Phân tích thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển nông thôn mới tại xã phú đình – định hóa – thái nguyên

Do đó một câu hỏi đặt ra là làm thế nào để xây dựng được mô hình phát triển nông thôn mới vừa phù hợp với điều kiện của địa phương, vừa đạt được các tiêu chí đề ra đang trở thành vấn đề

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÁO CÁO KẾT QUẢ

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG

MÃ SỐ: T2012-72

Tên đề tài:

"Phân tích thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển nông thôn mới tại

xã Phú Đình – Định Hóa – Thái Nguyên"

Họ tên chủ nhiệm đề tài: ThS Lưu Thị Thùy Linh

Đơn vị chủ trì: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Thái Nguyên 2012

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÁO CÁO KẾT QUẢ

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG

MÃ SỐ: T2012-72

Tên đề tài:

"Phân tích thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển nông thôn mới tại

xã Phú Đình – Định Hóa – Thái Nguyên"

Họ tên chủ nhiệm đề tài: ThS Lưu Thị Thùy Linh

Đơn vị chủ trì: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Thời gian thực hiện: từ tháng 3/2012 đến tháng 12/2012 Địa điểm nghiên cứu: Xã Phú Đình – Định Hóa - TN

Thái Nguyên 2012

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ

CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ

Tên đề tài: Phân tích thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển nông thôn

mới tại xã Phú Đình – Định Hóa – Thái Nguyên

Mã sô: T2012 – 72

Chủ nhiệm đề tài: ThS Lưu Thị Thùy Linh

Email: linhluu83@gmail.com

Cơ quan chủ trì đề tài: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Thời gian thực hiện: Tháng 3/2012 – 12/2012

1 Mục tiêu:

1.1.1 Mục tiêu tổng quát: Phân tích được những thuận lợi và khó khăn

trong xây dựng nông thôn mới tại xã Phú Đình nhằm đưa ra được những giải pháp để góp phần thực hiện thành công chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

- Đánh giá thực trạng thực hiện xây dựng nông thôn mới tại xã;

- Nghiên cứu phân tích các thuận lợi và khó khăn trong việc xây dựng nông thôn mới tại xã;

- Đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện mô hình nông thôn mới tại xã

SUMMARY

Tittle: “Analysis advantages and disadvantages to develop model new

rurall in Phu Dinh commune – Dinh Hoa distrist - Thai Nguyen province”

Code: T2012 – 72

Coordinator: Lưu Thị Thùy Linh

Tel : 0942.886.383

E-mail : linhluu83@gmail.com

Implementing Institution: Thai Nguyen University of Agriculture and

Forestry - Thai Nguyen University

Partnership organizations and collaborators:

- Commune People's Committee Phu Dinh

- Cu Ngoc Bac - The lecturer in faculty of economics and rural

- Subject has shown the characteristics of the natural conditions, socio-economic in Phu Dinh commune, Dinh Hoa distrist At the same time, showed some conclusions on the advantages and disadvantages

- Subject was assessed rural situation in Phu Dinh commune, Dinh Hoa distrist according to the National criteria for new rural

- Subject was pointed out the advantages and disadvantages of Phu Dinh commune to carry out model of new rural

- The subject has come up with some solutions to remove difficulties and contribute to the development and expanding model of new rural in

Phu Dinh commune, Dinh Hoa distrist

Chương 1: ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Xây dựng nông thôn mới (NTM) là một trong những nhiệm vụ hàng đầu nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 05 tháng 08 năm 2008 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá X về Nông nghiệp, Nông dân, Nông thôn Thực hiện Nghị quyết 26, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04 tháng 06 năm 2010 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) về xây dựng NTM giai đoạn 2010 - 2020 Đây là một chương trình tổng thể về phát triển kinh tế -

xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng, là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, được thực hiện trên phạm vi cả nước

Thực hiện mục tiêu của Đảng và Nhà nước (theo QĐ số 800 ngày 04/06/2010) đến năm 2015 cả nước có 20% số xã và đến năm 2020 có 50%

số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới Thái Nguyên là một tỉnh miền núi phía Bắc, với tổng diện tích đất tự nhiên là 3562,82 km2, dân số khoảng 1,2 triệu người bao gồm 8 dân tộc khác nhau Hiện nay, Thái Nguyên cũng đã và đang tiến hành quy hoạch thực hiện xây dựng nông thôn mới ở tất cả các cấp huyện của tỉnh, nhằm thực hiện mục tiêu đến năm 2015 có 30 xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới trên toàn tỉnh

Định Hóa là một huyện miền núi với đại đa số người dân sống bằng nghề nông nghiệp, trình độ tay nghề thấp, điều kiện địa lý khó khăn trong khi cơ sở hạ tầng còn thấp kém Điển hình trong số đó là xã Phú Đình, với những khó khăn chung của huyện và đặc thù riêng của xã chính vì thế khi thực hiện xây dựng nông thôn mới xã gặp không ít khó khăn từ khâu tổ chức, quy hoạch và triển khai quy hoạch

Do đó một câu hỏi đặt ra là làm thế nào để xây dựng được mô hình phát triển nông thôn mới vừa phù hợp với điều kiện của địa phương, vừa đạt được các tiêu chí đề ra đang trở thành vấn đề bức thiết hiện nay

Trên cơ sở những vấn đề cần được giải quyết trên, để đưa ra một số giải pháp đẩy mạnh quá trình xây dựng và phát triển mô hình nông thôn mới trên địa bàn xã Phú Đình nói riêng và huyện Định Hóa nói chung

Chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá những thuận lợi và khó khăn trong phát triển nông thôn mới tại xã Phú Đình – Định Hóa – Thái Nguyên”

1.2 Mục tiêu của đề tài

1.2.1 Mục tiêu tổng quát: Phân tích được những thuận lợi và khó khăn

trong xây dựng nông thôn mới tại xã Phú Đình nhằm đưa ra được những giải pháp để góp phần thực hiện thành công chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

1.3 Ý nghĩa của đề tài

Xây dựng nông thôn mới là một vấn đề đang được mọi người quan tâm và diễn ra trên cả nước Do vậy kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là tài liệu giúp mọi người hiểu rõ thực trạng tại địa phương để từ đó có các chính sách phát triển phù hợp Đồng thời đưa ra các giải pháp giúp các cấp chính quyền xây dựng nông thôn mới vào thực tiễn

Chương 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.l Cơ sở lý luận của đề tài

2.1.1 Các khái niệm

2.1.1.1 Nông thôn

Hiện nay trên thế giới vẫn chưa có định nghĩa chuẩn xác về nông thôn, còn có nhiều quan điểm khác nhau Có quan điểm cho rằng cần dựa vào chỉ tiêu trình độ phát triển của cơ sở hạ tầng, có nghĩa vùng nông thôn có sở hạ tầng không phát triển bằng vùng đô thị

Quan điểm khác lại nêu ra chỉ cần dựa vào chỉ tiêu trình độ tiếp cận thị trường phát triển hàng hóa và khả năng tiếp cận thị trường Nhưng có ý kiến khác lại cho rằng, vùng nông thôn là vùng có dân cư làm nông nghiệp chủ yếu, tức nguồn sinh kế chính của dân cư trong vùng đều từ sản xuất nông nghiệp Những quan điểm này chỉ đúng khi đặt trong bối cảnh cụ thể của từng nước Như vậy khái niệm nông thôn chỉ có tính chất tương đối theo thời gian, theo tiến trình phát triển kinh tế xã hội

Trong điều kiện Việt Nam nhìn nhận dưới góc độ quản lý thì có thể hiểu:

''Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp cư dân, trong đó có nhiều nông dân, tập hợp cư dân này tham gia các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác'' [8]

2.1.1.2 Phát triển nông thôn

Có rất nhiều quan điểm khác nhau về phát triển nông thôn Và đây là khái niệm của Việt Nam, được tổng hợp quan điểm từ các chiến lược phát

triển kinh tế xã hội của Chính phủ, khái niệm được hiểu là: ''Phát triển

nông thôn là một quá trình cải thiện có chủ ý một cách bền vững về kinh tế,

xã hội và môi trường, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn, quá trình này, trước hết là do chính người dân nông thôn và có

sự hỗ trợ tích cực của nhà nước và các tổ chức khác ''.[4]

2.1.1.3 Khái niệm nghèo

Có rất nhiều quan niệm khác nhau về nghèo Nhưng Việt Nam thừa nhận quan điểm về nghèo của Hội nghị chống đói nghèo của khu vực Châu

Á - Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tại Bawngkok - Thái Lan vào tháng 9/1993 Khái niệm nghèo được thể hiện như sau:

''Nghèo là tình trạng của một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn nhu cầu cơ bản của con người mà các nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận theo trình độ phát triển kinh tế xã hội và phong tục tập quán của địa phương.''[31

2.1.1.4 Hộ nông dân

Trong khi có rất nhiều khái niệm khác nhau về hộ nông dân thì ta chỉ

có thể tình hiểu về một số khái niệm Và dưới đây là l trong những khái

niệm đó: ''Hộ nông dân là hộ gia đình mà hoạt động sản xuất chủ yếu của

họ là nông nghiệp Ngoài các hoạt dộng nông nghiệp, hộ nông dân còn có thể tiến hành thêm các hoạt động khác như: Tiểu thủ CN, dịch vụ,.v v

''[7]

2.1.1.5 Kinh tế hộ nông dân

Khi nhắc đến khái niệm kinh tế hộ nông dân thì ta có thể nhắc đến khái niệm sau:

''Kinh tế hộ nông dân là loại hình kinh tế trong đó các hoạt động sản xuất chủ yếu dựa vào lao động gia đình và mục đích của loại hình kinh tế này trước hết nhằm đáp ưng nhu cầu của hộ gia đình Ngoài ra có thể tiến hành trao đối bán cho người khác khi sản phẩm đó dối với họ là không cần thiết ''[7]

2 1.1 6 Thu nhập

Có thể hiểu thu nhập là tổng số tiền mà một người hay một gia đình kiếm được trong 1 ngày, 1 tuần hay 1 tháng [2]

2.1.2 Cơ sở khoa học về nông thôn mới

2 1.2 1 Nông thôn mới và vai trò của nông thôn mới

Nông thôn mới làm cho bộ mặt nông thôn khởi sắc từng ngày, đường làng ngõ xóm phong quang sạch đẹp, văn minh, sản xuất nông nghiệp đang dần phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, ngành nghề phát triển, thu nhập bình quân của người dân cao hơn, mức sống tốt hơn

Tạo sức bật mới

Từ trước đến nay, khu vực nông thôn luôn được xem là nơi mà tỷ lệ

hộ nghèo, tỷ lệ thất nghiệp ở mức cao, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, diện tích đất nông nghiệp giảm do quá trình công nghiệp hoá và hiện đại hoá Hệ thống giáo dục, y tế chưa được đầu tư đúng mức Đề án xây dựng nông thôn mới hy vọng sẽ tạo một sức bật mới cho khu vực nông thôn

Khơi dậy tinh thần đoàn kết ý thức vươn lên của người dân

Người dân nông thôn đóng vai trò chủ thể trong quá trình xây dựng nông thôn ổn định và phát triển bền vững Ngoài phần đầu tư của Trung ương và địa phương, nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới cấp xã được thực hiện theo phương châm dựa vào nội lực của cộng đồng là chính

Nông thôn mới giúp đưa cơ giới hoá vào sản xuất nông nghiệp, giảm

tỷ lệ lao động trực tiếp từ nông nghiệp

- Hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập

- Hỗ trợ các phong trào thi đua về văn hóa như phục dựng lễ hội, tập huấn cho các đội văn nghệ, hội thi thể thao

- Hỗ trợ tập huấn và đào tạo nghề cho nông dân

- Duy trì hoạt động HTX dịch vụ nông nghiệp và thành lập mới HTX [20]

2 l.2.2 Tính cấp thiết của việc xây dựng nông thôn mới

Nguồn lực ở nông thôn trước đây chỉ có người nông dân sử dụng, ngày nay đô thị, doanh nghiệp cũng sử dụng Khi xã hội ngày càng phát triển, trình độ của người nông dân thấp, họ rất khó khăn trong việc tiếp cận với những công việc có kỹ thuật, điều này khiến cho thu nhập của họ không được cải thiện, không theo kịp các tầng lớp khác trong xã hội Người nông dân luôn ở trong tình trạng yếu thế, do đó phải gánh chịu nhiều tác động

tiêu cực Trong khi đó, điều quan trọng nhất của việc xây dựng nông thôn mới là tạo ra những giá trị mới của nông thôn, một nông thôn hiện đại phải

có những giá trị mới về kinh tế, văn hóa, tổ chức cộng đồng, thể chế hoàn toàn khác với nông thôn cách đây 20 - 30 năm, và người nông dân phải có tính năng động, tự chủ

Để xây dựng thành công mô hình nông thôn mới, có hai điều chú ý: Thứ nhất, nông thôn và thành thị hiện đang có khoảng cách khá xa nên trong quá trình xây dựng nông thôn mới rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước Thứ hai, để người dân có thể tự vận hành, phát triển được nông thôn mới của họ phải tạo cho họ tính tự chủ, năng động Nếu Nhà nước hỗ trợ tiền thì hãy để cho người dân được toàn quyền sử dụng số tiền đó, để họ được làm chủ, họ đầu tư vào đâu, làm gì theo ý muốn của họ.[21]

Vì vậy việc xây dựng nông thôn mới là vấn đề cần thiết

2 1.2.3 Tác động của nông thôn mới đến người dân

Sau gần l0 năm đẩy mạnh CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn, nông dân, cả ba lĩnh vực này đều có bước chuyển biến tích cực Về nông nghiệp,

cơ cấu sản xuất chuyển mạnh sang hướng sản xuất có hiệu quả, không những đảm bảo đủ ăn mà còn xuất khẩu, tốc độ tăng trưởng đạt từ 4,5 – 5%/năm là một thành tích lớn Về nông thôn, hạ tầng kỹ thuật được nâng cấp, xây mới nhiều đã làm thay đổi bộ mặt nông thôn Đời sống vật chất của đại bộ phận dân cư nông thôn được cải thiện, nâng cao Xây dựng nông thôn mới làm cho kinh tế phát triển, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao, chí ít là ngang tầm với các nước phát triển trong khu vực Xây dựng hạ tầng nông thôn hiện đại, môi trường trong sạch, bản sắc văn hóa các dân tộc được bảo tồn, phát huy, nâng cao dân chí, củng cố hệ thống chính trị cơ sở Bộ tiêu chí cũng quy định, tất cả các xã nông thôn mới đều phải có hệ thống thủy lợi cơ bản, đáp ứng yêu cầu sản xuất và dân sinh; có nhà văn hóa và khu thể thao xã đạt chuẩn của Bộ VH-TT&DL, có điểm phục vụ bưu chính viễn thông, có intenet đến thôn; có tổ hợp tác hoặc hợp tác xã hoạt động có hiệu quả và không có nhà tạm, dột nát [23]

2.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài

2.2.1 Kinh nghiệm thế giới về xây dựng nông thôn mới

2.2.1.1 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở Trung Quốc

Nước ta đang tiến hành xây dựng nông thôn mới trên phạm vi toàn quốc Để phục vụ công cuộc này, Viện chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn (Dự án Mispa) đã dịch và công bố tài liệu ''Lý luận, thực tiễn và chính sách xây dựng nông thôn mới Trung Quốc'' với nhiều thông tin có giá trị Bài viết xin giới thiệu để độc giả cùng nghiên cứu, vận dụng vào thực tiễn của địa phương

Chức năng của nông thôn mới

- Chức năng sản xuất nông nghiệp hiện đại

Nông thôn là nơi diễn ra phần lớn hoạt động sản xuất nông nghiệp của các quốc gia Có thể nói, nông nghiệp là chức năng tự nhiên của nông thôn Chức năng cơ bản của nông thôn là sản xuất dồi dào các sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao Khác với nông thôn truyền thống, sản xuất nông nghiệp của nông thôn mới bao gồm cơ cấu các ngành nghề mới, các điều kiện sản xuất nông nghiệp hiện đại hoá, ứng dụng phổ biến khoa học

kỹ thuật tiên tiến và xây dựng các tổ chức nông nghiệp hiện đại

Xây dựng nông thôn mới không có nghĩa là biến nông thôn trở thành thành thị Nếu áp dụng mô hình phát triển của thành thị vào xây dựng nông thôn sẽ làm mất những giá trị tự có và không giữ vững, phát triển được bản sắc riêng của nông thôn

- Chức năng giữ gìn văn hóa truyền thống

Trải qua hàng nghìn năm phát triển, làng xóm ở nông thôn được hình thành dựa trên những cộng đồng có cùng phong tục, tập quán, huyết thống Quy tắc hành vi của xã hội gồm những người quen được xây dựng trên cơ sở những phong tục tập quán đã hình thành từ lâu đời Ở đó quan hệ huyết thống là mối quan hệ quan trọng nhất, giúp bà con nông dân khắc phục được những nhược điểm của kinh tế tiểu nông, chống chọi với thiên tai, địch họa Cũng chính văn hoá quê hương đã sản sinh ra những sản

phẩm văn hoá tinh thần quý báu như lòng kính lão yêu trẻ, giúp nhau canh gác bảo vệ, giản dị, tiết kiệm, thật thà, yêu quý quê hương Các truyền thống văn hoá quý báu này đòi hỏi phải được giữ gìn và phát triển trong một hoàn cảnh đặc thù Môi trường thành thị là nơi có tính mở cao, con người cũng có tính năng động cao, vì thế văn hoá quê hương ở đây sẽ không còn tính kế tục Do vậy, chỉ có nông thôn với đặc điểm sản xuất nông nghiệp và tụ cư theo dòng tộc mới là môi trường thích hợp nhất để giữ gìn và kế tục văn hoá quê hương Ngoài ra, các cảnh quan nông thôn với những đặc trưng riêng đã hình thành nên màu sắc văn hoá làng xã đặc thù, thể hiện các tư tưởng triết học như trời đất giao hoà, thuận theo tự nhiên, tôn trọng tự nhiên, mưu cầu phát triển hài hoà cũng như chú trọng sự

kế tục phát triển của các dòng tộc

Để đảm bảo giữ gìn được văn hóa truyền thống tốt đẹp của nông thôn, việc xây dựng nông thôn mới không được phá vỡ các cảnh quan làng xã mang tính khu vực đã được hình thành trong lịch sử, làm ảnh hưởng đến sự hài hoà vốn có của nông thôn, làng mất đi bản sắc làng quê nông thôn vì điều này không những hạn chế tác dụng của nông thôn mà còn có tác động tiêu cực đến việc giữ gìn sinh thái cảnh quan nông thôn và cảnh quan văn hoá truyền thống

- Chức năng sinh thái

Nền văn minh nông nghiệp được hình thành từ những tích lũy trong suốt một quá trình lâu dài, từ khi con người thích ứng với thiên nhiên, lợi dụng, cải tạo thiên nhiên, cho đến khi phá vỡ tự nhiên dẫn đến phải hứng chịu các ảnh hưởng xấu và cuối cùng là tôn trọng tự nhiên Trong nông thôn truyền thống, con người sống hài hoà, tôn trọng tự nhiên, bảo vệ tự nhiên và hình thành nên thói quen làm việc theo quy luật tự nhiên Thành thị là hệ thống sinh thái nhân tạo phản tự nhiên ở mức độ cao nhất Quá trình mưu cầu cuộc sống đầy đủ về vật chất đã khiến người thành thị ngày càng xa rời tự nhiên

Nền văn minh công nghiệp đã phá vỡ mối quan hệ hài hoà vốn có giữa con người với thiên nhiên, dẫn đến phá vỡ môi trường một cách nghiêm trọng

Quá trình công nghiệp hoá và đô thị hoá khiến con người ngày càng

xa rời tự nhiên, dẫn đến những ô nhiễm trong môi trường nước và không khí

Các cảnh quan tự nhiên tươi đẹp cùng với môi trường sinh thái nông thôn có thể đáp ứng được nhu cầu trở về với tự nhiên của con người Nông thôn có thể bù đắp được những thiếu hụt sinh thái của thành thị Môi trường tự nhiên yên tĩnh có thể điều hoà cân bằng tâm lý con người Môi trường sinh vật phong phú khiến con người có thể cảm thụ được những điều tốt đẹp từ cuộc sống Sự chung sống hài hoà giữa con người với tự nhiên có tác dụng thanh lọc và làm đẹp tâm hồn Đây cũng chính là nguyên nhân khiến cho các khu du lịch sinh thái xung quanh các khu đô thị ngày càng phát triển rầm rộ Do vậy, cần phải xây dựng nông thôn mới với những đóng góp tích cực cho sinh thái

Có thể coi chức năng sinh thái chính là thước đo để một đơn vị có thể coi là nông thôn mới hay không, đồng thời phải phân biệt rõ, không được lẫn lộn ranh giới giữa nông thôn với thành thị

Chủ thể xây dựng nông thôn mới

Có người cho rằng chủ thể xây dựng nông thôn phải là chính quyền Tuy nhiên, trên thực tế, người nông dân mới thực sự là chủ thể xây dựng nông thôn Đó không phải là do nhà nước không có đủ tiềm lực kinh tế để đóng vai trò chủ thể này, mà cho dù tiềm lực kinh tế của nhà nước có mạnh

đi chăng nữa thì cũng không thể thiếu sự tham gia đóng góp tích cực của chính tầng lớp nông dân Hiển nhiên nói người nông dân ở đây không phải chỉ đơn thuần là cá thể nông dân, mà phải được hiểu là các tổ chức nông dân

Trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, người nông dân phải tham gia từ khâu quy hoạch, cho đến góp công, góp của và phần lớn trực tiếp lao

động sản xuất trong quá trình làm ra của cải vật chất, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc , đồng thời cũng là người hưởng lợi từ thành quả của nông thôn mới Chính vì vậy, nông dân là chủ thể xây dựng nông thôn mới là yếu tố vừa đảm bảo cho sự nghiệp xây dựng nông thôn mới thành công, vừa đảm bảo phát huy được vai trò tích cực của nông dân

Nguồn gốc động lực xây dựng nông thôn mới

Động lực từ công nghiệp hóa và đô thị hóa

Xây dựng nông thôn mới xã hội chủ nghĩa (XHCN) nếu chỉ dựa vào nguồn đầu tư từ nhà nước hay chỉ tiến hành trong nội bộ nông thôn sẽ không tạo ra được động lực cũng như tính linh hoạt, mà cần phải đặt nó trong bối cảnh phát triển thành thị và nông thôn đồng hành với nhau, dựa trên những quan điểm hệ thống.Thực tế, các vấn đề về nông nghiệp cần phải được giải quyết thông qua phát triển công nghiệp, các vấn đề về nông dân phải giải quyết thông qua phi nông hóa, phát triển nông thôn phải song hành cùng phát triển thành thị Điều này cũng có nghĩa là việc giải quyết các vấn đề ''tam nông'' không thể chỉ bó hẹp trong nội bộ nông thôn và nông nghiệp, mà cần phải xây dựng nên quan niệm phát triển thành thị và nông thôn song hành với nhau, xóa bỏ mọi ngăn cách giữa thể chế nông thôn với thành thị, phải đưa vấn đề phát triển nông nghiệp vào trong bố cục phát triển kinh tế quốc dân, đưa tiến bộ nông thôn vào tiến bộ chung của toàn xã hội, phải xem xét mục tiêu gia tăng thu nhập nông dân trong hệ thống phân phối và tái phân phối thu nhập quốc dân Chỉ có như vậy mới

có thể giải quyết triệt để bản chất của các vấn đề ''tam nông'' Từ ý nghĩa này có thể thấy, các công trình xây dựng cải tạo nông thôn cho dù cũng rất quan trọng, nhưng không thể coi đó là động lực đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới XHCN Xây dựng nông thôn mới cần phải kết hợp chặt chẽ với

đô thị hóa và công nghiệp hóa mới có sức mạnh và đảm bảo tính liên tục

Ý nghĩa của công nghiệp hóa ở đây không chỉ ở hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp, mà còn ở chỗ cung cấp ngày càng nhiều cơ hội việc làm cho lực lượng lao động dồi dào ở nông thôn Do vậy, đối với sự nghiệp xây

dựng nông thôn mới XHCN, nhà nước cần phải có các chính sách nhằm gia tăng sức thu hút của thành thị, xóa bỏ các chính sách gây cản trở đến sự chuyền dịch lao động và ngành nghề sang khu vực thành thị, không nên cố định các ngành nghề công nghiệp tại các khu vực nông thôn

- Động lực từ nông dân phi nông hóa

Quá trình đi lên hiện đại hóa của một quốc gia cũng chính là quá trình chuyển dịch từ nông nghiệp truyền thống sang công nghiệp hiện đại, đồng thời cũng là quá trình người nông dân tự do chuyển đổi thân phận của mình

Trong quá trình này, nguồn lực lao động sẽ chuyển dịch không ngừng

từ nông nghiệp sang khu vực phi nông nghiệp, từ nông thôn sang thành thị,

đó cũng chính là quá trình phi nông hóa người nông dân Giải phóng thân phận của nông dân là yêu cầu để phát triển nông thôn, đồng thời cũng là nhu cầu tất yếu của chính bản thân người nông dân

Giải quyết vấn đề việc làm cho người nông dân là một sự nghiệp to lớn

Bên cạnh các biện pháp khai thác tiềm năng cung cấp cơ hội việc làm

từ chính trong nội bộ nông thôn ra, còn cần phải tích cực đẩy mạnh chuyển dịch nông dân sang thành cư dân thành thị: Muốn vậy, cần thiết phải xây dựng thị trường lao động bình đẳng giữa nông thôn với thành thị, để người nông dân có những cơ hội làm việc bình đẳng với cư dân thành thị, đồng thời tạo điều kiện để họ có thể gia tăng tố chất cạnh tranh trên con đường mưu cầu việc làm của mình

Do vậy, trong quá trình xây dựng nông thôn mới XHCN, cần đẩy mạnh đầu tư cho nguồn lực lao động nông thôn, hoàn thiện hệ thống giáo dục, phổ cập rộng rãi khoa học kỹ thuật trong nông thôn, truyền bá rộng rãi các tư tưởng khoa học, tạo điều kiện cho nông dân đẩy mạnh cải thiện tình hình sản xuất nông nghiệp cũng như thân phận nông dân của chính mình Xây dựng nông thôn mới XHCN phải lấy việc đẩy mạnh dịch chuyển lao

động nông thôn làm cơ sở, chứ không phải lấy việc cố định người nông dân làm mục tiêu

- Động lực từ các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp và các tổ

chức hợp tác

Một trong những nhiệm vụ quan trọng của sự nghiệp xây dựng nông thôn mới XHCN là phát triển hiện đại hóa nông nghiệp Hiện đại hóa nông nghiệp ở đây phải được hiểu là ngoài các điều kiện sản xuất hiện đại như thủy lợi, làm đất, đường sá giao thông, viễn thông thông tin , còn bao hàm chuyên nghiệp hóa trong các doanh nghiệp sản xuất nông nghiệp Một khi

đã thực hiện kinh doanh gia đình và phát triển kinh tế thị trường trong nông nghiệp, thì nhất định cũng phải thực hiện chuyên nghiệp hóa các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp Đây còn là cơ sở để gia tăng sức cạnh tranh quốc tế cho nông nghiệp

Ngoài ra, trong điều kiện kinh tế thị trường, chỉ có sự tham gia của các

tổ chức nông dân mới có thể nâng cao giá trị nông sản phẩm Đây chính là chức năng cũng như trách nhiệm của các tổ chức hợp tác nông dân Trong quá trình đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật trong nông thôn hay tổ chức các hệ thống dịch vụ xã hội hóa cũng như tham gia vào sản xuất nông sản phẩm, tổ chức đào tạo xã viên để nâng cao tố chất cho người nông dân,

tổ chức hợp tác nông dân đóng vai trò không thể thay thế

Những lý luận trên đây vừa mang tính vĩ mô vừa mang tính vi mô Tiếp thu tinh hoa của nhân loại là cách làm hay và rất cần thiết nhằm đẩy nhanh sự nghiệp xây dựng nông thôn mới trên quê hương ta.[13j

2.2 1.2 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở Hàn Quốc

Nhằng giảm thiểu tác động tiêu cực đến khu vực kinh tế nông thôn khi thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ I (1962-1966) và thứ II (1966-1971) với chủ trương công nghiệp hóa hướng đến xuất khẩu, tháng 4 năm 1970, Chính phủ Hàn Quốc phát động phong trào Saemaul Undong Mục tiêu của phong trào là ''nhằm biến đổi cộng đồng nông thôn cũ thành cộng đồng nông thôn mới: mọi người làm việc và hợp tác với nhau xây dựng cộng

đồng mình ngày một đẹp hơn và giàu hơn Cuối cùng là để xây dựng một quốc gia ngày một giàu mạnh hơn''

Theo đó, Chính phủ vừa tăng đầu tư vào nông thôn vừa đặt mục tiêu thay đổi suy nghĩ ỷ lại, thụ động vốn tồn tại trong đại bộ phận dân cư nông thôn

Điểm đặc biệt của phong trào NTM của Hàn Quốc là Nhà nước chỉ hỗ trợ một phần nguyên, vật liệu còn nông dân mới chính là đối tượng ra quyết định và thực thi mọi việc Saemaul Undong cũng rất chú trọng đến phát huy dân chủ trong xây dựng NTM với việc dân bầu ra một nam và một nữ lãnh đạo phong trào

Ngoài ra, Tổng thống còn định kỳ mời 2 lãnh đạo phong trào ở cấp làng xã tham dự cuộc họp của Hội đồng Chính phủ để trực tiếp lắng nghe ý kiến từ các đại diện này Nhằm tăng thu nhập cho nông dân, Chính phủ Hàn Quốc áp dụng chính sách miễn thuế xăng dầu, máy móc nông nghiệp, giá điện rẻ cho chế biến nông sản Ngân hàng Nông nghiệp cho doanh nghiệp vay vốn đầu tư về nông thôn với lãi suất giảm 2% so với đầu tư vào ngành nghề khác Năm 2005, Nhà nước ban hành đạo luật quy định mọi hoạt động của các bộ, ngành, chính quyền phải hướng về nông dân Nhờ hiệu quả của phong trào Saemaul Undong mà Han Quốc từ một nước nông nghiệp nghèo nàn, lạc hậu trở thành một quốc gia giàu có, hiện đại bậc nhất châu Á.[20]

2.2 1.3 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở Nhật Bản

Từ năm 1979, Tỉnh trưởng Oita-Tiến sĩ Morihiko Hừamatsu đã khởi xướng và phát triển phong trào ''Mỗi làng, một sản phẩm'' (One Village, one Product-OVOP) với mục tiêu phát triển vùng nông thôn của khu vực này một cách tương xứng với sự phát triền chung của cả Nhật Bản Phong trào ''mỗi làng một sản phẩm'' dựa trên 3 nguyên tắc chính là: địa phương hóa rồi hướng tới toàn cầu; tự chủ, tự lập, nỗ lực sảng tạo; phát triển nguồn nhân lực Trong đó, nhấn mạnh đến vai trò của chính quyền địa phương trong việc hỗ trợ kỹ thuật, quảng bá, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm được xác

định là thế mạnh Sau 20 năm áp dụng OVOP, Nhật Bản đã có 329 sản phẩm đặc sản địa phương có giá trị thương mại cao như như nấm hương Shitake, rượu Shochu lúa mạch, cam Kabosu giúp nâng cao thu nhập của nông dân địa phương.[18j

2.2.2 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở việt Nam

2.2.2 1 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới An Giang

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng thôn mới là một chương trình trọng điểm được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, nhằm hướng đến phát triển toàn diện nền nông nghiệp, nông thôn và nông dân

An Giang là được xem là ''vựa lúa'' của cả nước với đa số người dân sống ở địa bàn nông thôn, do đó chương trình này càng đặc biệt có ý nghĩa Tuy mới triển khai được hơn l năm, quãng thời gian chưa đủ để tổng kết chương trình, nhưng từ sự phát triển ở những xã điểm xây dựng nông thôn mới, có thể thấy đây là một chủ trương đúng đắn

Ngày ll – ll - 201l trở thành một ngày đặc biệt khó quên đối với người dân xã biên giới Vĩnh Gia (huyện Tri Tôn) Sau lễ ra quân thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, từng đoàn xe của các ban ngành, đoàn thể xã diễu hành khắp các tuyến đường, xuống tận các

ấp, địa bàn dân cư để tuyên truyền cho người dân hiểu về chương trình Vĩnh Gia là l trong 4 xã được tỉnh chọn làm điểm xây dựng xã nông thôn mới với mục tiêu tạo sức bật cho vùng biên giới Tri Tôn

- Những con đường ven biển: Năm cặp theo bờ kênh Vĩnh Tế, con đường chính đến xã Vĩnh Gia giờ đây đã được láng nhựa thẳng tắp Từ trung tâm huyện Tri Tôn, xe tô có thể bon bon theo Tỉnh lộ 955 lên thị trấn

Ba Chúc về Vĩnh Gia, hoặc xuất phát từ Cửa khẩu Quốc tế Tịnh Biên đi theo tuyền lộ 55A qua Vĩnh Gia rồi xuống thẳng Hà Tiên (Kiên Giang) và ngược lại

Đối diện với con đường huyết mạch về trung tâm xã, phía bắc bờ kênh Vĩnh Tế là những cánh đồng lúa mênh mông đang phát triển xanh rì, kéo dài ra đến tận biên giới giáp Campuchia Để tạo thuận lợi cho nông dân qua

lại sản xuất nông nghiệp, chính quyền xã Vĩnh Gia cùng với Ban quý tế Đình thần Cầu Dài tổ chức vận động các Mạnh Thường Quân đóng góp

259 triệu đồng xây dựng cầu treo bắc qua kênh Vĩnh Tế Được sự hỗ trợ của Đội thi công từ thiện Mỹ Đức, cây cầu mang theo ước mơ của người dân đã hoàn thành với bề ngang l,5m, dài 56,5m Từ khi cầu hoàn thành, mọi việc đi lại, vận chuyển lúa giống, phân bón, thuốc trừ sâu, lúa hàng hóa của người dân đều dễ dàng hơn, không phải lệ thuộc vào xuồng, ghe như trước Ông Nguyễn Thành Tâm, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Gia, cho biết, tuy là một xã biên giới xa xôi nhưng hấn hết các tuyến đường xuống

ấp, đường liên ấp của Vĩnh Gia đều đã được đổ bê tông, người dân đi lại thuận tiện Tính đến nay, Vĩnh Gia đã thực hiện đạt 34/59 chỉ tiêu xây dựng nông thôn mới, 8 chỉ tiêu đạt trên 50% và chỉ còn 17 chỉ tiêu đạt dưới 50%

- Huy động sức dân phát triển nông nghiệp:

Nhằng phát huy tiềm năng biên giới sau khi mở cửa khẩu phụ Vĩnh Gia - Tà Ô, huyện Tri Tôn đang đầu tư xây dựng hơn 800m đường ra biên giới

Đồng thời, kêu gọi các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh đầu tư xây dựng Khu thương mại cửa khẩu Vĩnh Gia với diện tích rộng 60 héc-ta, nằm cách cột mốc biên giới 285 khoảng 350m Riêng UBND xã Vĩnh Gia đang

có kế hoạch xây dựng tuyến đường bê tông nông thôn rộng 4m, dài khoảng 700m ở bờ bắc kênh Vĩnh Tế, kinh phí thực hiện khoảng 740 triệu đồng từ nguồn vốn xây dựng nông thôn mới Theo ông Nguyễn Thành Tâm, hiện nhiều hộ dân ở ấp Vĩnh Hòa đã đồng ý hiến đất làm đường với trị giá đất hơn 223 triệu đồng

Bên cạnh đó, từ nguồn hỗ trợ 2 triệu đồng/héc-ta của tính để xây dựng các tuyến đê bao mới, chính quyền xã Vĩnh Gia đã vận động người dân ấp Vĩnh Lạc đóng góp đối ứng 2 triệu đồng/héc-ta để xây dựng đường ra cánh đồng ờ vùng đê bao Vĩnh Lạc (dự kiến sẽ đưa vào sản xuất từ vụ 3 năm

2012 với diện tích 670 héc-ta) Trước đó, vùng đê bao Mương Đồn ấp Vĩnh Hiệp) với diện tích 502 héc-ta cũng đã sản xuất thử nghiệm thành công

trong vụ 3 năm nay Trong Chương trình xây dựng nông thôn mới, xã Vĩnh Gia sẽ tập trung vào các tiêu chí có tác động đến phát triển kinh tế như: Đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất nông nghiệp, phát triển thương mại- dịch vụ và khai thác lợi thế biên giới Từ đó tạo bước đột phá, hiệu ứng dây chuyền để thực hiện các tiêu chí khác'', ông Nguyễn Thành Tâm dự tính Tuy vậy để thực hiện đạt lộ trình xây dựng nông thôn mới, ông Tâm đê nghị trung ương và tỉnh nên sớm cắm cột mốc biên giới 285 với nước bạn Campuchia, tạo thuận lợi cho xã quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp, thương mại, dịch vụ Đồng thời, đề nghị huyện Tri Tôn tiếp tục hỗ trợ xã xây dựng các vùng đê bao sản xuất vụ 3 kết hợp với giao thông nội đồng, nạo vét các tuyến kênh ra biên giới ''Chúng tôi cũng mong muốn các ngành chức năng sớm có chủ trương phê duyệt đề án xây dựng cửa khẩu phụ Vĩnh Gia cũng như quy hoạch chi tiết khu thương mại cửa khẩu Có như vậy, địa phương sẽ thuận lợi hơn trong xây dựng kế hoạch phát triển .'', ông Tâm nói.[16j

2.2.2.2 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở Gia Lai

Xây dựng nông thôn mới là chủ trương lớn được triển khai ở tất cả các địa phương trên phạm vi cả nước với mục tiêu tạo diện mạo mới vùng nông thôn, chăm lo đến mọi mặt đời sống nhân dân vùng sâu, vùng xa Để thực hiện thành công chủ trương này, ngoài sự đầu tư của Nhà nước, các cấp, các ngành thì việc huy động nhân dân cùng chung tay đóng góp xây dựng

là một trong những tiêu chí hết sức quan trọng, được đánh giá là khâu then chốt trong việc tạo dựng bộ mặt nông thôn mới đảm bảo đúng mục tiêu đề

ra

Mặc dù chủ trương xây dựng nông thôn mới vừa được triển khai, nhưng về xã Ia Vêr (huyện Chư Trông gia Lai) những ngày này mới cảm nhận được hết sự đổi thay từng ngày, người dân ở đây đang cùng chung sức xây dựng nông thôn mới ngày một khang trang, sạch đẹp, góp phần vào quá trình phát triển của địa phương

Đến Làng O ngon, xã Ia Vêr, huyện Chưprông những ngày đầu năm mới, khi đoá hoa mai đang độ khoe sắc thắm chào đón Xuân Nhâm Thìn, đi trên những con đường rộng đẹp, trải nhựa tương tất mới cảm nhận hết được

sự đổi thay rõ nét của bộ mặt nông thôn nơi đây

Từ đầu làng đến cuối làng, đâu đâu cũng treo trang trọng khẩu hiệu với nội dung toàn dân tích cực tham gia Xây dựng nông thôn mới'', Đảng Cộng sản Việt Nam muôn năm'' , tạo khí thế mới trong mỗi người dân nơi đây Dù là nhỏ bé, nhưng bằng những việc làm cụ thể, thiết thực như thế cũng đủ thấy rằng mọi người dân nơi đây đã ý thức được tầm quan trọng của việc tạo dựng bộ mặt nông thôn mới

Xã Ia Vêr huyện Chư Trông hiện có l.425 hộ với 4.500 khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 80% Từ khi chương trình xây dựng nông thôn mới được triển khai trên địa bàn, mỗi thôn, làng đều tổ chức họp

và thống nhất lập ra hương ước với 14 nội dung để mọi người dân cùng thực hiện Và hương ước này cũng chính là cơ sở để đánh giá, xếp loại đối với từng hộ dân trong công cuộc xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, đóng góp thiết thực vào quá trình xây dựng nông thôn mới

ông Rơ Ma Chun, Bí thư Chi bộ làng O Ngon, xã la Vêr, huyện Chư Trong cho biết, Đảng, Nhà nước đề ra nghị quyết xây dụng nông thôn mới,

bà con ở đây rất phấn khởi và tham gia tích cực mọi công việc được giao như dọn dẹp gọn gàng đường làng, ngõ xóm, xây dựng hàng rào quanh nhà theo qui cách chung để tạo cơ sở hình thành nên mô hình làng văn hóa kiểu mẫu

Ngoài ra, xã cũng đã phát động sâu rộng phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư”, trong đó việc đảm bảo trật tự

an ninh chính trị vùng nông thôn là nhiệm vụ hàng đầu Cùng với đó, ý thức của người dân trong việc xây dựng nông thôn mới ở Ia Vêr còn được thể hiện qua nhiều lĩnh vực, trong đó điểm sáng là phong trào chung tay phát triển kinh tế, vươn lên xóa đói giảm nghèo, làm giàu cho gia đình và

xã hội Một tín hiệu đáng phấn khởi, đó là đến nay trên địa bàn xã 220 hộ

có thu nhập bình quân hàng năm từ l00 triệu đông trở lên 60 hộ có thu nhập

từ 200 đến 300 triệu đồng và hơn 40 hộ có thu nhập trên 500 triệu đồng Nhờ đó mà diện mạo mới của Ia Vêr ngày một khởi sắc và trên đà phát triển Ông Nguyễn Trúc, Chủ tịch ỦY ban Nhân dân xã Ia Vêr, huyện Chư Trong cho biết: Lộ trình thực hiện nông thôn mới tại địa phương đang đạt đúng kế hoạch đề ra Trong thời gian tới, chúng tôi tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, vận động bà con tham gia tích cực hơn nữa công cuộc xây nông thôn mới, trong đó tập trung xây dựng các gương điển hình sản xuất giỏi, để nhân rộng cho bà con cùng học tập; đẩy mạnh việc đưa khoa học

kỹ thuật vào trồng trọt chăn nuôi để tăng năng suất và thu nhập cho bà con, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững, từng bước thay đổi bộ mặt nông thôn Xây dựng nông thôn mới là chủ trương đúng đắn với mục đích cốt lõi

là không ngừng chăm lo đời sống của nhân dân nhất là nhân dân vùng sâu, vùng xa Với những gì mà người dân xã Ia Vêr đã và đang thực hiện sẽ góp phần không nhỏ cùng với các địa phương trong tỉnh Gia Lai hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ mà chương trình này đề ra với ý nghĩa được thể hiện bằng sức mạnh của ý Đảng lòng dân.[14]

2.2.2.3 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới tại Bắc Giang

Trong khi nhiều địa phương đang gặp khó khăn khi triển khai xây dựng đề án thực hiện các tiêu chí của mô hình nông thôn mới thì chính quyền và nhân dân xã Tân Thịnh (Lạng Giang - Bắc Giang) lại gặt hái được những kết quả khả quan Kết quả bước đầu, Tân Thịnh là một trong l l xã điểm thực hiện mô hình xây dựng nông thôn mới của Chính phủ Thế nên trở lại Tân Thịnh lần này, tôi không khỏi ngỡ ngàng trước sự đổi thay của vùng đất này Không chỉ đường làng, ngõ xóm kiên cố, mở rộng hơn, nhiều ngôi nhà khang trang mọc lên, mừng hơn cả là đời sống của người dân đã được cải thiện rõ rệt

Ông Nguyễn Văn Hoan, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tân Thịnh nhiệt tình dẫn chúng tôi đi thăm 3 ngôi trường và trạm y tế xã đã đạt chuẩn Đáng nói hơn là việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng được thực hiện hiệu

quả, bà con nông dân phấn khởi vì đồng ruộng đã được tận dụng tối đa diện tích, mang lại hiệu quả kinh tế cao, ngày càng xuất hiện nhiều mô hình sản xuất mới

Cách làm hay ở Tân Thịnh là chính quyền địa phương đặc biệt chú trọng phát triển sản xuất nông nghiệp bên cạnh việc đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng Chẳng thế mà 2 trạm bơm tại thôn Tân và Non Thần đã được cải tạo, nâng cấp với chiều dài 2km và đang trong quá trình hoàn thiện một số tuyến kênh mương, đảm bảo tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp Tân Thịnh cũng phối hợp với các hội đoàn thể tổ chức 6 lớp tập huân về nông thôn mới, 12 lớp về cây lúa lai SYN6 cho hơn 600 lượt người; thí điểm thành công việc gieo trồng 4ha cà chua bi HT - 144 theo đề

án của Trung tâm ứng dụng khoa học công nghệ (Sở Khoa học - Công nghệ Bắc Giang) phối hợp với Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội Ngoài ra,

bà con còn trồng 17ha dưa chuột bao tử, 20ha bí xanh Ngay trong vụ chiêm xuân 2010, xã đã chỉ đạo nhân dân đưa 56,4ha lúa lai SYN6, 29 ha lúa thuần, 4ha cà chua bi HT - 144, 16ha dưa bao tử, 40ha thuốc lá, 6ha lạc, 6ha đậu đỗ và 20ha rau màu các loại vào sản xuất

Hiện xã có nhiều mô hình chăn nuôi đạt hiệu quả kinh tế cao như nuôi lợn thương phẩm ở thôn Tân, đến nay đã có 20 hộ nuôi từ 50 - 70 con/1ứa, tăng 7 hộ so với trước khi thực hiện đề án; nuôi gia cầm ở thôn Dinh quy

mô 700 - l.000 con/1ứa; nuôi thuỷ sản ở thôn Hạ, thôn Đồng 3 nâng tổng đàn trâu - bò của xã lên l.000 con, đàn lợn 6.000 con, đàn gia cầm 50.000 con Các mô hình này đã góp phần thúc đẩy chăn nuôi của xã phát triển, nâng cao thu nhập cho bà con

Anh Đặng Văn Hà ở thôn Tân tâm sự: ''Trước đây, chúng tôi không chú tâm nhiều đến giữ gìn vệ sinh Nhưng khi xây dựng mô hình nông thôn mới, các thôn làm mương thoát nước, tổ chức phát quang, quét dọn đường làng ngõ xóm, khơi thông cống rãnh, vệ sinh chuồng trại chăn nuôi, góp phần tránh dịch bệnh xảy ra nên việc chăn nuôi chuyên nghiệp, an toàn hơn Theo ông Nguyễn Hữu Trung, Phó trưởng ban quản lý (BQL) xây

dựng nông thôn mới, Phó chủ tịch UBND xã Tân Thịnh, trong tổng số 19 tiêu chí của mô hình xây dựng nông thôn mới, xã đã đạt được l l tiêu chí sau một năm triển khai Giá trị sản xuất đạt l 13,l tỷ đồng, nâng mức thu nhập bình quân lên l l,8 triệu đồng/người/năm Ngoài việc phát triển hệ thống hạ tầng như cứng hoá 3km đường trục xã, 3km đường liên thôn, xã còn củng cố hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp để làm tốt 3 dịch vụ là chuyển giao công nghệ, thuỷ nông và bao tiêu sản phẩm; triển khai thành lập hợp tác xã vệ sinh môi trương và quản lý chợ BQL xây dựng mô hình nông thôn mới xã Tân Thịnh cũng sử dụng nguồn vốn hết sức hiệu quả bằng việc hỗ trợ trực tiếp cho các gia đình làng mới nhà vệ sinh (800.000 đồng/hộ), xây hầm biôgas (l,2 triệu đồng/hộ), nâng cấp, sửa chữa nhà ở (10 -15 triệu đồng/hộ), trong đó ưu tiên hộ nghèo và cận nghèo; hỗ trợ hàng trăm lao động chuyên từ làm nông nghiệp sang học nghề thủ công nghiệp, dịch vụ; triển khai cho các đoàn thể như Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, mỗi đoàn thể xây dựng một mô hình điểm trong sản xuất, kinh doanh, chăn nuôi, trồng trọt, từ đó nhân rộng ra toàn xã

Cùng bàn, cùng làm với dân chia sẻ bí quyết thành công trong việc xây dựng mô hình nông thôn mới, ông Trung cho hay, quan trọng nhất là phải đồng bộ, thống nhất, đề án xây dựng nông thôn mới phải được quán triệt, phổ biến sâu rộng đến nhân dân, để nhân dân hiểu và thực hiện

Cụ thể trước khi bắt tay vào xây dựng đề án, chính quyền đã tuyên truyền sâu rộng đến các thôn, xóm và nhận được sự đồng tình của bà con Cùng với đó, thông báo kế hoạch cụ thể các hạng mục công trình, các mục tiêu thực hiện giao cho từng thôn; theo đó, 12/12 thôn đã tổ chức họp dân, bàn bạc và đi đến thống nhất đóng góp theo 2 hình thức là bằng ngày công

và bằng tiền theo nhân khẩu BQL xây dựng nông thôn mới thường xuyên kiểm tra, đôn đốc từng nội dung công việc để nắm bắt kịp thời những vướng mắc, khó khăn và có biện pháp chỉ đạo phù hợp

''Việc xây dựng nông thôn mới phải dựa vào nội lực của cộng đồng là chính, bên cạnh việc tuyên truyền, phổ biến nhằm tạo sự đồng thuận và huy

động được sự đóng góp của nhân dân, cần tranh thủ kêu gọi sự đóng góp của các doanh nghiệp đầu tư vào địa phương để xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là huy động vốn, giải quyết việc làm Bên cạnh đó, phải quản lý và

sử dụng các nguồn vốn chặt chẽ, công khai, dân chủ, không để tình trạng tham nhũng, lãng phí xảy ra'', ông Trung nhấn mạnh Thời gian tới, các tiểu BQt các thôn trực tiếp đến từng hộ dân đăng ký việc tự chỉnh trang nhà ở, công trình vệ sinh, tường bao; phát động toàn dân tham gia bảo vệ các tuyến đường đã được cứng hoá và trồng cây xanh khu trung tâm văn hoá thôn cũng như các tuyến đường chính Tuy vậy, để đạt hiệu quả cao, theo ông Trung, các ban ngành cân ưu tiên lồng ghép các chương trình trên địa bàn huyện cho xã Tân Thịnh, nhất là chương trình bảo vệ môi trường, cứng hoả kênh mương, đào tạo nghề cho nông dân, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, xây dựng lô xử lý rác thải thành phân bón hữu cơ [12]

Chương 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHLÊN CỨU 3.l Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Vấn đề xây dựng nông thôn mới tại xã Phú Đình – Định Hóa – Thái Nguyên

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Đề tài được thực hiện trên địa bàn xã Phú Đình – Định Hóa – Thái Nguyên

- Về thời gian:

+ Các số liệu thứ cấp phục vụ nghiên cứu được lấy từ năm 2010-2012

+ Thời gian tnển khai thực hiện đề tài: Từ tháng 02/2012 đến tháng

11/2012

3.2 Nội dung nghiên cứu

- Đặc điểm địa bàn nghiên cứu

- Thực trạng nông thôn tại xã Phú Đình – Định Hóa – Thái Nguyên

- Phân tích thuận lợi, khó khăn trong xây dựng nông thôn mới tại Phú Đình – Định Hóa – Thái Nguyên

- Giải pháp nhằm thực hiện thành công chương trình xây dựng nông thôn mới tại địa phương

3.3 Phương pháp nghiên cứu

3.3.1 Phương pháp thu thập thông tin

3.3.1.1 Thông tin thứ cấp

- Thu thập thông tin từ các công trình khoa học, các báo cáo tổng kết,

các bài viết có liên quan

-Thu thập số liệu tại chính quyền địa phương, thống kê của UBND xã, huyện, phòng tài nguyên môi trường, phòng nông nghiệp, thu thập từ các báo cáo, tạp chí, Tổng hợp từ internet

3.3.1.2 Thông tin sơ cấp

- Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA): Phương pháp này được sử dụng để tìm hiểu tình hình thực tế các hộ trong xã như: Phong tục tập quán, mức thu nhập, tập quán sản xuất, tiêu chí đánh giá và phân loại

hộ, những khó khăn mà người dân gặp phải, …

- Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA): Đề tài sử dụng một số công cụ của phương pháp này để có thể tìm hiểu được một cách chuẩn xác nhất những khó khăn của người dân do người dân đưa ra, những khó khăn được định hướng giải quyết dựa trên nhu cầu thực tế khách quan yêu cầu của người dân, chứ không phải áp đặt ý kiến chủ quan của người thực hiện Do đó mà cơ hội thành công rất lớn

- Phương pháp quan sát: Là phương pháp qua quan sát trực tiếp hay gián tiếp bằng các dụng cụ để nắm được tổng quan về địa hình, địa vật trên địa bàn nghiên cứu

Phương pháp chuyên gia: Đề tài tham khảo ý kiến của các chuyên gia

về lĩnh vực nghiên cứu, đồng thời sử dụng một số kết quả nghiên cứu có liên quan đến phạm trù này một cách linh hoạt, hợp lý và cần thiết

- Phỏng vấn bán cấu trúc: Phỏng vấn bán cấu trúc là phỏng vấn dựa theo danh mục các câu hỏi hoặc các chủ đề cần đề cập đến Tuy nhiên thứ

tự và cách đặt câu hỏi có thể tuỳ thuộc vào ngữ cảnh và đặc điểm của đối tượng phỏng vấn

3.3.2 Phương pháp phân tích số liệu

- Từ các nguồn số liệu điều tra thu thập được thông tin về địa bàn nghiên cứu tôi tiến hành tổng hợp và phân tích số liệu Biểu diễn số liệu trên các bảng biểu, biểu đồ

Phương pháp đối chiếu so sánh: phương pháp này để xác định xu hướng, mức độ biến động của các chỉ tiêu phân tích, phản ánh chân thực hiện tượng nghiên cứu, giúp cho việc tổng hợp tài liệu, tính toán các chỉ tiêu được đúng đắn, cũng như giúp cho việc phân tích tài liệu được khoa học khách quan, phản ánh đúng những nội dung cần nghiên cứu

So sánh những tiêu chí về quy hoạch, về hạ tầng kinh tế - xã hội, về kinh tế và tổ chức sản xuất, về văn hóa - xã hội - môi trường và về hệ thống chính trị trước và sau khi có đề án xây dựng xã nông thôn mới và chỉ ra những tiêu chí mà xã đã đạt được và chưa đạt được

- Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu: sử dụng phương pháp này để tổng hợp các số liệu thu thập được sau đó xử lý trên bảng tính excell, phân tích và đánh giá tình hình thực hiện

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 4.1 Khái quát điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội của xã Phú Đình – Định Hóa – Thái Nguyên

4.1.1 Vị trí địa lý

Phú Đình là một xã trung du miền núi nằm ở phía Tây - Nam của huyện Định Hóa, cách trung tâm huyện 22 km, cách trung tâm thành phố Thái Nguyên 60 km, có đường tỉnh lộ 264B đi qua

Phía Đông giáp xã Sơn Phú và Bình Thanh huyện Định Hóa

Phía Nam giáp xã Bình Thành huyện Định Hóa, xã Minh Tiến huyện Đại Từ và xã Lương Thiện huyện Sơn Dương tỉnh Tuyên Quang

Phía Tây giáp các Tân Trào, Trung Yên huyện Sơn Dương

Phía Bắc giáp xã Hùng Lợi huyện Sơn Dương và xã Điềm Mặc huyện Định Hóa

Tổng diện tích tự nhiên toàn xã là 3104,59 ha Trong đó đất sản xuất nông nghiệp 751,68 ha chiếm 24,21%; đất lâm nghiệp 2162,22 ha chiếm 69,65%; đất nuôi trồng thủy sản 37,80 ha chiếm 1,22%; đất khác 152,89 ha chiếm 4,9 %

4.1.2 Điều kiện tự nhiên

4.1.2.1 Đặc điểm về địa hình

Xã Phú Đình thuộc địa hình miền núi trung du với nhiều đồi núi nằm rải rác trên toàn bộ địa hình của xã Đồi núi chiếm 69,64% đất tự nhiên của toàn xã, xen kẽ là những cánh đồng tạo thành địa hình nhấp nhô đồi bát úp, ruộng bậc thang Độ dốc lớn và có nhiều sông suối, ít thuận lợi cho xây dựng Có nhiều tiềm năng để phát triển lâm nghiệp, kinh tế vườn đồi Xã có đường liên tỉnh, liên xã đi qua thuận lợi cho phát triển tiểu thủ công nghiệp – dịch vụ thương mại

4.1.2.2 Đặc điểm về khí hậu

Khí hậu mang đặc điểm chung của khí hậu miền Bắc bộ, có 2 mùa mưa và khô rõ rệt Mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau (số ngày mưa bình quân 137 ngày), lượng

mưa trung bình 1.710 mm/ năm, tuy nhiên lượng mưa phân bố không đều, mưa tập trung vào từ tháng 6 đến tháng 9 chiếm 90% lượng mưa cả năm Nhiệt độ: nhiệt độ trung bình cả năm là 22,50C, các tháng nóng là các tháng mùa mưa, nóng nhất là tháng 7 với nhiệt độ trung bình là 28,70C, nhiệt độ thấp nhất là vào tháng 1 với nhiệt độ trung bình là 150C Biên độ nhiệt ngày đêm trung bình khá lớn (>70C)

Gió: hướng gió chủ đạo là hướng gió Đông Nam về mùa hè, gió Đông Bắc về mùa đông Vận tốc gió trung bình 2m/s

Bão: xã Phú Đình ít chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão, chủ yếu ảnh hưởng gây mưa lớn, hàng năm thường có 5-7 cơn bão gây mưa lớn

Mưa: được chia thành hai mùa rõ rệt, từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau là mùa ít mưa, từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm là mùa mưa nhiều Lượng mưa trung bình hàng năm từ 1.250 – 1.260 mm

Độ ẩm không khí: độ ẩm bình quân từ 80 – 85%, độ ẩm cao nhất tập trung vào các tháng 5, 6, 7 Độ ẩm thấp nhất tập trung vào các tháng 10, 11,

12 Sương mù xuất hiện ít thường thấy vào các tháng 11, 12 Ngoài ra một

số năm có hiện tượng sương muối kèm theo giá rét

- Nắng: Tổng số giờ nắng trong năm khoảng 1600 giờ - 1800 giờ/ năm

Nhìn chung khí hậu thời tiết của xã Phú Đình mang đặc trưng của miền Bắc thích hợp cho sự phát triển đa dạng về sinh học, phù hợp cho phát triển nhiều loại cây trồng khác nhau: Cây ăn quả, cây chè, cây lâm nghiệp, cây lương thực, …

4.1.2.3 Thủy Văn

Mạng lưới thủy văn của xã Phú Đình đa dạng bao gồm hệ thống sông suối khe đập khá dày đặc nên mùa mưa dễ xảy ra lũ lụt cục bộ tại khu vực xung quanh suối, tuy nhiên vẫn đáp ứng yêu cầu tưới tiêu cho sản xuất Nguồn nước phục vụ cho sản xuất lúa nhờ tuyến kênh lấy nước từ suối Khuôn Tát, Nà Mòn, …

4.1.2.4 Thổ Nhưỡng: