A. PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài Tôn giáo đang là vấn đề cấp thiêt trong xã hội ta hiện nay nhất là thời kì quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội.ngày 1661999 bộ chính trị ra nghị quyết 24 về công tác tôn giáo trong tình hình mới và xác định tôn giáo là vân đề lâu dài , tín ngưỡng tôn giáo là vấn đề cấp thiết trong đời sống của một bộ phận người dân . ở nước ta đang tồn tại nhiều loại hình tôn giáo khác nhau như: Nho giáo phật giáo, công giáo, cao đài, hòa hảo…mỗi loại hình tôn giáo có ảnh hưởng riêng đến đời sống nhân dân ta.Trên đây là đề tài về ảnh hưởng của nho giáo đối với đời sống xã hội đạo đức việt nam hiện nay,nên chúng tôi chỉ xin nghiên cứu những ảnh hưởng của nho giáo và đề tài này cũng đang là một vấn đề cấp thiết hiện nay bởi nó là một hệ tư tưởng, hệ tư tưởng đó xấu hay tốt tích cực hay tiêu cực còn tùy thuộc vào việc ảnh hưởng vào đời sống thực tiễn vì vậy tôi xin nghiên cứu đề tài này bởi: Thứ nhất: Sự tồn tại dai dẳng của đạo nho và đạo đức nho giáo trong xã hội việt nam nói chung, trong đời sống người nông dân nói riêng là một tất yếu khách quan, tồn tại cũ mất đi nhưng ý thức,tư tưởng xã hội đó vẫn còn. Ởviệt nam chế độ phong kiến tồn tại lâu đời từ 9381945 nhưng nhìn lại lịch sử phát triển của hệ tư tưởng ta thấy mặc dù chế độ phong kiến đã mất đi từ khi ông Trần Huy Liệu vào triều đình huế thu ấn kiếm của Bảo Đại và theo đó nho giáo cũng hết vai trò, nhưng những tư tưởng của nó vẫn còn tồn tại đến tận ngày nay có những tư tưởng tích cực nhưng cũng có những tư tưởng tiêu cực như: bảo thủ, trì trệ, lạc hậu, trọng nam khinh nữ, gia trưởng…cũng không thể trách được sự ảnh hưởng của nó sâu sắc đến vậy bởi đạo đức phong kiến đã đưa các triều đại phong kiến lên một nấc thang phát triển mới, trong những giai đoạn đó giai cấp phong kiến đã lấy nho giáo làm vũ khí tư tưởng củng cố chính quyền để thống trị xã hội .Vì vậy nhân dân việt nam dù muốn hay không cũng phải tiếp thu tư tưởng đó. Nó đi vào đời sống việt nam như một cách “Mưa dầm thấm lâu”và nhiều yếu tố đã gia nhập vào truyền thống đạo đức của nhân dân ta, nhất là đối với đặc điểm nước ta một nước nông nghiệp với sản xuất nhỏ lẻ manh mún, những tư tưởng nho giáo lại rất phù hợp với các làng xã, thích hợp với tâm lý của người nông dân với nền sản xuất hộ tiểu nông vì vậy không dễ gì mà khắc phục được nhanh chóng, mặc dù có những tích cực nhưng tiêu cực là phần lớn và còn khá phổ biến trong đời sống tinh thần người nông dân việt nam nhưng chưa có giải pháp khắc phục mang tính đồng bộ do vậy nghiên cứu đề tài này là hết sức cần thiết. Thứ hai: Khi nghiên cứu đề tài này chúng ta sẽ hiểu dõ hơn về nho giáo, về những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của nó cùng những tồn tại dai dẳng mà nó vẩn còn trong xã hội việt nam,qua đó ta cũng biết được quá trình hình thành, du nhập, và phát triển của nho giáo trong xã hội việt nam qua các triều đại phong kiến cũng như những ảnh hưởng trong xã hội hiện đại. Thứ ba: Sự tồn tại của nhiều hệ tư tưởng trong một xã hội dẫn đến sự mâu thuẫn cạnh tranh lẫn nhau, nghiên cứu đề tài giúp ta nâng cao nhân thức về những hệ tư tưởng đứng đắn, hoặc tiếp thu những tư tưởng tiến bộ trong một hệ tư tưởng nào đó, khi dó ta không những không bị đồng hóa hoặc không bị đi theo tư tưởng phản tiến bộ mà ta tiếp thu nhưng gì tích cực tiến bộ nhất để xây dựng một nền văn hóa truyền thông đậm đà bản sắc dân tộc, vào nền văn minh nước nhà . Thứ tư: Những tri thức của đời sống trong mọi lĩnh vực thì nhiều vô kể nhưng nghiên cứu nho giáo sẽ giúp ta trang bị thêm một phần kiến thức cơ bản để hiểu biết thêm những tri thức trong xã hội hiện nay. Nhất là đối với những người đang theo học chuyên nghành công tác tư tưởng, những chiến sĩ tương lai trên mặt trận văn hóa tư tưởng cố vấn cho đảng, nó còn trang bị cho ta hệ thống lí luận về những ảnh hưởng của nho giáo đối với đời sống tinh thần người nông dân việt nam hiện nay, bao gồm hệ thống lí luận về mặt nội dung từ đó để ta có hành trang kiến thức, lí luận sắc bén vững vàng bước vào đời để có thể kiên định lời nói hành động lời nói của mình mà không sợ sai, sợ không đúng. Với các lí do trên với tư cách là người ngiên cứu đề tài tôi thấy việc lựa chọn đề tài này là hết sức cần thiết này là hoàn toàn đúng đắn, bởi nó phù hợp với những nhận thức lí luận và thực tiễn và nhất là người nghiên cứu lại là sinh viên của khoa tuyên truyền thuộc chuyên nghành công tác tư tưởng
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài
Tôn giáo đang là vấn đề cấp thiêt trong xã hội ta hiện nay nhất là thời kìquá độ đi lên chủ nghĩa xã hội.ngày 16/6/1999 bộ chính trị ra nghị quyết 24
về công tác tôn giáo trong tình hình mới và xác định tôn giáo là vân đề lâu dài, tín ngưỡng tôn giáo là vấn đề cấp thiết trong đời sống của một bộ phậnngười dân
ở nước ta đang tồn tại nhiều loại hình tôn giáo khác nhau như: Nho giáophật giáo, công giáo, cao đài, hòa hảo…mỗi loại hình tôn giáo có ảnh hưởngriêng đến đời sống nhân dân ta.Trên đây là đề tài về ảnh hưởng của nho giáođối với đời sống xã hội đạo đức việt nam hiện nay,nên chúng tôi chỉ xinnghiên cứu những ảnh hưởng của nho giáo và đề tài này cũng đang là một vấn
đề cấp thiết hiện nay bởi nó là một hệ tư tưởng, hệ tư tưởng đó xấu hay tốttích cực hay tiêu cực còn tùy thuộc vào việc ảnh hưởng vào đời sống thực tiễn
vì vậy tôi xin nghiên cứu đề tài này bởi:
Thứ nhất: Sự tồn tại dai dẳng của đạo nho và đạo đức nho giáo trong xã hội
việt nam nói chung, trong đời sống người nông dân nói riêng là một tất yếukhách quan, tồn tại cũ mất đi nhưng ý thức,tư tưởng xã hội đó vẫn còn Ởviệtnam chế độ phong kiến tồn tại lâu đời từ 938-1945 nhưng nhìn lại lịch sử pháttriển của hệ tư tưởng ta thấy mặc dù chế độ phong kiến đã mất đi từ khi ôngTrần Huy Liệu vào triều đình huế thu ấn kiếm của Bảo Đại và theo đó nhogiáo cũng hết vai trò, nhưng những tư tưởng của nó vẫn còn tồn tại đến tậnngày nay có những tư tưởng tích cực nhưng cũng có những tư tưởng tiêu cựcnhư: bảo thủ, trì trệ, lạc hậu, trọng nam khinh nữ, gia trưởng…cũng không thểtrách được sự ảnh hưởng của nó sâu sắc đến vậy bởi đạo đức phong kiến đãđưa các triều đại phong kiến lên một nấc thang phát triển mới, trong nhữnggiai đoạn đó giai cấp phong kiến đã lấy nho giáo làm vũ khí tư tưởng củng cốchính quyền để thống trị xã hội Vì vậy nhân dân việt nam dù muốn hay
Trang 2không cũng phải tiếp thu tư tưởng đó Nó đi vào đời sống việt nam như một
cách “Mưa dầm thấm lâu”và nhiều yếu tố đã gia nhập vào truyền thống đạo
đức của nhân dân ta, nhất là đối với đặc điểm nước ta một nước nông nghiệpvới sản xuất nhỏ lẻ manh mún, những tư tưởng nho giáo lại rất phù hợp vớicác làng xã, thích hợp với tâm lý của người nông dân với nền sản xuất hộ tiểunông vì vậy không dễ gì mà khắc phục được nhanh chóng, mặc dù có nhữngtích cực nhưng tiêu cực là phần lớn và còn khá phổ biến trong đời sống tinhthần người nông dân việt nam nhưng chưa có giải pháp khắc phục mang tínhđồng bộ do vậy nghiên cứu đề tài này là hết sức cần thiết
Thứ hai: Khi nghiên cứu đề tài này chúng ta sẽ hiểu dõ hơn về nho giáo,
về những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của nó cùng những tồn tại dai dẳng
mà nó vẩn còn trong xã hội việt nam,qua đó ta cũng biết được quá trình hìnhthành, du nhập, và phát triển của nho giáo trong xã hội việt nam qua các triềuđại phong kiến cũng như những ảnh hưởng trong xã hội hiện đại
Thứ ba: Sự tồn tại của nhiều hệ tư tưởng trong một xã hội dẫn đến sự mâu
thuẫn cạnh tranh lẫn nhau, nghiên cứu đề tài giúp ta nâng cao nhân thức vềnhững hệ tư tưởng đứng đắn, hoặc tiếp thu những tư tưởng tiến bộ trong một
hệ tư tưởng nào đó, khi dó ta không những không bị đồng hóa hoặc không bị
đi theo tư tưởng phản tiến bộ mà ta tiếp thu nhưng gì tích cực tiến bộ nhất đểxây dựng một nền văn hóa truyền thông đậm đà bản sắc dân tộc, vào nền vănminh nước nhà
Thứ tư: Những tri thức của đời sống trong mọi lĩnh vực thì nhiều vô kể
nhưng nghiên cứu nho giáo sẽ giúp ta trang bị thêm một phần kiến thức cơbản để hiểu biết thêm những tri thức trong xã hội hiện nay Nhất là đối vớinhững người đang theo học chuyên nghành công tác tư tưởng, những chiến sĩtương lai trên mặt trận văn hóa tư tưởng cố vấn cho đảng, nó còn trang bị cho
ta hệ thống lí luận về những ảnh hưởng của nho giáo đối với đời sống tinhthần người nông dân việt nam hiện nay, bao gồm hệ thống lí luận về mặt nộidung từ đó để ta có hành trang kiến thức, lí luận sắc bén vững vàng bước vào
Trang 3đời để có thể kiên định lời nói hành động lời nói của mình mà không sợ sai,
sợ không đúng
Với các lí do trên với tư cách là người ngiên cứu đề tài tôi thấy việc lựachọn đề tài này là hết sức cần thiết này là hoàn toàn đúng đắn, bởi nó phù hợpvới những nhận thức lí luận và thực tiễn và nhất là người nghiên cứu lại làsinh viên của khoa tuyên truyền thuộc chuyên nghành công tác tư tưởng
2 Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu đề tài
2.1 Mục tiêu nghiên cứu đề tài
Sự tồn tại dai dẳng của nho giáo cùng những ảnh hưởng tích cực,tiêu cực của đạo đức nho giáo vẫn còn ảnh hưởng rất lớn đối với đời sống tinhthần người nông dân việt nam hiện nay.Vì vật mục đích lớn nhất của việcnghiên cứu đề tài này là nghiên cứu để tìm hiểu dõ nó và khi tìm hiểu dõ thìđấy ta sẽ đưa những giải pháp để hạn chế những biểu hiện tiêu cực của đạuđức nho giáo đối với đời sống tinh thần người nông dân việt nam hiện nay,góp phần thêm những tư tưởng tích cực đáp ứng nhu cầu tinh thần của ngườidân
