Tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế thành phố hà nội

Ngay từ khi có chính sách thu tiền thuê đất, Cục Thuế Hà Nội đã tham mưu với UBND thành phố để tổ chức triển khai thực hiện thành công trên địa bàn, toàn bộ số người thuê đất của Nhà n

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

LÊ THỊ THANH HƯƠNG

TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH THU TIỀN THUÊ ĐẤT

CỦA CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

LÊ THỊ THANH HƯƠNG

TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH THU TIỀN THUÊ ĐẤT

CỦA CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận Van thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc

rõ ràng

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành Luâ ̣n văn này tôi đã nhâ ̣n được sự hướng dẫn , giúp đỡ và góp ý

nhiê ̣t tình của quý thầy cô trường Đa ̣i ho ̣c kinh tế – Đa ̣ ho ̣c Quốc gia Hà No ̣i

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giáo viên hướng dẫn Tiến sĩ Bù Thi ̣ Hồng Viê ̣t đã dành rất nhiều thời gian và tâm huyết hướng dẫn nghien cứu và giúp tôi hoàn thành l uâ ̣n văn tốt nghiê ̣p

Đồng thời tôi xin chân thành cảm ơn các bạn đồng nghiệp , ban Lãnh đa ̣o Cu ̣c Thuế

Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi điều tra, khảo sát, thu thâ ̣p số liê ̣u đẻ hoàn thành Luâ ̣n văn

Mặc dù tôi đã cố gắng hoàn thiện luận văn bằng tất cả sự nhiệt tình và năng lực của mình, tuy nhiên không thể tránh khỏi những thiếu sót hoặc có phần nghiên cứu chưa sâu

Rất mong nhận được sự chỉ bảo thông cảm của các thầy cô

Tôi xin trân trọng cảm ơn !

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC HÌNH iv

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH THU TIỀN THUÊ ĐẤT CỦA CỤC THUẾ 6

1.1.Tổng quan tài liệu nghiên cứu 6

1.2.Tiền thuê đất 8

1.2.1 Cho thuê đất và các hình thức cho thuê đất 8

1.2.2 Khái niệm tiền thuê đất 10

1.3 Chính sách thu tiền thuê đất 11

1.3.1 Khái niệm về chính sách thu tiền thuê đất 11

1.3.2 Mục tiêu của chính sách thu tiền thuê đất 11

1.3.3 Nội dung của chính sách thu tiền thuê đất 12

1.4 Tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế 13

1.4.1 Khái niệm tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế 13

1.4.2 Quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế 13

1.4.3 Các điều kiện để tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế thành công 25

1.4.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến của tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế 26

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28

2.1.Khung nghiên cứu 28

2.2 Quy trình nghiên cứu 29 2.3.Phương pháp thu thập dữ liệu và số liệu 30 2.4 Phương pháp phân tích dữ liệu 30 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH THU TIỀN THUÊ ĐẤT CỦA CỤC THUẾ HÀ NỘI 32 3.1 Giới thiệu về Cục thuế Hà Nội 32

3.1.1 Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của Cục thuế Hà Nội 32 3.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của Cục thuế Hà Nội 33 3.1.3 Cơ cấu tổ chức của Cục Thuế Hà Nội 34 3.1.4 Kết quả thu Ngân sách Nhà nước của Cục thuế Hà Nội giai đoạn

từ 2009 đến 2013 37

3.2 Chính sách thu tiền thuê đất được triển khai trên địa bàn thành phố Hà Nội 38

3.2.1 Mục tiêu của chính sách 38 3.2.2 Nội dung chính sách thu tiền thuê đất 39

3.3 Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách thu tiền thuê đất của Cục Thuế

Hà Nội 43

3.3.1 Thực trạng công tác chuẩn bị thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội 43 Nguồn : Phòng quản lý các khoản thu từ đất 56 3.2.2 Thực trạng chỉ đạo thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục Thuế Hà Nội 56 3.2.3 Thực trạng kiểm soát sự thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội 71

3.3 Đánh giá tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội 75

3.3.1 Đánh giá theo tiêu chí 75 3.3.2 Điểm mạnh trong tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội 76

3.3.3 Điểm yếu trong tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của

Cục thuế Hà Nội 78

3.3.4 Nguyên nhân của các điểm yếu 81

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH THU TIỀN THUÊ ĐẤT CỦA CỤC THUẾ HÀ NỘI 83

4.1 Mục tiêu, phương hướng hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội 83

4.1.1 Mục tiêu của tổ chức thực thi thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội 83 4.1.2 Phương hướng hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất 84

4.2 Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội 84

4.2.1 Giải pháp hoàn thiện công tác chuẩn bị triển khai chính sách 84

4.2.2 Giải pháp hoàn thiện chỉ đạo thực thi chính sách thu tiền thuê đất 88

4.2.3 Giải pháp hoàn thiện kiểm soát thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội 92

4.3 Một số kiến nghị để thực hiện các giải pháp nêu trên 93

4.3.1 Kiến nghị với Cục thuế Hà Nội 93

4.3.2 Kiến nghị với UBND các cấp 94

4.3.3 Kiến nghị với các Bộ thuộc Trung ương và các sở, phòng, ban, ngành thuộc thành phố 95

KẾT LUẬN 98

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

ii

DANH MỤC BẢNG

1 Bảng 1.1 Quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất

2 Bảng 1.2 Một số nội dung cần kiểm soát tổ chức thực thi chính sách 22

3

Bảng 3.1 Tổng hợp số lượng và trình độ cán bộ tham gia thực hiện

chính sách thu tiền thuê đất của toàn Cục thuế Hà Nội 41

3 Bảng 3.2 Kế hoạch ban hành văn bản hướng dẫn, tổ chức tập

4 Bảng 3.3 Kế hoạch tổ chức tập huấn và truyền thông chính sách

thu tiền thuê đất ( từ năm 2009 đến 2013) 48

5 Bảng 3.4 Kế hoạch về tiếp nhận hồ sơ, theo dõi và điều chỉnh đơn giá

thuê đất của cục thuế Hà Nội từ năm 2009 đến năm 2013 49

6 Bảng 3.5 Kế hoạch về nguồn thu, số thu được và số miễn, giảm tiền

thuê đất của cục thuế Hà Nội từ năm 2009 đến năm 2013 50

7 Bảng 3.6

Tổng hợp số lượng văn bản đã ban hành trong tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế từ năm 2009 đến 2013

