1. Lý do chọn đề tài Đảng và nhà nước Việt Nam luôn coi người Việt Nam ở nước ngoài là “một bộ phận không thể tách rời, là máu thịt của dân tộc Việt Nam”.Hiện nay có khoảng 3,5 triệu người Việt đang sinh sống tại gần 100 nước và vùng lãnh thổ trên thế giới, đang tiếp tục phát triển, ngày càng ổn định cuộc sống và hội nhập sâu rộng hơn vào xã hội nơi cư trú. Trải qua hàng chục năm cần cù lao động, học tập và phấn đấu, cộng đồng đã tạo dựng cho mình tiềm lực đáng kể về tri thức và kinh tế.Ngày càng có nhiều người thành đạt trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, văn hoá, nghệ thuật, kinh tế và xã hội. Đại đa số bà con mang trong mình truyền thống yêu nước, tự tôn dân tộc, luôn hướng về cội nguồn, gắn bó với gia đình, quê hương.Như con chim Việt đậu cành Nam, cộng đồng vẫn hướng về Tổ quốc, hướng về gia đình và dòng họ, hướng về mồ mả và nhà thờ tổ tiên, cùng cầu chúc cho Tổ quốc nhanh chóng phồn vinh, cho đồng bào ngày thêm giàu mạnh. Đặc biệt, những dịp Tết đến, xuân về, những người con xa quê lại đau đáu trong mình một nỗi nhớ nhà, một kỷ niệm, một ký ức về cội nguồn.Tết là ngày thiêng liêng không chỉ với người dân Việt Nam nói chung mà còn là ngày thiêng liêng đối với những người con sống xa Tổ quốc.Tết Việt là một biểu tượng cho niềm khát khao đoàn tụ, để lại được háo hức đón chờ, để lại sống trong phút giây giao thừa hạnh phúc cùng gia đình. Nơi xứ người, dù có “mâm cao, cỗ đầy” đến đâu cũng không thể làm cho những người Việt vơi đi nỗi nhớ .Có những thói quen tưởng đã tan biến vì bận rộn mưu sinh thì Tết đến, nó lại ùa về khiến ai cũng khao khát trở về đất mẹ được nhẹ bước trên vỉa hè phố cổ, dang tay đón từng hạt mưa xuân, và lặng yên ngắm một sắc đào phai. Nắm bắt được tâm lý đó, tác giả đã lựa chọn tổ chức nội dung một trang ấn phẩm Thông tin đối ngoại với chủ đề Văn hoá ngày Tết mang tên “Tết Việt” dành cho độc giả là bà con kiều bào xa Tổ quốc . Trang “Tết Việt” nằm trong một ấn phẩm thông tin đối ngoại số đặc biệt Chào mừng năm mới 2009 Đón xuân Kỷ Sửu, phát hành vào ngày mùng 1 tháng 1 năm 2009.Đây là thời điểm mà không khí đón năm mới đã tràn ngập khắp trên thế giới, bà con trong nứơc cũng như kiều bào đang nhộn nhịp, háo hức đón xuân. Ấn phẩm đặc biệt này sẽ tập trung vào những thông tin, những bài viết về các sự kiện văn hoá, lễ hội, du lịch, ẩm thực cả ở Việt Nam và trên thế giới nhân dịp đón chào Năm mới 2009 và Tết Nguyên Đán Kỷ Sửu.Trong đó, trang “Tết Việt” sẽ là điểm nhấn cho cả ấn phẩm bởi nó cung cấp cho kiều bào những Phong tục tập quán truyền thống ngày tết, những vẻ đẹp giản dị mang phong vị Tết quê hương, không khí chào đón Tết nơi quê nhà. Mặc dù rất muốn trở về quê ăn Tết, xum họp cùng gia đình, nhưng không phải ai cũng có điều kiện.Do vậy, kiều bào có nhu cầu được tiếp nhận thông tin rất lớn.Và trang “Tết Việt” đóng góp một phần quan trọng cho ấn phẩm trong sứ mệnh làm ấm áp thêm tình quê hương, vơi đi phần nào nỗi nhớ nhà da diết của những người con xa xứ luôn hướng về đất mẹ thân yêu.
Trang 1I Phần mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
Đảng và nhà nước Việt Nam luôn coi người Việt Nam ở nước ngoài là
“một bộ phận không thể tách rời, là máu thịt của dân tộc Việt Nam”.Hiện nay
có khoảng 3,5 triệu người Việt đang sinh sống tại gần 100 nước và vùng lãnhthổ trên thế giới, đang tiếp tục phát triển, ngày càng ổn định cuộc sống và hộinhập sâu rộng hơn vào xã hội nơi cư trú Trải qua hàng chục năm cần cù laođộng, học tập và phấn đấu, cộng đồng đã tạo dựng cho mình tiềm lực đáng kể
về tri thức và kinh tế.Ngày càng có nhiều người thành đạt trong các lĩnh vựckhoa học, công nghệ, văn hoá, nghệ thuật, kinh tế và xã hội Đại đa số bà conmang trong mình truyền thống yêu nước, tự tôn dân tộc, luôn hướng về cộinguồn, gắn bó với gia đình, quê hương.Như con chim Việt đậu cành Nam,cộng đồng vẫn hướng về Tổ quốc, hướng về gia đình và dòng họ, hướng về
mồ mả và nhà thờ tổ tiên, cùng cầu chúc cho Tổ quốc nhanh chóng phồn vinh,cho đồng bào ngày thêm giàu mạnh
Đặc biệt, những dịp Tết đến, xuân về, những người con xa quê lại đauđáu trong mình một nỗi nhớ nhà, một kỷ niệm, một ký ức về cội nguồn.Tết làngày thiêng liêng không chỉ với người dân Việt Nam nói chung mà còn làngày thiêng liêng đối với những người con sống xa Tổ quốc.Tết Việt là mộtbiểu tượng cho niềm khát khao đoàn tụ, để lại được háo hức đón chờ, để lạisống trong phút giây giao thừa hạnh phúc cùng gia đình Nơi xứ người, dù có
“mâm cao, cỗ đầy” đến đâu cũng không thể làm cho những người Việt vơi đinỗi nhớ Có những thói quen tưởng đã tan biến vì bận rộn mưu sinh thì Tếtđến, nó lại ùa về khiến ai cũng khao khát trở về đất mẹ được nhẹ bước trênvỉa hè phố cổ, dang tay đón từng hạt mưa xuân, và lặng yên ngắm một sắc đàophai
Nắm bắt được tâm lý đó, tác giả đã lựa chọn tổ chức nội dung mộttrang ấn phẩm Thông tin đối ngoại với chủ đề Văn hoá ngày Tết mang tên
“Tết Việt” dành cho độc giả là bà con kiều bào xa Tổ quốc
Trang 2Trang “Tết Việt” nằm trong một ấn phẩm thông tin đối ngoại số đặcbiệt Chào mừng năm mới 2009- Đón xuân Kỷ Sửu, phát hành vào ngày mùng
1 tháng 1 năm 2009.Đây là thời điểm mà không khí đón năm mới đã trànngập khắp trên thế giới, bà con trong nứơc cũng như kiều bào đang nhộnnhịp, háo hức đón xuân
Ấn phẩm đặc biệt này sẽ tập trung vào những thông tin, những bài viết
về các sự kiện văn hoá, lễ hội, du lịch, ẩm thực cả ở Việt Nam và trên thế giớinhân dịp đón chào Năm mới 2009 và Tết Nguyên Đán Kỷ Sửu.Trong đó,trang “Tết Việt” sẽ là điểm nhấn cho cả ấn phẩm bởi nó cung cấp cho kiềubào những Phong tục tập quán truyền thống ngày tết, những vẻ đẹp giản dịmang phong vị Tết quê hương, không khí chào đón Tết nơi quê nhà
Mặc dù rất muốn trở về quê ăn Tết, xum họp cùng gia đình, nhưngkhông phải ai cũng có điều kiện.Do vậy, kiều bào có nhu cầu được tiếp nhậnthông tin rất lớn.Và trang “Tết Việt” đóng góp một phần quan trọng cho ấnphẩm trong sứ mệnh làm ấm áp thêm tình quê hương, vơi đi phần nào nỗi nhớnhà da diết của những người con xa xứ luôn hướng về đất mẹ thân yêu
2 Đối tượng công chúng chính:
Trang “Tết Việt” là một trang trong ấn phẩm đặc biệt chào đón Nămmới 2009 và Xuân Kỷ Sửu dành cho đối tượng độc giả là cộng đồng ngườiViệt Nam sống xa Tổ quốc
3 Mục đích của trang ấn phẩm:
“Tết Việt” tương đương hai trang báo khổ giấy A3, bao gồm các tin bàiliên quan đến những phong tục tập quán truyền thống ngày Tết của quêhương, không khí đón Tết trong nước cũng như của bà con người Việt ở nướcngoài.Vì vậy, trang ấn phẩm sẽ có những mục đích chính như sau:
Thứ nhất, cung cấp những thông tin về phong tục tập quán truyền thống
ngày Tết cũng như không khí chuẩn bị đón Tết ở quê nhà, từ đó khơi gợi tìnhyêu quê hương đất nước đối với Việt kiều thế hệ thứ nhất - thế hệ đã trưởngthành ở Việt Nam, văn hoá Việt đã ăn sâu vào tâm hồn, nếp nghĩ
Trang 3Thứ hai, Trang ấn phẩm góp phần truyền tải và lưu giữ những giá trị
văn hoá dân tộc, khơi dậy niềm khao khát tìm về với cội nguồn của thế hệ thứhai, thứ ba sống xa Tổ quốc.Nó sẽ có tác động tích cực đến suy nghĩ, hànhđộng của thế hệ trẻ Việt Nam ở hải ngoại, để cho bản sắc văn hoá Việt không
bị phai mờ mà còn như một dòng sông chảy mãi trong trái tim của mỗi ngườiviễn xứ
Thứ ba, Trang ấn phẩm này cùng với cả những trang khác trong số ấn
phẩm đặc biệt Chào mừng năm mới 2009 – Đón xuân Kỷ Sửu, góp phần tíchcực vào việc thực hiện nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước đề ra cho cơ quantruyền thông đại chúng là cầu nối cho kiều bào với quê hương, gắn kết tinh
thần dân tộc của Việt kiều khắp năm châu.
4 Nhiệm vụ đặt ra:
Về nội dung: Trang báo sẽ bao gồm các tin, bài giới thiệu về những
phong tục ngày Tết, không khí chuẩn bị đón Tết ở quê nhà, lồng ghép vào đó
là những tình cảm của con dân nước Việt tự hào về nền văn hoá dân tộc,những điều gắn bó họ với cội nguồn.Giới thiệu các sự kiện nổi bật mà Nhànước sẽ tổ chức để chào đón xuân mới, cũng như những chương trình có liênquan trực tiếp tới kiều bào, để cho họ thấy rõ sự tích cực quan tâm của Đảng
và Nhà nước tới đời sống của cộng đồng sống xa Tổ quốc Tóm lại, nội dungcác tin bài phải thể hiện được sự đậm đà bản sắc dân tộc, nét đặc trưng củavăn hoá Việt, mang tính gắn kết lớn
Về hình thức: Trang “Tết Việt” gồm 2 trang báo khổ A3, trong đó có
những tin tức, sự kiện, các bài viết thuộc 4 thể loại báo chí đã được giới thiệutrong chương trình học môn “Tổ chức sản xuất ấn phẩm thông tin đốingoại”.Trang ấn phẩm phải đảm bảo sự phong phú về thể loại (4 thể loại), cócách dàn trang, chia cột hợp lý, phối màu nền bắt mắt,cỡ chữ và phông chữđạt tiêu chuẩn, dễ đọc
Về các nguồn thông tin: Đảm bảo sự phong phú, đa dạng, từ các
báo chính thống, đáng tin cậy.Các tin bài sẽ được lấy từ 2 nguồn chính là:
Trang 4Người thực hiện trang báo trực tiếp viết bài; thu thập và xử lý tin bài từ cácbáo thực hiện nhiệm vụ thông tin đối ngoại.Đối với nguồn tin tù chính ngườithực hiện trang báo: Tác giả đã được học các thể loại tin bài báo chí và cáchchọn lọc cũng như cách viết tin bài trong học phần “Tổ chức sản xuất ấnphẩm thông tin đối ngoại” nên hoàn toàn có khả năng tham gia viết trựctiếp.Nguồn thứ hai là từ các báo có liên quan đên nhiệm vụ thông tin đốingoại như các báo điện tử: www.quehuong.org.vn , Vietnamnet,…các tin bàitrong trang báo này đều nhằm phục vụ cho hoạt động thông tin đối ngoại rấtphù hợp với tiêu chí của trang “Tết Việt”.
