi đấu đối kháng Pencak Silat được áp dụng trong các trận đấu

và được chia thành 4 nhóm quy tắc như sau:

Tuân thủ luật thi đấu Pencak Silat

Bắt đầu bằng cách lập thế và di chuyển theo các bộ pháp, thế tấn củaPencak Silat

Ra đòn tấn công, phòng thủ, đánh ngã

Trở về vị trí lập tấn ban đầu và bắt đầu di chuyển

Tuân thủ luật thi đấu Pencak Silat: Bất kỳ trận đấu đối kháng nào cũng

phải tuân thủ luật thi đấu Pencak Silat

Bắt đầu thi đấu: Trận đấu bắt đầu bằng cách lập thế và di chuyển theo các

bộ pháp, thế tấn của Pencak Silat

Thế lập tấn là tư thế đầu tiên trước khi di chuyển tiếp cận hay tránh né đểtấn công hay phòng thủ, tư thế lập tấn là sự tổng hợp của các phần sau:

Thế tấn: Có 8 thế tấn đó là: Tấn trọng tâm trước (Tấn trước), Tấn trọngtâm trước xoay người (Tấn xoay), Tấn trọng tâm trước chéo (Tấn chéo), Tấntrung bình ngang (Tấn ngang), Tấn trọng tâm sau (Tấn sau), Tấn trung bình bên(Tấn bên), Tấn trọng tâm trước mở (Tấn mở) và Tấn co chân

Hướng thân người: Đối diện, đổi bên xoay người

Thế tay thủ: Những tư thế lập thế bị cấm là:

Tư thế lập tấn không có tay thủ (hai tay buông thõng)

Thế tấn không thuộc 8 thế tấn quy định nói trên

Trang 19

Tư thế và phong cách không phải của Pencak Silat.

Di chuyển tiếp cận hay tránh né: Được thực hiện theo các bộ pháp, thế tấn

đồ hình di chuyển của Pencak Silat Các bộ pháp, thế đồ hình di chuyển phảiđảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật, đẹp mắt

Thế tấn di chuyển chuẩn xác: là 8 thế tấn nói trên

Bộ pháp di chuyển chuẩn xác: bao gồm các bước di chuyển : Bướcthường, bước nhấc chân, bước di chân và bước dích chân

Đồ hình di chuyển: Đường thẳng, Chữ U, Chữ nhật, Tam giác, Ziczắc,Chữ S, Chữ X

Các cách di chuyển bị cấm là: Bước chạy, nhảy liên tục tại chỗ, nhảy vọt

về trước hoặc về sau

Ra đòn tấn công, phòng thủ, đánh ngã đối phương

Đòn phòng thủ: Kỹ thuật phòng thủ là những kỹ thuật căn bản dùng đểchống trả lại đòn tấn công của đối phương Đòn phòng thủ bao gồm các đòn gạt

Đòn tấn công bằng tay hợp lệ: Là những đòn đánh thẳng và phải trúnggiáp bảo vệ (đích tấn công hợp lệ)

Trang 20

Các đòn cấm là những đòn đánh vào những vùng cấm, những đòn đánhmóc từ dưới lên.

Đòn tấn công bằng chân hợp lệ: Đá trước, đá vòng cầu, đá ngang, đá sau.Đòn đánh ngã là các kỹ thuật cao cấp dùng để làm cho đối phương bị ngã

và không thể tấn công lại được Kỹ thuật đánh ngã bao gồm các kỹ thuật sau: càimóc, tỳ hông, bốc, quét, móc đẩy,cài đẩy, cắt kéo

Những đòn đánh ngã không được công nhận là:

Sau khi thực hiện đòn đánh ngã chưa thoát ly, vẫn để đối phương tóm giữtay, thân người, vai và cổ

Thời gian thực hiện đòn đãnh ngã quá 3 giây

Sau khi thực hiện đòn đánh ngã bị ngã theo đối phương

Trở về vị trí lập tấn ban đầu và bắt đầu di chuyển:

Sau khi thực hiện các đòn tấn công, phòng thủ, võ sĩ thi đấu lại thoát lykhỏi tầm đòn, lập tấn, di chuyển và chuẩn bị đợt tấn công phòng thủ mới

Quy định kỹ thuật trong thi đấu Pencak Silat

Pencak Silat có thể sử dụng nhiều kỹ thuật và các thế tấn khác nhau Mỗi

tổ hợp các kỹ thuật, các thế tấn được ghép lại với nhau theo một ý tưởng, mụcđích riêng tạo thành một tổ hợp đòn và Pencak Silat là tổng thể một hệ thống kỹthuật tự vệ chiến đấu bao gồm nhiều tổ hợp đòn, mỗi một tổ hợp đòn là độc lậpnhưng lại gắn bó, kết hợp liên quan chặt chẽ đến nhau Hệ thống các kỹ thuậtcấu thành của Pencak Silat bao gồm bốn phần, đó là: Hệ thống tấn pháp, hệthống bộ pháp di chuyển, hệ thống các kỹ thuật tấn công và hệ thống các kỹthuật phòng thủ

Hệ thống tấn pháp: là hệ thống các tư thế đứng thủ ban đầu trước khi thựchiện các kỹ thuật phòng thủ, tấn công Về mặt kỹ thuật, hệ thống tấn pháp là sựphối kết hợp của 3 phần: Các thế tấn, hướng thân người và thế tay thủ

Hệ thống các bộ pháp di chuyển: là hệ thống các kỹ thuật di chuyển đểthay đổi vị trí, thay đổi tấn pháp nhằm mục đích tiếp cận đối phương, ra đòn tấncông phòng thủ hay tránh né đòn tấn công của đối phương Về mặt kỹ thuật hệ

Trang 21

thống này bao gồm các bước chân di chuyển, các vị trí thân người và các thế taykết hợp khi di chuyển.