2.2 nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
Để đạt được mục đích nghiên cứu đề tài người nghiên cứu xin xácđịnh nhiệm vụ cụ thể của đề tài như sau:
Thứ 1: Xác định cơ sở lý thuyết cho đề tài để tiến tới làm dõ nội
dung ,đi từ lý luận đến thực tiễn
Thứ 2: Tìm hiểu nguồn gốc của đề tài từ đó phân tích đánh giá
những tư tưởng tiêu cực dang ảnh hưởng của nho giáo đối với đời sống tinhthần của người nông dân việt nam hiện nay
Thứ 3: Trên cơ sở phân tích làm rõ nội dung và đánh giá thì đề ra
những biện pháp, phương hướng khả thi để tác động đẩy lùi những biểu hiệntiêu cực đó củng cố xây dựng xã hội mới, con người mới xã hội chủ nghĩa
Trang 43 phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện thành công các mục đích và nhiệm vụ nghiên cứungười nghiên cứu sẽ dùng các phương pháp sau:
Vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng ,duyvật lịch sử và lôgic phương pháp phân tích, tổng hợp nghiên cứu thu thập ácthông tin thu thập thông tin trên mạng, các sách báo, tài liệu tham khảo sau đó
sẽ tiến hành phân tích tìm ra những ý đúng tổng hợp để làm dõ nội dungnghiên cứu của đề tài
Sử dụng phương pháp so sánh chứng minh, đánh giá suy luận mộtcách biện chứng, logic để đua ra giải pháp đạt được mục tiêu nghiên cứu
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những ảnh hưởng của tư tưởng nhogiáo trong đời sống xã hội việt nam hiện nay tới việc hình thành tư tưởng xãhội chủ nghĩa
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là: Toàn bộ đời sống tinh thần của ngườiviệt nam trong xã hội hiện nay
5: Kết cấu của tiểu luận
Tiểu luận gồm các phần: phần mở đầu gồm 5 đề mục
Phần nội dung gồm 3 chương và 5 tiết
Trang 5B PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I:
NHO GIÁO VÀ NỘI DUNG CHỦ YẾU CỦA NHO GIÁO
TRONG HỌC THUYẾT NHO GIA 1: Hoàn cảnh ra đời của học thuyết nho gia
Nho giáo được xuất hiện ở thời xuân thu chiến quốc thế kỉ thứ VIII-IIItrước công nguyên, ở thời kì chiếm hữu nô lệ chuyển sang chế độ phong kiến
ở trung quốc, ®ồ sắt xuất hiện tạo nên cuộc cách mạng công cụ lao động thúcđẩy kinh tế, con người có thể tạo ra nhiều của cải vật chất cho xã hội nhưngđồng thời với sự phát triển đó thì mâu thuẫn trong xã hội cũng bắt đầu xuấthiện và ngày càng mâu thuẫn đến mức gay gắt quyết liệt giữ tầng lớp phongkiến thống trị với giai cấp bị trị từ đã xã hội phân hóa sang hèn dựa trên cơ sởtài sản Xã hội lúc này ở vào tình trạng hết sức đảo lộn, chiến tranh liên miênkhốc liệt, sự tranh giành của các thế lực các cứ, giữa các nước chư hầu tranhgiành đất đai, bành trướng lãnh thổ xã hội loạn lạc đạo đức suy thoái, thời đại
“lễ hư, nhạc hỏng” nhân dân đói khổ vì chiến tranh và áp bức bóc lột diễn rakhiến lòng người bấn loạn bất an Sự chuyển biến của thời đại đặt ra những tụ
điểm, những trung tâm các “kẻ sĩ” luôn tranh luận về trật tự xã hội cũ và đề ra
những hình mãu của xã hội trong tương lai, lịch sử trung hoa gọi thời kì này
là “bách gia chư tử , bách gia minh tranh” (trăm hoa trăm thầy , trăm hoa đua tiếng) Chính trong quá trình ấy đã sả sinh ra các nhà tư tưởng lớn và
hình thành nên ác trường phái triết học khá hoàn chỉnh như : Nho Gia, PhápGia, Mặc Gia…Trong đó ảnh hưởng nhất là Nho Gia và Pháp Gia
Nho Gia có thể coi là một học thuyết về chính trị-xã hội và đạo đứcchính thống trong xã hội Trung Hoa Nho gia do Khổng Tử xây dựng nên họcthuyết này đã được coi như học thuyết về chính trị về xã hội và đạo đức cơbản của xã hội Trung Quốc bởi nó đã nêu lên những vấn đề cơ bản nhất củachế độ phong kiến và thừa nhận sự thống trị của giai cấp phong kiến và đócũng là hệ tư tưởng của toàn xã hội ,dù nhân dân có muốn hay không muốn
Trang 6theo, Đồng thời nho giáo xuất hiện lúc đó cũng phù hợp với điều kiện, hoàncảnh của đất nước trung hoa thời bấy giờ.Đó cũng là món quà tinh thần màngười dân gửi gắm những tâm tư nguyện vọng hay tự an ủi khi sống trong xãhội loạn lạc đói khổ, cùng quẫn, chiến tranh liên miên
Hệ tư tưởng nho gia được giai cấp phong kiến trung quốc qua các thờiđại sử dụng làm tư tưởng thống trị, là cơ sở cho việc định ra đường lối, sáchlược cai trị đất nước của các quốc gia phong kiến phương đông
2 Nội dung cơ bản của đạo đức nho giáo
Vấn đề cơ bản của đạo đức nho giáo là tập trung mối quan hệ giữa con
người với con người trong gia đình và ngoài xã hội và tập trung trong “Tam cương , Ngũ thường , Tam tòng , Tứ đức” để làm chuẩn mực cho mọi sinh
hoạt chính trị an sinh và đạo đức của xã hội Đó cũng được coi là học thuyếtchính trị nhằm tổ chức xã hội có hiệu quả
Tam cương, ngũ thường là lẽ đạo đức mà nam giới phải theo, tam tòng,
tứ đức là lẽ đạo đức mà nữ giới phải theo Khổng tử cho rằng người trong xãhội giữ được tam cương, ngũ thường, tam tòng, tứ đức thì xã hội được anbình
Trong nho giáo thì đạo đức là một khái niệm rộng, nó không chỉ lànhững đạo đức hàng ngày mà nó bao gồm những chuẩn mực, nguyên tắc, quytắc và thường đạo đức trong nho giáo hay chỉ những người quân tử vì chỉnhững người quân tử bề trên của xã hội mới có những phẩm chất đạo đức cao
thượng, tốt đẹp Còn những “kẻ tiểu nhân” bề dưới là những người thiếu đạo
đức hoặc đạo đức chưa được hoàn thiện, điều này có thể lý giải đối tượng nhogiáo hướng đến trước tiên là những người cầm quyền
Tam cương: Tam cương là ba mối quan hệ Quân - Thần (Vua - Tôi)
phụ tử (Cha - Con), Phu thê (Vợ - Chồng)
Trong thời Khổng Tử mối quan hệ đó được thể hiện theo hai chiều,Sang thời Mạnh Tử thì Ông cho rằng trong xã hội không chỉ có hai mối quan
hệ mà có năm mối quan hệ “Ngũ luân” Vua – Tôi, Cha – Con, Vợ - Chồng,
Trang 7Trờn - dưới, Bằng hữu Mối quan hệ đú cũng được thể hiện theo hai chiều vàtheo trỏch nhiệm, vai trũ, địa vị của mỗi người như: Bề tụi phải trung thànhvới vua, Vua phải cú trỏch nhiệm là người sỏng suốt lónh đạo bề tụi…
Đến Đổng Trọng Thư thời hỏn đó tiếp thu những tư tưởng và đưa raTam cương Ngũ Thường, ba mối quan hệ đú chỉ cú một chiều ( Quõn sử thần
tử, thần bật tử bất trung) Vua, Cha, Chồng, là trụ cột cho Tụi, Vợ, Con
Ngũ thường: Con người cú Tam cương phải cú ngũ thường: Nhõn, Lễ,
Nghĩa, Trớ, Tín
Đối với Phụ Nữ Thỡ Nho giỏo đưa ra quan niệm tam tũng, tứ đức
Tam tũng: Tại gia tũng phụ, xuất giỏ tũng phu, phu tử tũng tử.