Tin 1: Cầu truyền hình Xuân Quê Hương cho kiều bào
Chuẩn bị phục vụ kiều bào đón Tết Kỷ Sửu (2009), Ủy ban về Người
Việt Nam ở nước ngoài đang tích cực xây dựng chương trình Cầu truyền hình Xuân Quê Hương tạo cơ hội giao lưu giữa kiều bào với bà con ở quê nhà và
giữa các vị lãnh đạo Nhà nước với nhân dân ở trong nước và ở nước ngoài,mang không khí đón Tết thiêng liêng và ấm cúng đến từng gia đình kiều bào
Đây sẽ là cuộc giao lưu trực tiếp đầu tiên trên sóng truyền hình ViệtNam với sự hỗ trợ của vệ tinh truyền thông đầu tiên của Việt Nam - vệ tinhVinasat
(Theo Quê Hương)
Trang 5Tin 2: Chợ hoa Tết Kỷ Sửu tổ chức ở 3 điểm
Uỷ ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, chợ hoa Tết KỷSửu năm 2009 sẽ tổ chức tập trung tại 3 điểm: Công viên 23-9 (quận 1), Côngviên Gia Định (quận Gò Vấp) và Công viên Lê Văn Tám (quận 1)
Theo đó, Công viên 23-9 sẽ là chợ hoa tết chính của TP Hồ Chí Minh,giữ vai trò trung tâm với quy mô lớn ở cả 2 khu A và B của công viên vớikhoảng 900 lô hàng (20m²/lô).Chợ hoa tết được tổ chức từ ngày 23 thángchạp đến trưa 30 tháng chạp Âm lịch
Cũng theo kế hoạch, Hội hoa Xuân Tết Kỷ Sửu năm 2009 sẽ được tổchức tại Công viên Tao Đàn (quận 1), từ ngày 25 tháng chạp đến hết ngàymùng 6 tháng giêng Âm lịch Dự kiến, có khoảng 5.000 hiện vật trưng bày và
dự thi tại Hội hoa Xuân này, trong đó có khoảng 3.000 hiện vật trưng bày và2.000 hiện vật dự thi
(Theo Mỹ Hạnh/Sài Gòn Giải Phóng) Tin 3: Lễ hội Dừa tỉnh Bến tre lần thứ I
Lễ hội Dừa lần thứ I năm 2009 sẽ được tổ chức tại Bến Tre từ ngày 13đến 19/1/2009.Lễ hội là hoạt động kỷ niệm 49 năm ngày Bến Tre Đồng khởi(17/1/1960 – 17/1/2009), chào mừng sự kiện cầu Rạch Miễu khánh thành vàđón Xuân Kỷ Sửu 2009
Dự kiến có khoảng 300 gian hàng của nhà vườn và doanh nghiệp trưng
bày các sản phẩm từ dừa như giống, công nghệ thu hoạch, chế biến, kênh tiêuthụ, các mặt hàng liên quan đến dừa Lễ hội còn có hội thảo, đấu xảo, trìnhdiễn ẩm thực đồng bằng, triển lãm thương mại của ngành công nghiệp, nôngnghiệp, thủy sản, xây dựng, du lịch, ngân hàng, hàng tiêu dùng phục vụ ngườitiêu dùng mua sắm tết
Lễ hội là một hoạt động đa ý nghĩa của tỉnh trong không khí tưng bừngbước vào một mùa xuân mới với những niềm vui, ước vọng mới – Mùa xuângiao thương và hội nhập
Trang 6Chương trình Lễ hội được thiết kế với nhiều ý tưởng và hình thức mới
lạ, đầy ấn tượng chưa từng có tại Việt Nam chắc chắn sẽ là sự kiện kinh tếthương mại văn hóa lớn nhất đầu năm 2009 và đón xuân Kỷ Sửu trong nước
(Kiều Vân - tổng hợp)
2 Sự kiện
Bài 1:
Chương trình “Tiếng hát từ nguồn cội” đón Năm mới Kỷ Sửu
Ngày 13/1/2009, Ủy ban Nhà nước về Người Việt Nam ở nước ngoài (UBNVNONN), Bộ Ngoại giao phối hợp với Cty RAAS sẽ tổ chức đêm ca nhạc từ thiện “Tiếng hát từ nguồn cội” đón Năm mới Kỷ Sửu.Chương trình sẽ được truyền hình trực tiếp trên sóng của Đài truyền hình Việt Nam.Đặc biệt, đêm ca nhạc sẽ có màn giao lưu giữa Hoa hậu thế giới năm
2007 và 2008.
Thông điệp của “Tiếng hát từ nguồn cội” là tinh thần đại đoàn kết dântộc, tình cảm hướng về quê hương, nguồn cội - nơi nuôi dưỡng tâm hồn ViệtNam, tiếng hát Việt Nam Chương trình do đạo diễn Đinh Anh Dũng thựchiện, gồm 3 phần:
Phần 1: Giao lưu giữa hoa hậu Thế giới năm 2007 và 2008
Phần 2: Chương trình ca nhạc của các ca sĩ Việt kiều và trong nướcvới sự tham gia của các ca sĩ hải ngoại là: Thanh Hà, Phi Nhung, Ái Vân,Lynđa Trang Đài, Tommy Ngô, nhạc sĩ Hoàng Thi Thi…, các nghệ sĩ trongnước là: Đàm Vĩnh Hưng, Mỹ Linh, Hồ Quỳnh Hương, Quang Dũng, nhómMặt trời mới
Phần 3: Vinh danh một số cá nhân và doanh nghiệp kiều bào tiêubiểu có nhiều thành tích trong công tác cộng đồng và đóng góp cho đất nước Chương trình được dàn dựng công phu, hoành tráng, hiện đại với tính chuyênnghiệp cao và các ca sĩ Việt kiều sẽ trình bày những tác phẩm đặc sắc về tìnhyêu quê hương, đất nước.Chắc chắn đêm ca nhạc “Tiếng hát từ nguồn cội” sẽ
Trang 7gây được ấn tượng sâu đậm và tốt đẹp với đông đảo công chúng ở trong cũngnhư ngoài nước.
Phát biểu tại buổi họp báo về chương trình này, Nguyên Phó Chủ tịchnước Trương Mỹ Hoa chia sẻ: “Không phải kiều bào nào ở nước ngoài cũng
có một cuộc sống giàu sang, no đủ.Vì thế mục đích của chương trình là hướng
về cội nguồn, kêu gọi những tấm lòng hảo tâm cùng sẻ chia, giúp đỡ nhữngkiều bào gặp nhiều khó khăn ở nơi xa xứ.Tinh thần đó mới là ý nghĩa quantrọng nhất của chương trình”
Chương trình Đêm ca nhạc đặc biệt này sẽ thể hiện được phần nào tìnhcảm của những người con Việt, dù sống ở trong nước hay ngoài nước, đối vớicội nguồn quê hương – nơi nuôi dưỡng tâm hồn Việt, tiếng hát Việt Đồngthời, thúc đẩy sự giao lưu văn hóa, văn nghệ giữa trong và ngoài nước, tăngcường tình cảm đối với quê hương, cổ vũ tinh thần đoàn kết dân tộc, qua đóhuy động sự đóng góp, tài trợ của các nhà hảo tâm, các doanh nghiệp ở trongnước và ngoài nước ủng hộ cho Quỹ Hỗ trợ, vận động cộng đồng NVNONN
Quỹ Hỗ trợ này do UBNVNONN, Bộ Ngoại giao quản lý nhằm hỗ trợcho công tác về NVNONN như xây dựng trường học cho con em kiều bào ởnhững địa bàn khó khăn, tổ chức các lớp dạy và học tiếng Việt, giữ gìn bảnsắc văn hóa và truyền thống dân tộc; tổ chức các đoàn nghệ thuật đi biểu diễnphục vụ đồng bào ta ở nước ngoài cũng như các cuộc gặp gỡ thanh niên sinhviên, trại hè và các chuyến thăm “Về nguồn”… Những năm qua, Quỹ đã tàitrợ hàng chục dự án với kinh phí nhiều tỷ đồng để hỗ trợ cho công tác đối vớiNVNONN.Việc thành lập và duy trì hoạt động của Quỹ thể hiện sự quan tâm
to lớn của Đảng và Nhà nước ta đối với công tác về NVNONN.Tuy nhiên, vớinguồn kinh phí hạn hẹp từ ngân sách nhà nước, việc hỗ trợ của Quỹ cho côngtác về NVNONN còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được sự mong mỏi củađồng bào ta ở nước ngoài.Việc tổ chức chương trình ca nhạc đặc biệt nàycũng nhằm đẩy mạnh xã hội hóa, huy động thêm tài trợ của các nhà hảo tâm,các doanh nhân, doanh nghiệp trong nước và ngoài nước để Quỹ có thêm
Trang 8nguồn lực phục vụ ngày càng tốt hơn lợi ích của đồng bào ta ở nước ngoài.Việc thực hiện Chương trình “Tiếng hát từ nguồn cội” là sự kiện mở đầu chomột loạt hoạt động sôi nổi về công tác đối với NVNONN năm 2009.Tiếp sauchương trình này sẽ là chương trình Cầu Truyền hình Xuân Quê hương nhândịp Xuân Kỷ Sửu 2009, Hội nghị thành lập Hội doanh nhân Việt Nam ở nướcngoài, Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới, kỷ niệm 50 nămngày thành lập UBNVNONN, chuẩn bị tổng kết 6 năm thực hiện Nghị quyết
36 của Bộ Chính trị về công tác đối với NVNONN
(Theo Quê Hương)
3 Tết Việt
Bài 2: Những phong tục đẹp ngày Tết Việt
Tết Nguyên đán (Tết Cả) là lễ hội lớn nhất trong các lễ hội truyềnthống Việt Nam từ hàng ngàn đời nay, là điểm giao thời giữa năm cũ và nămmới, giữa một chu kỳ vận hành của đất trời, vạn vật cỏ cây Tết Nguyên đánViệt Nam từ buổi "khai thiên lập địa" đã tiềm tàng những giá trị nhân văn thểhiện mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, vũ trụ qua bốn mùa xuân-hạ-thu-đông và quan niệm "ơn trời mưa nắng phải thì" chân chất của ngườinông dân cày cấy ở Việt Nam Tết còn là dịp để mọi người Việt Nam tưởngnhớ, tri tâm tổ tiên, nguồn cội, giao cảm nhân sinh trong quan hệ đạo lý (ănquả nhờ kẻ trồng cây) và tình nghĩa xóm làng Phong tục đón Tết của dân tathoạt nghe như chuyện thần tiên nhưng vẫn tồn tại vì trong cái huyền bí cónhững ý nghĩa thực tế
Tống cự nghênh tân:
Cuối năm quét dọn sạch sẽ nhà cửa, sân ngõ, vứt bỏ những thứ rácrưởi, cùng làng xóm dọn dẹp nhà thờ, lau giặt, cắt tóc, may sắm quần áo mới,trang trí bàn thờ, lau chùi bàn ghế ấm chén và mọi thứ thức ăn vật dụng.Con cháu trong nhà từ phút giao thừa trở đi được nhắc nhở không đượcnghịch nghợm, cãi cọ nhau, không nói tục chửi bậy anh chị, cha mẹ cũng
Trang 9không quở mắng, tra phạt con em, đối với ai cũng tay bắt mặt mừng, vui vẻniềm nở, chúc nhau những điều tốt lành.
Tục đưa ông táo:
Tết Táo quân vào ngày 23 tháng Chạp - người ta coi đây là ngày "vuabếp" lên chầu Trời để tâu lại việc bếp núc, làm ăn, cư xử của gia đình trongnăm qua.Theo tập tục hàng năm ông Táo phải thu xếp lên trời vào ngày 23tháng chạp để tâu bày mọi việc dưới trần thế với Ngọc Hoàng.Bởi thế nên,trong ngày này, mọi gia đình người Việt Nam đều làm mâm cơm đạm bạc tiễnđưa "ông Táo " Cứ phiên chợ 23 tháng Chạp, mỗi gia đình thường mua 2 mũông Táo, 1 mũ bà Táo bằng giấy và 3 con cá chép làm "ngựa" đế Táo quân lênchầu trời Sau khi cúng trong bếp, mũ được đốt và cá chép được mang ra thả
ở ao, hồ, sông Ngày ông Táo về chầu trời được xem như ngày đầu tiên củaTết Nguyên đán.Sau khi tiễn đưa ông Táo người ta bắt đầu dọn dẹp nhà cửa,lau chùi đồ cúng ông bà tổ tiên, treo tranh, câu đối, và cắm hoa ở những nơitrang trọng để chuẩn bị đón tết
Tục chưng mâm ngũ quả:
Cùng với tranh (tranh dân gian, câu đối), hoa quả là yếu tố tinh thầncao quý thanh khiết của người Việt Nam trong những ngày đầu xuân.MiềnBắc có hoa Ðào, miền Nam có hoa Mai, hoa Ðào, hoa Mai tượng trưng chophước lộc đầu xuân của mọi gia đình người Việt Nam Ngoài cành Ðào, cànhMai, mấy ngày tết người ta còn "chơi" thêm cây Quất chi chít trái vàng mọng,đặt ở phòng khách như biểu tượng cho sự sung mãn, may mắn, hạnh phúc Tết trên bàn thờ tổ tiên của mọi gia đình, ngoài các thứ bánh trái đều khôngthể thiếu mâm ngũ quả Mâm ngũ quả ở miền Bắc thường gồm có nải chuốixanh, quả bưởi, quả cam (hoặc quít), hồng, quất Còn ở miền Nam, mâm ngũquả là dừa xiêm, mãng cầu, đu đủ, xoài xanh, nhành sung Ngũ quả là lộc củatrời, tượng trưng cho ý niệm khát khao của con người vì sự đầy đủ, sung túc
Trang 10Tục dựng cây nêu:
Cây nêu ở đây là cây tre dài khoảng 2,5 – 3 mét, được dựng trước sânnhà vào buổi tối trước giao thừa Trên ngọn nêu có buộc nhiều thứ (tùy từngđịa phương) như cái túi nhỏ đựng trầu cau và ống sáo, những miếng kim loạilớn nhỏ Khi có giỏ thổi chúng chạm vào nhau và phát ra tiếng leng keng nhưtiếng phong linh, rất vui tai Người ta tin rằng những vật treo ở cây nêu, cộngthêm những tiếng động của những khánh đất, là để báo hiệu cho ma quỷ biếtrằng nơi đây là nhà có chủ, không được tới quấy nhiễu Vào buổi tối, người
ta treo một chiếc đèn lồng ở cây nêu để tổ tiên biết đường về nhà ăn Tết vớicon cháu
Vào đêm trừ tịch còn cho đốt pháo ở cây nêu để mừng năm mới tới,xua đuổi ma quỷ hoặc những điều không maỵ.Cây nêu thường được dựng vàongày 23 tháng chạp, là ngày Táo quân về trời chính vì từ ngày này cho tớiđêm Giao thừa vắng mặt Táo quân, ma quỷ thường nhân cơ hội này lẻn vềquấy nhiễu, nên phải trồng cây nêu để trừ tà.Đến hết ngày mùng Bảy thì câynêu được hạ xuống
Tục xông đất ngày Tết:
Ngày đầu năm cũng gọi là ngày Mồng Một Tết( Nguyên Đán),có ýnghĩa đặc biệt trang nghiêm.Vì ngày đó bắt đầu một năm nên mọi công việclàm trong khoảng 24 tiếng đồng hồ đều có ảnh hưởng trọn năm.Do vậy, tụcxông đất được coi là quan trọng hơn hết
Ngay từ nửa đêm sau lễ giao thừa đánh dấu một năm đã qua, nhườngcho một năm mới tốt đẹp đến, nhà ở được coi như hoàn toàn đổi mới, ngườibước chân tới xông đất sẽ là sứ giả do sự may mắn đưa đến! Do đó, mọingười đã cân nhắc kỹ về nhân phẩm, chức phận, sự giàu sang, cũng như vềtính tình, hạn vận khi mong cầu người đến xông nhà ngày đầu năm là hệ trọnghơn cả Chính vì nghĩ đến ảnh hưởng của việc xông đất đên việc làm ăn cho
cả năm, nên các bậc cao niên rất thận trọng đối với người đến đầu tiên trongngày Nguyên Đán để mang lại cho họ sự tốt lành suốt năm mới
Trang 11Người đến xông đất thường chỉ đến thăm, chúc tết chừng năm mười phútchứ không ở lại lâu, cầu cho mọi việc trong năm của chủ nhà được trôi chảythông suốt.Người đi xông đất xong có niềm vui vì đã làm được việc phước,người được xông đất cũng sung sướng vì tin tưởng gia đạo mình sẽ may mắntrong suốt năm tới.Thời xưa chỉ có 2 cách chọn người tốt vía xông đất ngàyđầu năm.Kẻ làm quan, người có học chọn người xông đất có tuồi hợp tuổi vớichủ nhà.Người xông đất phải là đàn ông trụ cột trong gia đình Đối với ngườidân lao động thì đơn giản hơn nhiều Người được chọn xông đất phải khoẻmạnh, tốt tính, và gia cảnh khấm khá, hoà thuận
Tục chúc Tết:
Tết là dịp hội hè vui chơi sau một năm lao động vất vả, và là dịp đểnhững người tha phương tìm về sum họp với gia đình, cùng nhau tưởng nhớđến tổ tiên, cội nguồn.Đó là thời gian bày tỏ sự thương yêu thấm thiết vàmong muốn cho mọi người được như ý.Trong những ngày Tết họ kiêng cữkhông nóng giận, cãi cọ.Tết là dịp để mọi người hàn gắn những hiềm khích đãqua và là dịp để chuộc lỗi.Mọi người đi thăm viếng nhau và chúc nhau nhữnglời đầy ý nghĩa.Lời chúc tết thường là sức khoẻ, phát tài phát lộc, nhữngngười năm cũ gặp rủi ro thì động viên nhau "tai qua nạn khỏi"hay "của đi thayngười"nghĩa là trong cái hoạ cũng tìm thấy cái phúc, hướng về sự tốt lành.Nhưng nhìn chung trong những ngày đầu năm, người ta thường kiêng khôngnói tới điều rủi ro hoặc xấu xa
“Mồng một là Tết nhà cha”: sáng mùng một sau khi lễ gia tiên thì cha
mẹ được mời ngồi vào ghế để cho con cháu lần lượt mừng tuổi chúc Tết.Ngày xưa họ còn được con cháu tế sống với hai lạy hai vái Để mừng tuổi concháu là những bao lì xì đỏ tươi làm rạng ngời ánh mắt bọn trẻ
“Mồng hai nhà mẹ”: cha mẹ và con cháu phải sang nhà ngoại để
mừng tuổi chúc Tết Cũng tuần tự những nghi thức như bên nội vậy Sau đóthì nán lại để ăn cỗ đầu xuân nhằm thắt chặt tình cảm giữa hai gia đình
“Mồng ba Tết thầy”: sau công ơn đấng sinh thành dưỡng dục là ơn dạy dỗ
của thầy cô Đến mừng tuổi chúc Tết thầy cô là một phong tục nói lên tư cách
Trang 12đạo đức của một con người.Có thể nói, tục chúc Tết là một nét văn hoá thểhiện tình cảm sâu sắc và sự quan tâm, lòng hiếu thảo trong một thứ tự phải cócủa sự tồn tại và phát triển của một dân tộc.
Tục khai bút, khai nghề:
Cũng vào dịp đầu Xuân, người có chức tước khai ấn, học trò, sĩ phukhai bút, nhà nông khai canh, người buôn bán mở hàng lấy ngày.Sĩ, Nông,Công, Thương "Tứ dân bách nghệ" của dân tộc ta vốn cần cù, ai cũng muốnnăm mới vận hội hành thông, làm ăn suôn sẻ.Sau ngày mùng Một, dù có mảivui tết cũng chọn ngày "Khai nghề", "Làm lấy ngày".Nếu như mùng Một tốtthì chiều mùng Một bắt đầu.Riêng khai bút thì giao thừa xong, chọn giờHoàng đạo không kể mùng Một là ngày tốt hay xấu.Người thợ thủ công nếuchưa ai thuê mướn đầu năm thì cũng tự làm cho gia đình một sản phẩm, mộtdụng cụ gì đó.Người buôn bán, vì ai cũng chọn ngày tốt nên phiên chợ đầuxuân vẫn đông, mặc dầu người bán chỉ bán lấy lệ, người đi chợ phần lớn là đichơi xuân
Chơi Cờ bạc:
Ngày xưa các gia đình có nề nếp quanh năm cấm đoán con cháu khôngđược cờ bạc rượi chè nhưng trong dịp tết, nhất là tối 28, 29; gia đình quâyquần bên nồi bánh chưng thì người bố cho phép vui chơi.Tam cúc, cờ gánh,
cờ nhảy, cờ tướng, kiệu, chắn, tổ tôm ai thích trò nào chơi trò ấy Ðến lễkhai hạ, tiễn đưa gia tiên, coi như hết Tết thì xé bộ tam cúc, thu bàn cờ tướng,cất bộ tổ tôm hoặc đốt luôn hoá vàng
Kiêng hót rác đổ đi trong ba ngày Tết:
Trong "Sưu thần ký" có chuyện người lái buôn tên là Âu Minh điqua hồ Thanh Thảo được thuỷ thần cho một con hầu tên là Như Nguyên, đem
về nhà được vài năm thì giàu to Một hôm, vào đúng ngày mùng Một Tết, ÂuMinh đánh nó, nó chui vào đống rác mà biến mất, từ đó nhà Âu Minh lạinghèo như xưa.Kể từ đó, người ta có tục kiêng không hót rác
Kiều Vân (Tổng hợp)