Sách giáo khoa tự nhiên và xã hội lớp 3 phần 1 NXB giáo dục việt nam

G: - Chỉ vào hình 2 và nói cơ quan hô hấp gồm những - Cơ quan thực hiện việc trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường bên ngoài được gọi là cơ quan hô hấp.. - Nhờ hoạt động thở của cơ qua

BO GIAO DUC VA DAO TAO

Tự nhiên

va Xa hoi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Bùi Phương Ngœ (Chủ biên)

Lê Thị Thu Dinh - Đoèn Thị My - Nguyễn Tuyết Nga

(Tai ban lan thu bảy)

NHA XUAT BAN GIAO DUC VIET NAM

Ki hiéu

dung trong sach

Chive tic nbirene sata bat

Bien sayy han fait

LỄ THỊ HỒNG VẬN ~ TRƯƠNG ĐỨC KIÊN BÙI QUANG TUẦN

BLTQUANG TUẦN HONG KY ~ LAM THAO — HỦI QUANG TUẦN

LE THI HONG VAN

CONG TY CO PHAN MITHUAT VA TRUYEN THONG

CON NGƯỜI

vÀ SỨC KHOẺ

II tị vết

> Hoạt động thở và cơ quan hô hấp

a, Š - Bạn hãy làm động tác thở sâu Mô tả sự thay đổi của

@W“ lồng ngực khi hít vào và thở ra

- Chi vi tri cơ quan hô hấp trên hình vẽ và trên cơ thể của mình

(G:) - Chỉ vào hình 2 và nói cơ quan hô hấp gồm những

- Cơ quan thực hiện việc trao đổi khí giữa cơ thể và

môi trường bên ngoài được gọi là cơ quan hô hấp

- Cơ quan hô hấp gồm : mũi, khí quản, phế quản và hai

lá phổi

- Nhờ hoạt động thở của cơ quan hô hấp mà cơ thể chúng

ta luôn có đủ khí ô-xi để sống Nếu bị ngừng thở từ 3 đến

4 phút, người ta có thể bị chết

- Các mạch máu nhỏ li tì giúp sưởi ấm không khí vào phổi

- Các chất nhầy giúp cần bụi, diệt vi khuẩn và làm ẩm

không khí vào phổi

Á - Bạn cảm thấy thế nào khi được thở không khí trong lành

và khi phải thở không khí có nhiều khói, bụi 2

@ - Thd khéng khí trong lành có lợi gì ?

ở phổi để đi nuôi cơ thể Lúc thở ra, khí các-bô-níc có trong

máu sẽ được thải ra ngoài qua phổi

- Nếu trong không khí có nhiều khí các-bô-nfc và các khí

độc khác thì không khí bị ô nhiễm, có hại cho sức khoẻ

* - Khi hít vào, khí ô-xi có trong không khí sẽ thấm vào máu

7

Chi và nói tên những việc nên làm và không nên làm

để bảo vệ và giữ vệ sinh cơ quan hô hấp

Ban da bao giờ bị ho hoặc đau họng chưa ? Hãy nói

cảm giác của bạn khi bị ho hoặc đau họng

⁄ uõng thuốc và sủc miệng hằng ngảy |}

bằng nước muối loãng ”

(` - Tại sao Nam phải đi khám bệnh ?

4 - Bác sĩ nói Nam bị bệnh gì ?

- Nam phải làm gì để chóng khỏi bệnh 2

10

Chúng ta cần làm gì để phòng bệnh viêm đường hô hấp ?

viêm phế quản, viêm phổi,

- Nguyên nhân chính : do bị nhiễm lạnh, nhiễm trùng hoặc biến chứng của các bệnh truyền nhiễm (cúm, sởi, )

- Cách đề phòng : giữ ấm cơ thể, giữ vệ sinh mũi, họng ;

giữ nơi ở đủ ấm, thoáng khi, tránh gió lùa ; ăn uống đủ chất,

Bệnh lao phổi

“ tôi thất

Bác thấy „| người mệt mồi, an Gan đây lôi thấy

trong người ¿ thé nao ? Be \ {khéng ngon, gay di ( a ees sae

\ Thưa bác sĩ, nguyên ) (8h laordb ( nhân gây bệnh lao \ 4 5 2 Mt loai vi \ 3 a lcó chữa được `, ¿nếu điều trị kịp thời va bệnh này) — (C6 thể chữa khỏi được * ^

AC phổi là gi ? )_ khuẩn gây ra khang ? 2 (fam theo lời khuyên

SY .e® Tn ` a / AR \ no của bác sĩ „

bệnh này ` ( Có, bệnh lây từ người

có thể lây | bệnh sang người lành

- Nguyên nhân gây ra bệnh lao phổi là gì ?

- Bệnh lao phổi có thể lây từ người bệnh sang người lành

bằng con đường nào ?

Bệnh lao phổi gây ra tác hại gì đối với sức khoẻ của người

bệnh và những người xung quanh 2

- Trẻ em được tiêm phòng lao có thể không bị mắc bệnh

này trong suốt cuộc đời

- Lao là một bệnh truyền nhiễm do một loại vi khuẩn gây ra

13

Mau va co quan tuan hoan

49g - Bạn đã bị đứt tay hoặc trầy da bao giờ chưa ?

„1 - Khi bị đứt tay hoặc trầy da, bạn nhìn thấy gì ở vết thương ?

⁄ˆ_ Hôm qua, mình bị ngã \

trầy da, thấy có một it nước \ a

| mau vang chay ra Me minh bao ) ( Mình cũng đã ĐỀN |

L đấy là huyết tương / \dut tay, chay màu )

ys gồm có huyết tương và huyết cầu

- Trong cơ thể, máu luôn được

lưu thông Cơ quan vận chuyển

máu đi khắp cơ thể được gọi là

Huyết cầu đỏ (hồng cẩu)

14

- Cơ quan tuần hoàn gồm những bộ phận nào ?

- Chỉ vị trí của tim trên hình vẽ và trên cơ thể của mình

Hoạt động tuần hoàn

- Đặt mấy đầu ngón tay phải lên cổ tay trái của mình hoặc

- Bạn nghe thấy gì khi áp tai vào ngực của bạn mình 2?

của bạn mình, bạn cảm thấy gì ?

- Đặt tay lên ngực trải rồi tự đếm nhịp tim của mình trong

một phút

- Để ngửa bàn tay trái lên bàn, đặt mấy đầu ngón tay phải

lên cổ tay trái (phía dưới ngón cái), đếm nhịp mạch

trong một phút,

5É 3 Tim luôn luôn đập để bơm máu đi khắp cơ thể Nếu tim

A ngừng đập, cơ thể sẽ chết

46

- Chỉ và nói đường đi của máu trên sơ đồ

Pp - Hãy chỉ động mach, tinh mach va mao mạch trên sơ đồ

Tĩnh mạch

phổi

——

⁄⁄ Động mạch đưa máu tử Tinh mach Động mạch

⁄ tim đi khắp các cơ quan của cơ thể * chủ à: > hủ

- Vòng tuần hoàn lớn : đưa máu chứa nhiều khí ô-xi và

chất dinh dưỡng từ tim đi nuôi các cơ quan của cơ thể,

đồng thời nhận khí các-bô-níc và chất thải của các cơ quan rồi trở về tim

- Vòng tuần hoàn nhỏ : đưa máu từ tim đến phổi lấy

khí ô-xi va thải khí các-bô-níc rồi trở về tim

be ~ Tim luôn co bóp đẩy máu vào hai vòng tuần hoàn

“Ghép chữ vào hình"

2 -Tụ nhiên xã hội 3 -A 17

Vệ sinh co quan tuần hoàn

Trái tim giỏi thật, nó

làm việc liên tục không

nghỉ một phủt oe)

Pr Nén lam gi va khéng nén lam gi dé bao vé tim mach ?

vui chơi vừa sức

- Sống vui vẻ, tránh xúc động mạnh hay tức giận,

- Không mặc quần áo và đi giày dép quá chật

- Ăn uống điều độ, đủ chất ; không sử dụng các chất kích thích như rượu, thuốc lá,

19

Phong bénh tim mach

( ở lửa tuổi chúng Minh aghe net nghe nòi

° | minh có thể ung [map tim là bệnh

Kể tên một vài bệnh về `)” mech 2

bệnh thấp tim chững nặng nỗ cho : ain

nguy hiểm như /ˆ van tim cuối củng

thế nào ? ` gây suy tim !

O - Bệnh về tim mạch thường gặp ở trẻ em là bệnh gì ?

- Bệnh thấp tim nguy hiểm như thế nào ?

m - Nguyên nhân gây ra bệnh thấp tim là gì 2

20

- Nguyên nhân : do bị viêm họng, viêm a-mi-đan kéo dài, do

thấp khớp cấp không được chữa trị kịp thời, dứt điểm

- Cách đề phòng : giữ ấm cơ thể khi trời lạnh, ăn uống đủ

chất, giữ vệ sinh cá nhân và rèn luyện thân thể hằng ngày

để không bị các bệnh nêu trên

21

Hoạt động bài tiết nước tiểu

Bạn có biết cơ quan nào trong cơ thể có chức năng

bài tiết nước tiểu không ?

Nói về vai trò của thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái trong hoạt động bài tiết nước tiểu

ss — Thận làm nhiệm vụ lọc

Mỗi người một irene máu, lấy ra những chất

ngáy thải ra từ nhiệm vụ gĩ ? thải tạo thành nước tiểu

mội đến môi lít _

rưỡi nước tiểu

Nước tiểu được chửa ở đâu

và thoát ra ngoải bằng

đường nào ?

Mỗi ngày chúng ta thải ra ngoài bao

nhiêu lít nước tiểu ?

dẫn nước tiếu, bóng đái và ống đái - Thận có chức năng lọc máu, lấy ra các chất thải độc hại

có trong máu tạo thành nước tiểu Nước tiểu được đưa xuống bóng đái qua ống dẫn nước tiểu, sau đó thải ra

ngoài qua ống đái

ag - Co quan bai tiét nước tiểu gồm : hai quả thận, hai ống

23

Vệ sinh cơ quan bài tiết nước tiểu

@ Làm thế nào để tránh bị viêm nhiễm các bộ phận của

cơ quan bài tiết nước tiểu ?

=“ 'É Để bảo vệ và giữ vệ sinh cơ quan bài tiết nước tiểu, chúng

bg ta cần thường xuyên tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo, đặc

biệt là quần áo lót ; hằng ngày cần uống đủ nước và không nhin đi tiểu

25

- Não và tuỷ sống nằm ở đâu trong cơ thể ? Chúng

được bảo vệ như thế nào ?

2 - Chỉ trên sơ đồ và nói tên các bộ phận của cơ quan

Não

Các dây thần kinh

26

Tuỷ sống

Các dây thần kinh

É_ Š - Cơ quan thần kinh gồm : não, tuỷ sống, các dây thần kinh

D - Não được bảo vệ trong hộp sọ, tuỷ sống được bảo vệ

trong cột sống

- Não và tuỷ sống là trung ương thần kinh điều khiển mọi hoạt động của cơ thể

- Một số dây thần kinh dẫn luồng thần kinh nhận được

từ các cơ quan của cơ thể về não hoặc tuỷ sống Một

số dây thần kinh khác lại dẫn luồng thần kinh từ não hoặc tuỷ sống đến các cơ quan

* Nêu vai trò của não, tuỷ sống và các dây thần kinh

27

Hoạt động thần kinh

bd giật mình Những phản ứng như vậy gọi là phản xạ rất nhanh Ví dụ : Tiếng động mạnh và bất ngờ làm ta

Tuỷ sống là trung ương thần kinh điều khiển hoạt động của phản xạ này

Khi gặp một kích thích bất ngờ, cơ thể tự động phản ứng

28

Nêu ví dụ về một số phản xạ thường gặp trong đời sống hằng ngày

- "Thử phản xạ đầu gối"

- "Ai phản ứng nhanh ?”

29

a

é

30

- Não kiểm soát mọi suy nghĩ và hoạt động của cơ thể

Nó tiếp nhận các thông tin từ các giác quan (da, tai, mũi,

mắt và lưỡi) Nó cũng gửi các thông tin và chỉ dẫn cho các

bộ phận của cơ thể làm việc

- Tuỷ sống nối liền với não, thông tìn được truyền từ não

đi qua tuỷ sống đến các cơ quan và ngược lại

Nêu một ví dụ cho thấy não điều khiển, phối hợp mọi

hoạt động của cơ thể

Não không chỉ điều khiển,

phối hợp mọi hoạt động

của cơ thể mà còn giup

Bộ phận nào của cơ

quan thần kinh điều khiển tai, mắt tay phối hợp làm

5 Vé sinh than kinh

ˆ

Theo bạn, việc làm nào có lợi, việc làm nào có hại đối với

cơ quan thần kinh ?

PP win ban, trang thái nào dưới đây có hại đối với cơ quan

DP vic kinh ? Tai sao ?

OOOO a) Tức giận b) Vui vẻ e) Lo lắng d) So hai

() Những gì dưới đây nếu đưa vào cơ thể sẽ gây hại cho

Ma tuy

Nước cam

- Theo bạn, khi ngủ cơ quan nào của cơ thể được nghỉ ngơi ?

- Nêu những điều kiện để có giấc ngủ tốt

“X4 tốt nhất Trẻ em càng nhỏ càng cần ngủ nhiều Từ 10 tuổi trở lên, mỗi người cần ngủ từ 7 đến 8 giờ trong

một ngày

a - Hang ngày, bạn thức dậy và đi ngủ vào lúc mấy giờ ?

Khi ngủ, cơ quan thần kinh đặc biệt là bộ não được nghỉ ngơi

- Bạn đã làm những việc gì trong ngày 2

s Lập thời gian biểu hằng ngày theo bảng dưới đây :

@ @ @®

Để bảo vệ và giữ vệ sinh các cơ quan : hô hấp, tuần hoàn,

bài tiết nước tiểu và thần kinh, bạn nên làm gì và không nên làm gì 2

2: Nêu chức năng của từng cơ quan kể trên

Vẽ tranh vận động mọi người sống lành mạnh, không sử dụng các chất độc hại như : thuốc lá, rượu, ma tuý.