Tứ đức: Cụng, Dung, Ngụn, Hạnh.
Phụ nữ phải có những đức hạnh trên thì mới đợc gọi là ngời phụ nữchuyên chính, có nề nếp gia giáo
Nội Dung quan điểm đạo đức của Khổng Tử tập trung ở Ngũ Thường:
Nhõn, Lễ, Nghĩa, Trớ, Tớn Trong đú Khổng Tử tập trung quan trọng nhất là đức “Nhõn”, Coi nhõn là gốc của ngũ thường.
Nhõn: là thương người, là sống tốt với người khỏc, đú là cỏch ứng xử
giữa người với người, là một giỏ trị đạo đức xó hội “ kỷ sở bật dục, vật thi ưnhõn” (Nghĩa là điều gỡ mỡnh khụng muốn thỡ đừng nờn ỏp đặt cho ngườikhỏc) và “ Kỷ dục lập nhi lập nhõn, kỷ lục đạt nhi đạt nhõn” (Nghĩa là mỡnhmuốn lập thõn thỡ phải giỳp người khỏc lập thõn như mỡnh, mỡnh muốn thành
đạt thỡ phải giỳp người khỏc thành đạt như mỡnh), Nhưng “Nhõn” của ễng thường chỉ cú bậc quõn tử mới biết người tiểu “Quõn tử cú bất nhõn, nhưng nhõn thỡ chưa bao giờ cú nhõn cả”.
Bờn cạnh “Nhõn ” Thỡ Khổng Tử cũng chỳ trọng đến “lễ” Nhưng Lễ
theo ễng khụng hoàn toàn đối lập với Nhõn là biểu hiện đacọ đức luõn gắn
liền với Nhõn Trong mối quan hệ giữa nhõn và Lễ thỡ Nhõn là gốc, lễ là nội dung, cũn Lễ là biểu hiện, là hỡnh thức của Nhõn Theo ễng Nhõn phải cú
trước Lễ “Người khụng cú lũng nhõn thỡ thực hành lễ sao được”, do vậy “
Trang 8Núi về lễ khụng chỉ cú lụa ngọc mà thụi đõu” ( Tức là phải cú cỏi gốc của nú
nữa đú là sự cung kớnh”
Khỏc với Khổng Tử Thỡ Mạnh Tử coi trong Nghĩa, Nghĩa ngang hàng
với nhõn, ễng ủng hộ chế độ phõn biệt đẳng cấp: Quõn tử lao tõm, tiểu
nhõn lao lực, quan hệ vua – Tụi, Nam – Nữ.
Trong cuốn “Luận Ngữ” Khổng Tử dựng chữ nhõn để chỉ mọi đức tớnh, đức “Nghĩa” xột trong mối liờn hệ với Nhõn thỡ Nghĩa là hỡnh thức của
Nhõn, Nghĩa là phần ta phải làm, phải thể hiện
Mục đớch đạo Nhõn của Nho giỏo được Khổng Tử nờu nờn một cỏchkhỏc thơ mộng Ở Thiờn lễ Vận trong Kinh lễ gọi khỏi quỏt là Xó Hội đạiđồng
“ Đức” gắn chặt với đạo, trong kinh điểm Nho gia thường được dựng
để chỉ một cỏi gỡ thể hiện phẩm chất tốt đẹp của con người trong tõm hồn ý
thức cũng như hỡnh thức, dỏng điệu Trong sỏch “Đại học” Cõu đầu tiờn núi
rừ “Đạo của nền học lớn là làm sỏng tỏ đức sỏng” Vậy ta cú thể diễn đạt
một cỏch kinh điểm nho gia về mối quan hệ giữa đạo đức trong cuộc sống của
con người: “Đường đi nối lại đỳng đắn phải theo để xõy dựng quan hệ lành mạnh, tốt đẹp là đạo, noi theo đạo một cỏch nghiờm chỉnh đỳng đắn trong cuộc sống thỡ cú được đức trong sỏng, quý bỏu ở trong Tõm”
Ngoài lễ thỡ Nghĩa, trớ, tớn, dũng cỳng là quy phạm đạo đức theo luụn lý
Nho giỏo đồng thời cũng là điều kiện để thi hành đức “Nhõn”
Chính danh : Chính danh là mỗi sự vật phảI đợc gọi đúng tên của nó,
lmỗi ngời phải làm đúng chức phận của mình “danh không chính thì lời khôngthuận, lời không thuận tất việc không thành” [sách luận ngữ ].Khổng Tử nói
với vua Tề Cảnh Công : “Quân quân, Thần thần, Phụ phụ, Tử tử
- Vua ra vua, tôi ra tôi, cha ra cha, con ra con [sách luận ngữ ] Vậy
trong xã hội mỗi cái danh đều bao hàm một số trách nhiệm và bổn phận mànhững cá nhân mang danh ấy phải có những trách nhiệm và bổn phận hợp vớidanh ấy Đó là điều quan trọng nhất trong các kinh sách của nho giáo, chúng
đợc tóm lại trong chín chữ: Tu nhân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ, và chínchữ đó cũng nhằm phục vụ mục đích cai trị của giai cấp thống trị phong kiến
Trang 9Một tư tưởng chủ đạo của nho giáo nữa đó là tư tưởng “ Thiên Mệnh” đạo được thi hành hay không là do mệnh trời (Hiếu vận luận ngữ), vì
đạo trong Nho giáo không đơn giản là đạo lý mà nó bao chữa cả nguyên lývận hành chung của vũ trụ, Nho giáo hình dung cả vụ trụ được cấu thành từcác nhân tố đạo đức, nguyên ký đó do Nho gia đề xướng và cần phải tuântheo Trời giáng mệnh làm vua cho kẻ nào có đạo đức tức là nắm được đạotrời, biết được đạo trời, vâng mệnh trời Đạo vận hành trong vũ trụ khi giángvào con người sẽ được gọi là mệnh Khổng Tử cho rằng chính danh là hợp với
tự nhiên “Mệnh Trời”, “vật các đắc kì sở” (mọi vật đều có chỗ xá định của
nó) Ngoài ra Nho giáo còn rất nhiều các học thuyết về vũ trụ ,chính trị, xãhội ,con người…….Nhưng ở đây ta chỉ đến với vân đề đạo đức,nên người viếtxin được trình bày trong vấn đề đạo đức nhưng đó cũng là nội dung cốt lõicủa học thuyết nho giáo
Nói tóm lại nho giáo là học thuyết về đạo đức và chính trị xã hội cơbản của xã hội phong kiến trung hoa Đó là hệ tư tưởng chính thống của chế
độ phong kiến trung hoa nói riêng và của phương đông nói chung Nho giáo
và đạo đức nho giáo có quá trình hình thành và phát triển rất lâu dài trongtừng giai đoạn lịch sử có những thay đổi để phù hợp với kinh tế ,xã hội Mặc
dù đạo khổng đã có cách đây hơn 2500 năm nhưng nó đến nay nó vẫn còn ảnhhưởng rất lớn đến đời sông hàng ngày của các nước phương đông, nho giáocũng có ảnh hưởng rất tích cực đến truyền thống và lối sống và lối sống của
nhân dân các nứơc phương đông.Ví dụ như Hồ Tuyết Nham, một người giàu
có nhất Trung Quốc trong thời nhà Thanh đã học tập đạo khỏng để hình
thành cho mình một phong cách và đã dựng nên nhà thuốc Hồ Thắng Như
Đường để khám bệnh cho nhân dân, ông đặt ra những phương châm “l ương
y như từ mẫu, các lương y phải tắm trước khi khám bệnh cho bệnh nhân”, Sựchân chính và lòng tận tình là điều căn bản với người thầy thuốc không bao
giờ dùng thuốc để kiếm đồng tiền bất chính Hay công ti Tân Quang do Ngô
Hỏa Sư thành lập đứng thứ 6 trong số các công ti lớn nhất ở Đài Loan cũng
Trang 10học theo đạo khổng mà rất phát triển, họ làm theo phương châm “để đức tínhtránh khỏi hiểm họa lợi nhuận con người phải có sự khiêm tốn và lòng tậntâm,đánh giá đúng đắn con người tìm lợi nhuận không xấu nhưng phải đặt sựcông tâm lên hàng đầu.
