tiểu luận cao học XU HƯỚNG XÃ hội HÓA BÁO MẠNG điện tử HIỆN NAY

I. Mở đầu 1. Tính cấp thiết của đề tài Xã hội ngày càng tiến bộ, nhu cầu thông tin của người dân lại ngày càng tăng cao, cùng với sự lớn mạnh và ành hưởng to lớn của khoa học kĩ thuật, đã tạo điều kiện để các loại hình truyền thông phát triển, trong đó, phải kể tới sự phát triển như vũ báo của loại hình báo chí non trẻ nhất, nhưng cũng tiềm tàng nhiều “năng lượng” nhất, đó là báo mạng điện tử. Báo mạng điện tử là một trong nhiều loại hình báo chí hiện đại với sự phát triển với tốc độ rất nhanh kể từ khi ra đời. Bên cạnh đó là sự hậu thuẫn của Internet, phương thức liên kết con người phổ biến nhất thế giới. Internet mở ra một thời đại phát triển mới, đã tạo ra nền văn minh mới cho loài người, đem đến cho con người những điều mới lạ, hấp dẫn nhờ kho tàng tư liệu đa dạng, luôn dồi dào không bao giờ cạn, đáp ứng được nhu cầu thông tin ngày càng nhanh và chính xác đối với con người. Xuất hiện từ năm 1993 với trang tin đầu tiên của kênh truyền hình CNN, báo mạng điện tử với những ưu thế vượt trội của mình, chỉ trong vòng chưa đầy 20 năm, đã vươn lên trở thành loại hình báo chí bá chủ về tốc độ, dung lượng và khả năng tương tác. Trong thời đại số, báo mạng điện tử sẽ còn phát triển hơn nữa theo hướng tích cực, chủ động, phù hợp với quy luật phát triển của công nghệ cũng như tư duy và trình độ của con người. Đó là xu hướng đa phương tiện; lấy tốc độ cập nhật thông tin làm trọng tâm phát triển; xu hướng thương mại hóa; và đặc biệt, là xu hướng đẩy mạnh quá trình tham gia làm báo của công dân, hay nói cách khác là tăng cường xã hội hóa báo mạng điện tử.

TIỂU LUẬNMÔN: NHẬP MÔN BÁO MẠNG

ĐỀ TÀI

XU HƯỚNG XÃ HỘI HÓA BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ HIỆN NAY

Ở VIỆT NAM

Hà Nội, 12/2014

I Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xã hội ngày càng tiến bộ, nhu cầu thông tin của người dân lại ngày càng tăng cao, cùng với sự lớn mạnh và ành hưởng to lớn của khoa học kĩ thuật, đã tạo điều kiện để các loại hình truyền thông phát triển, trong đó, phải kể tới sự phát triển như vũ báo của loại hình báo chí non trẻ nhất, nhưng cũng tiềm tàng nhiều

“năng lượng” nhất, đó là báo mạng điện tử

Báo mạng điện tử là một trong nhiều loại hình báo chí hiện đại với sự phát triển với tốc độ rất nhanh kể từ khi ra đời Bên cạnh đó là sự hậu thuẫn của Internet, phương thức liên kết con người phổ biến nhất thế giới Internet mở ra một thời đại phát triển mới, đã tạo ra nền văn minh mới cho loài người, đem đến cho con người những điều mới lạ, hấp dẫn nhờ kho tàng tư liệu đa dạng, luôn dồi dào không bao giờ cạn, đáp ứng được nhu cầu thông tin ngày càng nhanh và chính xác đối với con người

Xuất hiện từ năm 1993 với trang tin đầu tiên của kênh truyền hình CNN, báo mạng điện tử với những ưu thế vượt trội của mình, chỉ trong vòng chưa đầy 20 năm, đã vươn lên trở thành loại hình báo chí bá chủ về tốc độ, dung lượng và khả năng tương tác Trong thời đại số, báo mạng điện tử sẽ còn phát triển hơn nữa theo hướng tích cực, chủ động, phù hợp với quy luật phát triển của công nghệ cũng như

tư duy và trình độ của con người Đó là xu hướng đa phương tiện; lấy tốc độ cập nhật thông tin làm trọng tâm phát triển; xu hướng thương mại hóa; và đặc biệt, là

xu hướng đẩy mạnh quá trình tham gia làm báo của công dân, hay nói cách khác là tăng cường xã hội hóa báo mạng điện tử

1.1. Lịch sử nghiên cứu đề tài:

Xã hội hóa báo mạng điện tử, là khái niệm dùng để chỉ việc tham gia vào quá trình sản xuất tin bài, đăng tải các linh kiện cần thiết để làm nên các trang báo mạng,…của công dân, bất cứ ai dù họ chưa đủ thậm chí không phải là những người có chuyên môn cao về nghiệp vụ báo chí Xã hội hóa đã có từ khá lâu gắn với sự tồn tại và phát triển của nền dân chủ trên thế giới, con người được quyền làm chủ số phận của mình, được tự do thực hiện những quyền lợi cơ bản như quyền tự do cá nhân, tự do ngôn luận, tự do báo chí,…và một lẽ đương nhiên, người dân hoàn toàn tự chủ trong việc tham gia vào công tác truyền thông, trong đó có làm báo, tính xã hội hóa trong báo chí nảy sinh từ đó Khi thế giới phát triển cùng với sự hỗ trợ không ngừng của khoa học công nghệ, của thời đại tin học, việc báo mạng trở thành loại hình báo chí ưu việt với những ứng dụng ngày càng được nâng cấp là điều dễ hiểu, và xu thế xã hội hóa báo mạng cũng từ đó mà ra Tự chủ, tự do trên báo mạng vừa có lợi về mặt địa lý, vừa tận dụng được ưu thế tốc độ và dung lượng, mà khả năng lôi kéo sự đồng tình, ủng hộ để bảo vệ cho chính kiến của công chúng lại được đơn giản hóa hơn rất nhiều, chỉ với một cú đúp chuột hoặc một phím enter Thế giới đã xã hội hóa báo mạng điện tử từ khá lâu, đặc biệt là sau cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật lần thứ 2, còn với Việt Nam, do ảnh hưởng của chiến tranh kéo dài với sự chia cắt hai miền Nam – Bắc, báo mạng chưa thể hình thành và phát triển đồng bộ với những loại hình báo chí khác, vì thế bản thân báo mạng điện tử vẫn còn là một loại hình báo chí khá non trẻ ở Việt Nam, và đương nhiên, xu hướng xã hội hóa báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện vẫn chưa thực sự phát triển mạnh mẽ Mặt khác, dưới chế độ xã hội chủ nghĩa, mọi hình thức truyền thông, quảng bá, hay nói chung là báo giới còn chịu sự quản lí và định hướng của Đảng

Cộng sản, thì việc xã hội hóa báo mạng điện tử một cách “tối đa” cũng không phải là điều dễ dàng và tự do mà không có kiểm soát.

Chính bởi sự mới mẻ, chưa có nhiều biến động mang tính đột phá của nó mà số lượng tác giả, các nhà lí luận phê bình, hay các nhà báo cùng với những bài viết, đề tài khoa học nghiên cứu về vấn đề này ở Việt Nam là không nhiều, hoặc có nhưng chưa toàn diện Bởi vậy, mà tôi đã chọn đề tài này để triển khai tiểu luận của mình về xu hướng phát triển của báo mạng điện tử ở Việt Nam dưới một góc nhìn cụ thể_đó là góc nhìn về xã hội hóa báo mạng

1.2. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

a. Mục đích

- Làm rõ hơn về xu hướng xã hội hóa báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay, chỉ ra được nguyên nhân cụ thể của xu hướng xã hội hóa, các biểu hiện, ưu, nhược điểm của xu hướng ấy để có được một cái nhìn toàn diện, nhiều chiều và khách quan về tình hình phát triển của báo mạng điện tử ở nước ta

- Đề xuất giải pháp, hướng cải thiện, điều chỉnh xu hướng xã hội hóa báo mạng điện tử ở Việt Nam sao cho phù hợp với xu thế phát triển của báo mạng thế giới, nhưng vẫm nằm trong khuôn khổ sự phát triển nội tại của báo chí Việt Nam, gìn giữ được nét đẹp văn hóa dân tộc

b. Nhiệm vụ

- Đưa ra và làm rõ được các khái niệm:

+ Xu hướng là gì? Xã hội hóa là gì? Xu hướng xã hội hóa báo mạng điện tử?+ Làm rõ biểu hiện của xu hướng xã hội hóa báo mạng điện tử ở Việt Nam và định hướng phát triển cụ thể

+ Khảo sát thực tế trên 3 tờ báo vnepress.vn, dantri.vn, vietnamnet.vn về thức trạng xã hội hóa các bài viết trên các tờ báo mạng, phân tích sự khác biệt, những nét đổi mới, ưu thế cũng như hạn chế của xu thế xã hội hóa báo mạng điển từ, từ đó rút ra những kết luận cần có.

+ Đề xuất, kiến nghị những giải pháp cần sửa đổi hoặc bổ sung để nhằm phát huy những ưu điểm mà xu thế xã hội hóa báo mạng đem lại, đồng thời khắc phục những hạn chế do quá trình này gây ra để góp phần thúc để báo mạng điện tử nói riêng và báo chí Việt Nam nói chung phát triển

2. Đối tượng nghiên cứu: Tính xã hội hóa báo mạng điện tử (biểu hiện

ở các tác phẩm thể hiện tính xã hội hóa)

3. Phạm vi nghiên cứu: khảo sát 3 tờ báo vnexpress.vn, vietnamnet.vn,

dantri.vn từ ngày 1/12 đến 15/12/2011

4. Phương pháp nghiên cứu:

- Khảo sát: bằng hình thức theo dõi tình hình update tin, bài viết của các trang báo điện tử có uy tín, khảo sát thông tin của người viết bài, đăng bài, số lượng comment phản hồi,…sau các bài viết Đặc biệt chú ý đến những chuyên mục mang tính xã hội hóa cao mà các tờ báo mạng có

- Phân tích: các bài viết, phân tích các nhận định đánh giá, phân tích các tài liệu phản ánh có liên quan để làm nổi bật những ưu thế và hạn chế của xu thế xã hội hóa báo mạng

- Thống kê: số lượng bài viết, tác giả không phải là phóng viên nhà báo chuyên nghiệp, cách thức cộng tác, thống kê tỉ lệ bài của họ so với các nhà báo chính quy,…

- Tổng hợp, kết luận: Trên cơ sở những khảo sát và sự phân tích chính đáng, có những kết luận mang tính tổng hợp, đúc kết lại quá tình tìm hiểu và đánh giá của mình, xem nó đem lại kết quả gì?, làm nổi bật được vấn đề đang được nghiên cứu hay không? Từ đó, tiểu luận mới trở nên chặt chẽ và có giá trị nội dung cao.

- Phỏng vấn sâu/anket: Trong quá trình tìm hiểu, phân tích hiện trạng, có sử dụng phương pháp phỏng vấn, đối tượng bao gồm:

+ Những người tham gia viết báo không chuyên+ Độc giả

+ Một số nhà báo (chuyên gia) có uy tín

5 Kết cấu của tiểu luận: Bao gồm 3 phần, triển khai theo mô hình

tổng_phân_hợp (có cả diễn dịch và quy nạp)

Chính bởi tính cấp thiết của đề tài, cùng với hướng triển khai tương đối mạch lạc, rõ rành với phương pháp nghiên cứu thích hợp và đa dạng, tiểu luận chắc chắn sẽ làm nổi bật được nội dung mà chúng ta đang muốn làm rõ Từ đó, chúng ta sẽ có một cái nhìn toàn diện đa chiều về vấn đề này, cùng suy ngẫm vào trao đổi về những giải pháp tích cực, góp phần thúc đẩy nền báo chí Việt Nam, đặc biệt là báo mạng điện tử phát triển mạnh mẽ, nhất là trong thời kì hội nhập, khi mà tính dân chủ luôn được đặt lên hàng đầu

II Nội dung chi tiết

1 Làm rõ các khái niệm cơ bản 1.1 Xu hướng

Là chiều hướng phát triển của một đối tượng, sự vật, nào đó trong tương lai, sự vận động tốt hay xấu, tích cực hay tiêu cực Xu hướng phát sinh dựa trên những quy luật khách quan, do các nhân tố nội tại, bên trong bản thân sự vật hiện tượng, đến một giai đoạn nhất định, sẽ phải thay đổi nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của thời đại, phù hợp với hiện thực, nhưng cũng chịu ảnh hưởng không nhỏ của các yếu tố khách quan

Theo từ điển tiếng Việt (Viện khoa học xã hội Việt Nam năm 1992 - trang 1135), “Xu hướng” có nghĩa là xu thế thiên về một chiều nào đó Sự thiên về

những hoạt động nào đó nhằm một mục tiêu có ý nghĩa đối với bản thân trong một thời gian lâu dài Từ định nghĩa đó, ta có thể hiểu Xu hướng báo chí đó là xu thế thiên về một chiều hướng nào đó của báo chí, có mục tiêu, ý nghĩa và ảnh hưởng trong thời gian dài Tác động đến hệ thống báo chí của thế giới Và đương nhiên, báo mạng cũng nằm trong hệ thống báo chí thế giới, trong đó có xu hướng thay đổi của báo mạng điện tử Việt Nam, theo hướng đẩy mạnh xã hội hóa.

1.2 Xu hướng xã hội hóa báo mạng điện tử ở Việt Nam

Có khá nhiều quan điểm khác nhau khi định nghĩa về xã hội hóa bởi sự phức tạp của nó

Theo Trà Mi, phóng viên đài RFA, người đã có cuộc trò chuyện với Vân Anh, một trong những kí giả nổi tiếng ở báo Đà Nẵng khi được trao đổi về khái niệm “xã hội hóa” trước hết là với báo chí nói chung, thì quan điểm của ký giả này khá trùng lặp với nhiều chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực báo chí “Xã hội hóa báo chí” là việc mở rộng tự do báo chí, tự do cạnh tranh báo chí để mọi thành phần, mọi cá nhân, tập thể, giai tầng trong xã hội đều được tham gia vào quá trình làm báo, tức là bên cạnh việc có báo chí chịu sự quản lí và định hướng của Nhà nước (đối với Việt Nam), thì còn có báo chí tư nhân Tuy nhiên, ở nước ta, từ khi có báo chí ra đời cho tới nay, nền báo chí cách mạng Việt Nam với mọi văn bản luật hiện nay vẫn luôn kiên định với lập trường là không có báo chí tư nhân Tư nhân có thể tham gia vào quá trình của báo chí như quảng cáo, phát hành, nhưng tư nhân không thể là chủ báo được Vậy liệu, hiện thực này có đối lập với quan điểm phía trên mà chúng ta đã đưa ra hay không?

Và câu trả lời là không?, Việt Nam là đất nước đi theo con đường xã hội chủ nghĩa, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, với chủ trương và đường lối thống nhất và khoa học Thứ trưởng Bộ thông tin và truyền thông Đỗ

Qúy Doãn, trong 1 buổi trả lời phỏng vấn phóng viên đài truyền hình VTC đã nhấn mạnh: “Báo chí ở nước CHXHCN Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu của đời sống xã hội, là cơ quan ngôn luận của tổ chức Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp và là diễn đàn của nhân dân Điều đó được quy định rõ trong Luật Báo chí có hiệu lực từ năm 1989 và Luật Báo chí sửa đổi 1999 Điều này đến nay vẫn tiếp tục được khẳng định Tất nhiên xu hướng mô hình báo chí tư nhân với các tập đoàn báo chí, tổ hợp báo chí thì ngay trong chiến lược thông tin, Thủ tướng đã cho thử nghiệm, cơ sở pháp lý thành lập Tập đoàn báo chí cũng đã có Điều quan trọng là sắp tới đây các quy định của Luật cần xem xét để tạo cơ sở pháp lý thuận lợi hơn cho vấn đề này Tuy nhiên, phải khẳng định quan điểm thế này: Chúng ta không chấp nhận việc để tư nhân núp bóng báo chí để hoạt động Trong hoạt động báo chí, tư nhân có thể tham gia vào một số khâu như phát hành, quảng cáo Còn dứt khoát không được can thiệp vào mặt nội dung hay quy trình xuất bản báo Trong thực tế, đôi khi cá nhân làm phát hành tốt hơn, năng động, linh hoạt, đưa báo chí đến tận cơ sở tốt hơn thì có thể sử dụng họ để làm việc đó…”

Thứ nhất là quy định của luật báo chí về trách nhiệm cung cấp thông tin của các tổ chức, cá nhân cho báo nêu rất rõ, nhưng trên thực tế thực hiện không nghiêm túc Có sự đùn đẩy, né tránh… làm cho báo chí không có thông tin chính thống, tự mày mò tìm kiếm thông tin, dẫn tới việc phản ánh thông tin trên báo chí phiến diện, nhiều trường hợp không chính xác, việc kiểm soát các tờ báo, nếu không thuộc sự quản lí của nhà nước, là điều vô cùng khó khăn

Một vấn đề khác là, quy định về cải chính khi báo chí thông tin sai sự thật, thiếu chính xác cũng chưa được các cơ quan báo chí thực hiện nghiêm túc Trong thực tế, rất hiếm cơ quan báo chí khi phát phát hiện ra mình thông tin sai sự thật tự

giác để cải chính, xin lỗi theo Luật định (trừ khi bị phát hiện, bị cơ quan quản lý nhắc) Bên cạnh đó, Luật cũng đã quy định rất rõ một số thông tin thuộc diện bí mật quốc gia, không được phép đưa lên báo chí nhưng một số báo vẫn vi phạm, đưa tin nhưng không tính đến hậu quả Tình trạng vi phạm quy định này đã gây nên những ảnh hưởng rất xấu Đây là một trong số những lí do khiến ở Việt Nam, chúng ta không có, chưa có báo chí tư nhân, để nhằm đảm bảo kiểm soát được tốt vấn đề thông tin trên các diễn đàn dư luận, thống nhất từ tổ chức đến nội dung, tránh sự lạm dụng tự do ngôn luận của nhiều tổ chức tư nhân hoạt động báo chí bất hợp pháp Điều này hoàn toàn phù hợp với bối cảnh xã hội Việt Nam lúc này.

Tuy nhiên, không bởi thế mà xu hướng “xã hội hóa báo chí” ở Việt Nam không được hình thành, trên tất cả các tờ báo vẫn có trang dành cho chính những người không phải là nhà báo vẫn có thể viết được, không phải cứ là phóng viên thì viết báo Có những trang dành cho bạn đọc viết, thì đó cũng là một cách xã hội hoá báo chí Các bài viết ấy, trước khi được đăng tải một cách công khai, vẫn phải được kiểm duyệt về mặt nội dung, hình thức, lập trường chính trị, tức là công dân được tự do báo chí trong khuôn khổ, đây cũng là đặc trưng của xã hội hóa báo chí ở Việt Nam

Trên cơ sở những phân tích trên, có thể rút ra được khái niệm xã hội hóa báo chí ở Việt Nam nói chung là sự tham gia vào quá trình sản xuất tin bài, đăng tải các linh kiện cần thiết để làm nên các trang báo,…của công dân, bất cứ ai dù họ chưa đủ thậm chí không phải là những người có chuyên môn cao về nghiệp vụ báo chí

Và “xã hội hóa báo mạng điện tử” là việc tham gia vào quá trình viết các bài báo

mạng của người dân, những bài viết của cộng tác viên, độc giả, người xem, người nghe,…nói chung là mọi công chúng báo chí dựa trên những lập trường, quan điểm cá nhân nhưng thống nhất về tư tưởng, có định hướng rõ ràng

2 Đặc điểm của xu hướng xã hội hóa báo mạng điện tử

Một xu hướng mới của báo điện tử là công chúng tham gia ngày càng nhiều vào nội dung và hình thức của tờ báo Trong rất nhiều trường hợp, bạn đọc

không chỉ thông báo sự kiện cho báo mà họ còn ghi hình chụp ảnh và tường thuật

sự kiện Chẳng hạn như trong thảm hoạ sóng thần ở châu Á tháng 12-2004, nhiều khách du lịch châu Âu đã viết nhật ký trực tuyến (blog) tường thuật sự kiện và chụp ảnh, quay camera nhiều hình ảnh đưa lên mạng internet, sau đó được nhiều báo sử dụng

Từ khái niệm đã nêu ra, những lập luận, cùng cơ sở đã xác định ở trên có thể rút ra các đặc điểm cơ bản của xu thế “xã hội hóa báo mạng điện tử” là:

- Công dân được tự do trình bày quan điểm, thái độ của mình dưới dạng bài viết, tác phẩm và được đăng tải công khai Được tham gia làm báo, hỗ trợ làm báo và kiểm soát vấn đề làm báo của các cơ quan báo chí chính thống

- Công dân được tự do lựa chọn hình thức thể hiện, nội dung muốn đề cập trên cơ sở đảm bảo nguyên tắc phù hợp với thuần phong mĩ tục, văn hóa của người Việt Nam, không đi trái với tôn chỉ, mục đích hoạt động của các cơ quan báo mạng

- Công dân được bình luận, đánh giá một cách công khai, minh bạch, có sự trao đổi trực tiếp dưới những bài viết của các độc giả nói riêng và toàn bộ các bài viết do phóng viên, nhà báo chuyên nghiệp thực hiện (Thể hiện qua các box comment đặt ngay dưới mỗi bài viết)

- Công dân hỗ trợ làm báo bằng hoạt động gửi ảnh, clip, đoạn thu âm, các tài liệu quan trọng có liên quan tới vấn đề, sự kiện nóng hổi, đang được toàn xã hội quan tâm, và những tư liệu ấy nếu được sử dụng trong bất cứ hoàn cảnh nào, công dân có quyền được nhận quyền lợi chính đáng

- Đẩy mạnh xã hội hóa báo chí bằng việc mở rộng phạm vi hoạt động và phát huy tối đa tiềm năng của các trang blog cá nhân, mạng xã hội, kênh thông tin cá nhân dưới sự kiểm soát của các cơ quan thông tấn, cơ quan quản lí Nhà nước về thông tin nhằm khai thác được sức sáng tạo và lượng thông tin đa chiều khổng lồ từ công chúng báo chí (Các link báo mạng được chia sẻ và cùng trao đổi trên các trang facebook, blog,…tạo nên diễn đàn mở)

- Ngoài việc tham gia vào quá trình làm báo, xã hội hóa báo chí còn thể hiện rõ ở chỗ, người dân được kiểm tra, giám sát và đánh giá hoạt động làm báo của các

cơ quan báo chí theo Luật báo chí được Nhà nước công nhận Có quyền lên án, tố cáo những hành vi trái luật, trái đạo đức trong công tác làm báo, tẩy chay những nguồn tin sai sự thật, bịa đặt chỉ nhằm mục đích giật gân câu khách của nhiều tờ báo mạng lá cải hiện nay…

- Phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong việc huy động nguồn lực bên ngoài tham gia vào công tác làm báo, kích thích nhu cầu muốn tìm kiếm thông tin, khai thác thông tin và chia sẻ thông tin của mọi độc giả

Từ cơ sở lí luận rất chính xác này, những đặc điểm của xu hướng xã hội hóa báo chí đang ngày càng được làm rõ, và sau một số khảo sát sau đây, chúng ta sẽ có một cái nhìn toàn diện hơn nữa về vấn đề này

3 Giới thiệu đôi nét về ba tờ báo mạng điện tử được khảo sát và vấn đề đang được triển khai làm rõ trên ba tờ báo đó.

Nói tới báo mạng điện tử ở Việt Nam, chúng ta không thể không nhắc tới 3 tờ báo vnexpress.net, vietnamnet.vn, và dantri.com.vn bởi lịch sử cũng như quá trình phát triển mạnh mẽ của chúng trong thời gian gần đây

VnExpress là tờ báo điện tử đầu tiên tại Việt Nam không có phiên bản báo giấy được thành lập bởi tập đoàn FPT vào ngày 26 tháng 2 năm 2001 Theo bảng

xếp hạng của Alexa, VnExpress luôn có số người truy cập lớn nhất Việt Nam trong

số hơn 10 tờ báo điện tử tại Việt Nam, và cũng theo bảng xếp hạng này vnExpress hiện nằm trong top 300 website được truy cập nhiều nhất thế giới

VietNamNet cũng là tờ báo mạng có uy tín được cấp giấy phép hoạt động mới nhất vào ngày 23 tháng 1 năm 2003 Ngày 15 tháng 5 năm 2008, Bộ Thông tin

& Truyền thông đề nghị với VNPT tách VietNamNet ra khỏi VNPT về trực thuộc

Bộ Thông tin & Truyền thông

Dân trí là một tờ báo điện tử trực thuộc Trung ương Hội khuyến học Việt

Nam, có lượng truy cập khá lớn Theo kết quả từ trang web Alexa.com, hiện nay Dân trí là một trong 2 tờ báo điện tử tiếng Việt có lượng người đọc đông đảo nhất

Chính bởi sự uy tín về thương hiệu và lượng truy cập của người dân ngày càng đông, việc lựa chọn 3 tờ báo chính thống này được xem là hợp lí và cần thiết, chỉ có những trang báo chính thống thì việc áp dụng cũng như thể hiện xu hướng

“xã hội hóa” mới chính xác và đảm bảo được, không thể chọn những trang báo trẻ hay những trang thông tin không chính thống Mặt khác, bản thân 3 tờ báo đều là những cơ quan truyền thông đi đầu trong công tác thực hiện “xã hội hóa” báo mạng ở nước ta Vì vậy, việc khai thác các bài viết cũng như khảo sát tình hình dựa trên cấu trúc trang báo và nội dung trang báo là điều khá dễ dàng, tuy nhiên, cũng cần phải hết sức tỉnh táo và khôn ngoan để lựa chọn những tiêu chí cho phù hợp với nội dung muốn phản ánh

2.2 Nội dung khảo sát

2.2.1 Khảo sát trên 3 tờ báo

- Khảo sát chuyên mục “Bạn đọc” (để đảm bảo độ chính xác của thông tin cũng như tập trung được cái bài viết là của công chúng báo chí, chứ không phải là các nhà báo, phóng viên chuyên nghiệp), khảo sát các báo

trong 10 ngày, vnexpress từ 25/11 đến 5/12, dantri.com.vn và vietnamnet.vn từ ngày 5/12/2011 đến 15/12/2011.

- Tiêu chí khảo sát:

+ Bài viết

+ Tác giả

+ Hình thức thể hiện

+ Mức độ tương tác thể hiện tính xã hội hóa cao

II.2.2.Tính “xã hội hóa”:

Thể hiện mức độ đóng góp của các tác giả là “công chúng báo chí” nằm ngoài diện nhà báo, phóng viên hoạt động đúng chuyên môn về số lượng bài viết, nội dung và các lĩnh vực được đề cập tới và hình thức thể hiện các sản phẩm của mình (tính chuyên môn, chuyên nghiệp hóa, cách trình bày, khả năng tương tác cao, sử dụng đa phương tiện trong thể hiện, mức độ truy cập của các độc giả với những bài viết này, sự tương tác,…)

II.2.3.Phân tích cụ thể

Rất nhiều tờ báo hiện nay, không chỉ riêng gì vietnamnet, vnexpress hay dantri mới có những chuyên mục dành riêng cho bạn đọc viết mà các trang báo mạng như qdnd.vn, tuoitre.vn, laodong.com.vn…đều có chuyên mục dành riêng cho bạn đọc Không những thế, các chuyên mục này còn được chia rất nhỏ thành các tiêu chí khác nhau (có thể là tùy theo lĩnh vực được đề cập tới, cũng có thể phân thành các tiêu chí dựa trên vấn đề được bạn đọc quan tâm nhất,…) Tuy nhiên, tựu chung lại, trên giao diện của các trang báo mạng hiện nay, ngoài các tag tương ứng với các chuyên mục cố định của các tờ báo mạng, thì khu vực phía trên, bên phải của tờ báo, luôn luôn có chuyên mục “Bạn đọc”, và 3 tờ báo mà chúng ta tiến hành khảo sát, cũng có đặc điểm như vậy Trước hết, chúng ta sẽ khảo sát các chuyên mục này trước để đảm bảo tính chính xác, đồng thời phân tích một số thông tin đã thu thập được từ quá trình đi thực tế tại các tòa soạn báo để nắm được

thông tin mở rộng về tính xã hội hóa tại mọi chuyên mục, chứ không chỉ riêng chuyên mục bạn đọc.

Báo điện tử vnexpress.net, từ ngày 25/11 đến ngày 5/12, trung bình mỗi ngày có khoảng 2 đến 3 bài viết của các độc giả, cộng tác viên gửi bài lên chuyên mục Bạn đọc Cụ thể: Những ngày có nhiều bài viết là ngày 26/11 có 3 bài là: Tại sao EVN không có lãi mà trả lương cao? (Ngô Thành Mạnh); Cách quản lí đăng kí

xe và xử phạt (Dung Hồ); Sao lại sợ nhân dân biểu tình? ; ngày 28/11 có 4 bài viết là: Áo cũ của bạn – áo Tết của em (Ngọc Thanh); Bác sĩ nhận phong bì không phải

do ý thức kém (Ngô Bảo Bửu); Đề nghị cấm xe máy lưu thông trong hầm Thủ Thiêm (Nguyễn Hùng); Cảnh giác tội phạm lừa đảo người nước ngoài (Lam Nguyên); Ngày 30/11 có 2 bài: Dùng xe công làm xe hoa (Chu Toàn Thắng); Tái

cơ cấu ngân hàng (Hùng); những ngày còn lại trung bình mỗi ngày có 1 bài viết được đăng tải Điều này đã chứng tỏ mức độ cập nhật, update thường xuyên và sự theo dõi khá liên tục của độc giả, cộng tác viên… với các vấn đề mà họ quan tâm trong xã hội, số lượng comment dưới mỗi bài viết, cũng chính là sự đồng thuận hoặc ý kiến trái chiều của các độc giả khác, tạo nên một sự tranh luận khá sôi nổi với nhiều góc cạnh được khai thác, làm cho diễn đàn báo chí trở nên sôi động, gay gắt hơn, chứa đựng rất nhiều yếu tố tích cực

Trong chuyên mục Bạn đọc của vnexpress, có chia thành các mục nhỏ hơn bao gồm: Thế giới, Văn hóa, Thể thao, Kinh doanh, Pháp luật, Xã hội, Đời sống, Khoa học,…đây là một sự phân định khá rõ ràng về các lĩnh vực đa dạng để độc giả, cộng tác viên,…có thể tham gia đóng góp, chia sẻ, cùng nhau bàn luận, đưa ra những ý kiến, quan điểm của mình trên nhiều lĩnh vực khác nhau một cách dễ dàng và khoa học Điều này khiến các bài viết trở nên tập trung hơn và có chất lượng cao hơn vì đã được định hướng khá rõ ràng, quan điểm của bạn đọc có thể được đưa ra một cách tự do, nhưng vẫn nằm trong giới hạn đề tài, với những hình thức kiểm soát khéo léo mà chặt chẽ…tạo nên cấu trúc trang báo rất rõ ràng, dễ tìm hiểu và khai thác thông tin Không chỉ có chuyên mục Bạn đọc, mà hầu hết tất cả các chuyên mục khác của vnexpress đều được chia nhỏ như vậy

Tính xã hội hóa không chỉ thể hiện ở số lượng bài viết do các cộng tác viên, bạn đọc, những người không chuyên về ngành báo viết mà còn thể hiện ở nội dung và hình thức thể hiện các bài viết Xem xét thật kĩ các bài viết đã được đăng trong chuyên mục Bạn đọc từ 25/11 đến 5/12/2011, ta có thể thấy rõ lĩnh vực mà mọi người dân đang khá quan tâm và có những quan điểm đa dạng, đó là lĩnh vực thể thao, pháp luật, xã hội và đời sống…với mức độ bài viết được đăng tải khá đều đặn ở mỗi tháng với những vấn đề cực kì nóng bỏng hiện nay…Đó là hiện tượng nhận hối lộ, hiện tượng lừa đảo, các vụ tai nạn nghiêm trọng gây hậu quả thương tâm cùng nhiều vấn đề mang tính chính trị nhạy cảm khác, cũng được độc giả đưa lên mặt báo, với một phương thức thể hiện khác, phong cách khác và lối viết khác Mới mẻ và đậm tính cá nhân, không còn là đưa thông tin đơn thuần, không nặng về lý thuyết hay cơ sở khoa học,…mà thiên về quan điểm cá nhân, bộc lộ trực quan suy nghĩ và biểu hiện thái độ, đánh giá một cách trực tiếp,…chính bởi vậy, mà những bài viết này rất giàu cảm xúc, tác động trực tiếp vào tâm lí người đọc bởi họ chính là những người trong cuộc được bày tỏ thái độ, hoặc là những người trực tiếp

chứng kiến, tiếp cận với vấn đề, chứ không phải là phóng viên, nhà báo với những quan điểm, ý tưởng đã được “cấp trên” phê duyệt và có chỉnh sửa, phải form theo một khuôn, một định hướng có sẵn, dù có muốn phá cách, sáng tạo thì cũng luôn phải đặt tiêu chí theo sát tôn chỉ lên hàng đầu Thế nhưng với những bài viết do các cộng tác viên, độc giả viết, ta thấy được sự chân thực và chính xác trong đó

Bài viết của tác giả Ngô Bảo Bửu với nhan đề: Bác sĩ nhận phong bì không phải do ý thức kém có để lại ấn tượng khá sâu sắc…từ câu chuyện của chính mình, và người bạn mình, dùng ngôi thứ nhất xưng “tôi”, anh đã thẳng thắn đưa ra một quan điểm mà không phải vị bác sĩ nào hiện nay cũng có thể nói ra được Một là vì nghi ngại không biết hành vi nhận phong bì của mình liệu có đúng, có vì hoàn cảnh như trong bài viết này đã đề cập hay không?, hoặc là vì đúng nhưng ngại chia sẻ, ngại bày tỏ thái độ vì sợ búa rừu dư luận… Một thực tế đang diễn ra là, hiện nay trong xã hội, tình trạng nhận phong bì của các y bác sĩ không phải hiếm, thậm chí, nhiều người còn cho rằng đó là lẽ hiển nhiên để việc khám chữa bệnh được thuận lợi, thì cái phong bì như là một tấm vé qua cửa để người bệnh được vào khám, hay được đối xử tốt hơn,…điều đó đã tạo nên lmột àn sóng dư luận không tốt với những hành vi xử xự “không phải là từ mẫu” này của các bác sĩ bây giờ Dư luận đánh giá đây là hành động thiếu nhân cách, không chuẩn mực đạo đức, đi ngược lại với truyền thống, với đạo lí thương người của dân tộc ta, những bài báo đã từng làm dư luận xôn xao về ý đức xuống cấp của các y bác sĩ với những cái tít giật kiểu “bác sĩ nhận phong bì vẫn thờ ơ để trẻ sơ sinh bị tử vong (http://www.baomoi.com/Bac-si-nhan-phong-bi-van-tho-o-de-tre-so-sinh-tu-vong/82/7163048.epi), hay “Bác sĩ nhận phong bì: Chọn lương tâm, hay lương tháng?”đã tạo nên một mặc cảm, một sự đánh giá và nhìn nhận với thái độ không thể bao dung được của xã hội đối với các y bác sĩ Tuy nhiên, nhiều khi dư luận lại quá nhẫn tâm khi đánh giá phiến diện một chiều về vấn đề này, rằng có phải tất cả các y bác sĩ hiện nay đều như vậy, hay

là chỉ một bộ phận họ đang bị xuống cấp về đạo đức, bị gánh nặng áo cơm làm cho phải tha hóa? Bài viết đã thành công ở điểm này, khi chỉ ra được sự khác nhau giữa cuộc sống và nghề nghiệp của bản thân người viết khi anh đang làm việc tại một môi trường khác, đó là môi trường bệnh viện tư nhân, một bệnh viện quốc tế

… “Tôi đang làm việc trong một môi trường quốc tế năng động, công bằng Lương bổng được trả theo từng giờ, ngày đêm khác nhau, theo năng lực làm việc chứ không theo thâm niên, bằng cấp Lương tôi hiện nay gấp khoảng 20 lần mức lương tôi làm nhà nước trước kia, đó là chưa tính phụ cấp ăn ở, đi lại, 6 tháng được tăng lương 1 lần Mới làm có 2 năm mà tôi được tăng lương 4 lần, hiện tại lương tôi gấp đôi mức mới vào làm”, và một bên là người bạn của tác giả, với chế độ trợ cấp và đãi ngộ của Nhà nước cho một bác sĩ giỏi có bằng cấp… “Vì có một thực tế là, trong khoa của anh chuyện nhận phong bì là bình thường, anh không nhận thì bác

sĩ khác nhận thay cho anh rồi chia đều ra Nếu nhận lương nhà nước không thôi thì không đủ sống Ngoài lương cơ bản anh được hưởng phụ cấp phẫu thuật khoảng 35.000 đồng/1 ca Cộng tất cả lại thì lương anh chỉ khoảng 7 triệu/1 tháng cho 20 năm làm bác sĩ ngoại khoa Vì có một thực tế là, trong khoa của anh chuyện nhận phong bì là bình thường, anh không nhận thì bác sĩ khác nhận thay cho anh rồi chia đều ra Nếu nhận lương nhà nước không thôi thì không đủ sống Ngoài lương cơ bản anh được hưởng phụ cấp phẫu thuật khoảng 35.000 đồng/1 ca Cộng tất cả lại thì lương anh chỉ khoảng 7 triệu/1 tháng cho 20 năm làm bác sĩ ngoại khoa”…Sự phân tích rất hợp lí vế chế độ ưu đãi của hai môi trường làm việc đã phần nào cởi bỏ cái nhìn khắt khe đối với tất cả các bác sĩ hiện nay Phong cách viết rất đơn giản, mộc mạc, ngôn từ dễ hiểu, không cầu kì, vừa tạo nên sự gần gũi với người đọc, vừa truyền tải được thông điệp mà không phải ai cũng giãi bày được…Chính bởi vậy mà khi bài viết vừa mới được đăng tải, đã có rất nhiều người bình luận ở phía dưới, với các quan điểm, ý kiến đánh giá khác nhau về vấn đề này, làm nên một cuộc tranh luận công khai vô cùng sôi nổi, để lại nhiều bài học cho cả người

viết và các độc giả khác Người thì đồng cảm cho rằng đúng: “tôi thấy bác Bửu nói rất đúng, mà ko chỉ riêng ngành nghề nào, mà là tất cả các ngành nghề đều như vậy

(Độc giả có nickname: nguy3nz); Đây là ý kiến và tư duy "trái chiều" rất đáng

quan tâm Mong rằng người trong cuộc lên tiếng nhiều hơn để xã hội hiểu được thực chất của vấn đề "phong bì", giúp các nhà làm chính sách nắm được vấn đề,

tránh được những hành động chỉ mang tính hình thức.( Vy Cao)…Nhưng có những

ý kiến trái chiều, không đồng tình với quan điểm này của người bác sĩ đã viết bài: “Nếu nói như cách giải thích của bác sĩ thì có 3 vấn đề cần suy nghĩ: Những người nghèo thì họ mới vào bệnh viện nhà nước chữa trị, thì tiền đâu họ đưa phong bì Nếu không đưa phong bì thì nhận sự ghẻ lạnh, chậm trễ của bác sĩ Nếu họ có tiền thì họ đã đi BV tư; Nếu bác sĩ chê lương thấp tại bệnh viện nhà nước thì tại sao hằng năm vẫn đầy đơn xin việc tại các bệnh viện này Tại sao bác lại nộp đơn vào

BV nhà nước, Phải chăng vì một vài lý do nào đó, bác sĩ chấp nhận vào bệnh viện nhà nước; Những người làm nghề liên quan đến ngành y (như y tế cộng đồng, cán

bộ phục hồi chức năng) thì sao? Lương họ chỉ bằng phân nữa bác sĩ mà công việc

cũng không kém bác sĩ( Độc giả Kiều Anh );…cũng có những người có y đức thật

sự, làm việc với cái tâm nhưng cũng có một bộ phận là làm việc theo quyền lợi và đồng tiền Chuyện đơn giản, 2 gia đình vào khám chữa bệnh, một gia đình giàu có

và một gia đình nghèo, thì sự quan tâm của bác sĩ về gia đình có tiền là nhiều hơn, còn gia đình nghèo thì nhận được những ánh mắt khó chịu từ các y bac1 sỹ Vì sao lại có tình trạng phong bì Nếu thái độ của các y bác sỹ không khó khăn, nạt nộ và

ít quan tâm đến người khác thì lý do chính là vì vần đề gì…(độc giả Nguyễn Trung) Bài viết đã thành công ở chỗ đó, ở chỗ đã thu hút được sự quan tâm sâu sắc của độc giả, động chạm đến những vấn đề nóng hổi mà cả xã hội đang quan tâm Rất nhiều tờ báo hiện nay, mặc dù người viết có thể là những phóng viên, nhà báo chuyên nghiệp, nhưng để viết được một bài viết chất lượng, đúng với yêu cầu mà xã hội đặt ra, và thu hút được sự chú ý của đông đảo độc giả, không phải là dễ

Trong thời buổi báo chí ăn theo nhau, rồi áp lực thời gian, áp lực tiền bạc,…buộc nhiều phóng viên, nhà báo phải buông bút viết nên những trang viết rỗng tuếch, thậm chí còn hùa theo xu hướng giật tít câu khách, cắt dán bài của nhau,…khiến cho các bài báo trở nên nhạt nhẽo, không có giá trị Bài viết của tác giả Ngô Bảo Bửu chỉ là một trong những ví dụ rất nhỏ về khả năng tham gia vào diễn đàn báo chí của công dân, không chỉ đưa ra một quan điểm riêng, có độ mở lớn cho các độc giả được cùng bàn luận, mà ông đã dùng ý kiến của mình, làm đòn bẩy để các ý kiến của những độc giả khác được khai sáng, mặc dù có thể trái chiều, đối lập với với ông Bài viết có phần mang tính chủ nghĩa cá nhân, còn hạn chế trong cách nhìn nhận, vì thực tế hiện tượng nhận phong bì vì “làm giàu”, vì

“hối lộ”, vì sự tha hóa của “nhân cách” do đồng tiền là không hề hiếm, và ông đưa ra khẳng đinh: “Nhận phong bì không phải do ý thức kém” là hơi phiến diện, tuy nhiên, chúng ta cần nhìn nhận ra cái mà tác giả bài viết đã làm được chính là ảnh hưởng của nó tới độc giả…

Một bài viết khác của tác giả Nguyễn Đức Toàn trong lĩnh vực thể thao, với nhan đề: Dại gì từ chức?, tác giả đã gây được ấn tượng ngay từ đầu với độc giả, đặc biệt, dấu (?) đặt ở cuối, như một điểm nhấn gợi sự tò mò thú vị để độc giả phải chú ý xem nội dung bài biết này là gì Liệu có phải về vấn đề chính trị nhạy cảm hay không? Chỉ với gần 1000 chữ, nhưng tác giả đã đưa được toàn bộ thông tin mà mình muốn truyền tải tới người độc bằng một thứ ngôn ngữ rất cô đọng, hàm súc mà vẫn giàu sức biểu cảm Sử dụng tiếng lóng, động từ, tính từ mạnh như “béo bở, đinh đóng cột, ương ngạnh, mổ xẻ…”, các câu ca dao, tục ngữ có tính gợi hình cao

“trâu già…chớ nại dao phay”, cái hấp dẫn của bài viết không dừng lại ở nội dung nóng hổi, mang tính thời sự cao về thực trạng bóng đá Việt Nam hiện nay và cách giải quyết của những người lãnh đạo, những nhà chức trách phần nào khiến công chúng không phục, mà còn bởi lối viết hóm hỉnh, dễ đọc, nhẹ nhàng mà thâm thúy,

cách xưng hô “mấy vị”, rồi những câu cảm thán kiểu “nghe sau mà xã xỉ”, “văn hóa từ chức ư?”,…ít nhiều đã tạo nên dư âm, tác động trực tiếp vào các giác quan của người đọc Khiến cho họ nhanh bộc lộc thái độ và quan điểm hơn, có thể đồng chiều hoặc trái chiều Bài viết có phần đánh giá hơi chủ quan, về việc giải quyết vấn đề xem xét rút kinh nghiệm của ban lãnh đạo liên đoàn bóng đá Việt Nam sau thất bại của đội nhà tại Seagame 26, và nhiều ý kiến phản hồi của độc giả phía dưới đã cho thấy điều đó, đơn cử như độc giả Nguyễn Nam: “Theo tôi thì liên đoàn bóng đá VN cũng đã cố gắng hoàn thành trách nhiệm ở cương vị của mình Mọi người không nên có định kiến với họ khi U23 VN thất bại ở Seagames 26 Thắng thì không ai nói gì, chứ hễ cứ thua là chỉ trích tôi nghĩ chưa đúng với tinh thần thể thao.Hơn nữa đối với các cầu thủ, họ cũng đã cố gắng trong suốt

từ đầu đến cuối giải Có trách thì trách sao họ chơi chưa hết mình mà để thua trong trận tranh huy chương đồng vừa qua.Bản thân họ tôi nghĩ sau đợt Seagames, cũng như liên đoàn bóng đá VN VFF đã rút được nhiều kinh nghiệm cho bản thân mình và cả đội tuyển Tất nhiên thất bại này cũng là bài học quý giá cho bóng đá VN, mong các cầu thủ và lãnh đạo liên đoàn nỗ lực hơn trong các giải đấu khu vực và châu Á sau này.”

Điều rõ nhất thể hiện tính xã hội hóa ở không chỉ những bài viết đã được phân tích phía trên, là ở nhận thức của các độc giả về các vấn đề nóng trong xã hội đang không ngừng được nâng cao, họ rất nhạy cảm với sự biến động của xã hội, chứ không chỉ riêng các nhà báo, phóng viên chuyên nghiệp mới có “mắt sáng, lòng trong, bút sắc” Họ hoàn toàn ý thức được vấn đề mà mình đang trăn trở, có kiển thức để nói nó ra dưới nhiều hình thức, và cùng bàn luận, tranh luận về nó một cách công khai bằng lí lẽ và dẫn chứng thuyết phục của mình Không chỉ thê,s nhiều độc giả còn thể hiện cái nhìn rất sâu sắc và có khám phá mới lạ về những vấn đề của xã hội mà chưa chắc, những người làm báo đã có được, và viết hay được

như độc giả Hãy đọc những bài viết như “Sao lại sợ nhân dân biểu tình”, “cảnh giác tội phạm lừa đảo người nước ngoài”, “đề xuất giải pháp chống kẹt xe và giảm thiểu tai nạn giao thông”,…nhiều cán bộ cao cấp, nhiều nhà quản lí hay lãnh đạo, đôi khi còn phải học hỏi, còn phải lắng nghe những quan điểm, những đề án, giải pháp mà chính những người dân tham gia đóng góp, xây dựng, chứ không phải một cơ quan tổ chức nào hết Không những có trình độ nhận thức và phản ánh tốt, các độc giả hiện nay còn có khả năng viết báo đầy sáng tạo với ngôn ngữ chính xác, hàm súc và có dấu ấn Phải chăng chính vì không chịu sự quản lí và bó buộc về mặt câu chữ của bất cứ nhà quản lí nào mà họ lại có thể “phóng bút ngoạn mục” đến thế Nhiều bài viết rất sắc sảo, hình ảnh đẹp, gợi hình gợi cảm xúc, phonh cách viết cá tính, lúc hài hước, lúc sâu cay,…tất cả đã làm nên một diễn đàn báo chí sôi động, phong phú về thể loại, đa dạng về nội dung và hình thức thể hiện Góp phần thúc đẩy trình độ làm báo và năng lực viết báo của không chỉ những nhà báo chuyên nghiệp, mà còn với mọi người dân Tăng sức hấp dẫn và hứng thú làm báo, còn gì bằng khi ý tưởng của mình, quan điểm của mình được xuất hiện trên mặt báo, được cùng trao đổi với nhiều người khác để cùng học hỏi và đúc rút kinh nghiệm…xã hội hóa báo chí có những ưu thế tích cực và vượt trội là như thế đó.

Mặt khác, bên cạnh việc trực tiếp viết bài và đăng bài, những sản phẩm do các độc giả, những công dân báo chí thực hiện trọn vẹn, thì công chúng báo chí còn có thể hỗ trợ công tác làm báo như gửi ảnh, hỗ trợ clip mà họ quay được, ảnh mà họ chụp được hay tư liệu liên quan mà họ có để “trợ giúp” cho các nhà báo, phóng viên khi mà họ có điều kiện ghi lại, hoặc tình cờ ghi lại được, đặc biệt trong thời đại Internet, thì việc làm đó ngày càng trở nên dễ dàng hơn Một cách rất tự nhiên, công dân chính là số lượng công tác viên khổng lồ được các tòa soạn tỏa đi khắp các vùng miền trong nước cũng như quốc tế, làm công tác hỗ trợ từ xa Những nơi nào phóng viên không thể đến, hoặc chưa kịp đến, đã có công dân, những độc giả thân thiết, gắn bó làm cộng tác viên trung thành cho mình, điều này

đã góp phần giảm chi phí làm báo xuống đáng kể, đồng thời huy động được tối đa những tiềm năng về nhân lực cũng như thiết bị từ phía công chúng báo chí, để quá trình làm báo được nhanh hơn và đạt hiệu quả cao hơn Đây cũng là một trong những cách góp phần thúc đẩy “xã hội hóa báo mạng điện tử”.

Trên vnexpress.net chuyên mục Bạn đọc ngày 3/12/2012, có đăng tải bài viết của một bạn độc giả VJF, trong đó là lời dẫn ngắn gọn dẫn dắt tới hàng loạt hình ảnh được đăng ngay phía dưới, sau hai đường link của các bài viết có liên quan Đây chính là những hình ảnh mà độc giả đã may mắn ghi lại được tại hiện trường của tai nạn nổ xe máy gây chết người ở Bắc Ninh Chính những bức ảnh chụp lại được sự kiện này đã tạo nên sức ám ảnh công chúng lớn, khiến các độc giả khác có thể hình dung được trọn vẹn hoàn cảnh diễn ra sự việc, mức độ nghiêm trọng của sự việc và hậu quả mà nó đã gây ra Bên cạnh vai trò làm phương tiện hỗ trợ thông tin, truyền tải thông tin đến bạn đọc, những bức ảnh đó còn có giá trị pháp lý, nó có thể được sử dụng như là bằng chứng để các cơ quan công an có thể dễ dàng điều tra sự việc, làm rõ quá trình xảy ra vụ tai nạn,…Không chỉ dừng lại ở đó, công chúng báo chí còn hỗ trợ về mặt hình ảnh động, những clip chân thực ghi lại được bằng các phương tiện kĩ thuật cá nhân, kịp thời gửi tới tòa soạn để thông tin về sự kiện đã, đang diễn ra được hình dung một cách trọn vẹn, đầy đủ nhất Chắc chắn, với một clip đã được dàn dựng lại, đạo diễn lại bởi bàn tay của các phóng viên, nhà báo chuyên nghiệp, sẽ không bao giờ tạo được ấn tượng và sự thu hút bằng một clip dù chỉ quay tay nghiệp dư, còn có phần rung giật, nhưng nó lại chớp được, ghi lại được những

“pha hiểm” của cuộc sống, những tình tiết, chi tiết đắt mà không phải ai cũng có thể ghi lại được

Vietnamnet.vn và dantri.com.vn cũng là 2 tờ báo điện tử uy tín đang nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của các độc giả về cả nội dung và hình thức, thể hiện rõ trong

chuyên mục Bạn đọc, để dễ theo dõi và so sánh mức độ xã hội hóa trên hai tờ báo này, vì chúng có cùng thời gian khảo sát là từ 5/12 đến 15/12, chúng ta sẽ theo dõi bảng sau:

vietnamnet.vn Là một trong số những tờ báo mạng xuất hiện đầu tiên ở Việt

Nam, vietnamnet.vn từ lâu đã trở thành diễn đàn thông tin toàn diện và có uy tín với nhiều độc giả trong và ngoài nước Với lượng tin bài đăng lên liên tục, nóng hổi, đa dạng, phong phú nhiều thể loại, với các phong cách viết khác nhau, những nhà báo, phóng viên của vietnamnet luôn cật lực, miệt mài làm việc không mệt mỏi để có được những trang báo tốt, với chất lượng cao nhất Tuy nhiên, họ sẽ không thể hoàn thành tốt nhất được nhiệm vụ và vai trò của mình nếu không có độc giả, những công chúng báo chí trung thành luôn sát cánh, cung cấp thông tin và tư liệu một cách liên tục và thường xuyên Đồng thời, công chúng báo chí cũng tham gia ngày một nhiều hơn vào công tác sản xuất tin bài trên vietnamnet

Chuyên mục bạn đọc của vietnamnet.vn nằm ở góc phải, phía trên, trong đó có các chuyên mục nhỏ hơn như chuyện chung – chuyện riêng, hồi âm, chia sẻ, nhịp cầu thơ Khác với vnexpress, những bài viết trong chuyên mục Bạn đọc của vietnamnet thiên về những bài viết chia sẻ cảm xúc, đề cập nhiều tới khía cạnh văn hóa, đời tư của con người, không đa dạng về lĩnh vực như tại vnexpress, điều này có phần làm hạn chế không gian, phạm vi thể hiện quan điểm của các độc giả với những vấn đề mang tính chính trị, xã hội, kinh tế,…Độ mở cho người đọc, những cộng tác viên được công khai trực diện bộc lộ quan điểm của mình về những vấn đề nóng bị hạn chế hơn rất nhiều so với vnexpress Tuy nhiên, xét ở một phương diện nào đó, thì việc kiểm soát này vẫn có yếu tố tích cực, sự tập trung trong chủ đề sẽ được quan tâm hơn, độc giả có định hướng rõ ràng khi chia sẻ tâm sự của mình Mặt khác, nó góp phần làm cho tờ báo quản lí tốt hơn thông tin mà mình được đăng tải, đặc biệt trong giai đoạn nhiều tin tặc, hacker lợi dụng xã hội hóa báo mạng điện tử để tiến hành những hoạt động chống phá, nhả virus xâm nhập khiến cho nhiều tờ báo bị sập, trong đó vietnamnet là một trong những nạn nhân.

Cuộc sống con người là đa chiều kích, con người là tổng thể của các mối quan hệ, với xã hội, với gia đình, và với chính bản thân mình Các mối quan hệ ấy đã góp phần tạo nên một tổng thể thống nhất và hài hòa Con người không chỉ chịu sự tác động từ bên ngoài, nhận thức và hành động vì xã hội, những điều xung quanh mình, mà còn có những diễn biến tâm lí phức tạp bên trong Đôi khi vì quá mải mê với những vấn đề lớn lao của xã hội, những vấn đề kinh tế, văn hóa, quân sự, quốc phòng, an ninh với bao biến cố phức tạp, mà chúng ta quên mất những điều giản dị xung quanh mình, những diễn biến tình cảm trong con người mình, và từ đó, nhu cầu thể hiện mình, trải lòng ra giãi bày hoàn cảnh, tâm tư của mình với người khác của công chúng hình thành Những bài viết của bạn đọc tại vietnamnet.vn có xu hướng như vậy Khảo sát từ 5/12 đến 15/12/2011, mỗi ngày chuyên mục này đăng tải 4 đến 5 tin bài, trong đó cũng đề cập đến nhiều góc độ của đời sống xã hội, tuy nhiên, lượng tin bài thiên về các bài viết tâm sự, chia sẻ cảm súc, chuyện tình cảm của mình thì chiếm số lượng khá lớn Tập trung nhiều nhất vào ngày 5/12 có 4 bài viết; ngày 6/12 có 6 bài viết: Xây dựng gia đình văn hóa: hạn chế từ đâu?, hoa muống biển, đập đá phá thẳng vào thân, nỗi lòng người cha cùng đường bán thận cứu con, sốt ruột vì họ đang bay còn ta…chạy chậm, tiền có thể mua được em nhưng…; ngày 8/12 có 7 bài: Sao gươm, cảnh báo những chiêu lừa cực kì dễ dính, ở nhà thuê có được cưới vợ, bé Kim Yến đã về nơi vĩnh hằng, cầu cứu người cũ khi có thai với trai Hà Nội, phải khởi tố vụ “xăng A83 giả xăng B92”; ngày 9,10,11,12/12 cũng có khá nhiều bài viết hay và nóng hổi được đăng tải, thể hiện sự quan tâm và nhu cầu chia sẻ, trao đổi ý kiến thường xuyên của các độc giả hiện nay, lượng độc giả theo dõi, xem tin bài trên vietnamnet là rất nhiều, đặc biệt ngày 14/12, có tới 8 bài được đăng tải với những nội dung rất hấp dẫn như những bài viết về sự đồng cảm với các bệnh nhân mổ tim, những thông tin về trộm cắp, cướp giật, về nạn mua bán người,…và những bài viết gần đây nhất tiếp tục đề cập tới các vấn đề liên quan đến luật pháp, đề nghị sửa đổi luật, tình

trạng vi phạm trong an toàn giao thông, vấn đề sức khỏe, nhân đạo, các vần đề xã hội khác, và đặc biệt, các bài viết nói về tình cảm đôi lứa, chia sẻ trong tình yêu và hôn nhân của các độc giả vẫn chiếm số lượng khá lớn, ví dụ như: Ngây thơ, giận người yêu nên sinh con một mình, gửi sóng cho anh lính đáo Trường Sa, cầu cứu người yêu cũ khi có thai với trai Hà Nội,…

Tính xã hội hóa cao của báo mạng điện tử vietnamnet thể hiện ở chỗ, rất nhiều bài viết của cộng tác viên, của các độc giả yêu mến trang báo sau khi được đăng tải, hay được gửi tới tòa soạn, đã trở thành nguồn đề tài đề nhiều độc giả, cộng tác viên, hoặc chính những nhà báo lấy làm chất liệu viết bài, là nguồn cảm hứng làm báo chứ không chỉ là cuộc trao đổi, tranh luận trong box comment phía dưới bài viết Đơn cử là bài báo đăng ngày 6/12: Nỗi lòng người cha cùng đường bán thận cứu con, Bài viết là lời chia sẻ chân thành nhất, những dòng tâm sự từ đáy lòng của một độc giả biết thông tin từ gia đình bé Kim Yến và tình trạng bị bệnh của bé Không phải là một nhà báo chuyên nghiệp, mà tác giả Đức Toàn đã ghi chép lại được một cách cụ thể tình hình và hoàn cảnh gia đình bé Kim Yến, từ lúc bé mới sinh ra đến lúc gia đình phát hiện ra bé bị bệnh, rồi cảm thông với hoàn cảnh vô cùng khó khăn đến nỗi người bố tên Hiền của bé Điều khiến tác giả viết nên bài báo rất tâm huyết này, cùng box thông tin đính kèm phía cuối bài viết, xuất phát từ lòng nhân đạo, từ tình yêu thương con người mà những mong xã hội sẽ có những biện pháp tích cực để có thể hỗ trợ, giúp đỡ gia đình anh Hiền, có thể nào với bài viết của anh, với những dòng chia sẻ rất chân thực và cảm động của anh về tình trạng của cháu Yến, anh sẽ tạo nên được sự đồng cảm đối với nhiều độc giả khác Bài báo đến được với công chúng nhanh nhất, và bền dai nhất, là những bài báo phải để lại dư âm trong lòng độc giả, bằng tri thức và cảm xúc, nhất là sự đồng

điệu Và bài viết của anh đã thành công “Xã hội hóa” ở đây chính là việc tạo nên

sự đồng điệu ấy Những bài viết không chỉ là do các tác giả nghiệp dư viết bài,…