Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các trường trung học cơ sở huyện thanh hà tỉnh hải dương

39 Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN THANH HÀ TỈNH HẢI DƯƠNG .... 76 Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ P

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN VĂN MƯỜI

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH HÀ

TỈNH HẢI DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN VĂN MƯỜI

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH HÀ

TỈNH HẢI DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC Mã số: 60.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Bùi Minh Hiền

HÀ NỘI - 2015

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn i

Danh mục viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mục các bảng vi

Danh mục các hình vii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Những nghiên cứu ngoài nước 7

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản 12

1.2.1 Quản lý 12

1.2.2 Đội ngũ giáo viên 17

1.2.3 Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên 18

1.3 Giáo dục trung học cơ sở và đội ngũ giáo viên trường THCS 20

1.3.1 Vị trí, vai trò của giáo dục THCS 20

1.3.2 Vị trí, vai trò của giáo viên trường THCS 20

1.3.3 Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trường THCS 21

1.4 Chức năng, nhiệm vụ của Phòng Giáo dục và Đào tạo 23

1.4.1 Chức năng 23

1.4.2 Nhiệm vụ - quyền hạn 23

1.5 Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các trường THCS của Phòng GD&ĐT theo tiếp cận quản lý nguồn nhân lực 27

1.5.1 Lập quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên 27

1.5.2 Tuyển dụng, sử dụng đội ngũ giáo viên 27

1.5.3 Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng giáo viên 29

1.5.4 Đánh giá giáo viên 33

1.5.5 Tạo cơ chế, thực hiện chế độ, chính sách, tạo động lực phát triển đội ngũ giáo viên 34

1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở

các trường THCS 36

1.6.1 Yếu tố khách quan 36

1.6.2 Yếu tố chủ quan 37

Tiểu kết chương 1 39

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN THANH HÀ TỈNH HẢI DƯƠNG 40

2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội - giáo dục huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương 40

2.1.1 Khái quát về đặc điểm tự nhiên, dân cư, kinh tế xã hội 40

2.1.2 Khái quát chung về giáo dục đào tạo huyện Thanh Hà 42

2.2 Khái quát tình hình giáo dục THCS huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương 42

2.2.1 Quy mô giáo dục 42

2.2.2 Chất lượng giáo dục 43

2.2.3 Cơ sở vật chất nhà trường 43

2.3 Thực trạng đội ngũ giáo viên các trường THCS huyện Thanh Hà 49

2.3.1 Số lượng 49

2.3.2 Cơ cấu 51

2.3.3 Chất lượng 52

2.4 Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường THCS huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương 57

2.4.1 Lập quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên 57

2.4.2 Tuyển dụng, sử dụng đội ngũ giáo viên 59

2.4.3 Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng giáo viên 62

2.4.4 Đánh giá giáo viên 66

2.4.5 Tạo cơ chế, thực hiện chế độ, chính sách, tạo động lực phát triển đội ngũ giáo viên 70

2.5 Đánh giá thực trạng 73

2.5.1 Những thành công 73

2.5.2 Hạn chế 73

2.5.3 Nguyên nhân của thực trạng 74

Tiểu kết chương 2 76

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN THANH HÀ TỈNH HẢI DƯƠNG 77

3.1 Những định hướng đề xuất biện pháp 77

3.1.1 Định hướng phát triển giáo dục - đào tạo huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương 77

3.1.2 Định hướng phát triển đội ngũ giáo viên huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương 78

3 2 Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp 78

3.2.1 Đảm bảo tính mục đích 78

3.2.2 Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ 78

3.2.3 Đảm bảo tính kế thừa và phát triển 79

3.2.4 Đảm bảo tính thực tiễn và khả thi 79

3.3 Đề xuất các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên ở các trường THCS huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương 79

3.3.1 Biện pháp 1: Chú trọng quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên THCS đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục THCS trong giai đoạn mới 79

3.3.2 Biện pháp 2: Đổi mới tuyển dụng giáo viên theo hướng phân cấp quản lý và đảm bảo chất lượng tuyển dụng 83

3.3.3 Biện pháp 3: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục THCS 86

3.3.4 Biện pháp 4: Thực hiện đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 92

3.3.5 Biện pháp 5: Tạo cơ chế, chính sách, chế độ, tạo động lực khuyến khích sự phát triển của đội ngũ giáo viên THCS 96

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 99

3.5 Khảo nghiệm nhận thức về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 101

Tiểu kết chương 3 103

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 104

1 Kết luận 104

2 Khuyến nghị 105

TÀI LIỆU THAM KHẢO 108

PHỤ LỤC 112

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước ta đang bước vào thời kì hội nhập, thời đại của khoa học kĩ thuật tiên tiến với mục tiêu phấn đấu đến năm 2020, Việt Nam về cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại Một trong những nhân tố làm nên thắng lợi của thời kì hội nhập quốc tế đó là yếu tố “con người” Con người là nguồn nhân lực, là một trong ba khâu đột phá của chiến lược phát triển KT - XH giai đoạn 2011 - 2020

