Quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông chuyên lê quý đôn, tỉnh ninh thuận trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC TRẦN THANH TUẤN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN LÊ QUÝ ĐÔN TỈNH NINH THUẬN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THANH TUẤN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN LÊ QUÝ ĐÔN TỈNH NINH THUẬN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI

GIÁO DỤC PHỔ THÔNG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THANH TUẤN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN LÊ QUÝ ĐÔN TỈNH NINH THUẬN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI

GIÁO DỤC PHỔ THÔNG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học:TS ĐẶNG VĂN CÚC

HÀ NỘI – 2015

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN I DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮTERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC BẢNG ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Câu hỏi nghiên cứu: 7

3 Giả thuyết khoa học 7

4 Mục đích nghiên cứu 8

5 Đối tượng, khách thể nghiên cứu 8

6 Phạm vi nghiên cứu 8

7 Nhiệm vụ nghiên cứu 8

7.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý HĐDH ở trường THPT chuyên. 8

7.2 Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động dạy - học và quản lý hoạt động dạy - học ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Ninh Thuận. 9

7.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy - học của Hiệu trưởng trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Ninh Thuận. 9

8 Phương pháp nghiên cứu 9

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận 9

8.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn 9

8.3 Phương pháp thử nghiệm 10

8.4 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học. 10

9 Những đóng góp của đề tài 10

10 Cấu trúc luận văn 10 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT

ĐỘNG DẠY - HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ

THÔNG CHUYÊN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài Error! Bookmark not defined

1.2.1 Quản lý Error! Bookmark not defined

1.2.2 Hoạt động dạy - học Error! Bookmark not defined

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy - học Error! Bookmark not defined

1.3 Quản lý hoạt động dạy - học ở trường THPT chuyênError! Bookmark not defined

1.3.3 Quản lý hoạt động dạy học theo yêu cầu đổi mới giáo

dục phổ thông Error! Bookmark not defined

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý HĐDH trường THPT

chuyên Error! Bookmark not defined

1.4.1 Chủ quan Error! Bookmark not defined

1.4.2 Khách quan Error! Bookmark not defined

Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

DẠY - HỌC Ở TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÊ QUÝ ĐÔN,

TỈNH NINH THUẬN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

2.1 Giáo dục và đào tạo tỉnh Ninh Thuận và Trường THPT

chuyên Lê Quý Đôn tỉnh Ninh Thuận Error! Bookmark not defined

2.1.1 Giáo dục - Đào tạo Ninh Thuận Error! Bookmark not defined

2.1.2 Giới thiệu trường THPT chuyên Lê Quý Đôn tỉnh Ninh

Thuận Error! Bookmark not defined

2.2 Giới thiệu về khảo sát: Error! Bookmark not defined

2.2.1 Mục tiêu: Error! Bookmark not defined

2.2.2 Nội dung Error! Bookmark not defined

2.2.3 Phương pháp Error! Bookmark not defined

2.2.4 Đối tượng Error! Bookmark not defined

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy - học ở trường THPT

chuyên Lê Quý Đôn, Ninh Thuận Error! Bookmark not defined

2.3.1 Thực trạng hoạt động dạy-học ở trường THPT chuyên

Lê Qúy Đôn Error! Bookmark not defined

2.3.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy - học ở trường THPT

chuyên Lê Quý Đôn Error! Bookmark not defined

2.4 Đánh giá kết quả nghiên cứu thực trạng hoạt động dạy -

học và quản lý hoạt động dạy - học của trường chuyên Lê

Quý Đôn Error! Bookmark not defined

2.4.1 Những ưu điểm Error! Bookmark not defined

2.4.2 Những hạn chế Error! Bookmark not defined

2.4.2 Nguyên nhân thực trạng quản lý HĐDH của trường

THPT chuyên Lê Quý Đôn Error! Bookmark not defined Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY

HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LÊ QUÝ

ĐÔN TỈNH NINH THUẬN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED 3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp Error! Bookmark not defined

3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý Error! Bookmark not defined

3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa Error! Bookmark not defined

3.2 Các biện pháp Error! Bookmark not defined

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao năng lực quản lý cho CBQL và

bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên trường THPT

chuyên. Error! Bookmark not defined

3.2.2 Biện pháp 2: Nâng cao năng lực và hiệu quả quản lý của

tổ trưởng chuyên môn. Error! Bookmark not defined

3.2.3 Biện pháp 3: Tăng cường Quản lý việc phát triển

chương trình, tài liệu dạy học môn chuyên theo hướng phát

triển năng lực học sinh Error! Bookmark not defined

3.2.4 Biện pháp 4: Tăng cường chỉ đạo đổi mới đồng bộ

PPDH và KTĐG kết quả giáo dục theo định hướng phát triển

năng lực học sinh. Error! Bookmark not defined

3.2.5 Biện pháp 5: Đẩy mạnh công tác phát hiện, bồi dưỡng

học sinh giỏi. Error! Bookmark not defined

3.2.6 Biện pháp 6: Phát triển tối đa tính tích cực chủ động,

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.4 Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp

quản lý hoạt động dạy - học ở trường trung học phổ thông

chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Ninh thuận Error! Bookmark not defined

3.4.1 Mục đích ý nghĩa Error! Bookmark not defined

3.4.2 Nội dung và cách tiến hành Error! Bookmark not defined

3.4.3 Kết quả và phân tích Error! Bookmark not defined Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined

2.1 Với Bộ Giáo dục và Đào tạo Error! Bookmark not defined

2.2 Với UBND tỉnh Ninh Thuận Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 11 PHỤ LỤC ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH và hội nhập quốc tế với mục tiêu đến 2020 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang là một xu thế phát triển khách quan.Bối cảnh đó mang lại cho chúng ta nhiều cơ hội nhưng cũng nhiều khó khăn thách thức.Để tận dụng tốt những cơ hội, đẩy lùi những khó khăn thách thức ấy, chúng ta phải tích cực chuẩn bị các nguồn lực của đất nước Một trong những nguồn lực ấy là nguồn lực con người và GD&ĐT là con đường cơ bản nhất để phát huy nguồn lực con người Vì vậy chúng ta phải tạo ra được sự chuyển hóa cơ bản, toàn diện trong sự phát triển giáo dục.Trong đó đổi mới QLGD là khâu đột phá

Chỉ thị 40-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã nêu: “Phát triển GD&ĐT là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó nhà giáo và cán bộ QLGD là lực lượng nòng cốt, có vai trò quan trọng” [14]

Nghị quyết 29-NQ/TW của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT đã nêu: “GD&ĐT là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho GD là đầu tư phát triển, được ưu tiên

đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội”, “Đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở GD&ĐT và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học; đổi mới ở tất

cả các bậc học, ngành học” và “Phát triển GD&ĐT là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình GD từ chủ yếu trang

bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học

đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; GD nhà trường kết hợp với GD gia đình và GD xã hội” [15]

Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020: “Tiếp tục đổi mới PPDH

và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học”[12]

“ Dạy và học” là hai mặt cơ bản của hoạt động trong nhà trường, do đó

QL HĐDH là nhiệm vụ vô cùng quan trọng HĐDH là một hoạt động được xem là con đường GD cơ bản nhất để thực hiện mục đích GD tổng thể Trong trường học khi nói đến hiệu quả GD là nói đến hiệu quả HĐDH và nói đến tăng cường hiệu quả QL trường học là nói đến tăng cường hiệu quả QL HĐDH Đổi mới GDPT cần phải có sự thay đổi trong việc QL HĐDH như dạy học theo chủ đề tích hợp; dạy học theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất người học với chương trình mới;tăng cường kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Đổi mới QLGD là nhiệm vụ trọng tâm, là khâu đột phá trong đổi mới GD căn bản và toàn diện nền GD Việt Nam Đứng trước đòi hỏi đổi mới, để hoạt động QL đạt hiệu quả cao đòi hỏi người hiệu trưởng đổi mới hoạt động QL nói chung, quản lý HĐDH nói riêng

Trường THPT chuyên là loại hình trường chuyên biệt có nhiệm vụ phát hiện và bồi dưỡng nhân tài “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”, đó là tài sản vô giá của mỗi dân tộc và của cả nhân loại Nhân tài là sự kết tinh tuyệt vời của chọn lọc tự nhiên và giáo dục xã hội Từ những mầm mống tư chất về trí tuệ hay thể lực, với một phương pháp tiên tiến, nền GD hiện đại có thể sớm phát hiện để bồi dưỡng làm phát triển hết tài năng của con người Nhân tài được đào tạo, bồi dưỡng, được trọng dụng, được tạo mọi điều kiện tốt nhất để làm việc, họ sẽ cống hiến hết sức mình, đem lại vẻ vang cho đất nước bằng những thành công tuyệt vời Vì vậy, ngoài việc QL như các trường THPT, do mức

độ phân hóa theo nhóm môn học cao hơn, đội ngũ giáo viên có nhiều kinh nghiệm nên cách QL ở trường chuyên có khác hơn

Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn tỉnh Ninh Thuận được thành lập năm 2008 Trong những năm qua, được sự quan tâm của các cấp QLGD và chính quyền địa phương cùng với sự nổ lực của đội ngũ CBQL và GV, nhà trường đã tổ chức và duy trì được các HĐDH thành nề nếp, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, phát hiện và bồi dưỡng nhân tài cho địa phương Tuy nhiên, trường còn gặp nhiều khó khăn về cả đội ngũ GV và CSVC nên kết quả dạy học trong những năm qua tuy ổn định nhưng chưa khai thác, phát huy được hết tiềm năng của nhà trường QL HĐDH vẫn còn nhiều lúng túng: việc dạy học theo chủ đề tích hợp, dạy học theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất người học có triển khai nhưng thực hiện chưa đồng bộ; còn hạn chế kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn , chưa thực sự phát huy tối đa sự năng động, sáng tạo trong giảng dạy của GV

và học tập của HS chuyên Các kì thi cấp Quốc gia, trường đều có giải, nhưng

số giải chưa nhiều và ít giải cao

Xuất phát việc học tập, nghiên cứu lý luận về khoa học QLGD, lý luận dạy học, từ yêu cầu đổi mới GD&ĐT, từ thực tiễn công tác, tôi thấy sự cần thiết của việc nghiên cứu QL HĐDH ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn tỉnh Ninh Thuận nhằm đề ra những biện pháp QL HĐDH có tính khả thi cao, vừa phù hợp với trường THPT chuyên trong bối cảnh đổi mới GDPT hiện nay, vừa đáp ứng được mục tiêu nâng cao chất lượng GD&ĐT mà tỉnh, ngành đặt ra đối với nhà trường

Với những lý do trên, tôi chọn đề tài: " Quản lý hoạt động dạy - học ở

trường trung học phổ thông chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Ninh Thuận trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay "

2 Câu hỏi nghiên cứu:

Quản lý HĐDH ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn Ninh Thuận cần đổi mới, bổ sung những vấn đề gì trong bối cảnh đổi mới GDPT hiện nay?

3 Giả thuyết khoa học

HĐDH ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Ninh Thuận được HT

rất quan tâm và đã đạt được những thành tựu đáng kể Song đứng trước yêu cầu đổi mới GDPT, do những nguyên nhân khác nhau mà việc QL hoạt động này chưa thật toàn diện và đồng bộ, vẫn còn những khó khăn và bất cập dẫn đến chất lượng dạy - học chưa cao, chưa tương xứng với tiềm năng của nhà trường Nếu đánh giá đúng thực trạng HĐDH ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn tỉnh Ninh Thuận sẽ có cơ sở thực tiễn đề xuất được các biện pháp quản

lý HĐDH phù hợp hơn, sẽ nâng cao được chất lượng dạy - học nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung của trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Ninh Thuận trong bối cảnh đổi mới GDPT hiện nay

4 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý HĐDH, kết hợp với thực tiễn công tác QL trong nhà trường, đề xuất các biện pháp QL HĐDH góp phần từng bước nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường, đáp

ứng yêu cầu, đòi hỏi của xã hội trong bối cảnh hiện nay

5 Đối tƣợng, khách thể nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Hoạt động dạy - học ở trường THPT chuyên

- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động dạy - học ở trường THPT

chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Ninh Thuận

6 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn tỉnh Ninh Thuận từ năm học 2012-2013 đến năm học 2014-2015.Đối tượng trực tiếp khảo sát và nghiên cứu là lãnh

đạo trường, các TTCM, GV trực tiếp giảng dạy và HS của trường

7 Nhiệm vụ nghiên cứu

7.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý HĐDH ở trường THPT chuyên

7.2 Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động dạy - học và quản lý hoạt động dạy - học ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Ninh Thuận

7.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy - học của Hiệu trưởng trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Ninh Thuận

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp này được sử dụng nhằm phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa các vấn đề lý luận từ các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước, các văn bản, tài liệu, Nghị quyết của Đảng, Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo về quản lý HĐDH

8.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

8.2.1.Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Xây dựng hệ thống câu hỏi điều tra trên đối tượng CBQL, TTCM, GV,

HS với mục đích thu thập các số liệu nhằm xác định thực trạng các biện pháp

QL hoạt động dạy của GV và hoạt động học tập của HS hiện có, phân tích các nguyên nhân thành công và hạn chế của thực trạng này

8.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Tiến hành trao đổi trực tiếp với CBQL, GV và HS nhà trường nhằm tìm hiểu kỹ hơn về thực trạng HĐDH và quản lý HĐDH trong nhà trường, lý giải nguyên nhân của vấn đề

8.2.3.Phương pháp quan sát

Thu thập thông tin qua việc quan sát hoạt động giảng dạy của đội ngũ

GV bằng việc: dự giờ GV, cùng Hiệu trưởng, TTCM và GV có kinh nghiệm phân tích giờ dạy, điều tra thông qua hồ sơ, sổ sách ( việc thực hiện qui chế chuyên môn, chương trình dạy học ), quan sát các hoạt động quản lý, đặc biệt công tác quản lý HĐDH của cán bộ quản lý nhà trường Thu thập thông tin qua việc quan sát hoạt động học tập của HS bằng việc: dự giờ, nề nếp học