- Để đạt được kết quả cao trong quá trình giảng dạy, ngoài việc nắm vững nội dung chương trình môn học giáo viên còn biết vận dụng linh hoạt các phương pháp, biết khai thác tốt các phươn
Trang 1CHUYÊN ĐỀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG KIỂM TRA
ĐÁNH GIÁ MÔN ĐỊA LÍ
A ĐẶT VẤN ĐỀ
- Ngày nay, khi đất nước ngày càng đổi mới, Đảng, nhà nước ta ngày càng quan tâm hơn đến sự nghiệp trồng người, luôn coi đây là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng Là một giáo viên tôi không khỏi băn khoăn, lo lắng, đất nước ngày càng đổi mới, thì việc dạy và nâng cao chất lượng dạy học là một nhiệm vụ cũng thật nặng nề, mà Đảng, nhà nước, nhân dân đã trao cho đội ngũ giáo viên Chúng tôi phải làm gì để chất lượng học sinh ngày càng được nâng cao hơn
- Để đạt được kết quả cao trong quá trình giảng dạy, ngoài việc nắm vững nội dung chương trình môn học giáo viên còn biết vận dụng linh hoạt các phương pháp, biết khai thác tốt các phương tiện trực quan…Người giáo viên còn phải biết đánh giá kết quả học tập của học sinh để đưa ra phương pháp dạy học phù hợp, đạt hiệu quả Ngoài ra người giáo viên còn giúp học sinh biết tự đánh giá mình để phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm trong học tập Tạo niềm tin và hứng thú trong học tập
B NỘI DUNG
1 Thực trạng
- Hiện nay việc kiểm tra đánh giá học sinh còn nhiều bất cập, Giáo viên ra
đề kiểm tra chủ yếu ở dạng ghi nhớ Học sinh chỉ cần tái hiện lại kiến thức được ghi chép là đạt điểm cao Kiến thức kiểm tra chủ yếu là lí thuyết, rất ít câu hỏi kiểm tra về kĩ năng thực hành, kĩ năng vận dụng và giải quyết vấn đề thực tế
- Do cách ra đề kiểm tra như vậy thì giáo viên cũng chỉ chủ yếu dạy theo phương pháp thuyết trình, minh họa , dạy chay, ít dạy thực hành Nói chung ra
đề kiểm tra bằng các hình thức trên thì chưa ngăn chặn được những biểu hiện tiêu cực trong kiểm tra như còn có hiện tượng nhìn bài, quay bài, nhắc bài cho bạn… Do vậy chưa khuyến khích tư duy sáng tạo, chưa phát huy tính tích cực,
Trang 2chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới vấn đề đặt ra là làm thế nào để việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh tốt hơn tôi xin đề ra một số giải pháp sau:
2 Một số giải pháp
a Đề kiểm tra đảm bảo các yêu cầu
- Nội dung kiểm tra vừa sức, bám sát yêu cầu của chương trình, đánh giá được cả kiến thức, kĩ năng, thái độ , phân loại được các đối tượng HS trong từng khối lớp theo các mức độ “ Giỏi; Khá; TB; Yếu; Kém”
- Nội dung đề kiểm tra phải dựa vào chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình giáo dục phổ thông ở 3 cấp độ “ Biết; Hiểu; Vận dụng”
- Giáo viên phải xác định được các dạng câu hỏi ở các cấp độ trong đề bài
- Đề kiểm tra phải khách quan, đánh giá chính xác năng lực của học sinh Trong một bài kiểm tra phải kết hợp lí thuyết và thực tế, tăng dần trắc nghiệm khách quan, chú ý đến câu hỏi thực hành, vận dụng thực tiễn
b Đổi mới Hình thức kiểm tra đánh giá học sinh
- Kiểm tra miệng: Đây là hình thức kiểm tra phổ biến đối với GV trong
bộ môn, thường tiến hành trước khi học bài mới và không thể tiến hành kiểm tra miệng ( vấn đáp) tất cả học sinh trong một buổi học, cách kiểm tra này đánh giá chính xác trình độ kiến thức, kĩ năng và năng lực của học sinh Vì vậy ngoài kiểm tra vấn đáp, giáo viên còn có thể kiểm tra bằng phiếu học tập, kiểm tra trên giấy
- Kiểm tra viết ( 15’; 45’; HK)
+ Kiểm tra 15 phút
Có thể kiểm tra vào đầu hoặc cuối tiết học
Nội dung kiểm tra một hoặc hai bài mới học
Hình thức: Phối hợp trắc nghiệm khách quan và tự luận tùy theo nội dung bài hoặc hình thức trắc nghiệm (100%)
Trang 3+ Kiểm tra 45’ và HK:
Được tiến hành sau khi học xong một vài bài, một chương hoặc giới hạn kiến thức trong học kì
Đề kiểm tra thường phối hợp hai hình thức trắc nghiệm khách quan và tự luận theo tỉ lệ trên cơ sở xây dựng ma trận như: hình thức trắc nghiệm ( 3 điểm)
và tự luận ( thường là 7 điểm )
- Hai Giáo viên dạy cùng một khối lớp phải thống nhất ma trận đề Mỗi giáo viên ra một đề dựa theo ma trận đã thống nhất Gửi đề lên tổ chuyên môn trước 1 tuần Tổ trưởng ( hoặc phó hiệu trưởng) trộn đề và chọn một đề thống nhất để kiểm tra định kì Giáo viên bộ môn cùng Tổ chuyên môn chịu trách nhiệm bảo mật đề
- Việc ra đề phải đạt yêu cầu và đúng quy định, như tính chính xác, khoa học, hệ thống câu hỏi vừa sức với học sinh và có sự phân hóa đối tượng Ngoài việc xây dựng hệ thống câu hỏi khéo léo, GVBM Địa lý còn được sử dụng và sáng tạo thêm nhiều hình thức kiểm tra, đánh giá khác như: dùng các phiếu học tập để thu thập và xử lý thông tin ngược, cho HS thảo luận và nhận xét lẫn nhau
- Đảm bảo tính công khai, kết quả bài làm của học sinh phải được công bố kịp thời, có nhận xét mang tính khích lệ học sinh để học sinh thấy được ưu nhược điểm của bản thân và phấn đấu vươn lên trong học tập
3 Cách dùng câu hỏi trong kiểm tra
a) Câu hỏi tự luận
- Có thể sử dụng một trong hai hình thức sau: Câu hỏi đóng hoặc Câu hỏi mở
- Câu hỏi đánh giá được nội dung trọng tâm chương trình giảng dạy
- Câu hỏi phù hợp với trình độ đối tượng học sinh
Trang 4- Chú ý có sử dụng câu hỏi vận dụng, liên hệ thực tế nhằm phân loại các đối tượng học sinh
b) Câu hỏi trắc nghiệm khách quan.
Có thể chọn một trong các dạng trắc nghiệm, để tổ chuyên môn dễ trộn đề
và làm thành nhiều mã đề
* Lựa chọn câu đúng: Đây là dạng trắc nghiệm thường sử dụng hiện nay
Sử dụng câu hỏi rõ, dễ hiểu
Hạn chế sử dụng các các câu hỏi “ Ý nào sau đây không đúng”, hoặc
“Không phải” Nếu sử dụng mệnh lệnh này giáo viên nên in nghiêng hoặc tô đậm những từ “không đúng”, “ Không phải” nhằm hạn chế sự ngộ nhận ở học sinh
* Câu ( Đúng – sai)
Không nên chích dẫn nguyên văn những câu trong sách
Mỗi câu trắc nghiệm chỉ lên diễn tả một ý duy nhất
Trong một bài kiểm tra không nên bố trí số câu đúng bằng số câu sai, và
có tính chu kì
* Câu nhiều lựa chọn.
Phần gốc có thể là một câu hỏi hoặc một câu bỏ lửng và phần lựa chọn là câu bổ sung để phần gốc trở lên đủ nghĩa
Tránh xếp câu trả lời đúng nằm ở vị trí tương ứng như nhau ở mọi câu hỏi
* Câu ghép đôi.
Dãy thông tin nêu ra không nên quá dài, nên cùng một nhóm có liên quan học sinh có thể nhầm lẫn
Dãy câu hỏi và câu trả lời không nên bằng nhau, nên có câu trả lời dư để
Trang 5Thứ tự câu trả lời không nên ăn khớp với thứ tự câu hỏi để gây thêm sự khó khăn cho sự lựa chọn
* Câu điền khuyết.
Đảm bảo mỗi chỗ để trống chỉ có thể điền một từ ( hay cụm từ) thích hợp, thường là những khái niệm mấu chốt của bài học
Mỗi câu chỉ lên có từ 1 đến 2 chỗ trống Các khoản trống có độ dài bằng nhau
Nên chuẩn bị các từ ( hay cụm từ ) sẽ dùng để điền, để HS không điền những từ ngoài dự kiến
* Câu hỏi kiểm tra qua hình vẽ.
Yêu cầu HS chú thích một vài chi tiết để trống trong hình vẽ, sửa một chi tiết sai trên bản đồ, biểu đồ…
4 Quy trình ra đề kiểm tra
Bước 1: Xác định mục tiêu của đề
Đánh giá kết quả học tập của HS sau khi học xong một chủ đề
Bước 2: Xác định mục tiêu dạy học
Xác định chi tiết các mục tiêu giảng dạy, thể hiện ở năng lực, hành vi hay năng lực cần phát triển ở HS
Bước 3: Thiết lập ma trận hai chiều
Xác định số lượng các câu hỏi sẽ ra trong một đề kiểm tra ( Tỷ lệ % giữa
tự luận và trắc nghiệm khách quan)
Hình thành ma trận
Bước 4: Thiết kế câu hỏi
Phân tích nội dung tài liệu giáo khoa, xác định trọng tâm của bài, của chương, học kì
Xác định các tài liệu hỗ trợ cho SGK
Tìm các khả năng có thể xây dựng câu hỏi
Diễn đạt các khả năng đó thành câu hỏi
Bước 5: Xây dựng đáp án
Trang 6C KẾT LUẬN
- Đánh giá kết quả học tập của học sinh là một việc làm hết sức quan trọng Giúp giáo viên biết được tình hình học tập, khả năng phấn đấu của học sinh mà còn giúp giáo viên điểu chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp với từng đối tượng học sinh để nâng cao chất lượng trong quá trình giảng dạy
- Việc ra đề kiểm tra cần có sự đầu tư và nắm vững kiến thức theo chuẩn kiến thức kĩ năng và ra đề phù hợp với đối tượng học sinh trên lớp
- Qua một thời gian áp dụng chất lượng học sinh lớp tôi trực tiếp giảng dạy thì số lượng học sinh yếu kém giảm, chất lượng học sinh giỏi nâng cao
- Trên đây là một số kinh nghiệm tôi rút ra được trong quá trình giảng dạy của mình Tôi rất mong được sự góp ý của các bạn đồng nghiệp để chúng ta cùng xây dựng nên một hình thức kiểm tra đánh giá môn địa lí thế nào cho hay nhất, đạt kết quả cao nhất của bộ môn
Phường 1, ngày 10 tháng 01 năn 2016
DUYỆT Người viết
Nguyễn Thị Thu Cúc