Hệ thống các kỹ thuật tấn công: là hệ thống các kỹ thuật dùng để đánhtrúng đối phương hoặc làm cho đối phương không còn khả năng duy trì tấn cônghay hạn chế sự tấn công của đối phương Các kỹ thuật tấn công có thể sử dụngđấm, đá, đánh ngã… Mỗi loại lại có nhiều đòn thế khác nhau

Hệ thống các kỹ thuật phòng thủ: là hệ thống kỹ thuật dùng để chống trảlại đòn tấn công của đối phương Căn cứ vào tính chất phòng thủ, người ta chia

hệ thống này ra làm hai hệ thống nhỏ đó là: Hệ thống phòng thủ bị động và hệthống kỹ thuật phòng thủ chủ động Nếu căn cứ vào các kỹ thuật, hệ thống nàyđược chia thành các kỹ thuật gạt đỡ, tránh né, lách đòn, hoá giải

Hệ thống tấn pháp và hệ thống bộ pháp được gọi là các kỹ thuật chiến đấugián tiếp của Pencak Silat, còn hệ thống kỹ thuật tấn công và phòng thủ thì đượcgọi là kỹ thuật chiến đấu trực tiếp của Pencak Silat Thi đấu Pencak Silat chính

là sự vận dụng các kỹ thuật tấn pháp, bộ pháp, tấn công và phòng thủ một cách

có hiệu quả, thực tế, liên hoàn và mang tính chiến thuật, việc thực hành có thểdưới dạng tự do hay dưới dạng các tổ hợp đòn và dựa trên các quy chuẩn của thiđấu Pencak Silat [15], [39]

Trang 22

Sơ đồ 1.1: Tóm tắt đặc tính và tư tưởng của Pencak Silat.

NỀN VĂN HOÁ MANG TÍNH

TÍNH NGHỆ THUẬT

TÍNH THỂ THAO

4 NỘI DUNG CỦA PENCAK SILAT

- TÍNH CÁCH CAO THƯỢNG

- SẴN SÀNG CỐNG HIẾN CHO XÃ HỘI

- YÊU HOÀ BÌNH

- CÓ KỶ LUẬT

- TUÂN THỦ SỰ LÃNH ĐẠO

SỨC MẠNH TINH THẦN

XÃ HỘI CÓ TRẬT TỰ, ỔN ĐỊNH, HOÀ BÌNH VÀ THỊNH VƯỢNG

Trang 23

Sơ đồ 1.2: Hệ thống tấn pháp của Pencak Silat

THẾ TẤN TRUNG

THẾ TẤN THẤP

Trang 24

1.1.3 Xu thế phát triên môn Pencak silat

1.1.3.1 Sự phát triển của Pencak silat ở nước ngoài

Tại Malaysia:

Các dân tộc MaLai là những nhóm người sinh sống chủ yếu bằng nôngnghiệp và mối quan hệ xã hội được hình thành theo hệ thống cộng đồng Đặctính này đã định hình nên người dân MaLai một hệ tư tưởng và lối sống cộngđồng dựa trên việc đảm bảo và giữ gìn các giá trị Nguyên tắc cộng đồng cũngnhư đề cao những tiêu chuẩn đạo đức và nhân văn cao cả Để thích ứng với cácvấn đề của xã hội, việc tập luyện và sử dụng KIAT - LAGA cũng chủ yếu đượcthực hiện nhằm mục đích tự vệ và tên gọi của nó cũng được đổi thành KIAT -BEDIRI ( kỹ thuật tự vệ) Cùng với quá trình phát triển của lịch sử, các kỹ thuậttay không, binh khí của KIAT - BEDIRI đã được sáng tạo, phát triển và hoànthiện để sử dụng trong quân đội, phục vụ cho chiến tranh và một phần trong đó

đã được phát triển thành võ môn thuật biểu diễn và thi đấu thể thao

Trong quá trình phát triển của xã hội người dân MaLai cũng đã tiếp thu vàkết hợp hài hòa giữa tinh hoa của các nền văn hóa khác và các nguyên tắc vốn

có của xã hội bản địa Tư tưởng triết lý của đạo hồi, đạo phật, đạo Hinđu đãđược tiếp nhận, đưa vào hệ tư tưởng lối sống của cộng đồng và tất nhiên điềunày đã ảnh hưởng không nhỏ tới KIAT - BEDIRI

Dưới ách cai trị của thực dân Tây Âu, việc truyền bá tập luyệnPencaksilat đã bị nghiêm cấm chặt chẽ vì Pencaksilat được coi là biểu trưng củatinh thần quật cường dân tộc và là vũ khí đấu tranh chống ách xâm lược Nhưngbất chấp mọi nguy hiểm người dân MaLai vẫn âm thầm tập luyện, truyền bá vàPencaksilat vẫn tiếp tục phát triển Đến đại chiến thế giới lần thứ 2, dân tộcMaLai phải chịu sự thống trị của phát xít Nhật, nhưng chính quyền đô hộ lại chophép tự do phát triển văn hóa dân tộc Chính trong thời điểm này việc tập luyện

và truyền bá Pencaksilat đã được mở ra một giai đoạn mới

Sau khi MaLai thoát khỏi ách cai trị của nước ngoài và hình thành nên cácquốc gia độc lập, Pencaksilat đã được thể hiện và phát triển nhanh chóng rộng

Trang 25

rãi, đặc biệt là khi các liên đoàn Pencaksilat (Persilat) được thành lập đã tạo ramột thời kỳ phát triển mới Thời kỳ mà Pencaksilat bắt đầu được phổ biến rộngrãi ra thế giới và trở thành môn thể thao thi đấu chính thức trong khu vực ĐôngNam Á.

Tại Indonesia:

Vào thời kỳ sơ khai trên quần đảo Indonesia, Malaysia (một trong nhữngcái nôi của nền văn hóa lúa nước ) cuộc sống của người dân nơi đây luôn gắnliền với các lễ hội tôn giáo và những phong tục mang đậm tính thần bí Trong lễhội các chiến binh đã biểu diễn các điệu múa được đúc rút từ các động tác chiếnđấu trong thực tiễn và đây chính là các viên gạch đặt nền móng đầu tiên đánhdấu sự ra đời của môn võ Pencaksilat

Tuy có lịch sử hình thành và phát triển từ rất lâu nhưng Pencaksilat chỉđược biết đến và được chính thức phổ biến vào những năm đầu của thế kỷ XV.Trong thời kỳ này các giai đoạn lịch sử tiếp theo, môn võ Pencaksilat đã từngbước được phát triển mạnh mẽ và trở thành môn Quốc võ của Indonesia Từ thế

kỷ XVII trở đi Indonesia là thuộc địa của Hà Lan và Pencaksilat đã bị cấm tậpluyện và truyền dậy dưới mọi hình thức, nhưng người dân ở đây vẫn tập luyện,truyền bá môn Quốc võ này và Pencaksilat đã được tính bất diệt của nó

Vào tháng 9 năm 1945, sau khi Indonesia giành được độc lập, cùng với

quốc đạo Islam, Pencaksilat một lần nữa trở thành Quốc võ và được phát triển

mạnh mẽ, rộng khắp ở Indonesia Cùng với sự phát triển của lịch sử, Pencaksilatcũng đã được phát triển rất nhiều hệ phái chính như Setihati, Tapaksici,

Nusantara, Setihati – Teraha, Maunghjai, Prisaidiri, Panglipur, Ace,

Merpatputil Trong 10 hệ phải kể trên, hệ phái lớn nhất là Tapaksici Tuy mỗi hệphái đều có hệ thống kỹ thuật chiến thuật và các loại binh khí đặc thù nhưngxuyên suốt tất cả vẫn là “tinh thần võ đạo” của môn võ thuật này

Trông giống như những điệu múa cổ, nhưng thật ra Pencaksilat lại là mộtnghệ thuật tự vệ đặc sắc Ngày nay, khi được phổ biến ở miền Bắc Sumata,Pencaksilat đã trở thành một nội dung rất quan trọng trong việc giáo dục nhân

Trang 26

cách cho thanh, thiếu niên Môn võ này đã được truyền dạy trong các lớp họcbuổi chiều ở vùng ngoại ô, làng mạc và được coi như là một môn nghệ thuật đặcsắc Các võ sinh được rèn luyện và trau dồi những chiêu thế tuyệt hảo nhằmtránh né và đánh bại đối thủ có dao hoặc gươm Pencaksilat được sử dụng vớihai hình thức chủ yếu là biểu diễn ( Pencaksilat Pulat) và thi đấu (PencaksilatBuach).

Với hình thức biểu diễn (Pencaksilat Pulat) chủ yếu được sử dụng trongcác lễ hội hoặc lễ cưới Còn hình thức thi đấu (Pencaksilat Buach) thì chỉ được

sử dụng trong các cuộc thi đấu, tranh tài Chỉ cần xem qua các chiêu thế khởiđầu là người ta đã có thể phân biệt ngay được hình thức thể hiện của môn võnày Trong bất cứ trường hợp nào thì những động tác thể hiện của môn sinhPencaksilat cũng đều hoạt bát toát lên sức mạnh tinh thần và lời cầu nguyện củachính bản thân họ để họ mong muốn có được một sức mạnh siêu phàm

Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và nền văn minh nhân loại,môn võ Pencaksilat cũng ngày được truyền bá rộng khắp và hiệp hội PencaksilatĐông Nam Á được phát triển rộng khắp và là môn thể thao thi đấu mang tínhquốc tế, là một nội dung thi đấu chính thức trong Đại hội thể thao Châu Á Giải

vô địch Pencaksilat thế giới vẫn được tổ chức định kỳ hai năm một lần với sựtham gia của các Liên đoàn Pencaksilat quốc gia như: NPSB (Hà Lan), PSUO(Áo), PSE (Tây Ban Nha), BPSB (Bỉ), PSAT (Thái Lan), PHILSILAT(Philipin), ISAVI (Việt Nữ), PSMY (Myanma), PSL (Lào), PSUD (Đức), TAPF(Pháp), WAPSA (Úc), PSFUK (Anh), JAPSA (Nhật Bản), PSFUSA (Mỹ),PSHAKA TAHER (Thụy Sỹ), PST (Thổ Nhĩ Kỳ), PSP (Ma Rốc), PSB (HyLạp), PSM (Monaco), PSC (Canada)

Nhìn chung đời sống văn hóa xã hội của cộng đồng các dân tộc Mã Lairất ít bị ảnh hưởng bởi các nền văn hóa bên ngoài, do đây là một cộng đồng thủcựu và và vì vậy nó vẫn duy trì được những nét văn hóa dân tộc đặc sắc từ xaxưa Tuy nhiên, trong quá trình phát triển các giá trị văn hóa khác nếu phù hợpvới tinh thần cộng đồng của người Mã Lai thì cũng vẫn được đón nhận và tiếp

Trang 27

thu Điều này dẫn đến kết quả là tư tưởng, giáo lý của đạo Hồi, đạo Phật và đặcbiệt là đạo Hindu đã dần hòa nhập vào nền văn hóa bản địa và trở thành nềntảng tư tưởng của cộng động các dân tộc, tinh thần của Pencaksilat cũng chịuảnh hưởng tác động và là sự thể hiện rõ nét nhất của nền tảng tư tưởng này.

Về mặt kỹ thuật, Pencaksilat cũng bị ảnh hưởng nhiều bởi môn võ Kuntao(Kungfu), một môn phái võ tự vệ chiến đấu đặc sắc có nguồn gốc từ Trung Hoa.Pencaksilat đã tiếp thu những kỹ thuật độc đáo của môn phái có đặc điểm vàtinh thần phù hợp, tương đồng này để đưa vào trong các RURUT của mình saukhi đã cải biển, sửa đổi để chúng mang đậm màu sắc văn hóa tinh thần củangười Mã Lai

Cùng với xu thế hội nhập quốc tế, ngày nay rất nhiều các kỹ thuật của cácmôn phái như Karatedo, Teakwondo đã được kết hợp và đưa vào trong hệthống kỹ thuật của Pencaksilat làm cho nó ngày càng trở nên phong phú và đadạng hơn nhưng vẫn đảm bảo giữ nguyên các quy chuẩn kỹ thuật truyền thống

1.1.3.2 Sự phát triển môn Pencaksilat tại Việt nam

Pencak Silat chỉ mới được du nhập vào Việt Nam từ năm 1989 tức là chỉmới 18 năm trở lại đây Mặc dù vậy, với những đường quyền gần gũi với võ cổtruyền Việt Nam và phù hợp với thể lực người Việt, môn võ mới lạ đã thu hút sựhâm mộ của nhiều người

Năm 1993, tuy chưa có giải toàn quốc để đánh giá chung phong tràonhưng đội tuyển Pencak Silat vẫn được tuyển chọn dựa trên kết quả thi đấu củagiải Pencak Silat mở rộng lần thứ 1 tổ chức tại Hà Nội để chính thức tham giaSeagames tại Singapore và giành được 4 huy chương đồng

Năm 1994, giải vô địch Pencak Silat đã có bước tiến quan trọng và đượcđưa vào nội dung thi đấu chính thức của Đại hội Thê thao toàn quốc lần thứ 3.Cũng trong năm này, đội tuyển Pencak Silat Việt Nam đã tham dự SeaGames 18

và đã giành được 3HCB, 4HCD

Trang 28

Năm 1997, đội tuyển Pencak Silat Việt Nam tham dự giải vô địch PencakSilat thế giới tổ chức tại Malaysia và giành được 3 HCV, 2 HCB, 1 HCD; tham

dự SeaGames 19 giành được 3 HCV, 5 HCB, 2 HCD

Năm 1999 là năm thành công nhất của Silat Việt nam Đội tuyển tham dựSeaGames 20 tại Indonesia và giành được 7 HCV, 3 HCB và 5HCD vượt lêntrên cả nước chủ nhà

Năm 2001, đội tuyển tham dự SeaGames 21 và giành được 6 HCV, 3HCB và 6 HCD

Pencak Silat đã được Việt hóa để trở thành một trong những môn thể thaothế mạnh của Việt Nam, qua số huy chương vàng đoạt được mỗi kỳ Seagamesnhiều đến nỗi Pencak Silat luôn được coi là 'mỏ vàng' của đội tuyển Việt Nam.Điển hình như tại SeaGames 23 ở Philippines năm 2005, dù phải thi đấu trên đấtkhách, Pencak Silat đã có đến 8 hạng cân được dự trận chung kết và 7 lần quốc

kỳ Việt Nam được kéo lên

Giải vô địch quốc gia và giải trẻ quốc gia đã được tổ chức định kỳ hàngnăm với sự tham dự của nhiều địa phương Sau một thời gian phát triển Silat đã

có mặt tại nhiều tỉnh, thành, ngành trên toàn quốc và đã đóng góp một số gươngmoặt xuất sắc vào các giải thi đấu quốc tế, khu vực cũng như góp phần nâng caothành tích của thể thao nước nhà như: Nguyễn Thị Hồng Hải, Trần Thu Hương,Đặng Thị Thúy…[9]

Hiện nay, Pencak Silat ở Việt Nam đã được phát triển rộng khắp trênphạm vi toàn quốc Thường xuyên có khoảng trên dưới 10.000 võ sinh tham giatập luyện thi đấu và biểu diễn môn võ thuật hấp dẫn, hào hứng và phù hợp vớimọi lứa tuổi này

Trong những năm gần đây, trên các võ đài quốc tế, các VĐV Pencak SilatViệt Nam đã giành được những chiến thắng vẻ vang đem lại vinh quang cho nềnthể thao nước nhà Cho đến nay Pencak Silat Việt Nam đã có nhiều nhà vô địchthế giới, vô địch Seagames [9]

Trang 29

1.1.3.3 Xu hướng huấn luyện môn Pencak Silat ở Việt Nam.

Việc có được những thành tích thể thao cao đòi hỏi công tác huấn luyệnphải được diễn ra một cách có khoa học, chặt chẽ và nghiêm túc bởi thành tíchthể thao môn Pencak Silat là tổng hợp kết quả của nhiều yếu tố hợp thành nênkhông thể coi nhẹ bất kỳ yếu tố nào mà phải phát triển động bộ, toàn diện…Muốn phát triển tố chất thể lực cho vận động viên Pencak Silat thì nhất thiếtphải thực hiện huấn luyện thể lực một cách toàn diện, có kế hoạch, có mục đích

và khoa học Như vậy mới đảm bảo cho việc nắm vững, ổn định toàn diện trình

độ kỹ thuật, tâm sinh lý cho vận động viên Pencak Silat có khả năng phối hợpvận động tốt là điều kiện cơ bản để đánh giá trình độ thể lực những VĐVPencak Silat có các tố chất đặc thù cho môn võ này

Môn Pencak Silat do đặc điểm nổi trội của nó có khả năng đảm bảo choVĐV có thể nắm bắt nhanh chóng và có chất lượng các kỹ thuật cơ bản ở mônhọc này Do xu hướng phát triển của Pencak Silat hiện đại là ngày càng tiến gầntới lối đánh biến hoá, thực dụng và hiệu quả cho nên môn thể thao này ngàycàng đòi hỏi VĐV phải có một khả năng thích ứng và năng lực phối hợp vậnđộng cao hơn Vì vậy, việc huấn luyện các tố chất thể lực cho vận động viênngày càng trở nên quan trọng và bức thiết hơn bao giờ hết

Hiện nay, ở Việt Nam công tác huấn luyện đã được chú trọng nhiều hơn.Đội tuyển Pencak Silat quốc gia đã có chuyên gia nước ngoài huấn luyện, một

số trung tâm lớn cũng có quy trình đạo tạo vận động viên từ thấp đến cao như

Hà Nội, Công an nhân dân, Đà Nẵng… Tuy nhiên, hệ thống huấn luyện còn tảnmạn thiếu thống nhất và chưa có chuẩn mực rõ ràng Pencak Silat là môn thểthao có tính khoa học do đó đòi hỏi phải có hệ thống huấn luyện mang tínhchuyên nghiệp, chuẩn mực cao đặc biệt trong tập luyện quyền

Việc sử dụng các bài tập huấn luyện, đặc biệt các bài tập huấn luyện các

tố chất thể lực cho vận động viên còn nghèo nàn, phần lớn được sử dụng theokinh nghiệm của các huấn luyện viên chứ chưa có được một hệ thống bài tập

Trang 30

huấn luyện hoàn chỉnh có tính khoa học cao Điều này cũng gây ảnh hưởngkhông nhỏ cho quá trình huấn luyện môn Pencak Silat ở Việt Nam Vì vậy, tìm

ra được một hệ thống bài tập huấn luyện các tố chất thể lực cho các vận độngviên là vô cùng quan trọng

1.2 Đặc điểm tâm, sinh lý của VĐV Pencak Silat.

Đặc điểm các môn thể thao khác nhau có ảnh hưởng nhất định đến việcphát triển các mặt tâm lý của VĐV như: tri giác, sự quan sát, trí nhớ, sự tư duy,trí tưởng tượng, sự cảm xúc và các phẩm chất đạo đức ý chí Hoạt động thể thaođòi hỏi phải có sự phát triển đặc thù từng chức năng tâm lý và phẩm chất ý trícủa VĐV Bởi vậy, để xác định được phạm vi nhiệm vụ và nội dung huấn luyệntâm lý cho VĐV Pencak Silat cần phải nắm được những đặc điểm hoạt độngtâm lý của VĐV

Pencak Silat là môn thể thao đối kháng trực tiếp, có sự biến hóa sáng tạo.Đặc điểm tâm lý trong hoạt động vận động của VĐV võ Pencak Silat được xácđịnh bởi luật thi đấu, tính chất của hoạt động thi đấu và những đặc điểm kháchquan của cuộc đấu

Các dạng hành động chủ yếu của VĐV võ Pencak Silat như sự di chuyển,những kỹ thuật tay, chân, những quét và đánh ngã, đều có sự liên quan trực tiếptới sự mạo hiểm nhất định Vì vậy đòi hỏi phải có sự dũng cảm và bình tĩnh tựtin Trong quá trình tập luyện, VĐV Pencak Silat phải nắm vững toàn bộ kỹnăng vận động trên cơ sở lớn số lượng các động tác kỹ thuật tấn công và phòngthủ Tính phức tạp của hoạt động thi đấu ở chỗ tất cả các động tác kỹ thuật phảiđược áp dụng trong sự phối hợp và trong những điều kiện khác nhau đòi hỏiVĐV phải có độ chính xác và năng lực phân biệt động tác tốt, biết chuyển đổinhanh chóng và thực hiện động tác khác nhau về nhịp độ, tốc độ và tính chất Ởcác VĐV có trình độ cao, kỹ năng thi đấu được tự động hóa đến mức các độngtác ở dạng phản xạ phức tạp dường như được thực hiện như các động tác ở dạngphản xạ đơn giản

Trang 31

Do tác động của tập luyện với VĐV, những bộ phận cấu thành của thời

kỳ tiềm tàng phản ứng như: Thời điểm phân biệt, sự nhận biết, đặc biệt là thờiđiểm lựa chọn động tác đã được rút ngắng tới mức độ tối thiểu, nhờ có sự hìnhthành định hình động lực phù hợp

Hầu hết những hoạt động trong môn võ Pencak Silat đều diễn ra trên cơ

sở của cảm nhận phản xạ thị giác tức thì Kỹ năng quan sát tình thế và sự thayđổi động tác của đối phương trong trận đấu, cũng như khả năng phán đoánnhanh trong điều kiện phức tạp là một trong những tố chất quan trọng nhất củaVĐV võ Pencak Silat Điều đó đòi hỏi VĐV phải có khả năng quan sát rộng vàphán đoán chính xác

Tốc độ ra đòn của đối phương lớn, sự thay đổi nhanh bất ngờ của tìnhhuống thi đấu, sự cảm thụ số lượng lớn mục tiêu hoặc các yếu tố của chúng dẫnđến sự yêu cầu lớn đối với khối lượng, cường độ, tính ổn định, sự phân phối vàchuyển hướng chú ý và định hướng nhanh chóng

Thi đấu võ Pencak Silat đầy sự gay cấn, nhịp độ trận đấu cao, thời giantheo hiệp, sự căng thẳng của thi đấu đối kháng, sự chuẩn bị các hoạt động ứngphó trong điều kiện thời gian rất ngắn, tính hiệu quả của từng động tác và tráchnhiệm trong mỗi hành động là những nhân tố gây ảnh hưởng tích cực tới VĐV.Trạng thái cảm xúc của VĐV võ Pencak Silat ở mọi thời điểm luôn có sự thayđổi tùy thuộc vào tiến trình của từng hiệp thi đấu, nhiều lúc dẫn tới trạng thái bikích động hoặc thờ ơ hoàn toàn

Pencak Silat là môn thể thao cá nhân, thành tích thi đấu được tạo nênbằng những cố gắng của từng VĐV Nhiệm vụ và hoạt động của mỗi VĐV màtrong chừng mực nào đó còn cho phép đánh giá phẩm chất đạo đức của VĐVnhư sự giúp đỡ lẫn nhau

Trang 32

1.3 Cơ sở lý luận về sức bền trong Thể dục thể thao.

1.3.1 Khái niệm và phân loại.

1.3.1.1 Khái niệm.

Sức bền một trong những tố chất thể lực quan trong trong huấn luyện thểthao Sức bền trong vận động là khái niệm rất rộng Các quan điểm về sức bềntrong nhiều tài liệu có những cách thể hiện và tiếp cận khác nhau Qua phân tích

và tổng hợp cho thấy các quan điểm sau:

Tác giả Nôvicốp A.D - Mátveép L.P, cho rằng: Sức bền là năng lực chốnglại mệt mỏi Hiện tượng mệt mỏi trong những hoạt động với LVĐ khác nhaukhông giống nhau Khi giáo dục sức bền không chỉ chú ý đến chiều sâu của sựmệt mỏi mà cả tính chất của nó nữa [51]

Tác giả Daxưorơxki: Sức bền là khả năng hoàn thành một công việc nào

đó trong một thời gian dài mà hiệu suất làm việc không bị giảm sút Nói mộtcách khác có thể coi sức bền như một khả năng chống lại sự mệt mỏi Sự giảmsút khả năng lao động tạm thời do LVĐ gây nên là mệt mỏi, tức sức bền liênquan trực tiếp tới mệt mỏi Khả năng chống lại mệt mỏi của từng VĐV là khácnhau do trình độ sức bền khác nhau [14]

Tác giả Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn cho rằng: Sức bền là năng lựcthực hiện một hoạt động với cường độ cho trước, hay là năng lực duy trì khảnăng vận động trong thời gian dài nhất mà cơ thể có thể chịu đựng được [70]

Do thời gian hoạt động đó cuối cùng bị giới hạn bởi xuất hiện của mệtmỏi, nên cũng có thể định nghĩa sức bền là năng lực của cơ thể chống lại mệtmỏi trong một hoạt động nào đó

Các tác giả cho rằng sức bền luôn luôn liên quan đến khái niệm mệt mỏi.Khi thực hiện một hoạt động liên tục và tương đối căng thẳng nào đó thì sau mộtthời gian con người sẽ thấy việc tiếp tục ngày càng khó khăn hơn Trong mộtthời gian nhất định, mặc dù khó khăn tăng lên, nhưng cường độ hoạt động vẫnđược duy trì ở mức ban đầu nhờ sự nỗ lực của ý chí

Trang 33

Tác giả D Harre cho rằng: Sức bền là khả năng chống lại sự mệt mỏi củaVĐV Sức bền đảm bảo cho VĐV đạt được một cương độ tốt nhất (tốc độ, dùnglực, nhịp độ chơi hoặc thi đấu, sử dụng sức lực) trong thời gian vận động kéodài của thi đấu tương ứng khả năng huấn luyện của mình Sức bền còn đảm bảochất lượng động tác cao và giải quyết hoàn hảo các hành vi kỹ – chiến thuật tớicuối cuộc thi đấu và khi vượt qua một khối lượng vận động lớn trong tập luyện.Ông cho rằng sức bền là một nhân tố ảnh hưởng lớn đến thành tích thi đấu vàkhả năng chịu đựng lượng vận động (LVĐ) của VĐV Sức bền phát triển tốtcũng là một điều kiện quan trọng để hồi phục nhanh [17]

Dưới góc độ sinh hoá V.V Mensicop và N.I Volcop cho rằng: Sức bềnthể hiện dưới dạng kéo dài thời gian hoạt động ở một cường độ nhất định đếnkhi xuất hiện những dấu hiệu đầu tiên của mệt mỏi, cũng như giảm khả nănghoạt động khi bắt đầu mệt mỏi, và cuối cùng dẫn đến sự ngừng vận động Sứcbền được đo bằng thời gian thực hiện vận động đến khi phải dừng lại (thời gianngưỡng - tng) [51]

Trên quan điểm sinh hoá, sức bền được xác định bởi tỷ số dự trữ các chất nănglượng được sử dụng với tố độ tiêu hao năng lượng khi thực hiện bài tập đã định:

Có nghĩa là sức bền được xác định bằng thời gian hoạt động ở cường độ đã địnhđến khi hết hoàn toàn năng lượng dự trữ có thể có

Dưới góc độ sinh lý, Lưu Quang Hiệp và Phạm Thị Uyên cho rằng: Sứcbền là khả năng thực hiện lâu dài một hoạt động nào đó Các tác giả cho rằngsức bền như một tố chất thể lực, vì vậy, có tính tương đối rất cao, nó được thểhiện trong một loại hoạt động nhất định Hay nói cách khác, sức bền là một kháiniệm chuyên biệt thể hiện khả năng thực hiện lâu dài một hoạt động chuyênmôn nhất định Sức bền thường đặc trưng cho khả năng thực hiện các hoạt độngthể lực kéo dài liên tục từ 1 – 3 phút trở lên, với sự tham gia của một khối lượng

Sức bền (tng, phút) = Dư trữ lăng lượng (J )

Tốc độ tiêu hao năng lượng (J/phút)

Trang 34

cơ bắp lớn (từ 1/2 toàn bộ lượng cơ bắp của cơ thể), nhờ sự hấp thụ oxy để cungcấp năng lượng cho cơ chủ yếu hoặc hoàn toàn bằng con đường ưa khí Như vậysức bền trong thể thao là khả năng thực hiện lâu dài hoạt động cơ bắp toàn thânhoàn toàn hoặc chủ yếu mang tính ưa khí Đó là tất cả các hoạt động ưa khí.[25], [26]

Tiếp cận từ góc độ tâm lý học, tác giả Phạm Ngọc Viễn cho rằng: "sứcbền là một mặt ý thức của VĐV phản ánh tổng hợp độ lớn và thời gian của mọi

nỗ lực cơ bắp và ý chí của VĐV được phát triển trong điều kiện thực hiện cáchành động vận động kéo dài" Cấu trúc tâm lý của tố chất sức bền không biểuhiện rõ, được xác định bởi sự biểu hiện tổng hợp nỗ lực cơ bắp sản sinh ra Nhưvậy, dưới góc độ tâm lý cho thấy sức bền là khả năng của hệ thống tâm thể củaVĐV chịu đượng được LVĐ cao trong tập luyện và thi đấu, duy trì được sự cânbằng cần thiết trong hệ thống đó [81], [[82]

Từ phân tích các quan điểm về sức bền của các tác giả trong nước và trênthế giới, cho thấy:

Hầu hết đều thống nhất cho sức bền là khả năng thực hiện lâu dài mộthoạt động nào đó với cường độ nhất định Sức bền là tố chất thể lực, được thểhiện trong một loại hoạt động Nói cách khác, sức bền là một khái niệm chuyênbiệt thể hiện khả năng thực hiện lâu dài một hoạt động chuyên môn nhất định

Sức bền có vai trò to lớn đối với thành tích thi đấu, khả năng chịu đựngLVĐ, đồng thời luôn gắn liền với hiện tượng mệt mỏi và khả năng hồi phục củaVĐV Vì vậy, để phát triển được sức bền trong tập luyện thì VĐV phải khắcphục mệt mỏi [5], [42]

1.3.1.2 Phân loại.

Hoạt động vận động của con người rất đa dạng và trong mỗi dạng vậnđộng khác nhau cũng như các môn thể thao khác nhau thì tính chất và cơ chếcủa sự mệt mỏi sẽ khác nhau Mệt mỏi về trí óc, mệt mỏi cảm giác, mệt mỏicảm xúc, mệt mỏi thể lực Trong hoạt động TDTT, sự biểu hiện của mệt mỏi

Trang 35

cũng đa dạng Song mệt mỏi thể lực do hoạt động của cơ bắp gây lên là chính,

do vậy các loại sức bền tương ứng cũng khác nhau [42], [45], [47]

Qua phân tích và nghiên cứu tài liệu có các hình thức phân loại sức bềnnhư sau: Căn cứ vào thời gian hoạt động các nhà khoa học như: D Harre [17],Trịnh Trung Hiếu và Nguyễn Sĩ Hà [30], Trương Anh Tuấn [75], [[76], [[77]chia sức bền ra thành 3 loại:

Sức bền trong thời gian dài: Là sức bền cần thiết để vượt qua cự ly hoặc

hoàn thành khối LVĐ trong thời gian 11 phút cho tới nhiều giờ, thành tích xuấthiện chủ yếu xuất hiện trong điều kiện ưa khí Trên cơ sở yêu cầu khác nhau vềtrao đổi chất nên sức bền trong thời gian dài lại chia thành 3 loại là sức bềntrong thời gian dài I, II và III tương ứng với thời gian thi đấu từ 11 đến 30 phút,

từ 30 đến 90 phút và trên 90 phút

Sức bền trong thời gian trung bình: Là sức bền cần thiết để hoàn thành

khối LVĐ trong thời gian từ 2 đến 11 phút Thành tích sức bền này đòi hỏi sựhoạt động đầy đủ của khả năng ưa khí lẫn khả năng yếm khí, nó phụ thuộc vàomức độ phát triển của sức mạnh - bền và sức nhanh - bền

Sức bền trong thời gian ngắn: Là sức bền cần thiết để vượt qua cự ly

hoặc hoàn thành khối LVĐ trong thời gian từ 45 giây đến 2 phút Trình độ sứcbền trong thời gian ngắn phụ thuộc vào khả năng hoạt động yếm khí và mức độphát triển sức mạnh - bền và sức nhanh – bền

Trong Sinh lý học TDTT người ta phân loại sức bền dựa trên cơ sở nhucầu khác nhau về trao đổi chất cung cấp ATP và CP Theo các tác giả LưuQuang Hiệp, Phạm Thị Uyên [25], [26], [[27], Diên Phong [54] chia sức bền rathành các loại:

Sức bền ưa khí: là khả năng hoạt động lâu dài của cơ thể trong điều kiện

sử dụng nguồn năng lượng thông qua quá trình ôxy hoá hợp chất hữu cơ giàunăng lượng trong cơ thể

Trang 36

Sức bền yếm khí: là khả năng hoạt động lâu dài của cơ thể trong điều

kiện dựa vào các nguồn cung cấp năng lượng yếm khí (các phản ứng giải phóngnăng lượng không có sự tham gia của ôxy)

Sức bền hỗn hợp ưa khí và yếm khí: là sức bền đòi hỏi đầy đủ các khả

năng ưa khí lẫn yếm khí để thực hiện một LVĐ trong khoảng từ 2 đến 11 min,hay còn gọi là sức bền trong thời gian trung bình

Dựa trên đặc điểm vận động riêng biệt của từng môn thể thao đa số cácnhà khoa học như: Harre.D [17], Trịnh Trung Hiếu và Nguyễn Sĩ Hà [30], DiênPhong [54], Phạm Danh Tốn - Nguyễn Toán [70], Trương Anh Tuấn [75], [[76],[77] chia sức bền thành sức bền chung (sức bền cơ sở) và sức bền chuyên môn

Sức bền chung: là năng lực vận động diễn ra trong thời gian dài Năng lực

vận động này phụ thuộc chủ yếu vào khả năng hấp thụ ôxy tối đa và khả năngcung cấp ôxy của hệ tuần hoàn, hô hấp Vì vậy sức bền chung được hiểu theomột nghĩa hẹp đó là sức bền ưa khí

Sức bền chung được hiểu là năng lực hoàn thành hoạt động với cường độtrung bình trong thời gian dài của VĐV (là hoạt động có đặc điểm ưa khí) Khithực hiện bài tập với cường độ trung bình, phần lớn cơ bắp của cơ thể đều thamgia hoạt động [35], [74]

Sức bền chuyên môn: là sức bền đặc trưng riêng cho từng môn thể thao

[35], [74]

Căn cứ vào số lượng các nhóm cơ tham gia hoạt động và chế độ hoạtđộng của cơ: Daxưorơxki B.M [15], Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn [70],Novicốp A.D, Matveép L.P [51], chia sức bền thành 3 loại:

Sức bền cục bộ (mệt mỏi cục bộ) là sức bền dưới 1/3 các nhóm cơ thamgia hoạt động Hoạt động cục bộ không làm cho hoạt động hệ thống tim mạch

và hô hấp tăng đáng kể Nguyên nhân mệt mỏi của hoạt động này nằm trong cáckhâu của bộ máy thần kinh cơ trực tiếp đảm bảo động tác

Sức bền khu vực (mệt mỏi khu vực) là loại sức bền trong các hoạt động

có từ 1/3 đến 2/3 khối lượng cơ tham gia

Trang 37

Sức bền chung (mệt mỏi chung) là sức bền trong các hoạt động kéo dàivới cường độ thấp có sự tham gia của 2/3 nhóm cơ trở lên Trong hoạt động nàyđòi hỏi cơ quan tuần hoàn và hô hấp hoạt động khẩn trương để đảm bảo cungcấp năng lượng cho hoạt động.

Dưới góc độ tâm lý, Phạm Ngọc Viễn cho rằng: Tri giác chuyên môn của

tố chất sức bền thể hiện dưới dạng cảm giác sức bền tốc độ, sức bền mạnh vàsức bền - mạnh - tốc độ Vì cấu trúc tâm lý của tố chất sức bền không biểu hiện

rõ nét, vì thế sự phân chia sức bền chỉ mang tính chất tương đối Tuy nhiêntrong mỗi môn thể thao tri giác chuyên môn tố chất sức bền lại có cấu trúc tâm

lý riêng và khác nhau Với các môn thể thao cá nhân thì cảm giác độ lớn và thờigian của sự nỗ lực trong điều kiện giới hạn thời gian để chống lại đối phương có

ý nghĩa quan trọng [81], [82]

Tổng hợp các quan điểm về phân loại sức bền trên cho thấy: Dưới góc độkhác nhau có các cách phân loại khác nhau Tuy nhiên, dù ở góc độ nào thì sứcbền đều có liên quan tới LVĐ và cơ chế mệt mỏi Vì thế sự phân chia sức bềnchỉ mang tính chất tương đối

1.3.2 Các phương pháp phát triển sức bền chuyên môn.

Phương pháp phát triển sức bền chuyên môn có hai đặc điểm chung: Một

là, nếu sức bền chung được phát triển chủ yếu thông qua các bài tập có chu kỳ,thì trong phát triển sức bền chuyên môn người ta sử dụng bài tập chuyên mônhóa VĐV là chính Hai là, các bài tập để phát triển sức bền chuyên môn đượcthực hiện với cường độ gần giống với cường độ lúc thi đấu, nếu thấp hơn sẽkhông có hiệu quả Nếu trong huấn luyện nâng cao sức bền chung mà thời giankéo dài và khối lượng bài tập có ý nghĩa quyết định, thì điều quan trọng đối vớisức bền chuyên môn là xác định tương quan tối ưu giữa cường độ và khối lượngbài tập, căn cứ vào nội dung chuyên môn hóa, trình độ tập luyện của VĐV, thời

kỳ tập luyện… Tuy nhiên, mặc dù nội dung chuyên môn hóa của VĐV như thếnào thì trước khi huấn luyện sức bền chuyên môn cần phải xây dựng nền vữngchắc của nó là sức bền chung [10], [11], [93], [101]

Trang 38

Huấn luyện sức bền chuyên môn: Huấn luyện sức bền chuyên môn phục

vụ trực tiếp cho việc hình thành và thể hiện thành tích thể thao Điều này, cầnphải nói tới các yêu cầu trong tập luyện và thi đấu Những yêu cầu này trongmối tác động tổng hợp của chúng hướng vào việc hình thành các phẩm chấtchuyên môn của cá nhân và các kỹ thuật thể thao tương xứng với thi đấu, các kỹnăng kỹ xảo, chiến thuật cũng như các tố chất thể lực và các cách điều khiển,thích nghi với tính chất sinh vật học tương ứng

Do đó, đặc trưng cho huấn luyện sức bền chuyên môn là tất cả các chỉ sốcủa LVĐ gần giống các điều kiện thi đấu riêng biệt của từng môn và ít nhấtcũng phù hợp với các điều kiện thi đấu này ở một vài nhân tố bên ngoài Các chỉ

số của LVĐ trước hết là tốc độ và thông số động tác, thời gian vận động và cảcác nhân tố bên ngoài [17], [21], [30], [35]

1.4 Những nhân tố ảnh hưởng đến sức bền và đặc điểm của sức bền chuyên môn trong nội dung thi đấu đối kháng Pencak Silat.

