Nghiên cứu về truyền thuyết Bà Đen và lễ hội núi Bà Đen

Quênhu n trong tâm h n c a m t th h tr nh tôi: ần linh và nhân dân ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ội núi Bà Đen ết Bà Đen ện: ẻ như tôi: ư “Tôi yêu truy n

KHOA NG VĂN Ữ VĂN

*********

GVHD: PGS.TS NGUY N TH NG C ĐI P Ễ HỘI NÚI BÀ ĐEN Ị NGỌC ĐIỆP ỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ỆP

Thành ph H Chí Minh - 2015 ố Hồ Chí Minh - 2015 ồ Chí Minh - 2015

N i dung ội dung

I Tìm hi u v th lo i truy n thuy t trong văn h c dân gian Vi t Nam ểu về thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ểu về thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam ọc dân gian Việt Nam ệt Nam

1 Khái ni m truy n thuy t ệt Nam ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam

2 Các phân kì truy n thuy t ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam

3 Thi pháp trong truy n thuy t ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam

II Truy n thuy t Bà Đen và l h i núi Bà Đen ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam ễ hội núi Bà Đen ội dung

1 Truy n thuy t Bà Đen ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam

1.1 Truy n thuy t Bà Đen ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen

2.2 Tên g i, ý nghĩa và giá tr văn hóa núi Bà Đenọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ị khác

2.3 Di n trình l h i núi Bà Đenễn trình lễ hội núi Bà Đen ễn trình lễ hội núi Bà Đen ội núi Bà Đen

2.3.1 Th i gian và đ a đi m ời gian và địa điểm ị 1 ểm

2.3.2.Cách sinh ho t văn hóa, c ng đ ng trong l h i ạt văn hóa, cộng đồng trong lễ hội ộng đồng trong lễ hội ồng trong lễ hội ễ hội ộng đồng trong lễ hội

3 M i quan h gi a truy n thuy t Bà Đen và l h i núi Bà Đen ố Hồ Chí Minh - 2015 ệt Nam ữa truyền thuyết Bà Đen và lễ hội núi Bà Đen ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam ễ hội núi Bà Đen ội dung

3.1 Nét tương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng quan gi a l h i và truy n thuy tữa lễ hội và truyền thuyết ễn trình lễ hội núi Bà Đen ội núi Bà Đen ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen

3.2 L h i th hi n v th linh thiêng c a Bà Đen trong tín ngễn trình lễ hội núi Bà Đen ội núi Bà Đen ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ện: ị khác ết Bà Đen ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ưỡng củang c aủa Bà Đen trong tín ngưỡng củanhân dân

3.3 L h i và truy n thuy t Bà Đen th hi n m i quan h g n bó gi aễn trình lễ hội núi Bà Đen ội núi Bà Đen ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ện: ối quan hệ gắn bó giữa ện: ắn bó giữa ữa lễ hội và truyền thuyết

th n linh và nhân dân ần linh và nhân dân

K T LU N ẾT BÀ ĐEN ẬN

PH L C ỤC VÀ ĐÀO TẠO ỤC VÀ ĐÀO TẠO

Lý do ch n đ tài ọc dân gian Việt Nam ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam

Câu hát cũ : “ Tây Ninh n ng nung ngắn bó giữa ười”i”

Ch a nói h t tình ngư ết Bà Đen ười”i trong kho ng n ngảo dị khác ắn bó giữa

C n tìm đâu chút s c màu lãng m nần linh và nhân dân ắn bó giữa ạnXin m i v soi n ng m i Tây Ninhời” ền thuyết Bà Đen ắn bó giữa ới Tây Ninh(Tr n Kiêu B c - ần linh và nhân dân ạn Chút tình cho n ng Tây Ninh ắng Tây Ninh )Tôi sinh ra và l n lên trên m nh đ t Tây Ninh “n ng cháy da ngới Tây Ninh ảo dị khác ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ắn bó giữa ười”i” Quê

hương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng đ i v i tôi là “chùm kh ng t” là “con di u bi c” và là con đò khua b nối quan hệ gắn bó giữa ới Tây Ninh ết Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ết Bà Đen

nưới Tây Ninhc ven sông, n i y, trong l i k c a bà, trong ti ng ru c a m , tôi đỞ nơi ấy, trong lời kể của bà, trong tiếng ru của mẹ, tôi được ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ời” ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ết Bà Đen ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ẹ, tôi được ượccnghe nh ng câu chuy n c tích, nh ng truy n thuy t th n kì và bao câu ca daoữa lễ hội và truyền thuyết ện: ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ữa lễ hội và truyền thuyết ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ần linh và nhân dân

t c ng th m đữa lễ hội và truyền thuyết ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ượcm tri t lý nhân sinh quang sâu s c Văn h c dân gian đã th mết Bà Đen ắn bó giữa ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quênhu n trong tâm h n c a m t th h tr nh tôi: ần linh và nhân dân ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ội núi Bà Đen ết Bà Đen ện: ẻ như tôi: ư

“Tôi yêu truy n c nện: ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ưới Tây Ninhc tôi

V a nhân h u l i tuy t v i sâu xaừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ậu lại tuyệt vời sâu xa ạn ện: ời”

Thương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng người” ồn của một thế hệ trẻ như tôi: i r i m i thới Tây Ninh ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng taYêu nhau dù m y cách xa cũng tìm”ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê(Lâm Th Mỹ D - ị khác ạn Chuy n c n ện cổ nước mình ổ nước mình ước mình c mình)Văn h c dân gian đ a tôi v v i tu i th , đ a tôi v v i nh ng ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ư ền thuyết Bà Đen ới Tây Ninh ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ư ền thuyết Bà Đen ới Tây Ninh ữa lễ hội và truyền thuyết ưới Tây Ninhc m béơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết

nh trong m đó tôi đơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết Ở nơi ấy, trong lời kể của bà, trong tiếng ru của mẹ, tôi được ượcc th y cô T m ngoan hi n bất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ền thuyết Bà Đen ưới Tây Ninhc ra t qu th , th yừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ảo dị khác ị khác ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quêanh hùng Thánh Gióng cưỡng củai ng a nh tre đánh đu i quân thù Văn h c dân gianực hiện: ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen

d y cho tôi bi t n m l y tay ngạn ết Bà Đen ắn bó giữa ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ười”i khác lúc h khó khăn, dành s c m thôngọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ực hiện: ảo dị khác

đ i v i ngối quan hệ gắn bó giữa ới Tây Ninh ười”i b t h nh, bi t bao dung cho l i l m ngất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ạn ết Bà Đen ỗi lầm người khác, Văn học dân ần linh và nhân dân ười”i khác, Văn h c dânọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đengian có r t nhi u th lo i phong phú Trong đó th lo i truy n thuy t mang l iất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ền thuyết Bà Đen ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ạn ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ạn ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ạncho tôi m t s thích thú và mu n tìm hi u nghiên c u sâu h n v th lo i nàyội núi Bà Đen ực hiện: ối quan hệ gắn bó giữa ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ứu sâu hơn về thể loại này ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ền thuyết Bà Đen ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ạntrong quá trình h c t p Truy n thy t là nh ng câu chuy n k v các nhân v t,ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ữa lễ hội và truyền thuyết ện: ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ền thuyết Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xaanh hùng l ch s đị khác ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ượcc nhào n ng thông qua trí tặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ưởng tượng của nhân dân vàng tượcng c a nhân dân vàủa Bà Đen trong tín ngưỡng của

nh ng y u t có th t trong l ch s Truy n thuy t còn có m i quan h ch t chẽữa lễ hội và truyền thuyết ết Bà Đen ối quan hệ gắn bó giữa ậu lại tuyệt vời sâu xa ị khác ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ối quan hệ gắn bó giữa ện: ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và

v i l h i, th hi n sinh ho t văn hóa phong phú và đa d ng c a nhân dân Lới Tây Ninh ễn trình lễ hội núi Bà Đen ội núi Bà Đen ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ện: ạn ạn ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ễn trình lễ hội núi Bà Đen

h i l y n i dung c t lõi t truy n thuy t, l y nhân v t, anh hùng trong truy nội núi Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ội núi Bà Đen ối quan hệ gắn bó giữa ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ậu lại tuyệt vời sâu xa ền thuyết Bà Đen thuy t đ th ph ng Còn truy n thuy t nh có nh ng l h i đ gi gìn và phátết Bà Đen ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ời” ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ời” ữa lễ hội và truyền thuyết ễn trình lễ hội núi Bà Đen ội núi Bà Đen ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ữa lễ hội và truyền thuyếttri n trong đ i s ng, sinh ho t văn hóa c a nhân dân.ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ời” ối quan hệ gắn bó giữa ạn ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của

M i vùng mi n có nh ng truy n thuy t đ a phỗi lầm người khác, Văn học dân ền thuyết Bà Đen ữa lễ hội và truyền thuyết ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng riêng, có nh ng nhânữa lễ hội và truyền thuyết

v t l ch s đậu lại tuyệt vời sâu xa ị khác ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ượcc th cúng và đời” ượcc xem nh v th n b o h cho vùng đ t này.ư ị khác ần linh và nhân dân ảo dị khác ội núi Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” QuêTây Ninh quê tôi có truy n thuy t v Bà Đen- m t ngền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ền thuyết Bà Đen ội núi Bà Đen ười”i ph n v i s ph n,ữa lễ hội và truyền thuyết ới Tây Ninh ối quan hệ gắn bó giữa ậu lại tuyệt vời sâu xa

cu c đ i và cái ch t bi đát, h ng năm Tây Ninh có h i xuân núi Bà Đen vào d pội núi Bà Đen ời” ết Bà Đen ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ởng tượng của nhân dân và ội núi Bà Đen ị kháctháng Giêng âm l ch đ tị khác ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ưởng tượng của nhân dân vàng nh công n phò h c a Bà Đen đ i v i nhân dânới Tây Ninh ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ội núi Bà Đen ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ối quan hệ gắn bó giữa ới Tây Ninhtrong vùng Đó cũng là lý do tôi ch n và nghiên c u đ tài này, đ làm rõ m iọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ứu sâu hơn về thể loại này ền thuyết Bà Đen ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ối quan hệ gắn bó giữaquan h ch t chẽ gi a truy n thuy t và l h i.ện: ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ữa lễ hội và truyền thuyết ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ễn trình lễ hội núi Bà Đen ội núi Bà Đen

I Tìm hi u v th lo i truy n thuy t trong văn h c dân gian Vi t Nam ểu về thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ểu về thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam ọc dân gian Việt Nam ệt Nam

1 Khái ni m truy n thuy t ệt Nam ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam

Truy n thuy t là nh ng truy n k truy n mi ng k l i truy n tích cácền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ữa lễ hội và truyền thuyết ện: ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ền thuyết Bà Đen ện: ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ạn ện: nhân v t l ch s ho c gi i thích ngu n g c các phong v t đ a phậu lại tuyệt vời sâu xa ị khác ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ảo dị khác ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ối quan hệ gắn bó giữa ậu lại tuyệt vời sâu xa ị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng theo quan

đi m c a nhân dân, bi n pháp ngh thu t ph bi n c a nó là khoa trể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ện: ện: ậu lại tuyệt vời sâu xa ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ết Bà Đen ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng,phóng đ i, đ ng th i nó cũng s d ng y u t h o, th n kỳ nh c tích vàạn ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ời” ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ết Bà Đen ối quan hệ gắn bó giữa ư ảo dị khác ần linh và nhân dân ư ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao

th n tho i.ần linh và nhân dân ạn

2 Các phân kì truy n thuy t ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam

Có nhiều cách phân loại truyền thuyết:

a Nếu căn cứ vào nội dung của thời kì lịch sử được truyền thuyết phản ánh– ghi chép (trước hết là ghi chép bằng miệng), ta có thể chia truyền thuyết thành cácnhóm nhỏ sau:

 Truyền thuyết về “Họ Hồng Bàng” và thời kì Văn Lang

 Truyền thuyết về thời kì Âu Lạc và Bắc thuộc

 Truyền thuyết về thời kì phong kiến tự chủ

 Truyền thuyết về thời kì Pháp thuộc

b Nếu vừa căn cứ theo lịch sử vừa căn cứ vào “phạm vi những sự kiện vànhân vật lịch sử được nhân dân quan tâm” Theo cách này ta có:

 Những truyền thuyết về thời các vua Hùng

 Những truyền thuyết về sau thời các vua Hùng

Bộ phận thứ hai này gồm các nhóm nhỏ sau:

- Truyền thuyết về “những cuộc khởi nghĩa và những cuộc kháng chiếnchống ngoại xâm với nhân vật trung tâm là những anh hùng dân tộc”

- Truyền thuyết về “những danh nhân văn hóa và những vị quan nổi tiếngcông minh chính trực hoặc có tài kinh bang tế thế”

- Truyền thuyết về “những cuộc nổi dậy chống ách áp bức của vua quantham tàn, bạo ngược, với nhân vật trung tâm được ngày nay gọi là anh hùng nôngdân”.

c Nếu không căn cứ theo lịch sử mà căn cứ một mặt vào những đặc trưng chungcủa cả thể loại và một mặt khác, vào sự khác biệt của đối tượng truyện được kể đến,

ta có thể chia truyền thuyết thành ba biến thể như sau:

 Truyền thuyết địa danh: gồm những “truyện kể dân gian về nguồn gốclịch sử của những tên gọi địa lí khác nhau hoặc về nguồn gốc của bản thân nhữngđịa điểm, địa hình, sự vật địa lí ấy”

 Truyền thuyết phổ hệ: gồm những “truyện kể dân gian về nguồn gốc cácthị tộc, bộ lạc, gia tộc, các làng xã, thành thị, và các thủy tổ cùng những đại biểutài năng nhất của các làng nghề thủ công, mĩ nghệ,…

 Truyền thuyết về nhân vật lịch sử và sự kiện lịch sử (thường gọi làtruyền thuyết lịch sử)

3 Thi pháp trong truy n thuy t ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam

a Hiện thực và tư tưởng trong truyền thuyết:

Hiện thực trong truyền thuyết là hiện thực xã hội loài người nhưng được nhìn

bó hẹp trong phạm vi từ bộ tộc cho đến bộ lạc rồi tiến dần lên xã hội có nhà nướcchuyên chế Thần thoại giải thích thế giới tự nhiên thì truyền thuyết giải thích thế giớicon người Ở thần thoại là sùng bái các vị thần tự nhiên thì truyền thuyết là sùngkính các vị lãnh tụ bộ lạc và các anh hùng xuất chúng Nhân vật thần trong truyềnthuyết chỉ là sự hình tượng hoá tượng trưng cho một phát minh cải tạo vũ khí nhưnhân vật rùa vàng, cho một thế lực thù đich như tinh con gà trắng trong truyền thuyết

An Dương Vương Hình tượng nhân vật anh hùng một phần là hiện thực, một phần làước mơ của con người muốn bộ lạc mình có một nhân vật anh hùng siêu việt có tài đủsức chống lại kẻ thù và giúp dân sống hạnh phúc và thanh bình Theo Lê TrườngPhát, nhân vật và sự kiện của truyền thuyết lịch sử là những con người và sự kiện có

thật ngoài đời…lựa chọn những nhân vật lịch sử xuất phát từ quyền lợi, nguyện vọng,

tư tưởng tình cảm của mình Truyền thuyết lịch sử là sự tái tạo lịch sử trên cơ sở cáicốt lõi lịch sử rồi tiến hành sắp xếp lại để dựng lên tầm vóc của sự kiện và nhân vật,đưa thêm vào đó những gì mà tâm tình, thái độ của nhân dân đối với đối tượng phảnánh Không những thế, truyền thuyết dân gian còn gắn vào nhân vật những yếu tốthần kỳ lấp lánh…Những yếu tố ấy không có thực ngoài đời nhưng có thực trong tâmtình của dân gian đối với lịch sử (Thi pháp Văn học dân gian, tr 20-22)

b Cốt truyện:

Truyền thuyết không có kiểu cốt truyện hay như cổ tích Cốt truyện thườnggồm 3 phần: hoàn cảnh xuất hiện nhân vật chính, sự nghiệp của nhân vật, thân thếcủa nhân vật

c Đặc trưng nhân vật truyền thuyết:

Nhân vật trong truyền thuyết là nhân vật lịch sử được tái tạo Tác giả dân gian

hư cấu, sáng tạo trên nền lịch sử (thường là lý tưởng hóa những sự kiện, con người

mà họ ca ngợi).Nhân vật trong truyền thuyết cũng là hành động của nó như trong cổtích và có số phận không thể đảo ngược so với sự thật lịch sử Nhân vật chính có thể

là nhân vật trung tâm của một truyện hoặc một chuỗi truyện.Nhân vật chính củatruyền thuyết chủ yếu là người và một số nhân vật là bán thần Ngoài nhân vật chínhcòn có những nhân vật phụ Nhân vật phụ rất đa dạng, có nhân vật là người, nhân vật

là thần

– Về nhân vật khởi nguyên và anh hùng văn hoá Đây là bộ phận truyền thuyết

về nguồn gốc các thị tộc, bộ lạc, gia tộc, các làng xã, các thuỷ tổ các nghề và làngnghề thủ công truyền thống Truyền thuyết về thị tộc, bộ lạc, gia tộc thường là loạinhân vật khởi nguyên

– Nhân vật anh hùng lịch sử: Nhân vật là con người như Hùng Vương, ThánhGióng, An Dương Vương, Bà Trưng, Bà Triệu, Lê Lợi…Trong số nhân vật là con

người, chỉ có Thánh Gióng mang đậm màu sắc huyền thoại, còn lại các nhân vật khácđều là nhân vật có thật trong lịch sử.

d Lời kể trong truyền thuyết

Đặc điểm tiêu biểu của lời kể truyền thuyết là ngôn ngữ cô động, ít miêu tả,chủ yếu chỉ thuật lại hành động của nhân vật, chú ý kể những chi tiết về hoàn cảnhxuất thân của nhân vật, bối cảnh của câu chuyện, những lời thoại nhân vật một cách

cô động

e Đặc trưng ngôn ngữ truyền thuyết:

Đặc trưng ngôn ngữ truyền thuyết bắt nguồn từ đặc điểm lời kể truyền thuyết

Có ba loại văn bản lời kể của truyền thuyết về nhân vật lịch sử Văn bản lời kể đượctruyền tụng trong dân gian, gọi là văn bản truyền thuyết dân gian Loại văn bản thứhai là bản thần tích do chính quyền phong kiến thể chế, hành chính hoá dựa trêntruyền thuyết dân gian như là bản tiểu sử về nhân vật anh hùng Trong quá trình lưutruyền qua nhiều thế hệ thì lại xuất hiện một loại văn bản mới do sự kết hợp pha trộnhai loại văn bản kẻ vừa nêu trên Tuy nhiên, văn bản kể mà chúng ta được biết ngàynay không thể nào xác định rõ nó là loại văn bản nào trong ba loại trên

f Không gian truyền thuyết:

Không gian truyền thuyết là không gian đời thường, không gian chiến trường

và không gian xã hội, đất nước, khác với thần thoại chủ yếu là không gian vũ trụ,không gian thiên nhiên Những địa danh di tích ấy đều gắn liền với sự nghiệp củanhân vật truyền thuyết

g Thời gian truyền thuyết:

Thời gian truyền thuyết là thời gian lịch sử , thời gian thời đại, triều đại nóđược xác định cụ thể hơn so với thời gian thần thoại Tuy nhiên thời gian của truyềnthuyết không ghi rõ thời điểm, ngày tháng, câu chuyện xảy ra bao lâu Nhân vật trongtruyền thuyết xác định được thời gian sinh thành và kết thúc

II Truy n thuy t Bà Đen và l h i núi Bà Đen ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam ễ hội núi Bà Đen ội dung

1 Truy n thuy t Bà Đen ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam 1.1 Truy n thuy t v Bà Đen ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam ết trong văn học dân gian Việt Nam ề thể loại truyền thuyết trong văn học dân gian Việt Nam

Tương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng truy n r ng, khi x a, thu còn là ph n đ t c a Cao Miên, t i vùngền thuyết Bà Đen ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ư ởng tượng của nhân dân và ần linh và nhân dân ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ạn

r ng núi Tây Ninh có m t viên quan tr n th ngừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ội núi Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ười”i Miên sinh h đạn ượcc hai con:

m t trai tu n tú và m t gái hi n th c, t c g i là nàng Ðênh.ội núi Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ội núi Bà Đen ền thuyết Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà ĐenLúc nàng Ðênh 13 tu i, có ông s ngổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ư ười”i Tàu tên là Trung Văn Danh t B n Cátừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ết Bà Đen (Th D u M t) đ n vùng núi Tây Ninh tìm chùa làm n i ho ng dủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ần linh và nhân dân ội núi Bà Đen ết Bà Đen ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng Ph tậu lại tuyệt vời sâu xapháp Khi đ n nhà quan tr n, s ông thăm h i vi c truy n bá đ o Ph t trongết Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ư ện: ền thuyết Bà Đen ạn ậu lại tuyệt vời sâu xavùng và dò la ki m n i c t chùa hành đ o Quan tr n th m i nhà s t m nghết Bà Đen ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ạn ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ời” ư ạn ỉ

n i nhà mình đ ông th a d p h c đ o.ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ị khác ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ạn S ông vui v nh n l i và t đó b t đ uư ẻ như tôi: ậu lại tuyệt vời sâu xa ời” ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ắn bó giữa ần linh và nhân dân truy n bá Ph t pháp trong gia đình quan tr n và c v đ i.ền thuyết Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ện: ội núi Bà Đen Tuy tu i tr nh ngổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ẻ như tôi: ư

s m nhu m màu thi n, nàng Ðênh mi t mài nghe s ông gi ng đ o Quan tr nới Tây Ninh ội núi Bà Đen ền thuyết Bà Đen ện: ư ảo dị khác ạn ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quêcũng m đ o nên thi t l p cho s ông m t c nh chùa, nay còn di tích là chùaội núi Bà Đen ạn ết Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ư ội núi Bà Đen ảo dị khácÔng Tàu, n m v phía Ðông chân núi, phía làng Phằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ền thuyết Bà Đen ưới Tây Ninhc H i đi lên.ội núi Bà Đen Th i gianời”

th m thoát trôi qua, nghĩ l i đã m y năm xa cách thi n nam tín n B n Cát, sất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ạn ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ện: ữa lễ hội và truyền thuyết ết Bà Đen ưông bèn t m bi t quan tr n đ tr v thăm c nh cũ ngạn ện: ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ởng tượng của nhân dân và ền thuyết Bà Đen ảo dị khác ười”i x a.ư

T ngày s ông v ng m t, nàng Ðênh v n m t lòng sùng kính Ph t đ o, luônừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ư ắn bó giữa ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ẫn một lòng sùng kính Phật đạo, luôn ội núi Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ạnluôn lo vi c hện: ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng khói trong chùa V n con nhà trâm anh, l i tu i t i tu n c pối quan hệ gắn bó giữa ạn ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ới Tây Ninh ần linh và nhân dân ậu lại tuyệt vời sâu xa

kê, nên nhan s c nàng Ðênh càng thêm xinh l ch, ti ng đ n kh p n i Quan tr nắn bó giữa ị khác ết Bà Đen ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ắn bó giữa ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê

đ a phị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng vùng Tr ng Bàng có dinh đ t t i Sông Ðua thu c làng L c H ngảo dị khác ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ạn ội núi Bà Đen ội núi Bà Đen ư(nay còn di tích), m i c y mai m i h i cới Tây Ninh ậu lại tuyệt vời sâu xa ối quan hệ gắn bó giữa ưới Tây Ninhi nàng Ðênh cho con trai trưởng tượng của nhân dân vàng c aủa Bà Đen trong tín ngưỡng củaông Thân sinh nàng Ðênh vui v tán thành Nh ng khi nói l i cho nàng Ðênhẻ như tôi: ư ạn

bi t thì nàng r t b i r i, ch a bi t tr l i ra sao, nàng xin cha m đình đãi đết Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ối quan hệ gắn bó giữa ối quan hệ gắn bó giữa ư ết Bà Đen ảo dị khác ời” ẹ, tôi được ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của

k p suy nghĩ Qua nhi u đêm tr n tr c, vì nàng Ðênh đã phát nguy n xu t gia tuị khác ền thuyết Bà Đen ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ện: ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quêhành, không th l y ch ng, nàng quy t tâm lánh m t M t đêm, khi cha m ngể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ết Bà Đen ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ội núi Bà Đen ẹ, tôi được ủa Bà Đen trong tín ngưỡng củayên, nàng Ðênh lén ra đi tìm n i thu n ti n đ ti p t c tu hành M i vi c v lơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ậu lại tuyệt vời sâu xa ện: ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ết Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ện: ỡng của ởng tượng của nhân dân và

ra, quan tr n cho lính đi tìm nàng Ðênh kh p n i, k băng r ng, ngất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ắn bó giữa ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ẻ như tôi: ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ười”i lên núi,mãi đ n tr a, quân lính tìm th y trong k t đá m t khúc chân c a nàng Ðênh, cóết Bà Đen ư ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ẹ, tôi được ội núi Bà Đen ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của

lẽ nàng b thú d b t ăn th t còn sót l i m t khúc chân, v i báo v cho quan tr nị khác ữa lễ hội và truyền thuyết ắn bó giữa ị khác ạn ội núi Bà Đen ội núi Bà Đen ền thuyết Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê

rõ Sau khi khóc than thương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng ti c, quan tr n cho mai táng khúc chân nàng Ðênhết Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quêtrên núi và rưới Tây Ninhc th y t ng kinh gi i oan cho nàng Dân đ a phần linh và nhân dân ảo dị khác ị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng cho r ng,ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịpnàng Ðênh ch t oan nh th t r t linh hi n, nên t đó, khi g p vi c gì khóết Bà Đen ư ết Bà Đen ắn bó giữa ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ện: khăn thì kh n vái nàng Ðênh phò h thì thất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ội núi Bà Đen ười”ng đượcc to i ý.ạn Vi c nàng Ðênhện:

hi n linh đ n xa, nhân dân r t sùng kính nên g i nàng là Bà Ðênh đ t ý tônể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của kính

Th i gian trôi qua Bao nhiêu năm sau, lúc y Chúa Nguy n Ánh b quân Tâyời” ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ễn trình lễ hội núi Bà Đen ị khác

S n đu i theo r t g p, t Gia Ð nh, Nguy n Ánh theo đơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ị khác ễn trình lễ hội núi Bà Đen ười”ng s đi Tây Ninh đ nhứu sâu hơn về thể loại này ị khác

tr n qua Miên.ối quan hệ gắn bó giữa

Lúc Nguy n Ánh ch y đ n Tr ng Mang Chà vùng Bùng Binh hi n nay thìễn trình lễ hội núi Bà Đen ạn ết Bà Đen ảo dị khác ện: quân Tây S n cũng đu i theo g n t i, nhân dân cho bi t trên núi có Bà r t linh,ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ần linh và nhân dân ới Tây Ninh ết Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê

ai c u gì đần linh và nhân dân ượcc n y Nguy n Ánh li n sai quan Qu n C Lê Văn Duy t phi ng aất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ễn trình lễ hội núi Bà Đen ền thuyết Bà Đen ảo dị khác ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ện: ực hiện: lên núi c u Bà mách giùm cách thoát n n và cho bi t tần linh và nhân dân ạn ết Bà Đen ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng lai Trong đêm,Nguy n Ánh đễn trình lễ hội núi Bà Đen ượcc Bà hi n ra trong gi c chiêm bao cho bi t c theo đện: ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ết Bà Đen ứu sâu hơn về thể loại này ười”ng sứu sâu hơn về thể loại này

đ n Tây Ninh, vòng qua núi, lên Võ môn Tam c p, r i qua Xiêm c u vi n, nghi pết Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ần linh và nhân dân ện: ện:

c sẽ nên, còn vi c ngăn đón quân Tây S n đ Bà lo li u giúp cho.ảo dị khác ện: ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ện:

Sau khi Nguy n Ánh d p đễn trình lễ hội núi Bà Đen ẹ, tôi được ượcc nhà Tây S n, lên ngôi vua x ng là Gia Long,ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ưNgài nh n cũ, cho đúc tới Tây Ninh ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ượcng Bà b ng đ ng đen đ th và s c phong cho Bà làằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ời” ắn bó giữaLinh S n Thánh M u.Dân chúng truy n nhau s tích c a Bà Ðênh, và vì kiêng úyơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ẫn một lòng sùng kính Phật đạo, luôn ền thuyết Bà Đen ực hiện: ủa Bà Đen trong tín ngưỡng củanên g i tr i ra là Bà Ðen (Theo Toan Ánh, ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ạn N p cũ h i hè đình đám ếp cũ hội hè đình đám ộng đồng trong lễ hội )

1.2 Kh o d khác ảo dị khác ị khác

a Kh o d 1 ảo dị khác ị khác

Ngày x a núi Bà Đen g i là núi M t Trên núi có tư ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ội núi Bà Đen ượcng Ph t đá r t linh.ậu lại tuyệt vời sâu xa ất Tây Ninh “nắng cháy da người” QuêTin đ n d n d n lan truy n kh p xa g n.ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ần linh và nhân dân ần linh và nhân dân ền thuyết Bà Đen ắn bó giữa ần linh và nhân dân

Nh ng b y gi đư ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ời” ười”ng sá hãy còn s m u t, r ng r m bao quanh, c p beoần linh và nhân dân ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ậu lại tuyệt vời sâu xa ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đenkhá nhi u Đền thuyết Bà Đen ười”ng đi lên núi khó khăn Th p phậu lại tuyệt vời sâu xa ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng bách tánh vì lòng tính

ngưỡng củang quá nhi t thành, b t ch p m i gian lao nguy hi m, hieepk nhau d nện: ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen

đười”ng lên cúng Ph t M i l n lên núi, ph i hi p đoàn v i nhau mà đi cho đôngậu lại tuyệt vời sâu xa ỗi lầm người khác, Văn học dân ần linh và nhân dân ảo dị khác ện: ới Tây Ninh

đ o, đ tránh tai n n thú d đón đảo dị khác ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ạn ữa lễ hội và truyền thuyết ười”ng

T i Tr ng Bàng, có cô gái tên Lý Th Thiên Hạn ảo dị khác ị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng thông th o văn chạn ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng,

l i bi t ít nhi u võ ngh , m i ngày r m hay lên núi l Ph t Tuy di n m o cóạn ết Bà Đen ền thuyết Bà Đen ện: ỗi lầm người khác, Văn học dân ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ễn trình lễ hội núi Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ện: ạnđen đúa nh ng duyên dáng và tài năng khi n lòng ngư ết Bà Đen ười”i say đ m Chàng traiắn bó giữatrong làng là Lê Sĩ Tri t đem lòng th m yêu tr m nh Cũng nh nàng Lý Thện: ần linh và nhân dân ội núi Bà Đen ới Tây Ninh ư ị khácThiên Hương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng, chàng Lê Sĩ Tri t văn hay gi i võ có ti ng trong vùng.ện: ết Bà Đen

Gi a lúc chàng p m ng lòng cùng ai, ng đâu còn có con trai c a m tữa lễ hội và truyền thuyết ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ội núi Bà Đen ời” ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ội núi Bà Đenviên quan đ ý đén Lý Th Thiên Hể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng quy t tìm cách b t cóc cô v làm thi p.ết Bà Đen ắn bó giữa ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen Đem ti n b c, quy n quý cám d không xong, h n bèn sai m t tên thu c hền thuyết Bà Đen ạn ền thuyết Bà Đen ỗi lầm người khác, Văn học dân ắn bó giữa ội núi Bà Đen ội núi Bà Đen ạndùng võ l c b t nàng cho b ng đực hiện: ắn bó giữa ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ượcc

Lý Th Thiên Hị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng b tên côn đ đón vây b t Gi a lúc nguy kh n , chàngị khác ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ắn bó giữa ữa lễ hội và truyền thuyết ối quan hệ gắn bó giữa

Lê Sĩ Tri t xông ra gi i c u, đánh đu i tên côn đ Nàng c m đ ng t n chàngện: ảo dị khác ứu sâu hơn về thể loại này ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ảo dị khác ội núi Bà Đen ạn ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết

r i v nhà thu t chuy n cho cha m rõ Đ đáp ân sâu, cha m nàng h a sẽ gồn của một thế hệ trẻ như tôi: ền thuyết Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ện: ẹ, tôi được ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ẹ, tôi được ứu sâu hơn về thể loại này ảo dị khácnàng cho chàng Được ời”c l i nh c i t c lòng, chàng Lê Sĩ Tri t hân hoan Nh ngư ỗi lầm người khác, Văn học dân ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ện: ưđang bu i b y gi gi c dã d y lên, làm trai há đ m sai tình mà quên nhi m v ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ời” ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ắn bó giữa ện: Nhân khi Võ Tánh đ ng ra chiêu binh ch ng Tây S n, Lê Sĩ Tri t tòng quân.ứu sâu hơn về thể loại này ối quan hệ gắn bó giữa ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ện: Ngày chia tay nàng ng m ngùi b o chàng:ậu lại tuyệt vời sâu xa ảo dị khác

- M t l i đã h a cùng nhau, thi p nguy n th ti t đ i chàng Xin chàng tinội núi Bà Đen ời” ứu sâu hơn về thể loại này ết Bà Đen ện: ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ết Bà Đen ời” thi p, trăm năm ch ng l i th , an tâm lên đ ng nghĩa v

ởng tượng của nhân dân và ết Bà Đen ẳng lỗi thề, an tâm lên đường nghĩa vụ ỗi lầm người khác, Văn học dân ền thuyết Bà Đen ười”

Chàng ra đi Nàng l i vò võ trông ngày đoàn t M t hôm nàng lên c uởng tượng của nhân dân và ạn ội núi Bà Đen ần linh và nhân dân

kh n trên núi lúc tr v g n chân núi, thình lình m t b n gia nô c a con v quan* ởng tượng của nhân dân và ền thuyết Bà Đen ần linh và nhân dân ội núi Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ị kháckia đ n vây b t Nàng nhào xu ng h t ti t không ai hay, ba hôm sau Lý Thết Bà Đen ắn bó giữa ối quan hệ gắn bó giữa ối quan hệ gắn bó giữa ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ết Bà Đen ị khácThiên Hương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng m i báo m ng cho v hòa thới Tây Ninh ội núi Bà Đen ị khác ượcng tr trì trên núi Tây Ninh đang

ni m Ph t, b ng th y m t ngện: ậu lại tuyệt vời sâu xa ỗi lầm người khác, Văn học dân ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ội núi Bà Đen ười”i con gái m t đen nh ng r t duyên dáng hi n raặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ư ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ện:

mà b o:ảo dị khác

- Ta dây là Lý Th Thiên Hị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng Năm 18 tu i, ch ng may g p b n gia nôổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ẳng lỗi thề, an tâm lên đường nghĩa vụ ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen

c a quan tr n Tr ng Bàng đu i b t ta nhào xu ng h th m t ti t mà b xácủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ởng tượng của nhân dân và ảo dị khác ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ắn bó giữa ối quan hệ gắn bó giữa ối quan hệ gắn bó giữa ẳng lỗi thề, an tâm lên đường nghĩa vụ ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ết Bà Đen phàm Nh căn tu m y ki p tr i qua, nên h n siêu thoát, đ c qu v th n thông.ời” ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ết Bà Đen ảo dị khác ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ắn bó giữa ảo dị khác ị khác ần linh và nhân dân

Xã ta dùn đã 3 ngày v n còn nguyên v n Hòa thẫn một lòng sùng kính Phật đạo, luôn ẹ, tôi được ượcng nên xu ng tri n núi phíaối quan hệ gắn bó giữa ền thuyết Bà Đen đông nam tìm thi hài ta mà chôn c t giùm.ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê

Hòa thượcng theo l i mách b o, tìm g p xác và đem chôn c t Chuy n lời” ảo dị khác ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ện: ạn

đ n vang, th u tai Thồn của một thế hệ trẻ như tôi: ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ượcng qu c công Lê Văn Duy t V n tánh cối quan hệ gắn bó giữa ện: ối quan hệ gắn bó giữa ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng tr c.ực hiện: Không tin đi u huy n ho c, ngài Thền thuyết Bà Đen ền thuyết Bà Đen ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ượcng công chân hành lên núi xem xét th cực hiện:

h Ngài tuyên ngôn cho ngư ười”i khu t m t bi t:ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ết Bà Đen

- H n trinh n Thiên Hồn của một thế hệ trẻ như tôi: ữa lễ hội và truyền thuyết ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng qu có hi n linh, hãy xu t hi n cho b n ch cảo dị khác ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ện: ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ứu sâu hơn về thể loại nàyxem th ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và

L i ngài Thời” ượcng công tuyên phán cho người”i khu t m t v a d t, x y th yất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ứu sâu hơn về thể loại này ảo dị khác ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê

m t cô gái ch y đ n ng ti ng;ội núi Bà Đen ạn ết Bà Đen ứu sâu hơn về thể loại này ết Bà Đen

- Xin chào thượcng quan

Ai n y đ u ng c nhiên s ng s t, ngài Thất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ền thuyết Bà Đen ạn ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ối quan hệ gắn bó giữa ượcng quan nghiêm trang:

- Có chuy n chi?ện:

- Tôi chính là Lý Th Thiên Hị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng đây

Thì ra Lý Th Thiên Hị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng Nh p xác vào cô gái, và nói ti p:ậu lại tuyệt vời sâu xa ết Bà Đen

- Tôi xin mách b o trảo dị khác ưới Tây Ninhc cho Thượcng quan đượcc bi t H n c a Thết Bà Đen ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ượcngquan sau này sẽ đượcc phong th n vinh hi n, nh ng xác c a Thần linh và nhân dân ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ư ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ượcng quan sẽ bị kháchành h , m b xi ng xích, tên tuoiir b đ c khoét, sau m i đạn ảo dị khác ị khác ền thuyết Bà Đen ị khác ới Tây Ninh ượcc minh oan.

Nhài Thượcng công Lê Văn Duy t nói:ện:

- B n ch c không c u xin bi t tổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ứu sâu hơn về thể loại này ần linh và nhân dân ết Bà Đen ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng lai c a mình, mà mu n bi t rõ cănủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ối quan hệ gắn bó giữa ết Bà Đen

do c a nàng.ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của

H n Thiên Hồn của một thế hệ trẻ như tôi: ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng thu t rõ m i đi u r i nói:ậu lại tuyệt vời sâu xa ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ền thuyết Bà Đen ồn của một thế hệ trẻ như tôi:

- Thượcng đ ch ng lòng đoan trinh c a thi p và t c d trung kiên c aết Bà Đen ứu sâu hơn về thể loại này ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ết Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ạn ủa Bà Đen trong tín ngưỡng củachàng Lê Sĩ Tri t, nên đã cho đện: ượcc h t đ a luân h i Nay thi p đết Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ết Bà Đen ược ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyếtc n trên cho

xu ng tr n c u nhân đ th ối quan hệ gắn bó giữa ần linh và nhân dân ứu sâu hơn về thể loại này ội núi Bà Đen ết Bà Đen

Nh lúc qu c bi n, chúa tôi Nguy n Ánh bôn t u vào Nam l c hới Tây Ninh ối quan hệ gắn bó giữa ết Bà Đen ễn trình lễ hội núi Bà Đen ảo dị khác ạn ưới Tây Ninhng t iạnvùng núi Đi n Bà, đện: ượcc bà mách b o ph i tá binh Xiêm, sau này th ng nh tảo dị khác ảo dị khác ối quan hệ gắn bó giữa ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê

đượcc giang san D t l i xác cô gái ngã nhào ra b t t nh h i lâu m i t nh d y.ứu sâu hơn về thể loại này ời” ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ỉ ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ới Tây Ninh ỉ ậu lại tuyệt vời sâu xa

Đã đượcc chính m t th y tai nghe, ngài Thắn bó giữa ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ượcng công không còn nghi ngời”

n a , m i dâng s v tri u tâu m i vi c Vua Gia Long nh l i chuy n năm x aữa lễ hội và truyền thuyết ới Tây Ninh ới Tây Ninh ền thuyết Bà Đen ền thuyết Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ện: ới Tây Ninh ạn ện: ưbèn phong Lý Th Thiên Hị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng là “Linh S n Thánh M u ch trì Linh S n Tiênơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ẫn một lòng sùng kính Phật đạo, luôn ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết

Th ch Đ ng”, ng núi M t, t c núi Bà Đen hay núi Đi n Bà Tây Ninh ngàyạn ội núi Bà Đen ực hiện: ởng tượng của nhân dân và ội núi Bà Đen ứu sâu hơn về thể loại này ện: ởng tượng của nhân dân vànay

S hi n linh c a đ c Linh S n Thánh M u nh th nào, th p phực hiện: ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ứu sâu hơn về thể loại này ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ẫn một lòng sùng kính Phật đạo, luôn ư ết Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng bátánh đ u đã bi t Ngay nh l i tiên tri c a Linh S n Thánh M u khi x a, nói vền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ư ời” ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ẫn một lòng sùng kính Phật đạo, luôn ư ền thuyết Bà Đen

cu c đ i c a ngài Thội núi Bà Đen ời” ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ượcng công Lê Văn Duy t, sau đó qu ng nghi m nh l i.ện: ảo dị khác ứu sâu hơn về thể loại này ện: ư ời”

T đó, s linh thiêng đ n kh p xa g n, truy n mãi đ n nay Trên núi Đi nừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ực hiện: ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ắn bó giữa ần linh và nhân dân ền thuyết Bà Đen ết Bà Đen ện:

Bà, quanh năm su t tháng khói hối quan hệ gắn bó giữa ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng ch ng d t S tôn kính đ c Linh S nẳng lỗi thề, an tâm lên đường nghĩa vụ ứu sâu hơn về thể loại này ực hiện: ứu sâu hơn về thể loại này ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyếtThánh M u, bi u l rõ s kiêng g i ti ng Bà Đen, mà g i là “Bà Thâm” Vàẫn một lòng sùng kính Phật đạo, luôn ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ội núi Bà Đen ởng tượng của nhân dân và ực hiện: ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ết Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen

người” ị kháci đ a phương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng , thười”ng dùng ch thâm, hay ch đen, trong ngôn ng (Theoữa lễ hội và truyền thuyết ữa lễ hội và truyền thuyết ữa lễ hội và truyền thuyết

Huỳnh Minh, Tây Ninh x a và nay ư )

b Kh o d 2 ảo dị khác ị khác

Cách t nh l Tây Ninh (Nam B ), kho ng 10km có m t ng n núi dduocjỉ ỵ Tây Ninh (Nam Bộ), khoảng 10km có một ngọn núi dduocj ội núi Bà Đen ảo dị khác ội núi Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đenxem là cao nh t mi n Nam, thất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ền thuyết Bà Đen ười”ng g i là núi Bà Đen Trên núi có đ n th cũngọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ền thuyết Bà Đen ời”

được ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtc t ng truy n là th Bà Đen.ền thuyết Bà Đen ời”

Ngày x a, vùng này có m t viên quan ngư ởng tượng của nhân dân và ội núi Bà Đen ười”i Kh me, sinh đơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ượcc m tội núi Bà Đennàng con gái xinh đ p, hi n h u đ t tên là Đênh Gia đình v quan này m đ o,ẹ, tôi được ền thuyết Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ị khác ội núi Bà Đen ạncho m i m t nhà s đ n gi ng kinh cho h hàng và nh ng ngời” ội núi Bà Đen ư ết Bà Đen ảo dị khác ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ữa lễ hội và truyền thuyết ười”i xung quang.Nhà s đã thành công trong vi c truy n bá giáo lý nhà Ph t Nh t là nàng Đênhư ện: ền thuyết Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê

t ra r t g n bó v i c a thi n.ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ắn bó giữa ới Tây Ninh ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ền thuyết Bà Đen

R t nhi u ngất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ền thuyết Bà Đen ười”i mê tài s c c a nàng Đênh, đã xin v i v quan đắn bó giữa ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ới Tây Ninh ị khác ượcc đ pẹ, tôi đượcduyên cùng cô thi u n y Nh ng cô đ u t ch i Cu i cùng có m t viên quanết Bà Đen ữa lễ hội và truyền thuyết ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ư ền thuyết Bà Đen ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ối quan hệ gắn bó giữa ối quan hệ gắn bó giữa ội núi Bà Đenkhác Tr ng Bàng kì c c xin cho đởng tượng của nhân dân và ảo dị khác ực hiện: ượcc làm thông gia B m nàng Đênh đ ng ý,ới Tây Ninh ẹ, tôi được ồn của một thế hệ trẻ như tôi:

ép nàng ph i vâng l i Nàng Đênh không dám cãi l i.ảo dị khác ời” ạn

Sau nhi u đêm tr n tr c suy nghĩ, nàng Đênh th y r ng n u mình còn ền thuyết Bà Đen ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ết Bà Đen ởng tượng của nhân dân và

l i gia đình thì không tránh kh i vi c hôn nhân Mà nh v y thì ngạn ện: ư ậu lại tuyệt vời sâu xa ược ạn ới Tây Ninhc l i v iphát nguy n c a nàng là ch d c tâm tu đ o M t đêm kia, nàng tr n nhà đi sâuện: ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ỉ ối quan hệ gắn bó giữa ạn ội núi Bà Đen ối quan hệ gắn bó giữavào núi đ i không th y v n a Ngồn của một thế hệ trẻ như tôi: ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ền thuyết Bà Đen ữa lễ hội và truyền thuyết ười”i nhà ho ng h t đi tìm thì ch còn sót l iảo dị khác ối quan hệ gắn bó giữa ỉ ạncái chân gi a vũng máu.ữa lễ hội và truyền thuyết

Thương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng ti c ngết Bà Đen ười”i con gái b t h nh, gia đình d ng m t gian nhà nhất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ạn ực hiện: ội núi Bà Đen

dưới Tây Ninhi chân núi th nàng Nhân dân đ a phời” ị khác ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng qua l i thạn ười”ng th p hắn bó giữa ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng vi ngết Bà Đen

người”i quá c Lâu d n nhi u ngối quan hệ gắn bó giữa ần linh và nhân dân ền thuyết Bà Đen ười”i tin nàng đã hi n thánh, tr thành linhể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ởng tượng của nhân dân vàthiêng, giúp dân lành tai qua n n kh i Ngạn ười”i ta g i núi Tây Ninh y là núi chânọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê

bà Đênh, sau này g i g n thành núi Bà Đen.ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen

Bà Đen đượcc tri u đình nhà Nguy n r t ngền thuyết Bà Đen ễn trình lễ hội núi Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ưỡng củang m Nguy n Ánh khi cònội núi Bà Đen ễn trình lễ hội núi Bà Đen

t t t ch y tr n quân Tây S n, đã nhi u l n kh n vái núi Bà Đen, bà tin r ngất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ảo dị khác ạn ối quan hệ gắn bó giữa ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ền thuyết Bà Đen ần linh và nhân dân ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ởng tượng của nhân dân và ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp

Bà đã giúp cho h Nguy n thành công, l p nên đ nghi p Khi lên ngôi vua l yọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ễn trình lễ hội núi Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ết Bà Đen ện: ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê

hi u Gia Long, Nguy n Ánh đã cho đúc tện: ễn trình lễ hội núi Bà Đen ượcng nàng Đênh b ng đ ng đen và s cằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ắn bó giữaphong cho Bà là Linh S n Thánh M u Nhân dân mi n nam thì g i bà là Ph t Bà.ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ẫn một lòng sùng kính Phật đạo, luôn ền thuyết Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa(Theo Đ Th H o, Mai Th Ng c Chúc,ỗi lầm người khác, Văn học dân ị khác ảo dị khác ị khác ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen Truy n các n th n Vi t Nam ện cổ nước mình ữ thần Việt Nam ần Việt Nam ện cổ nước mình )

2 L h i núi Bà Đen ễ hội núi Bà Đen ội dung

Núi Bà Đen thu c xã Th nh Tân, huy n Hoà Thành, t nh Tây Ninh, cách thội núi Bà Đen ạn ện: ỉ ị khác

xã Tây Ninh 11km v phía đông b c.Nhìn xa núi Bà Ðen nh m t chi c nón úp ền thuyết Bà Đen ắn bó giữa ư ội núi Bà Đen ết Bà Đen trên đ ng b ng Núi n m trong qu n th di tích văn hóa l ch s n i ti ng b i ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ần linh và nhân dân ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ị khác ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ết Bà Đen ởng tượng của nhân dân vàphong c nh h u tình và nhi u huy n tho i t i Tây Ninh Qu n th di tích Núi ảo dị khác ữa lễ hội và truyền thuyết ền thuyết Bà Đen ền thuyết Bà Đen ạn ạn ần linh và nhân dân ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của

Bà tr i r ng 24 km², g m 3 ng n núi t o thành: Núi Heo - Núi Ph ng - Núi Bà ảo dị khác ội núi Bà Đen ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ạnĐen Núi Bà Đen cao 986m, là ng n núi cao nh t Nam B ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ội núi Bà Đen

N m trong vùng du l ch Tây Ninh thu c vành đai ph c n quan tr ng c a Trung ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ị khác ội núi Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ủa Bà Đen trong tín ngưỡng củatâm du l ch vùng thành ph H Chí Minh, là vùng du l ch – văn hóa l ch s , tham ị khác ối quan hệ gắn bó giữa ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ị khác ị khác ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân vàquan c a kh u, b o t n thiên nhiên sinh thái N m trong vùng du l ch trung tâmử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và * ảo dị khác ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ị khác

th xã Tây Ninh K t n i v i tr c hành lang kinh t - đô th - qu c gia – qu c t ị khác ết Bà Đen ối quan hệ gắn bó giữa ới Tây Ninh ết Bà Đen ị khác ối quan hệ gắn bó giữa ối quan hệ gắn bó giữa ết Bà Đen

Qu c l 22B,đối quan hệ gắn bó giữa ội núi Bà Đen ười”ng cao t c … liên k t các trung tâm vùng du l ch trong vùng TP ối quan hệ gắn bó giữa ết Bà Đen ị khác

H Chí Minh và Campuchia.ồn của một thế hệ trẻ như tôi:

2.2 Tên g i, ý nghĩa và giá tr văn hóa núi Bà Đen ọc dân gian Việt Nam ị khác

Núi Bà Đen còn g i là núi Bà Đinh, núi M t, núi Vân S n, núi Đi n Bà hayọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ội núi Bà Đen ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ện: còn g i v i tên mỹ hi u là núi Linh S n Thánh M u M i m t tên g i đ u tr iọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ới Tây Ninh ện: ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ẫn một lòng sùng kính Phật đạo, luôn ỗi lầm người khác, Văn học dân ội núi Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ền thuyết Bà Đen ảo dị khácqua m t th i kì và có ý nghĩa riêng bi t Tên núi Bà Đen hay núi Đi n Bà đã đội núi Bà Đen ời” ện: ện: ượcc

đ nh danh t đ u th k 20 Song, t đ u th k 19, sách “Gia Đ nh thành thôngị khác ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ần linh và nhân dân ết Bà Đen ỷ 20 Song, từ đầu thế kỷ 19, sách “Gia Định thành thông ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ần linh và nhân dân ết Bà Đen ỷ 20 Song, từ đầu thế kỷ 19, sách “Gia Định thành thông ị khácchí” và c trong “Đ i Nam li t truy n ti n biên”, đ u g i núi này là núi Bà Đinh.ảo dị khác ạn ện: ện: ền thuyết Bà Đen ền thuyết Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà ĐenTheo ghi chép trong “Gia Đ nh thành thông chí”, trên núi có chùa Vân S n vàị khác ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyếtkhông đ c p gì đ n ngôi đ n th v n th n có tên g i đền thuyết Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ết Bà Đen ền thuyết Bà Đen ời” ị khác ữa lễ hội và truyền thuyết ần linh và nhân dân ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ượcc dùng đ g i tênể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đennúi: Bà Đen, Đi n Bà, trong “Đ i Nam nh t th ng chí” khi vi t v núi này l i g iện: ạn ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ối quan hệ gắn bó giữa ết Bà Đen ền thuyết Bà Đen ạn ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen

tên chùa trên núi là chùa Linh S n và nh cách g i v sau này Bà Đen có mỹơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ư ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ền thuyết Bà Đen

hi u là Linh S n thánh m u Linh S n là tên g i c a ng n núi đã tr thành thánhện: ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ẫn một lòng sùng kính Phật đạo, luôn ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ởng tượng của nhân dân và

đ a c a Ph t giáo Đó là núi có d ng con ó hay con kên kên g i là núi Ky Xa Qu tị khác ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ậu lại tuyệt vời sâu xa ạn ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa(Grudha-kuta), d ch nghĩa là Th u S n (Linh Th u S n hay Linh S n) g nị khác ứu sâu hơn về thể loại này ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ứu sâu hơn về thể loại này ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ởng tượng của nhân dân và ần linh và nhân dân thành Vương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng Xá (Rajagriha) n Đ , n i Đ c Ph t Thích Ca thuy t b kinh “Di uẤn Độ, nơi Đức Phật Thích Ca thuyết bộ kinh “Diệu ội núi Bà Đen ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ứu sâu hơn về thể loại này ậu lại tuyệt vời sâu xa ết Bà Đen ội núi Bà Đen ện: Pháp liên hoa”.Do đó vi c đ i tên chùa t Vân S n thành Linh S n h n khôngện: ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ẳng lỗi thề, an tâm lên đường nghĩa vụ

ph i là do l i kh c in nh m t d ng ch Hán c a “vân” và “linh” nh các nhàảo dị khác ỗi lầm người khác, Văn học dân ắn bó giữa ần linh và nhân dân ực hiện: ạn ữa lễ hội và truyền thuyết ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ưHán h c gi i thích Tên chùa Vân S n (núi có mây ph ) là tên g i đọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ảo dị khác ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ượcm ý nghĩatiên đ o h n là Ph t giáo và tên g i này có các c s c a nó là các đi u linh dạn ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ậu lại tuyệt vời sâu xa ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ởng tượng của nhân dân và ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ền thuyết Bà Đen ị khác

mà Gia Đ nh thành thông chí ị 1 đã ghi chép: tương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng truy n có chuông vàng trongền thuyết Bà Đen

h , rùa vàng b t th i b i l n và có đêm tr i quang mây t nh th y có thuy nồn của một thế hệ trẻ như tôi: ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ời” ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ời” ạn ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ền thuyết Bà Đen

r ng b i lồn của một thế hệ trẻ như tôi: ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ượcn múa hát du dương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng T tên Vân S n thành Linh S n là s bi n đ iừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ực hiện: ết Bà Đen ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao

t ngôi chùa dân dã ch u nh hừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ị khác ảo dị khác ưởng tượng của nhân dân vàng c a tín ngủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ưỡng củang th th n thành ngôi chùaời” ần linh và nhân dân

Ph t giáo có ph n chính th ng h n.ậu lại tuyệt vời sâu xa ần linh và nhân dân ối quan hệ gắn bó giữa ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết

Tên núi đượcc g i là Bà Đinh Tên g i này cũng th y ghi chép tọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng tực hiện:

trong Đ i Nam li t truy n ti n biên ạt văn hóa, cộng đồng trong lễ hội ện cổ nước mình ện cổ nước mình ền biên (biên so n 1852), m c nói v Nguy n Cạn ền thuyết Bà Đen ễn trình lễ hội núi Bà Đen ưTrinh, năm 1755, đ a 5.000 dân Côn Man (Chăm) v đóng dư ền thuyết Bà Đen ởng tượng của nhân dân và ưới Tây Ninhi chân Bà Đinh

s n Đi u này đã ch ra tên g i Bà Đen c a núi này (và v sau, là tên c a v nơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ền thuyết Bà Đen ỉ ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ền thuyết Bà Đen ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ị khác ữa lễ hội và truyền thuyết

th n chính đần linh và nhân dân ượcc th t đây) đ n th k XIX là ch a đ nh danh Nói cách khác,ời” ực hiện: ởng tượng của nhân dân và ết Bà Đen ết Bà Đen ỷ 20 Song, từ đầu thế kỷ 19, sách “Gia Định thành thông ư ị khác

Bà Đinh hay Bà Đen là đ a danh phiên âm ch không ph i đ a danh có nghĩa, t cị khác ứu sâu hơn về thể loại này ảo dị khác ị khác ứu sâu hơn về thể loại này

do n i này đã là n i th t m t n th n là Bà Đen nên đơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ời” ực hiện: ội núi Bà Đen ữa lễ hội và truyền thuyết ần linh và nhân dân ượcc g i tên là núi Bàọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà ĐenĐen nh cách hi u v sau này.ư ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ền thuyết Bà Đen

Trong kho tàng truy n dân gian Khmer, có nhi u câu chuy n d ng theoện: ền thuyết Bà Đen ện: ực hiện: môtip “trai gái thi nhau đ p núi”: phe nào đ p cao h n (trong m t đêm) thìắn bó giữa ắn bó giữa ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ội núi Bà Đengiành ph n th ng, bu c phe kia ph i đi cần linh và nhân dân ắn bó giữa ội núi Bà Đen ảo dị khác ưới Tây Ninhi D b n nói v s ra đ i c a núi Bàị khác ảo dị khác ền thuyết Bà Đen ực hiện: ời” ủa Bà Đen trong tín ngưỡng củaĐen k r ng: bên ph n đ p núi Bà Đen và bên nam gi i đ p núi C u Bên phể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ữa lễ hội và truyền thuyết ắn bó giữa ới Tây Ninh ắn bó giữa ậu lại tuyệt vời sâu xa

n , do Mê Đêng c m đ u, đã c công đ p ng n núi Còn bên nam gi i l i, c loữa lễ hội và truyền thuyết ần linh và nhân dân ần linh và nhân dân ối quan hệ gắn bó giữa ắn bó giữa ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ới Tây Ninh ỷ 20 Song, từ đầu thế kỷ 19, sách “Gia Định thành thông ạn ứu sâu hơn về thể loại nàyvui ch i nên thua cu c Sáng ra, núi C u th p h n núi Bà và bên nam gi i đã xuiơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ội núi Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ới Tây Ninh

m t con voi đ n phá núi nh ng ch a k p phá thì Mê Đêng làm phép, voi hoáội núi Bà Đen ết Bà Đen ư ư ị khácthành đá Chàng trai n l i xúi b y heo r ng x c đ n i núi Bà cho s p B y heoọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ạn ần linh và nhân dân ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ội núi Bà Đen ết Bà Đen ủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ần linh và nhân dân

b bên n làm phép hoá thành m t ng n núi nh - g i là núi Heo và bên nam gi iị khác ữa lễ hội và truyền thuyết ội núi Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ới Tây Ninh

l i sai b y gà đ n b i núi Bà: cũng b hoá thành m t ng n đ i Cu i cùng chàngạn ần linh và nhân dân ết Bà Đen ới Tây Ninh ị khác ội núi Bà Đen ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ối quan hệ gắn bó giữatrai đích thân phá núi: h t đ t r i t tung Do v y, núi Bà Đen đ n nay v n còn 3ối quan hệ gắn bó giữa ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ảo dị khác ứu sâu hơn về thể loại này ậu lại tuyệt vời sâu xa ết Bà Đen ẫn một lòng sùng kính Phật đạo, luôn

ng n núi, đ i n m bên c nh, đọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ằng năm ở Tây Ninh có hội xuân núi Bà Đen vào dịp ạn ượcc g i là núi Tọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen ượcng, núi Heo, núi Gà và nh ngữa lễ hội và truyền thuyết

đ i th p bên chân núi Bà Đen (Theo Huỳnh Ng c Tráng, ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ọi, ý nghĩa và giá trị văn hóa núi Bà Đen Truy n c Khmer Nam ện cổ nước mình ổ nước mình Bộng đồng trong lễ hội)

2.3 Di n trình l h i núi Bà Đen ễ hội núi Bà Đen ễ hội núi Bà Đen ội dung

Cách đây 300 năm, n i đây còn là vùng r ng già hoang vu, hi m tr Cùngơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ởng tượng của nhân dân và

v i bới Tây Ninh ưới Tây Ninhc chân c a c ng đ ng ngủa Bà Đen trong tín ngưỡng của ội núi Bà Đen ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ười”i Vi t đ n vùng đ t Tây Ninh x a khai mện: ết Bà Đen ất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ư ởng tượng của nhân dân và

đ t đai, sinh c l p nghi p, thì các tăng ni, ph t t cũng đ ng th i đ n đây l pất Tây Ninh “nắng cháy da người” Quê ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ậu lại tuyệt vời sâu xa ện: ậu lại tuyệt vời sâu xa ử được nhào nặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ời” ết Bà Đen ậu lại tuyệt vời sâu xa

nh ng am, mi u xây d ng chùa chi n đ th Ph t, trong đó, h th ng am, đi n,ữa lễ hội và truyền thuyết ết Bà Đen ực hiện: ền thuyết Bà Đen ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ời” ậu lại tuyệt vời sâu xa ện: ối quan hệ gắn bó giữa ện: chùa, hang đ ng núi Bà Đen đã t lâu thu hút đông đ o khách th p phội núi Bà Đen ởng tượng của nhân dân và ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ảo dị khác ậu lại tuyệt vời sâu xa ương quan giữa lễ hội và truyền thuyếtng

đ n vi ng l hàng năm.ết Bà Đen ết Bà Đen ễn trình lễ hội núi Bà Đen

Các hang đ ng trong khu v c núi Bà Ðen qua hàng trăm năm đã đội núi Bà Đen ực hiện: ượcc xây

d ng, c i bi n thành nh ng n i linh thiêng th th n, th Ph t nh : hang Gió, ực hiện: ảo dị khác ết Bà Đen ữa lễ hội và truyền thuyết ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ời” ần linh và nhân dân ời” ậu lại tuyệt vời sâu xa ưchùa Hang, đ ng Thanh Long, đ ng Ông H , Ông Tà, Ba Cô, Thiên Thai Lên l ng ội núi Bà Đen ội núi Bà Đen ổ tích, những truyền thuyết thần kì và bao câu ca dao ư

ch ng núi kho ng 350m, du khách có th vào vi ng và tham quan Linh S n ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ảo dị khác ể hiện vị thế linh thiêng của Bà Đen trong tín ngưỡng của ết Bà Đen ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyếtThiên Th ch đ ng (Ði n Bà), đạn ội núi Bà Đen ện: ượcc xây d ng d a vào th núi t m t mái đá t ực hiện: ực hiện: ết Bà Đen ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ội núi Bà Đen ực hiện: nhiên nhô ra thành am đ ng Bên trong có bàn th đ t hình tội núi Bà Đen ời” ặng thông qua trí tưởng tượng của nhân dân và ượcng Bà Ðen khoác

áo đ Ði n Bà là n i th ph ng chính g n li n v i l h i núi Bà Ðen cùng các ện: ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ời” ắn bó giữa ền thuyết Bà Đen ới Tây Ninh ễn trình lễ hội núi Bà Đen ội núi Bà Đenchùa H và chùa Trung G n đó, đ cao h n v phía đ nh núi là mi u S n ạn ần linh và nhân dân ởng tượng của nhân dân và ội núi Bà Đen ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết ền thuyết Bà Đen ỉ ết Bà Đen ơng quan giữa lễ hội và truyền thuyết

Th n, t đây, du khách đần linh và nhân dân ừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa ượcc ng m nhìn toàn c nh h nắn bó giữa ảo dị khác ồn của một thế hệ trẻ như tôi: ưới Tây Ninhc D u Ti ng, m t ần linh và nhân dân ết Bà Đen ội núi Bà Đen