Qua đó ta thấy ảnh hưởng của Đạo khổng còn rất lớn đối với xã hộihiện đại ngày nay các nước phương đông như: Trung Quốc,nhật bản, ĐàiLoan, Việt Nam….vẫn lấy đó làm hệ tư tưởng để làm theo
Do đó quá trình lịch sử tư tưởng đạo đức nho giáo của Khổng-Mạnh
đã du nhập vào nước ta với những mặt tích cực và tiêu cực nhưng nó đã ảnhhưởng rất lớn đối với đời sống tinh thần người dân việt nam,mà nước ta vốnchịu sự thống trị của các nước đế quốc phong kiến phương bắc hàng nghìnnăm bắc thuộc,nền kinh tế nông ngiệp lúa nước với cộng đồng làng xã nên tưtưởng đó đã xâm nhập vào nước ta, đã có một thời gian nó đã trở thành hệ tưtưởng chính thống mà giai cấp phong kiến đã sử dụng để thống trị và đếnngày hôm nay tàn dư của nó vẫn còn dai dẳng trong thời đại công nghiệp hóa–hiện đại hóa quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội
CHƯƠNG II:
Trang 11NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC NHO GIÁO TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY TỚI VIỆC HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
2.1 Quá trình du nhập nho giáo vào xã hội việt nam
Nho giáo du nhập vào việt nam từ thời bắc thuộc hây từ thời TâyHán(111 trc cn-39), Nho giáo được các quan lại Trung quốc truyền sang nước
ta, nhưng từ thời đông hán (Thế kỉ I sau cn) mới có tài liệu nói về vấn đề này.theo sử Trung Quốc thì vào đầu công nguyên hai thái thú giao chỉ và cửu châu
là Tích Quang và Nhâm Diên “Dựng học hiệu dậy lễ nghĩa”, Đến thế kỉ II
khi sĩ nhiếp làm thái thú giao chỉ thì việc coi học nho ở nước ta tương đối phổbiến Nho giáo vào việt nam trong thời bắc thuộc qua 3 thời kì:
11 tcn-39 : các đời Tây hán và Đông hán
43-544 : các §ời Đông Hán, Tam Quốc, Tấn, Nam Quốc Triều.
603-939 : các đời Tùy, Đường, Ngũ Quý.
Mục đích của việc truyền bá nho giáo vào việt nam nhằm đào tạonhững người giúp việc cho chính quyền phong kiến của chúng và thông quanho giáo đồng hóa , cải đổi, phong tục tập quán của nhân d©n ta
Mười thế kỉ đầu công nguyên, nho giáo ở việt nam chưa được hìnhthành bởi trước khi nho giáo theo bọn đô hộ phong kiến phương bắc đến nước
ta thì nước ta đã có đạo phật, thậm chí nó còn bị coi là tư tưởng của bọn cướpnước nhân dân không ai học và đi theo, nhưng dù phật giáo có mạnh đến đâu,
dù cố gắng “nhập thế” đến mức nào thì cơ bản cũng không phải là một đ¹o trị
nước, hơn nữa vào thế một nước láng giềng có nhiều quan hệ văn hóa vàchủng tộc với Trung Quốc các triều đại phong kiến nước ta không thể khôngnhờ cậy nho giáo để thiết lập nền phong kiến trị vì Vậy là từ phản ứng đến
tiếp thu “Mưa dầm thấm lâu”, từ xa lạ đến gần gũi, từ công cụ xâm lược của
kẻ đô hộ từ bên ngoài đến công cụ nhận thức chống xâm lược của nhân dânthuộc địa, nho giáo đã thấm dần vào xã hội viÖt nam và trở thành hệ tư tưởngchính trị của giai cấp phong kiến ở việt nam