Bai 21 dac diem nen nong nghiep nuoc ta92

Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, phân hóa rất rõ rệt theo chiều Bắc-Nam và theo chiều cao của địa hình có ảnh hưởng rất căn bản đến cơ cấu mùa vụ và cơ cấu sản phẩm nông nghiệp... Hệ sinh

BÀI 21:

Đặc điểm nền nông nghiệp

nước ta

I Nền nông nghiệp nhiệt đới

a) Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên

nhiên cho phép nước ta phát triển một nền

nông nghiệp nhiệt đới.

Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, phân hóa rất rõ rệt theo chiều Bắc-Nam và theo chiều cao của địa hình có ảnh hưởng rất căn bản đến cơ cấu mùa vụ

và cơ cấu sản phẩm nông nghiệp.

Em hãy lấy các ví dụ chứng minh sự phân hóa mùa vụ do

sự phân hóa khí hậu ở nước

ta

• Ở miền Bắc, vụ đông xuân là vụ chính, tranh thủ

lượng mưa vào cuối đông, đầu xuân

• Ở miền Nam, vụ hè thu là vụ chính, tránh lụt

• Vùng Tây Bắc có khí hậu núi cao là chủ yếu Do dãy Hoàng Liên Sơn che khuất nên mùa đông tần suất

Frông lạnh ít hơn và ấm hơn Đông Bắc, mưa phùn ít hơn( trừ Hoà Bình, Mộc Châu) Hệ sinh thái nông

nghiệp chính của vùng là cây công nghiệp, cây ăn quả nhiệt đới và chăn nuôi đại gia súc

• Trong khi đó Đông Bắc là vùng có khí hậu miền núi

nhưng mùa hè mát mẻ hơn, mưa nhiều hơn, độ ẩm

cao hơn, mùa đông rét đậm hơn, khu vực núi cao

thường xảy ra sương muối, băng giá….Một số tỉnh

còn chịu ảnh hưởng của bão Hệ sinh thái nông

nghiệp chính là cây ăn quả nhiệt đới, á nhiệt đới, cây dược liệu và nuôi trồng thuỷ sản

• Sự phân hóa các điều kiện địa hình và đất trồng cho phép và đồng thời đòi hỏi phải áp dụng các

hệ thống canh tác khác nhau giữa các vùng Ở trung du và miền núi, thế mạnh là các cây lâu

năm và chăn nuôi gia súc lớn Ở đồng bằng, thế mạnh là các cây trồng ngắn ngày, thâm canh,

tăng vụ và nuôi trồng thủy sản

Ruộng bậc thang ở Lào Cai

Chăn nuôi đại gia súc

Việc sử dụng đất trong

điều kiện nông nghiệp

nhiệt đới cần chú ý những

điều gì ?

• Ở vùng nhiệt đới, mưa nhiều và tập trung gây dòng

chảy và xói mòn nghiêm trọng Đất đai nhiệt đới phần lớn là màu mỡ Khí hậu và đất nhiệt đới phần lớn

thích hợp cho việc trồng cây lâu năm, cà phê, cao su, chè, ca cao và các loại cây ăn quả nhiệt đới Đối với những vùng đất trũng, đất phù sa, đất giàu chất hữu cơ rất thích hợp cho việc gieo trồng các giống cây nông nghiệp ngắn ngày, cây lương thực Tính chất

nhiệt đới gió mùa của thiên nhiên nước ta làm tăng

thêm tính chất bấp bênh vốn có của nông nghiệp Việc phòng chống thiên tai, sâu bệnh hại cây trồng, dịch

bệnh đối với vật nuôi luôn là nhiệm vụ quan trọng

Chè

Cà phê

Rừng cao su

b) Nước ta đang khai thác ngày càng có hiệu quả đặc điểm của

nền nông nghiệp nhiệt đới.

• -Các tập đoàn cây, con được phân bố phù hợp hơn

với các vùng sinh thái nông nghiệp

-Cơ cấu mùa vụ có những thay đổi quan trọng, với

các giống ngắn ngày, chống chịu sâu bệnh và có thể thu hoạch trước mùa bão, lụt hay hạn hán

• - Tính mùa vụ được khai thác tốt hơn nhờ đẩy mạnh hoạt động vận tải, áp dụng rộng rãi công nghiệp chế biến và bảo quản nông sản Việc trao đổi nông sản

giữa các vùng, nhất là giữa các tỉnh phía Bắc và các tỉnh phía Nam nhờ thế mà ngày càng mở rộng có hiệu quả

- Đẩy mạnh sản xuất nông sản xuất khẩu (gạo, cà

phê, cao su, hoa quả…) là một phương hướng quan trọng để phát huy thế mạnh của nông nghiệp nhiệt

đới

II-Phát triển nền nông nghiệp hiện đại sản xuất hàng hóa góp phần nâng cao hiệu quả của

nông nghiệp nhiệt đới

• Một đặc điểm khá rõ của nền nông nghiệp nước

ta hiện nay là sự tồn tại song song của:

+ nền nông nghiệp tự cấp tự túc, sản xuất theo lối cổ truyền

+ nền nông nghiệp hàng hóa, áp dụng tiến bộ kỹ thuật hiện đại,

• Có sự chuyển đổi từ nông nghiệp tự cấp tự túc sang nông nghiệp hàng hóa

a-Nền nông nghiệp cổ truyền

• Nền nông nghiệp cổ truyền được đặc trưng bởi

* sản xuất nhỏ,

* công cụ thủ công,

* sử dụng nhiều sức người,

* năng suất lao động thấp

• Trong nền nông nghiệp cổ truyền, mỗi cơ sở sản xuất, mỗi địa phương đều sản xuất nhiều loại sản phẩm, và phần lớn sản phẩm là để tiêu dùng tại chỗ Đó là nền nông nghiệp tiểu nông mang tính tự cấp, tự túc

Nền nông nghiệp cổ truyền còn rất phổ biến trên

nhiều vùng lãnh thổ ở nước ta:

1.TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI BẮC BỘ

• Trình độ thâm canh thấp; sản xuất theo kiểu quảng canh, đầu tư ít lao động và vật tư nông nghiệp Ở vùng trung du trình độ thâm canh đang được nâng cao

• Chuyên môn hóa sản xuất:

-Cây công nghiệp có nguồn gốc cận nhiệt và ôn đới (chè, trầu, sở, hồi )

-Đậu tương, lạc, thuốc lá

-Cây ăn quả, cây dược liệu

-Trâu, bò lấy thịt và sữa, lợn (trung du)

Cây ăn quả

2.BẮC TRUNG BỘ

• Trình độ thâm canh tương đối thấp Nông nghiệp sử dụng nhiều lao động.

• Chuyên môn hóa sản xuất:

-Cây công nghiệp hàng năm (lạc, mía,

thuốc lá )

-Cây công nghiệp lâu năm (cà phê, cao su) -Trâu, bò lấy thịt; nuôi thủy sản nước mặn, nước lợ

Làng nuôi tôm hùm

3.TÂY NGUYÊN

• Ở khu vực nông nghiệp cổ truyền, quảng canh là chính

• Chuyên môn hóa sản xuất:

-Cà phê, cao su, chè, dâu tằm, hồ tiêu -Bò thịt và bò sữa

b-Nền nông nghiệp hàng hóa

• Nền nông nghiệp hàng hóa đặc trưng ở chỗ

người nông dân quan tâm nhiều hơn đến thị trường tiêu thụ sản phẩm do họ sản xuất ra

• Mục đích sản xuất không chỉ tạo ra nhiều nông sản, mà quan trọng hơn là tạo ra nhiều lợi

nhuận

Sản xuất theo hướng nông nghiệp

hàng hóa là

• Đẩy mạnh sản xuất thâm canh, chuyên môn hóa

(hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung

quy mô lớn để có điều kiện ứng dụng kỹ thuật công nghệ tiên tiến cho những cây trồng, vật

nuôi có giá trị kinh tế cao; chuyên canh để có

nông sản hàng hóa nhiều và tốt)

• sử dụng ngày càng nhiều máy móc, vật tư nông

nghiệp, công nghệ mới (trước thu hoạch và sau thu hoạch), nông nghiệp gắn liền với công nghiệp chế biến và dịch vụ nông nghiệp (áp dụng công nghệ sinh học và công nghệ chế biến, công nghệ sau thu hoạch nông - lâm - thủy, hải sản để nâng cao giá trị

và sức cạnh tranh của hàng nông sản, nâng cao

trình độ công nghệ chế biến, công nghệ sau thu

hoạch phát triển công nghiệp nông thôn, kết cấu hạ tầng, dịch vụ nông thôn, tiến hành phân công lại lao động ở nông thôn theo hướng giảm lao động thuần nông, thực hiện thủy lợi hóa, điện khí hóa, cơ giới hóa, tăng nhanh trang bị kỹ thuật, đổi mới công

nghệ sản xuất nông nghiệp và nông thôn)

• Nông nghiệp hàng hóa đang ngày càng phát triển, cả trong:

* sản xuất lương thực,

* cây thực phẩm,

* cây ăn quả,

* cây công nghiệp,

* chăn nuôi

* và nuôi trồng thủy sản

• Nông nghiệp hàng hóa có điều kiện

thuận lợi để phát triển ở

* những vùng có truyền thống sản xuất hàng hóa

* các vùng gần các trục giao thông và các thành phố lớn.

Xuân Lộc, Đồng Nai:

• phương thức phát triển vùng theo mô hình quy hoạch các tiểu vùng sản xuất gắn với đầu tư hạ tầng

Lục Ngạn :

Mô hình nuôi lợn nái, lợn thịt của hộ ông

Nguyễn Văn Lục, thôn Thanh Hùng, xã Trù Hựu mỗi năm thu lãi hơn 200 triệu đồng

Mô hình nuôi cá, gia cầm mang lại hiệu quả cao

tại hộ ông Nguyễn Văn Tám, xã Quý Sơn

nghiệp, nông thôn đang được đẩy mạnh trên đồng đất huyện Yên Phong, Bắc Ninh

Ứng Hòa (Hà Nội)

• Ứng Hòa đẩy mạnh chương trình chuyển đổi cơ

cấu vật nuôi, cây trồng, theo các mô hình chuyên canh, đa canh, nuôi thủy sản (lúa + cá + vịt)

• Nhờ khai thác hợp lý, luân canh tăng vụ, áp dụng các biêên pháp kỹ thuâêt vào sản xuất, tăng vòng

quay sử dụng đất, áp dụng kỹ thuật mới, năng suất

và sản lượng các loại cây lương thực trong những năm gần đây của Ứng Hòa không ngừng tăng

III-Kinh tế nông thôn nước

• Khu vực kinh tế nông nghiệp theo nghĩa rộng bao gồm

* nông nghiệp

* lâm nghiệp

* và thủy sản

• Kinh tế nông thôn dựa chủ yếu vào nông, lâm, ngư nghiệp, nhưng xu hướng chung là các hoạt động phi nông nghiệp (công nghiệp và xây

dựng, dịch vụ) ngày càng chiếm tỉ trọng lớn hơn

Năm Nông, lâm,

thủy sản Công nghiệp- xây dựng Dịch vụ Hộ khác

2001 80,9 5,8 10,6 2,7

2006 71,0 10,0 14,8 4,2

• Nông lâm thủy sản chiếm ưu thế, tiếp đến

là dịch vụ, cuối cùng là các hộ khác Tuy nhiên, so với năm 2001, sản lượng nông lâm thủy sản đã giảm, bên cạnh đó sản

lượng dịch vụ, công nghiệp xây dựng và các hộ khác tăng lên

Năm Nông, lâm, thủy

sản Công nghiệp- xây dựng Dịch vụ Hộ khác

2001 80,9 5,8 10,6 2,7

2006 71,0 10,0 14,8 4,2

b-Kinh tế nông thôn bao gồm nhiều

c-Cơ cấu kinh tế nông thôn đang từng bước chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa

và đa dạng hóa

• Sản xuất hàng hóa trong nông nghiệp thể hiện

rõ nét ở

* sự đẩy mạnh chuyên môn hóa nông nghiệp,

→ hình thành các vùng nông nghiệp chuyên

môn hóa,

* kết hợp nông nghiệp với công nghiệp chế biến,

* hướng mạnh ra xuất khẩu

• Sản xuất lương thực, thực phẩm tăng nhanh và

ổn định

• Cây công nghiệp, cây ăn quả cũng phát triển

mạnh và đã xuất hiện nhiều vùng sản xuất tập trung quy mô lớn

• Trong những năm gần đây, do tiếp thu phương thức chăn nuôi theo kiểu công nghiệp, ngành chăn nuôi đã bước đầu hình thành những vùng sản xuất hàng hoá tương đối rõ rệt

• Ở Đông Nam Bộ, do quá trình công nghiệp hoá,

đô thị hoá nhanh, nên cơ cấu kinh tế nông thôn ở vùng kinh tế này chuyển dịch nhanh chóng Tỷ

trọng nông nghiệp giảm, tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ tăng theo hướng hiện đại hoá

• Vùng đồng bằng sông Cửu Long cũng có những thay đổi đáng kể theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp chế biến phục vụ nông nghiệp Xuất hiện ngày càng nhiều cơ sở xay xát và đánh bóng gạo xuất khẩu; nhiều hộ nông dân có thuyền trọng tải lớn chuyên làm dịch vụ vận chuyển hàng hóa

phục vụ nông nghiệp

Đọc hình 21 để nhận xét về sự phân hóa không gian của cơ cấu kinh tế nông thôn

• 85,1% đến 94,3% lượng nông lâm thủy sản ở

Trung du và miền núi Bắc Bộ và Tây Nguyên

• Lượng nông sản phân bố ít hơn ở vùng cực Bắc

- Đa dạng hóa kinh tế nông thôn:

+ Cho phép khai thác tốt hơn các nguồn TNTN, lao động

+ đáp ứng tốt các điều kiện của thị trường

- Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn còn thể hiện rõ rệt bằng các sản phẩm chính trong nông - lâm, thủy sản và các sản phẩm phi nông nghiệp khác.

1) Nền nông nghiệp hàng hóa:

A Người nông dân quan tâm đến việc nông

sản có cung cấp đủ cho gia đình hay

2)Kinh tế nông thôn bao gồm nhiều thành phân kinh tế :

A Hộ gia đình, trang trại

B Cả 3 đều đúng

C Doanh nghiệp

D Hợp tác xã