Những nhân tố ảnh hưởng đến trình độ năng lực sức bền sinh lý chính làảnh hưởng đến trình độ năng lực ưa khí và yếm khí trong quá trình huấn luyệnthể thao, do vậy khi nghiên cứu về những yếu tố này, đề tài tiến hành nghiêncứu về các nhân tố về sinh lý ảnh hưởng trực tiếp tới năng lực ưa khí và yếmkhí

1.4.1 Những nhân tố ảnh hưởng đến sức bền chuyên môn của VĐV Pencak Silat

1.4.1.1 Nhân tố ảnh hưởng đến trình độ năng lực yếm khí

Khả năng hấp thụ ô xy tối đa(VO2 max) quyết định bởi ATP (AdinozinTriphôtphat) và CP (Creatin Phôtphat) và tốc độ sử dụng của các muối này Với

sự ảnh hưởng của huấn luyện thể thao, các bài tập có đặc trưng thời ngắn cường

độ cao (như chạy ngắn, bơi ngắn) chỉ tiêu cường độ yếm khí sẽ có thể đượcnâng cao, một số môn thể thao đặc biệt thường sẽ lưu lại dấu ấn rõ rệt về cường

độ hệ thống năng lượng yếm khí tạo ra Rõ rệt nhất là sự phản ánh trên các chỉtiêu của VĐV chạy ngắn, ném đẩy, các môn nhảy, môn bơi

Trang 39

Trong hoạt động của các môn sức mạnh tốc độ thì phụ thuộc rất nhiều bởinăng lực động viên huy động nhanh chóng nguồn năng lượng dựa vào trao đổiyếm khí láctát.

J.Hirvoren và các cộng sự đã nghiên cứu và đưa ra kết luận chứng minhrằng: khi VĐV hoàn thành bài tập với cường độ nhất định, so sánh giữa VĐV cótrình độ và VĐV nói chung thì VĐV có trình độ cao có sự phân giải các chấtgiầu năng lượng với tốc độ tương đối cao

Trong hoạt động với cường độ cao khi lượng oxy đòi hỏi không quá 60%

VO2 max thì hàm lượng ATP và CP trong cơ bắp giảm xuống không rõ rệt, chỉkhi vượt quá 75 - 80% VO2 max thì hàm lượng ATP và CP trong cơ bắp mớigiảm xuống rõ rệt

Dưới tác động và ảnh hưởng của huấn luyện thể thao, chỉ tiêu đảm bảonăng lượng của hệ thống yếm khí sẽ có sự tăng trưởng về thực chất Năng lượnglớn nhất được giải phóng từ ATP và CP của người chưa từng trải qua huấnluyện ước khoảng 420 cal/kg hoặc mỗi phút tiêu hao khoảng 1.5 - 2 lit ôxy Dohuấn luyện có đặc điểm sức mạnh tốc độ, năng lực của quá trình phi lactát cóthể tăng trưởng 1.5 - 2 lần Năng lượng gluco phân yếm khí của người chưa quahuấn luyện thông thường không vượt quá 840 cal/kg Nồng độ axit lactic trongmáu thường có thể vượt qua 25 - 30 mol/lit, chỉ tiêu năng lực lactát yếm khi ướckhoảng 1760 - 2090 cal/kg

Cũng nên chú ý rằng: do kết quả huấn luyện sự biến đổi mang tính thíchứng về mặt yếm khí chủ yếu có quan hệ với sự co cơ nhanh, bao gồm sự xuấthiện việc tăng năng lực glucô phân của VĐV dựa trên đánh giá hoạt tính củaATP và CP Hoạt động với lượng vận động có đặc trưng yếm khí sự thích ứngthời gian của cơ bắp sẽ dẫn tới hàm lượng glucogen trong cơ nâng lên rất lớn.Điều này cũng dẫn đến sự tăng lên của năng lực hệ thống gluco phân

Huấn luyện ưa khí căng thẳng có ảnh hưởng không lớn tới hoạt tính menphân giải đường VĐV tham gia hoạt động các môn sức bền ( như chạy cự ly

Trang 40

dài, trượt tuyết, đua xe đạp, bơi…) có tiềm lực gluco phân tương đối thấp Khi

có 70% cơ bắp tham gia vào các hoạt động với lượng vận động lớn nhất liên tụctrong thời gian vài phút sẽ dẫn tới chỉ số nồng độ axit lactíc quyết định bởi trình

độ tập luyện cao hay thấp Phạm vi dao động của nó cũng rất rộng Trị số axitlactích của VĐV cấp cao ở những môn đòi hỏi năng lực glucophân cực hạn cóthể đạt tới 16 - 22 mmol/l, cá biệt VĐV đạt tới 25 mmol/l trở lên Những số liệunày ghi lại được sau 5 - 7 phút ngừng vận động Người chưa tham gia huấnluyện thể thao và những VĐV trình độ cao ở các môn thể thao đòi hỏi năng lực

ưa khí mức độ cao, chỉ số axit lactic tương đối thấp hơn ước khoảng 6 - 12mmol/l

Cần phải chỉ ra rằng trị số cực hạn của axit lactíc trong máu động mạch cóquan hệ với đặc điểm của huấn luyện thể thao và ở mức độ lớn được quyết địnhbởi số lượng sợi cơ màu sáng trong tổ chức cơ bắp tham gia co duỗi cơ Có sốlượng lớn người chưa qua huấn luyện nhưng có loại hình cơ màu sáng tham gia

co duỗi cơ nhiều, khi chịu lượng vận động cực đại có thể đạt được chỉ tiêu axitlactíc tương đối cao

1.4.1.2 Nhân tố ảnh hưởng đến trình độ năng lực ưa khí

Trình độ năng lực ưa khí được quyết định bởi năng lực của hệ thống vậnchuyển đến cơ làm việc và các thể hoạt tính khác trong cơ thể, bao gồm các tổchức của cơ thể, tổ chức hệ thống sử dụng oxy tức là hệ thống cơ bắp cung cấp

và lợi dụng oxy do máu vận chuyển đến

Mỗi một hệ thống nhỏ trong hệ thống nói trên đều có các khâu có mốiquan hệ không chặt chẽ với trình độ năng lực ưa khí, các khâu trên thực tếkhông làm hạn chế đến sức bền khi hoạt động trong thời gian kéo dài và cáckhâu vẫn là nhân tố quan trọng nhất để đạt được năng lực ưa khí tương đối cao

Ví dụ: rất nhiều tham số hô hấp ngoài đều không hạn chế đến trình độ năng lực

ưa khí Đồng thời giống như các chỉ tiêu làm việc của tim như tần số co bóp tim,

Định dạng
Số trang	152
Dung lượng	1,54 MB