51

8 Bảng 3.7 Tổng hợp số buổi tập huấn chính sách thu tiền thuê đất

9 Bảng 3.8 Tổng hợp số buổi truyền thông chính sách thu tiền

thuê đất của Cục thuế từ năm 2009 đến 2013 56

iii

10 Bảng 3.9 Tổng hợp số buổi truyền thông chính sách thu tiền

thuê đất của Cục thuế từ năm 2009 đến 2013 58

11 Bảng 3.10 Tổng hợp về người sử dụng đất đã đưa vào quản lý 5

năm gần nhất ( từ năm 2009 đến năm 2013) 60

14 Bảng 3.11 Tổng hợp kết quả tính tiền thuê đất của Cục thuế Hà

15 Bảng 3.12 Tổng hợp số tiền thuê đất đã giải quyết miễn, giảm từ

iv

DANH MỤC CÁC HÌNH

3 Hình 3.1 Cơ cấu tổ chƣ́c cu ̣c thuế Hà Nô ̣i 37

4 Hình 3.2 Tổng hợp tình hình thƣ̣c hiê ̣n dƣ̣ toán thu ngân

5 Hình 3.3 Tổ chƣ́c bô ̣ máy thƣ̣c thi chính sách thu tiền

thuê đất ta ̣i cu ̣c thuế Hà Nô ̣i 44

6 Hình 3.4 Tổng hợp tình hình thƣ̣c hiê ̣n dƣ̣ toán thu tiền

thuê đất của cu ̣c thuế Hà Nô ̣i tƣ̀ năm 2009 - 2013 63

7 Hình 3.5 Phân bổ số tiền đã thu ngân sách theo khối đi ̣a

Thu tiền thuê đất là một trong các khoản thu nghĩa vụ tài chính về đất đai,

do Nhà nước giao quyền sử dụng đất với hình thức cho thuê đất trong các trường hợp có nhu cầu sử dụng đất vào mục đích sản xuất, kinh doanh (không bao gồm sản xuất kinh doanh nhà ở để bán) Đây là là chính sách nhằm mục tiêu tạo điền kiện cho sản xuất phát triển, khuyến khích sử dụng đất có hiệu quả chống để đất hoang hoá, lãng phí tài nguyên quốc gia…Nhà nước cho thuê đất trên cơ sở các

dự án đầu tư mà người có nhu cầu sử dụng đất lập, đánh giá kỹ càng về hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và năng lực của họ Trong quá trình sử dụng đất thuê người sử dụng đất có trách nhiệm trả tiền thuê đất cho Nhà nước theo quy định

Đối với các trường hợp Nhà nước cho thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm thì nguồn thu tiền thuê đất là nguồn thu khá ổn định cho Ngân sách Nhà nước, có thể lượng hoá và lập kế hoạch chi mang tính chính xác cao

Căn cứ mục tiêu phát triển nền kinh tế công nghiệp hoá và hiện đại hoá của nước ta trong thời gian tới, nhu cầu sử dụng đất cho sản xuất, kinh doanh

2

là rất lớn Nhất là các dự án khu công nghệ cao, khu chế xuất mang tầm phát triển kinh tế mũi nhọn của quốc gia, đòi hỏi sử dụng nhiều diện tích đất Như vậy nguồn thu tiền thuê đất trong tương lai có xu thế tăng, công tác tổ chức thực hiện chính sách thu cũng đòi hỏi phải nâng cao hơn nhằm hoàn thành nhiệm vụ Nhà nước giao và có tham mưu hoàn thiện chính sách hơn

Thành phố Hà Nội với vị thế là trung tâm kinh tế, chính trị,văn hoá, xã

hội của quốc gia, vị trí địa lý được đánh giá là “đắc địa”, hạ tầng giao thông tốt luôn là miền đất hứa cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước Hiện nay trên địa bàn thành phố có gần 50 khu, cụm, điểm công nghiệp và khoảng 10.000 tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân được cho thuê đất sử dụng vào mục đích sản xuất, kinh doanh, số lượng người được thuê đất sẽ tiếp tục tăng nhanh khi một số dự án Khu công nghệ cao thành lập theo Quyết định của chính Phủ trên địa bàn quận Long Biên, huyện Thạch Thất…đi vào hoạt động

Với chức năng quản lý thu thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác trên địa bàn thành phố Hà Nội, Cục Thuế Hà Nội được giao nhiệm vụ quản lý

người thuê đất, tính, đôn đốc thu nộp và giải quyết miễn, giảm ( nếu có) đối với khoản thu tiền thuê đất phát sinh trên địa bàn Ngay từ khi có chính sách thu tiền thuê đất, Cục Thuế Hà Nội đã tham mưu với UBND thành phố để tổ chức triển khai thực hiện thành công trên địa bàn, toàn bộ số người thuê đất của Nhà nước được đưa vào quản lý; số thu năm sau cao hơn năm trước; việc giải quyết miễn, giảm ….từng bước được chuẩn hoá về mặt hồ sơ và quy trình giải quyết; công tác phối hợp cung cấp thông tin về tình hình thực hiện nghĩa

vụ của người thuê đất cho các ngành liên quan đảm bảo kịp thời điều chỉnh ngay các trường hợp có sai phạm hoặc giải quyết dứt điểm các khiếu nại, khiếu kiện liên quan đến nghĩa vụ và quyền lợi của họ Tuy nhiên, qua thực tế

tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất cũng có nhiều khó khăn, vướng mắc, bất cập, ……thậm chí có lúc, có lĩnh vực thiếu tính công bằng, dẫn đến

3

bình quân mỗi năm cơ quan thuế phải xử lý hàng trăm văn bản khiếu nại, khiếu kiện của người thuê đất Trong số đó nhiều sự việc không có quy định giải quyết trong chính sách nhưng thực tế lại phát sinh và bắt buộc phải xem xét để hài hoà lợi ích của Nhà nước, lợi ích của người sử dụng đất và đảm bảo cho sản xuất, kinh doanh phát triển

Tổng hợp, đánh giá thực tiễn triển khai chính sách thu rút ra những vấn

đề cần hoàn thiện, đề xuất sửa đổi chính sách là nhiệm vụ Cục Thuế Hà Nội coi trọng , vì địa bàn giao quản lý phát sinh hầu hết các nghiệp vụ kinh tế, tập trung các cơ quan Trung ương có chức năng hoạch định chính sách Chính sách thu tiền thuê đất của nước ta được ban hành từ thập niên 90, đã qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung nhằm phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước Nhưng đất đai là một loại tài nguyên đặc biệt, không tự sinh sôi, nảy

nở, trong khi nhu cầu sử dụng vào mục đích sản xuất, kinh doanh chỉ có xu thế tăng, không có xu thế giảm…Tổ chức tốt công tác thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục Thuế Hà Nội để góp phần đảm bảo công bằng đối với tất cả các thành phần kinh tế đã tham gia, hạn chế thất thu Ngân sách, nhưng vẫn tạo điều kiện cho sản xuất phát triển, tăng vốn đầu tư cho sản xuất là yêu cầu cấp bách đặt ra trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu của nước ta trong giai đoạn tới

Để góp phần tổ chức thực thi tốt hơn chính sách thu tiền thuê đất trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian tới, tác giả lựa chọn đề tài “ Tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục Thuế Hà Nội” làm Luận văn thạc

sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế

2 Mục đích nghiên cứu

- Xác định được khung lý thuyết nghiên cứu về tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất tại các Cục thuế ;

3 Câu hỏi nghiên cứu

- Chính sách thu tiền thuê đất bao gồm những nội dung cơ bản nào ?

- Tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất được tiến hành theo những bước nào ?

- Các yếu tố nào ảnh hưởng đến tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất ?

- Thực trạng tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế

Hà Nội ? điểm mạnh, điểm yếu trong tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội ? nguyên nhân ?

- Để đạt được mục tiêu của chính sách thu tiền thuê đất, Cục thuế Hà Nội cần hoàn thiện nội dung nào trong tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất ?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Về đối tượng nghiên cứu : Tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục Thuế Hà Nội

- Về nội dung nghiên cứu : Luận văn nghiên cứu tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục Thuế Hà Nội theo quá trình tổ chức thực thi chính sách

- Về không gian nghiên cứu : Luận văn nghiên cứu tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất tại Cục Thuế Hà Nội

5

- Về thời gian nghiên cứu : số liệu thứ cấp thu thập giai đoạn từ năm

2009 đến năm 2013 và số liệu sơ cấp thu thập tháng 12/2014 Đề xuất giải pháp giai đoạn đến năm 2020

5 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mục lục, mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn kết cấu thành 4 chương :

- Chương 1 : Tổng quan tài liệu nghiên cứu và cơ sở lý luận về tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế

- Chương 2 : Phương pháp nghiên cứu

- Chương 3: Thực trạng tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục Thuế Hà Nội

- Chương 4: Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục Thuế Hà Nội

6

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH THU TIỀN THUÊ

ĐẤT CỦA CỤC THUẾ

1.1.Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Đất đai luôn là đề tài được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu và đã có nhiều luận án, luận văn viết về đề tài này Đề tài nghiên cứu về quản lý Nhà nước lĩnh vực đất đai được viết trong phạm vi một địa phương, một thành phần kinh tế, một yếu tố trong toàn bộ chính sách…như một số luận án, luận văn sau:

- Luận án tiến sĩ kinh tế, “ Hoàn thiện quản lý nhà nước về đất đai của chính quyền quận Tây Hồ” bảo vệ năm 2007 của tác giả Nguyễn Thế Vinh

Luận án đã nghiên cứu rất kỹ khung chính sách về công tác quản lý đất đai của chính quyền cấp quận, huyện, thị xã Trong đó, nghiên cứu điển hình thực trạng thực hiện quản lý về đất đai tại địa bàn quận Tây Hồ.Nội dung nghiên cứu của luận án rộng, bao quát hết nội dung của quản lý Nhà nước về đất bao gồm: quản lý qui hoạch, quản lý giao đất, cho thuê đất, quản lý tài chính đất, quản lý thị trường bất động sản….Nhưng phạm vi nghiên cứu chỉ dừng tại một địa bàn quận thuộc diện trung bình của thành phố Hà Nội và không đi sâu vào một lĩnh vực nào của quản lý Nhà nước về đất đai, đặc biệt lĩnh vực thu ngân sách Nhà nước về đất đai

- Luận văn thạc sĩ nông nghiệp, trường Đại học nông nhiệp Hà Nội “ Đánh giá tình hình quản lý, sử dụng đất đai trên địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội” bảo vệ năm 2009 của tác giả Trần Quốc Khánh Luận văn nghiên cứu về quản lý và sử dụng đất, trọng tâm là việc sử dụng đất của một địa phương cấp quận, huyện Bối cảnh thị trường bất động sản tại thời điểm Luận văn nghiên cứu là sôi động, do đó luận văn đã đạt được mục tiêu cảnh

7

tỉnh về việc sử dụng đất tại các địa phương sao cho phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, có qui hoạch chi tiết, hiện đại và mang lại hiệu quả kinh

tế Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu giới hạn trong vấn đề sử dụng nên không

đề cập đến tài chính về đất đai, cái mà từ việc sử dụng hợp lý sẽ mang lại nguồn lực đầu tư cho địa phương

- Luận văn thạc sỹ quản lý đất đai, trường Đại học nông nghiệp “ Đánh giá thực trạng giá đất cho thuê đối với tổ chức kinh tế trên địa bàn thành phố

Hà Nội” bảo vệ năm 2014 của tác giả Nguyễn Đắc Cường Luận văn nghiên cứu quy trình định giá đất để tính đơn giá thuê đất đối với tổ chức kinh tế tại thành phố Hà Nội Luận văn đã đưa ra khung chính sách của quy trình định giá đất, thực trạng thực hiện tại địa bàn thành phố Hà Nội, điểm mạnh, điểm yếu của qui trình định giá đất của thành phố Hà Nội và đề ra giải pháp thực hiện, kiến nghị sửa đổi chính sách Tuy nhiên, giải pháp về quy trình định giá đất của tác giả chưa có đột phá trong cải cách thủ tục hành chính nhà nước

- Luận văn thạc sỹ quản lý đất đai, trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội

“ Nghiên cứu giá đất ở và các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất ở trên địa bàn huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội “ bảo vệ năm 2014 của tác giả Lê Thị Mai Hoa Luận văn nghiên cứu việc thực hiện chính sách về giá đất và các yếu tố tác động Nhà nước cần xem xét khi quyết định áp dụng giá đất để thu tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất, hợp thức quyền sử dụng đất làm đất ở tại địa bàn huyện Từ Liêm, TP Hà Nội Phạm vi nghiên cứu của luận văn hẹp chỉ liên quan đến cá nhân và phụ thuộc vào thời điểm chính sách, trong khi đó giá đất ở để thu thu tiền sử dụng đất của các dự

án bất động sản rất phức tạp, chi phối các chỉ tiêu kinh tế xã hội của thành phố Hà Nội không được đề cập tới

- Luận văn thạc sĩ luật, trường Đại học Luật Hà Nội “ Hoàn thiện pháp luật về quản lý hành chính Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư

8

nước ngoài trong lĩnh vực thuê đất ở Việt Nam” bảo vệ năm 2013 của tác giả

Đỗ Văn Sen Luận văn đã nghiên cứu và đưa ra được khung pháp lý về quản lý Nhà nước trong lĩnh vực cho thuê đất đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Tác giả đã phân tích thực trạng quản lý Nhà nước về lĩnh vực cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thuê đất của nước ta, đánh giá điểm mạnh quản lý Nhà nước trong lĩnh vực cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thuê đất được thực hiện ngay từ khi doanh nghiệp có ý định đầu tư tại Việt Nam, hồ sơ thủ tục đầy đủ Nhưng Luận văn chỉ chú ý đến vấn đề quản lý Nhà nước tại khâu công việc cho thuê đất, còn thu nghĩa vụ tài chính về thuê đất thì không đề cập tới

Quá trình tham khảo, tổng hợp tác giả thấy rằng đề tài “ Tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội” chưa được nghiên cứu

Do đó tác giả quyết định lựa chọn để thực hiện

- Giới hạn về quyền sở hữu: là việc có quyền sử dụng đất, nhưng không được quyền mang thửa đất đi bán hoặc cho Đặc biệt, trong trường hợp người được cho thuê đất nếu hết nhu cầu sử dụng đất, chỉ được phép cho thuê ( hoặc chuyển nhượng) tài sản trên đất, người sở hữu đất là người định đoạt việc trao

9

quyền sử dụng đất Chính vì vậy đối với việc cho thuê đất chỉ là hoạt động chuyển giao quyền sử dụng sang người khác mà không làm mất đi quyền sở hữu đất đai

- Quyết định cho thuê đất : là mệnh lệnh định đoạt thửa đất, có tính chất bắt buộc của người sở hữu đất về việc trao quyền sử dụng đất cho người khác

Đối với hoạt động cho thuê đất hình thức quyết định đa phân là bằng văn bản

- Hợp đồng cho thuê đất : là các thoả thuận giữa người sở hữu đất với người được cho thuê đất về không gian, thời gian, quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của hai bên liên quan đến thửa đất cho thuê

- Thửa đất : là phần diện tích đất được giới hạn bởi ranh giới xác định

trên tại thực tế hoặc mô tả trên hồ sơ, như vậy người được cho thuê đất sẽ được nhận đất với ví trí, ranh giới phân định rõ ràng, hoặc được mô tả trên giấy tờ cụ thể và là văn bản không thể thiếu trong hồ sơ thuê đất

1.2.1.2 Các hình thức cho thuê đất

Đất đai được giao cho người sử dụng trên cơ sở qui hoạch, kế hoạch sử dụng đất của Nhà nước và của chính họ Phương pháp giao đất theo các cách chỉ định hoặc tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất Dù thực hiện theo cách nào thì việc giao đất cũng phải theo mục đích sử dụng cụ thể và người sử dụng có quyền và nghĩa vụ của mình Trong đó giao đất với hình thức cho thuê áp dụng đối với đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp, bình đẳng với tất cả các thành phần kinh tế Mặc nhiên người được Nhà nước xem xét cho thuê đất phải thoả mãn các điều kiện về năng lực tài chính, không vi phạm pháp luật

về đất đai

- Cho thuê đất theo cách chỉ định : người có nhu cầu sử dụng đất làm mặt bằng sản xuất kinh doanh phải lập phương án đầu tư phù hợp qui định của địa phương và hợp pháp Hợp pháp ở đây có thể hiểu là hoạt động sản xuất kinh doanh không bị pháp luật cấm hoặc được cấp có thẩm quyền phê

10

duyệt phương án đầu tư sản xuất kinh doanh và nhu cầu sử dụng đất cho phương án được người sở hữu đất xem xét, thẩm định và được chính thức hoá bằng Quyết định, Hợp đồng thuê đất, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, biên bản bàn giao mốc giới hoặc bản đồ qui hoạch thửa đất Các văn bản giao quyền thuê đất được lập theo khuôn mẫu, trong đó ngoài phần căn cứ pháp lý

để ban hành là các nội dung về người được giao quyền sử dụng đất ; diện tích thửa đất với mốc giới cụ thể ; mục đích , thời hạn sử dụng đất ; hình thức nộp tiền thuê đất ( hàng năm hay một lần) ; các qui định về quyền và nghĩa vụ của Người sử dụng đất…

Đồng thời, xác định tiền thuê đất phải nộp cho cả thời hạn thuê đối với Người được thuê đất hình thức trả tiền một lần cho cả thời gian thuê ; hoặc tiền thuê đất phải nộp một năm với Người được thuê đất trả tiền hàng năm

- Cho thuê đất theo cách đấu thầu : người sở hữu đất lập phương án sử dụng đất vào mục đích sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp và phương án tổ chức đấu giá Trong đó nêu rõ các nội dung về diện tích đất sử dụng, thời hạn cho thuê đất, mục đích sử dụng đất, giá cho thuê đất định…Tiến hành buối đấu thấu thông qua đơn vị tư vấn về lĩnh vực đấu thầu Người trúng thầu là người có quyền sử dụng đất thuê trong khoảng thời gian, không gian, mục đích theo phương án của người sở hữu đất Đồng thới có trách nhiệm trả tiền thuê đất theo kết quả trúng thầu

1.2.2 Khái niệm tiền thuê đất

Tiền thuê đất là một khoản nghĩa vụ tài chính mà người được trao quyền sử dụng đất (nói cách khác được cho thuê đất) có trách nhiệm chi trả cho người sở hữu đất Mức chi trả và một số nguyên tắc điều chỉnh mức chi trả là kết quả thoả thuận giữa người sở hữu đất và người được cho thuê đất trên cơ sơ các yếu tố cấu thành gồm : diện tích thửa đất, mục đích sử dụng đất, thời hạn cho thuê đất, giá thuê một mét vuông đất Có hai hình thức trả

11

tiền mà người được Nhà nước cho thuê đất được quyền lựa chọn : trả tiền thuê đất hàng năm hoặc trả tiền một lần cho toàn bộ thời gian thuê Ứng với mỗi hình thức trả tiền là một phương pháp xác định khác nhau

1.3 Chính sách thu tiền thuê đất

1.3.1 Khái niệm về chính sách thu tiền thuê đất

Chính sách thu tiền thuê đất là một trong các chính sách kinh tế - xã

hội, là tổng thể các quan điểm, tư tưởng, các giải pháp và công cụ của người

sở hữu đất ( chủ thể quản lý) sử dụng để tác động lên người được cho thuê đất ( khách thể quản lý) nhằm thực hiện các mục tiêu cho thuê đất

Từ khái niệm trên, tác giả thấy rằng chính sách cho thuê đất trước tiên phải là một chính sách về kinh tế - xã hội Chính sách cho thuê đất là một hành động của người sở hữu đất can thiệp nhằm giải quyết vấn đề ( hoạt động) cho thuê đất đang diễn ra trong đời sống xã hội Chính sách có mục tiêu của người sở hữu đất và có phương thức, công cụ để thực hiện những mục tiêu

1.3.2 Mục tiêu của chính sách thu tiền thuê đất

Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý báu Sử dụng đất đai vào phát triển kinh tế đòi hỏi phải hợp lý, phù hợp với tiến trình phát triển chung, hiệu quả kinh tế và xã hội cao…Do đó chính sách thu tiền thuê đất cũng nhằm các mục tiêu sau:

1.3.2.1 Mục tiêu kinh tế

- Tạo lập nguồn thu từ việc cho thuê đất để chi tiêu Trong đó đối với nhà nước là tạo nguồn thu Ngân sách Nhà nước cho địa phương để chi tiêu vào mục đích phát triển hạ tầng xã hội của địa bàn (điện, đường, trạm, trại), đây cũng chính là tiền đề cho phát triển kinh tế địa phương ; một phần để chi tiêu thường xuyên cho bộ máy quản lý Nhà nước tại địa bàn Ngoài ra, các thành phần kinh tế có mặt bằng phát triển sản xuất kinh doanh, đồng nghĩa với tăng thu Ngân sách Nhà nước từ các khoản thuế phải nộp

12

- Nâng cao hiệu quả sử dụng đất không để đất đai hoang hoá, tối đa hoá khả năng sinh lời của đất đai

- Thông qua chính sách miễn, giảm tiền thuê đất để tháo gỡ khó khăn

về kinh tế cho sản xuất kinh doanh trong một số trường hợp đặc biệt, hỗ trợ trong ưu đãi đầu tư…

1.3.2.2 Mục tiêu xã hội

- Các thành phần kinh tế trong xã hội muốn tổ chức ( hoặc mở rộng) sản xuất kinh doanh, sau vấn đề về vốn là vấn đề mặt bằng Được thuê đất của Nhà nước để thực hiện đó là lý tưởng, bởi số tiền thuê đất phải trả cho nhà nước sẽ nhận được sự bảo hộ cao về pháp lý trong một thời hạn rõ ràng, tương đối ổn định

- Chính sách thu tiền thuê đất điều tiết một phần thu nhập của nhà đầu

tư, đánh giá đúng bản chất chi phí nhà đầu tư phải bỏ ra để sản xuất một đơn

vị hàng hoá, dịch vụ Nhà đầu tư sử dụng đất đai để làm ra lợi nhuận cho mình phải có trách nhiệm trả tiền là hoàn toàn công bằng cả về lý và tình

- Chính sách thu tiền thuê đất hợp lý sẽ kích thích các thành phần kinh

tế bỏ vốn đầu tư cho sản xuất kinh doanh, tạo công ăn việc làm cho xã hội, thu nhập cho người lao động từ đó giải quyết được vấn đề tệ nạn xã hội phát sinh do không có công ăn, việc làm

1.3.3 Nội dung của chính sách thu tiền thuê đất

1.3.3.1.Chính sách xác định tiền thuê đất

Chính sách xác định tiền thuê đất bao gồm :

- Các quy định liên quan đến xác định đơn giá thuê đất và điều chỉnh đơn giá thuê đất

- Các qui định liên quan đến xác định diện tích phải nộp tiền thuê đất

- Các qui định liên quan đến xác định tiền thuê đất

13

1.3.3.2 Chính sách miễn giảm tiền thuê đất

Chính sách miễn giảm tiền thuê đất bao gồm :

- Các qui định liên quan đến miễn tiền thuê đất

- Các qui định liên quan đến giảm tiền thuê đất

1.4 Tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế

1.4.1 Khái niệm tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế

Tổ chức thực thi chính sách kinh tế - xã hội là quá trình biến các chính sách thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy Nhà nước, nhằm hiện thực hoá mục tiêu chính sách đề ra

Với cách tiếp cận này thì tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất tại cục thuế là quá trình biến chính sách thu tiền thuê đất trên địa bàn tỉnh, thành phố thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy của cục thuế, nhằm hiện thực hoá mục tiêu chính sách thu tiền thuê đất đề ra

1.4.2 Quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế

Quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế được chia thành các giai đoạn như sau :

14

Bảng 1.1 Quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế

Giai đoạn 1 :Chuẩn bị triển khai chính sách thu tiền thuê đất

Quyết định cơ cấu tổ chức thực thi chính sách

Lập kế hoạch triển khai chính sách

Ra văn bản triển khai chính sách

Tổ chức tập huấn triển khai chính sách

Giai đoạn 2 :Chỉ đạo thực thi chính sách thu tiền thuê đất

Truyền thông chính sách

Tổ chức thực hiện các kế hoạch đã đề ra

Phối hợp hoạt động thực thi chính sách thu tiền thuê đất trên địa bàn

Phát triển hệ thống cung cấp dịch vụ, hỗ trợ

Giai đoạn 3 : Kiểm soát sự thực thi chính sách thu tiền thuê đất

Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi

Giám sát, đánh giá sự thực hiện chính sách

Điều chỉnh chính sách

Đưa ra các sáng kiến hoàn thiện, đổi mới chính sách

Nguồn : Tác giả tổng hợp dựa trên giáo trình chính sách kinh tế - xã

hội, Đại học kinh tế quốc dân

1.4.2.1 Chuẩn bị triển khai chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế:

Giai đoạn đầu tiên của quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất trên địa bàn tỉnh, thành phố của cục thuế, gồm 4 bước sau

a Xây dựng cơ cấu tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất

Xây dựng bộ máy tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất là việc xây dựng được cơ cấu, tổ chức bộ máy, chức năng nhiệm vụ của từng bộ phận

15

trong quá trình tổ chức thực thi chính sách, cũng như tìm kiếm, lựa chọn nhân

sự phù hợp cho việc tổ chức thực hiện chính sách này

b.Lập các kế hoạch triển khai chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế

Ngay sau khi văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách thu tiền thuê đất của cơ quan cấp bộ, cục thuế tiến hành lập kế hoạch triển khai thực hiện theo các nội dung công việc sau :

- Kế hoạch tuyên truyền, phổ biến chính sách : đây là tiền đề cho tổ chức thực thi chính sách Nội dung gồm thời gian, địa điểm, danh mục cơ quan truyền thông, nội dung tuyên truyền chung ; thời gian, số lượng đơn vị, người và buổi tập huấn phổ biến chính sách Nhiệm vụ của từng đơn vị, từng cấp thuộc ngành thuế phải thực hiện trong công tác tuyên truyền

-Kế hoạch xây dựng văn bản hướng dẫn thực hiện : nội dung hướng dẫn, thời gian hoàn thành

- Kế hoạch tiếp nhận hồ sơ thuê đất, lên sổ theo dõi người sử dụng đất : số lượng hồ sơ thuê đất tương ứng với số lượng thửa đất, đơn vị chuyển giao, số lượng người sử dụng đất chi tiết từng chi cục thuế

- Kế hoạch thu nộp tiền thuê đất : thời gan hoàn thiện công tác tính toán, thời gian phát hành thông báo thu, thời gian đôn đốc thu nộp ; số tiền thuê đất dự kiến thông báo, đôn đốc và thu được ; tổng hợp, quyết toán và báo cáo kết quả với cấp trên

- Kế hoạch điều chỉnh đơn giá thuê đất : số lượng người sử dụng đất thuộc diện điều chỉnh đơn gía thuê đất, thời gian thực hiện điều chỉnh bao gồm : thời gian chi cục thuế hoàn tất việc thu thập thông thửa đất, thời gian hoàn thành công tác nhập liệu và ban hành thông báo đơn giá thuê đất kỳ ổn định mới, thời gian họp với các Sở, Ngành để xem xét các trường hợp đặc thù

- Kế hoạch giảm tiền thuê đất : sự kiến số người sử dụng đất thuộc đối tượng, số lượng diện tích đất và số tiền dự kiến miễn, giảm và giảm trừ

16

c Ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện

Các chính sách của Nhà nước, của các Bộ và của UBND tỉnh, thành phố liên qua đến thu tiền thuê đất được cục thuế cụ thể hoá bằng các văn bản hướng dẫn thực hiện Cục thuế ban hành văn bản hướng dẫn tuân thủ đúng qui định về thẩm quyền, Luật ban hành văn bản, thường là những văn bản hướng dẫn quy trình tổ chức thực hiện và giải quyết một số trường hợp đặc thù, gồm :

- Văn bản hướng dẫn tổ chức triển khai thực hiện chính sách thu tiền thuê đất nội bộ ngành ; Trả lời vướng mắc của các chi cục thuế

- Văn bản báo cáo cấp trên, UBND tỉnh, thành phố giải quyết đối với các trường hợp đặc thù phát sinh trên địa bàn thuộc thẩm quyền cấp trên hoặc UBND tỉnh, thành phố quyết định Báo cáo và đề xuất giải pháp triển khai thực hiện, xử lý chuyển tiếp trong trường hợp nội dung của chính sách mới và

cũ có thay đối ảnh hưởng đến quyền lợi, nghĩa vụ của người sử dụng đất ;

- Văn bản phối hợp với các Sở, Ngành thuộc thành phố về quy trình phối hợp, giải quyết một số trường hợp đặc thù, xác minh thông tin về thửa đất thuê, người sử dụng đất, kết quả thẩm định dự án đầu tư, thẩm định nhu cầu sử dụng đất hình thức thuê đất phải trả tiền thuê đất

- Văn bản gửi người sử dụng đất phải trả tiền thuê đất : thông báo đơn giá , thu nộp tiền thuê đất, nợ tiền thuê đất và tiền chậm nộp, thông báo miễn, giảm, hoàn trả và trả lời vướng mắc

d Tập huấn chính sách thu tiền thuê đất

Để chính sách của Nhà nước đi vào cuộc sống, công tác tổ chức thực thi chính sách của cơ quan thuế thuận lợi nhận được sự đồng thuận, chấp hành tốt, việc tổ chức tập huấn chính sách cho cán bộ thuế cần phải được thực hiện một cách kỹ càng Mục tiêu của tập huận là giúp cán bộ thuế phải hiểu trách

- Hướng dẫn nghiệp vụ tính toán xác định giá đất, đơn giá thuê đất, tiền thuê đất thu một năm, tiền thuê đất được miễn, giảm, giảm trừ…

- Phổ biến quy trình thu nộp, quy trình kế thu, quy trình quản lý nợ và cưỡng chế nợ, quy trình giải quyết miễn, giảm, quy trình thông báo và điều chỉnh đơn giá thuê đất trong nội bộ ngành thuế

1.4.2.2 Chỉ đạo thực hiện chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội

Đây là quá trình chuyển hoá chính sách thu tiền thuê đất vào thực tế đời sống xã hội Công tác chỉ đạo gồm các nội dung :

a.Truyền thông chính sách thu tiền thuê đất

Đây là hoạt động khởi nguồn cho thành công của quá trình triển khai, nên đặc biệt quan trọng Nhận thức, hiểu biết về chính sách phải được thông suốt từ người sử dụng đất để đồng thuận chấp hành, chính quyền các cấp để ủng hộ triển khai, các sở, ngành để phối hợp

- Người sử dụng đất được tuyên truyền về các quy định của chính sách thu tiền thuê đất Cách xác định giá đất, đơn giá thuê đất và tiền thuê đất phải nộp của cơ quan Nhà nước Các trường hợp được miễn, giảm, giảm trừ tiền thuê đất thu một năm Thủ tục, hồ sơ, trình từ thu nộp Ngân sách Nhà nước, miễn, giảm tiền thuê đất, trừ tiền bồi thường giải phóng mặt bằng, tiền sử dụng đất đã

18

nộp Ngân sách Nhà nước vào tiền thuê đất phải nộp Chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm, thẩm quyền của chính quyền các cấp, các cơ quan quản lý Nhà nước liên quan đến chính sách thu tiền thuê đất Địa chỉ cơ quan thuế tiếp nhận thông tin thửa đất thuê, quản lý thu, hồ sơ đề nghị miễn, giảm…

Công tác tuyên truyền được thực hiện bằng nhiều hình thức : tuyên truyền thông qua các cơ quan, phương tiện truyền thông, tuyên truyền bằng tổ chức tập huấn chính sách, tuyên truyền bằng niêm yết chính sách tại bộ phận một cửa của cơ quan thuế, các trang web ngành, địa phương…Thời gian tuyên truyền ngay khi chính sách có hiệu lực thi hành

Nội dung tuyền truyền được soạn thảo công phu, thích hợp với từng hình thức tuyên truyền Bao quát đáp ứng nhu cầu của đối tượng cần tuyên truyền, đặc biệt là người sử dụng đất, không dàn trải, lan mai Dễ nhỡ, dễ hiểu

là yêu cầu tiên quyết

b.Tổ chức thực hiện các kế hoạch triển khai thực thi chính sách thu tiền thuê đất

Là khâu hiện thực hoá chính sách, thực hiện trên cơ sở đa số các đối tượng tham gia đã hoàn toàn sẵn sàng Các bộ phận thuộc bộ máy tổ chức thực thi chính sách đồng loạt hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ được giao, nội dung các kế hoạch đề ra, đảm bảo tiến độ hoàn thành Từng khâu, từng bộ phận trong quá trình tổ chức thực thi chính sách phải nhịp nhàng, phối hợp ăn khớp và liên kết chặt chẽ với nhau Cụ thể :

- Lãnh đạo chỉ đạo các đơn vị liên quan bám sát kế hoạch để tổ chức thực hiện

- Các phòng thuộc cục thuế tổ chức thực hiện các kế hoạch về tuyên truyền, kế hoạch về văn bản hướng dẫn thực hiện, xin ý kiến chỉ đạo của cấp trên

và UBND thành phố đối với trường hợp đặc thù, xử lý chuyển tiếp ( nếu có)

- Cán bộ thuế có vai trò quyết định sự thành công quá trình tổ chức thực thi chính sách Là những người trực tiếp tiếp cận với người sử dụng đất

19

thuộc địa bàn quản lý để thực hiện các kế hoạch : quản lý người sử dụng đất, thu nộp Ngân sách, miễn, giảm, giảm trừ tiền thuê đất, điều chỉnh đơn giá thuê đất…

Đôi khi trong quá trình triển khai, các kế hoạch được các bộ phận chủ động trao đổi , điều chỉnh để phù hợp với thực tế phát sinh và đạt hiệu quả cao nhất

c Phối hợp hoạt động

Các hoạt động trong xã hội thường rất phong phú, trong đó có hoạt động sử dụng đất làm mặt bằng sản xuất kinh doanh Chính sách nhà nước luôn luôn trong tình trạng điều chỉnh không hết, không kịp thời các hoạt động phát sinh Cái khó của tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất tại địa phương là xử lý các hoạt động, các căn cứ xác định tiền thuê đất thu của người sử dụng đất, trong ranh giới giữa cái đúng và cái sai, cái đã qui định và cái chưa qui định, giải quyết nhu cầu về quyền lợi của người sử dụng đất…Cơ quan thuế không thể giải quyết được

Từ lý do trên, hoạt động phối hợp với các sở, ngành thuộc tỉnh, thành phố là không thể thiếu được trong quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế Hoạt động phối hợp theo nội dung thuộc về chức năng, nhiệm vụ :

- Phối hợp với sở tài nguyên và môi trường các nội dung : thông tin hoạt động cho thuê đất ( gồm người được cho thuê đất, địa chỉ thửa đất, diện tích, thời gian, mục đích sử dụng thửa đất), xác định giá đất để tính đơn giá thuê đất, điều chỉnh nghĩa vụ về tiền thuê đất của người sử dụng đất, miễn, giảm, giảm trừ tiền thuê đất thu một năm và giải quyết các thắc mắc của người sử dụng đất, thẩm định nhu cầu sử dung đất

- Phối hợp với sở tài chính : về xây dựng tỷ lệ % tính đơn giá thuê đất,

hệ số điều chỉnh giá đất, số tiền bồi thường giải phóng mặt bằng, tiền sử dụng

20

đất đã nộp Nhà nước được trừ vào tiền thuê đất phải nộp của người sử dụng đất, thẩm định giá đất để tính tiền thuê đất trả một lần cho thời gian thuê, tính đơn giá thuê đất

- Phối hợp với sở xây dựng, sở kế hoạch - đầu tư, sở giáo dục, sở y tế,

sở văn hoá - thể thao, sở công thương về điều kiện và thời gian miễn tiền thuê đất do đang trong thời gian xây dựng cơ bản, thuộc danh mục ưu đãi( đặc biệt

ưu đãi) đầu tư, dự án thuộc lĩnh vực xã hội hoá Thẩm định dự án đầu tư

Như vậy để đạt mục tiêu thu đúng, thu đủ, thu sát phát sinh tiền thuê đất, đảm bảo tính công bằng của chính sách, cục thuế phải phối hợp với hầu hết các sở, ngành thuộc thành phố, khối lượng công việc khá lớn Nếu hoạt động phối hợp không tốt sẽ làm ngừng một khâu trong quá trình tổ chức thực thi chính sách, thậm trí sẽ dẫn đến khiếu nại, khiếu kiện của người sử dụng đất

d Phát triển hệ thống cung cấp dịch vụ hỗ trợ người sử dụng đất

Theo các nội dung đã trình bày ở trên cho thấy, chính sách thu tiền thuê đất là một trong hoạt động quản lý tài chính về đất đai của Nhà nước Số tiền thuê đất người sử dụng đất trả cho Nhà nước là một khoản chi phí sản xuất kinh doanh, thuộc về nghĩa vụ của họ Để giảm thiểu chi phí thực hiện nghĩa

vụ cho người nộp thuế, cục thuế phát triển các dịch vụ hỗ trợ sau :

- Dịch vụ cung cấp hồ sơ thông qua mạng điện tử

- Hỗ trợ nộp tiền thuê đất qua ngân hàng

- Hỗ trợ người sử dụng đất giải quyết các vướng mắc

- Hỗ trợ xác nhận số tiền thuê đất đã nộp Ngân sách

- Hỗ trợ người sử dụng đất thiết lập văn bản và hồ sơ đề nghị miễn, giảm, giảm trừ tiền thuê đất

1.4.2.3 Kiểm soát sự thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế

Là hoạt động không thể thiếu nhằm đảm bảo mỗi khâu công việc, mỗi

bộ phận, mỗi đơn vị thực thi chính sách thu tiền thuê đất đảm bảo theo quy

bộ phận này với bộ phận kia)

Cách kiểm soát quan trọng nữa là chính là phản ứng của người sử dụng đất đối với hoạt động thực thi chính sách của cơ quan thuế Hoạt động kiểm soát việc tổ chức thực thi chính thu tiền thuê đất gồm một số nội dung sau : a.Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi

Tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất phải thực hiện nhiều công việc, liên quan đến người sử dụng đất, đến nhiều cơ quan quản lý Nhà nước,

vì vậy cần vận hành hệ thống thông tin phản hồi để kịp thời nắm bắt khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn Từ đó mới đưa ra được những giải pháp giải quyết phù hợp Nguồn thông tin có thể lấy :

-Đầu tiên là từ người sử dụng đất, vì họ là đối tượng điều chỉnh của chính sách Chi phí tiền thuê đất trả cho Nhà nước là một khoản chi cố định người sử đất phải bỏ ra, không phụ thuộc vào giá bán sản phẩm, hàng hoá hay dịch vụ cung cấp, tinh trạng bán được hay không bán được Kết cấu trong giá thành nên ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ Do đó về bản chất là Nhà nước đã điều tiết bớt một phần thu nhập của họ, đánh vào túi tiền của họ Vì vậy người sử dụng đất sẽ không ngần ngại thông tin về các nội dung không thoả đáng, không phù hợp thực tế, đạo lý, không đúng qui định của chính sách, cũng như của đơn vị, cá nhân trực tiếp thực thi chính sách

- Thông tin từ cấp dưới : Cục thuế có thể kiểm soát được hoạt động thực thi chính sách tại cấp chi cục thuế thông qua chế độ báo định kỳ tháng,

22

quý, năm, báo cáo chuyên đề do các đội thuế lập Sự logic hay biến động của

số liệu trong các báo cáo phản ánh phần nào tình trạng tổ chức thực hiện của đơn vị

-Thông qua các kết luận thanh tra, kiểm tra của cơ quan chuyên ngành liên quan đến lĩnh vực đất đai, ưu đãi ( đặc biệt ưu đãi) đầu tư, quá trình thưc hiện dự án đầu tư… và các kết luận thanh kiểm tra của cơ quan thanh tra, kiến nghị kiểm toán của cơ quan, đơn vị kiểm toán cũng giúp Cục thuế đánh giá quá trình tổ chức thực thi chính sách đúng hay chưa đúng quy định của Nhà nước

- Thông qua phản ánh của các đơn vị báo chí, truyền thông, mạng xã

hội Kênh thông tin này khá cần thiết bởi độ nhạy bén, khả năng truyền thông tin nhanh chóng cho việc giám sát của Cục thuế

Bảng 1.2 Một số nội dung cần kiểm soát sự thực thi chính sách thu tiền

Phải thực hiện Kết quả thực hiện

1 Quản lý đối tượng 1.1 Số lượng Người sử dụng đất 1.2 Số lượng thửa đất phải thu tiền

thuê đất 1.3 Số lượng m2 phải thu tiền thuê đất

2 Quản lý thu, nộp tiền thuê đất 2.1 Số ghi thu một năm

2.2 Số giảm trừ số ghi thu

+Số được miễn +Số được giảm + Số được trừ 2.3 Số tiền Người sử đất đã nộp

4 Điều chỉnh đơn giá thuê đất

( số lượng thửa đất)

5 Quản lý và cưỡng chế nợ 5.1 Số tiền nợ

5.2 Số tiền chậm nộp 5.3 Các biện pháp đã áp dụng 5.4 Số thông báo thu

Nguồn : Tổng hợp của tác giả

Các nội dung kiểm soát nêu trên được cập nhật thông tin định kỳ tháng, quý, năm thông qua cá nguồn thông tin nêu trên, báo cáo chi tiết tới từng Người sử dụng đất, địa bàn xã, phường của cấp chi cục thuế và cơ sở dữ liệu của chính lưu giữ tại Cục thuế

b.Giám sát sự thực hiện chính sách thu tiền thuê đất trên địa bàn

Cũng thông qua việc xây dựng hệ thống thông tin, tạo ra các báo cáo định kỳ giúp cho cục thuế tổ chức tốt công tác giám sát theo các nội dung :

- Giám sát việc tuân thủ chính sách : là nội dung trọng yếu trong hoạt động giám sát của cục thuế

- Giám sát tiến độ thực hiện kế hoạch đã đặt ra : Việc giám sát thực tế triển khai chính sách so với kế hoạch giúp nâng cao tính tuân thủ chính sách của cả cơ quan Nhà nước và người sử dụng đất

24

- Giám sát các nội dung chính sách : để kịp thời uốn nắn các trường hợp thực hiện chưa đúng, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tổng hợp tác động của chính sách

c.Đánh giá sự thực thi chính sách thu tiền thuê đất

Là việc tính toán xác định hiệu quả, tác động của thực thi chính sách đến đời sống kinh tế, xã hội trên địa bàn tỉnh, thành phố Đánh giá thực hiện trên các tiêu chí về tính hiệu lực, tính công bằng và tính bền vững của chính sách Trong đó :

-Tính hiệu lực : là so sánh kết quả đạt được với mục tiêu chính sách đề

ra Các tiêu chí đánh giá gồm :

+Số tiền thuê đất thu được cho Ngân sách Nhà nước để đánh giá mục tiêu tạo lập nguồn thu bền vững cho Nhà nước

+Số thửa đất, người sử dụng đất, số m2 đất phải thu tiền thuê đất, thông qua đó đánh giá được mục tiêu về nâng cao hiệu quả của đất đai, mục tiêu phát triển kinh tế

+Số tiền thuê đất, số người sử dụng đất, số thửa đất… đã được giải quyết miễn, giảm, giảm trừ mục tiêu hỗ trợ sản xuất kinh doanh của Nhà nước

Để đánh giá mục tiêu xã hội còn cần có sự tham gia hỗ trợ của các cơ quan quản lý Nhà nước khác Tuy nhiên không phải tất cả các mục tiêu đều đạt được như mong muốn

-Tính công bằng : là việc so sánh các trường hợp sử dụng đất trên cùng một địa bàn với cùng một mục đích, quy mô như nhau ; hay cùng một mục đích sử dụng trên các địa bàn quận, huyện khác nhau ; giữa các thành phần kinh tế với nhau ; giữa các thời điểm khác nhau Chủ yếu nghiên cứu quyền

và nghĩa vụ của người sử dụng đất có tương đồng, phù hợp với khả năng sinh lời, thực tiễn không

25

Để thực hiện được cục thuế phải tiến hành khảo sát, tổng hợp, phân tích

số liệu chi tiết từng căn cứ tính tiền thuê đất, tình huống cụ thể…Và thông tin phản hồi của người sử dụng đất về chính sách

-Tính bền vững : là kiểm chứng sự đồng thuận của xã hội về chính sách Sự đồng thuận của xã hội cũng chính là chứng minh cho tính hiệu lực và tính công bằng của chính sách Mặc dù chính sách thu tiền thuê đất chỉ điều chỉnh ở một nhóm người trong xã hội, nhưng lại tác động khá lớn vào phát triển sản xuất kinh doanh của đất nước Chính sách thu tiền thuê đất qui định nhiều nội dung, nên không thể tránh khỏi đâu đó còn khiếm khuyết cần điều chỉnh bổ sung để ngày các tốt hơn, bền vững hơn

c Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách thu tiền thuê đất

Cơ quan thuế là đơn vị quản lý Nhà nước tiếp cận với người sử dụng đất trong suốt thời hạn Nhà nước cho thuê đất Qua đánh giá thực thi chính sách, ý kiến, nguyện vọng của người sử dụng đất rút ra được điểm mạnh của chính sách, các khiếm khuyết của chính sách thu tiền thuê đất, Luật và các chính sách khác liên quan Xây dựng phương án, báo cáo, đề xuất tháo gỡ là việc làm thường xuyên của cục thuế Chính từ những hoạt động này, vị thế của cục thuế đối với người sử dụng đất, chính quyền các cấp được nâng lên ; chính sách thực sự đi vào cuộc sống Trật tự trong quản lý đất đai được hình thành và bền vững

1.4.3 Các điều kiện để tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế thành công

Để tổ chức thực thi thành công chính sách thu tiền thuê đất trên địa bàn tỉnh, thành phố, cục thuế cần phải có các điều kiện sau :

- Có khung pháp lý gồm : chính sách thu tiền thuê đất, chính sách quản lý thu …tối ưu nhất, cụ thể dễ hiểu - dễ làm - dễ thực hiện

- Người sử dụng đất đồng thuận với chính sách thu tiền thuê đất và cách tổ chức thực thi chính sách của cục thuế

1.4.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến của tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế

Ngoài các điều kiện đảm bảo sự thành công trong tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế nêu trên, còn một số nhân tố khác ảnh hưởng đến tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế như :

- Nền chính trị ổn định : nền chính trị thế giới nói chung và trong nước nói riêng ổn định tạo sự yên tâm đầu tư ( đầu tư mở rộng) sản xuất kinh doanh của nhà đầu tư, tăng nhu cầu sử dụng đất, dẫn đến tăng nguồn thu và số thu tiền thuê đất

- Nền kinh tế ổn định : kinh tế thế giới đang phát triển theo hướng toàn cầu hoá, do đó sự ổn định ở đây bao gồm cả kinh tế trong và ngoài nước Nếu nền kinh tế với tộc độ tăng trưởng ổn định, hợp lý , cơ cấu nền kinh tế phù hợp với nhu cầu xã hội….dẫn đến sản xuất phát triển, nhu cầu sử dụng đất tăng, khả năng thanh khoản của nền kinh tế đảm bảo là những yếu tố vô cùng thuận lợi cho công tác thu của cục thuê, ngược lại nền kinh tế suy thoái, sản xuất đình trệ, hàng hoá tôn kho, tinh thanh khoản của nền kinh tế thấp…là tác động bất lợi cho công thu của cục thuế

- Năng lực sản xuất kinh doanh của người sử dụng đất : một nhà đầu tư

có năng lực tốt,tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh tốt, sản phẩm hàng hoá tiêu thụ được trên thị trường…như vậy chi phí sản xuất kinh doanh trong đó

27

có chi phí tiền thuê đất đã được xã hội chấp nhận, nhà đầu tư có khả năng tài chính để thanh toán tiền thuê đất cho Nhà nước là tác động tích cực cho tổ chức thu của cục thuế Năng lực sản xuất kinh doanh của nhà đầu tư không tốt

có tác động ngược lại, đặc biệt với công tác tổi chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế

- Ngoài ra các tác động của văn hoá, tập quán, tôn giáo…trong quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất nếu nghiên cứu kỹ các yếu

tố này để tổ chức thực thi phù hợp hiệu quả đạt được sẽ cao hơn so với không nghiên cứu…

Sự quyết tâm của lãnh đạo cục thuế

Nền hành chính mạnh

Sự đồng thuận của Người sử dụng đất và xã hội XH

Chính sách tối ưu

Đạt được mục đích của chính sách

-Tạo nguồn thu cho Ngân sách

-Nâng cao hiệu quả

sử dụng đất đai -Đáp ứng nhu cầu về đất để SXKD

-Công bằng trong sử dụng đất

-Kích thích SXKD phát triển, tạo công

ăn việc làm

Đạt được mục tiêu của chính sách

-Đảm báo số thu Ngân sách

-Chống thất thu ngân sách

-Tăng cường tính tuân thủ

-Quản lý được người được cho thuê đất

-Tạo điều kiện thuận lợi cho người được cho thuê đất

Quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế

Chỉ đạo thực hiện

Chuẩn bị triển khai chính sách

Kiểm soát thực hiện chính sách

29

2.2 Quy trình nghiên cứu

Nghiên cứu lý thuyết, các công trình nghiên cứu có liên quan để xác định khung nghiên cứu về tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê

đất của cục thuế

Thu thập tài liệu liên quan đến chính sách thu tiền thuê đất và các quy định về tổ chức thực thi chính sách của Cục thuế Hà Nội Thu thập dữ liệu thứ cấp về các hoạt động tổ chức thực thi chính sách và kết quả thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội giai đoạn từ