Về lí luận và thực tiễn, ĐNGV luôn được xem là lực lượng nòng cốt của sự nghiệp giáo dục và đào tạo, là nhân tố quyết định đến việc nâng cao chất lượng giáo dục Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII cũng xác định: “Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục” Chính vì lẽ đó, muốn phát triển giáo dục và đào tạo phải chăm lo xây dựng và phát triển ĐNGV Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khảng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu; Phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, chất lượng nguồn nhân lực, phát triển khoa học, công nghệ và kinh tế tri thức” Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn

2011 - 2020 xác định: “Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược và phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ QLGD là giải pháp then chốt để thực hiện chiến lược” Nghị quyết số 29-NQ/TW, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 8 (khóa XI) về “Đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu CNH- HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã khảng định vai trò của đội ngũ giáo viên và đề ra giải pháp: “Phát triển đội ngũ nhà giáo

và cán bộ QLGD, đáp ứng yêu cầu đổi mới GD&ĐT”

Trong mỗi nhà trường THCS, ĐNGV luôn là một trong những nhân tố quan trọng nhất góp phần quyết định sự phát triển nhà trường, bởi chính họ là người tổ chức thực hiện có hiệu quả các khâu của quá trình dạy học, giáo dục

và phát triển chuyên môn, phát triển nhà trường

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục THCS có vị trí quan trọng góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước Mục tiêu giáo dục THCS nhằm giúp HS củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học THPT, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động Vì vậy, đội ngũ giáo viên THCS có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo, trong thời

kỳ CNH - HĐH đất nước ta hiện nay

Trước những yêu cầu phát triển của huyện Thanh Hà, ngành GD&ĐT không ngừng được đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, thực hiện tốt các mục tiêu giáo dục trên địa bàn huyện cho đến năm 2020, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ sự nghiệp CNH - HĐH của thành phố Hải Dương cũng như của đất nước

Đội ngũ GV THCS của huyện Thanh Hà tuy đã có những bước phát triển mạnh mẽ về quy mô và trình độ đào tạo cơ bản nhưng so với yêu cầu đổi mới dạy học và giáo dục còn nhiều bất cập, nguyên nhân chính của thực trạng này là: công tác quản lí, tuyển chọn, sử dụng, chính sách đãi ngộ, đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV còn hạn chế Vì vậy, việc phát triển ĐNGV THCS nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới GD&ĐT cần được quan tâm nghiên cứu một cách đầy

đủ, khoa học và có hệ thống

Để khắc phục những tồn tại, hạn chế nêu trên một yêu cầu cần thiết đó là: phải có những giải pháp mang tính chiến lược và có những biện pháp cụ thể để phát triển ĐNGV các trường THCS đồng bộ về cơ cấu, nâng cao về chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ Đặc biệt là năng lực chuyên môn để từ đó nâng cao hiệu quả, chất lượng giáo dục của các trường THCS trên địa bàn huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương Trong những năm qua, tuy đã có nhiều công trình, luận văn nghiên cứu về phát triển ĐNGV THCS ở các tỉnh, thành phố nhưng hiện nay chưa có luận văn nào nghiên cứu về phát triển ĐNGV THCS ở huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương

Xuất phát từ cơ sở lý luận và đòi hỏi thực tiễn đó, tác giả chọn đề tài luận văn có nội dung vận dụng lí luận quản lí giáo dục, quản lí nguồn nhân lực vào giải quyết một vấn đề mang tính thực tiễn của công tác quản lí phát triển ĐNGV

THCS Đề tài luận văn được biểu đạt với tiêu đề: “Quản lý phát triển đội ngũ

giáo viên các trường Trung học cơ sở huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương”

2 Câu hỏi nghiên cứu

- Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên THCS theo tiếp cận lý luận nào là phù hợp?

- Thực trạng đội ngũ giáo viên và quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các trường THCS của Phòng GD&ĐT huyện Thanh Hà hiện nay như thế nào?

- Phòng GD&ĐT cần có những biện pháp nào để phát triển đội ngũ giáo viên các trường THCS huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương trong bối cảnh hiện nay?

3 Giả thuyết nghiên cứu

Nếu nghiên cứu đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường THCS huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương theo tiếp cận quản lý nguồn nhân lực, tập trung vào việc lập quy hoạch, đổi mới tuyển dụng theo hướng phân cấp quản lý, tổ chức đào tạo bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn, hoàn thiện cơ chế đãi ngộ tạo động lực cho sự phát triển, thực hiện đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp sẽ phát triển được đội ngũ giáo viên đủ về

số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đảm bảo về chất lượng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục THCS của huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương trong giai đoạn hiện nay

4 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường THCS, đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các trường THCS của Phòng GD&ĐT huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

5 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

5.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường THCS

5.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các trường THCS của Phòng GD&ĐT huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Về nội dung nghiên cứu

- Nghiên cứu các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các trường THCS huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương theo tiếp cận quản lý nguồn nhân lực và tiếp cận chuẩn nghề nghiệp GV THCS

- Chủ thể thực hiện các biện pháp là Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương

6.2 Về địa bàn nghiên cứu

Huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương có 26 trường THCS nhưng do điều kiện về thời gian nên chúng tôi chỉ chọn 13 trường THCS đặc trưng, tiêu biểu đại diện cho các trường trên địa bàn huyện để nghiên cứu đó là các trường: THCS thị trấn Thanh Hà, THCS Thanh Khê, THCS Thanh Sơn, THCS Thanh Hồng, THCS Việt Hồng, THCS Tân Việt, THCS Thanh Hải, THCS Tiền Tiến, THCS Tân An, THCS Quyết Thắng, THCS Liên Mạc, THCS Thanh Xuân và THCS An Lương

6.3 Về khách thể khảo sát thực trạng

Khách thể khảo sát thực trạng là cán bộ Phòng GD&ĐT, Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, giáo viên THCS huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương

Số lượng khách thể khảo sát là: 195 người

6.4 Về thời gian nghiên cứu

- Thời gian khảo sát thực trạng: Từ năm 2012

- Biện pháp đề xuất áp dụng cho tầm nhìn đến năm 2020

7 Nhiệm vụ nghiên cứu

7.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các

trường THCS của Phòng GD&ĐT

7.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên các trường

THCS của Phòng GD&ĐT huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương

7.3 Đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các trường

THCS của Phòng GD&ĐT huyện Thanh Hả tỉnh Hải Dương

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu các văn kiện của Đảng và Nhà nước về định hướng phát triển Giáo dục - Đào tạo và đổi mới giáo dục

- Nghiên cứu các văn bản pháp quy của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Dương, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thanh Hà

có liên quan đến vấn đề quản lý phát triển đội ngũ giáo viên THCS

- Nghiên cứu các tài liệu lý luận về quản lý giáo dục, tâm lý giáo dục, tài liệu sư phạm, các báo cáo khoa học có liên quan đến vấn đề được nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

- Nghiên cứu các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan, tài liệu

và giáo trình đào tạo, bồi dưỡng về quản lý giáo dục

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

8.2.1 Phương pháp điều tra: Tiến hành điều tra bằng phiếu hỏi đối với cán bộ

quản lý, cán bộ Phòng giáo dục, Ban giám hiệu, giáo viên các trường THCS khảo sát nhằm thu thập thông tin về thực trạng đội ngũ giáo viên và quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các trường THCS của Phòng GD&ĐT huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương Từ đó phân tích tổng hợp, đánh giá thực trạng vấn

đề nghiên cứu

8.2.2 Phương pháp phỏng vấn, trao đổi: Phỏng vấn trao đổi với giáo viên,

một số hiệu trưởng và cán bộ Phòng GD&ĐT huyện Thanh Hà

8.2.3 Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến các chuyên gia để khảo

nghiệm tính cấp thiết và khả thi của biện pháp đề xuất trong đề tài

8.2.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Phương pháp nhằm chọn điển hình

để khái quát hóa, hệ thống hóa kinh nghiệm quản lý phát triển đội ngũ giáo viên THCS

8.2.5 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Nghiên cứu các sản

phẩm hoạt động của Phòng GD&ĐT và của đại diện giáo viên các trường THCS huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương

8.3 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Xử lý số liệu bằng thống kê toán học để thống kê, tổng hợp, số liệu thu thập được từ nhiều nguồn khác nhau giúp cho việc nghiên cứu đạt được hiệu quả cao và đảm bảo độ tin cậy

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo

và phụ lục, luận văn có cấu trúc gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các

trường THCS của Phòng GD&ĐT

Chương 2: Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các trường

THCS của Phòng GD&ĐT huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương

Chương 3: Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các trường

THCS của Phòng GD&ĐT huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương