Đề xuất kiến nghị các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu trong thời gian tới tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang.. Đề tài tập trung phân
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng luận văn: “Công tác chống kinh doanh hàng
nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang” Là do chính tôi
thực hiện, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Thùy Anh Mọi số liệu trong luận văn là trung thực và chưa được sử dụng bảo vệ bất cứ một
công trình khoa học nào
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ trong việc thực hiện luận văn này đều đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc
Hà Nội,ngày tháng năm 2015
Tác giả luận văn
Phạm Thị Hương
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Tôi xin gửi lời chân thành cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Kinh
tế, Đại học Quốc gia, Khoa Kinh tế Chính trị, các thầy cô giáo đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và hoàn thành luận văn này
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô hướng dẫn TS Nguyễn Thùy Anh đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn tới đồng chí Nguyễn Đình Thiệp Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang đã chỉ đạo các phòng ban và các đội trực thuộc Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang giúp đỡ tôi trong quá trình làm luận văn
Tôi xin chân thành cảm ơn tới Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang, Phòng tổ chức hành chính, Phòng pháp chế, Phòng nghiệp vụ tổng hợp Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang Các đồng chí Đội trưởng các Đội Quản lý thị trường số 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11, và Đội cơ động đã tạo điều kiện và nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình theo dõi thu thập số liệu cho bản luận văn
Tôi xin tỏ lòng biết ơn chân thành tới cơ quan, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thiện luận văn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2015
Tác giả luâ ̣n văn
Phạm Thị Hương
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN i
DANH MỤC BẢNG ii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ iii
MỞ ĐẦU 1
Chương 1 5
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ KHÁI QUÁT CHUNG CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU TRANH 5
CHỐNG KINH DOANH HÀNG NHẬP LẬU 5
1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 5
1.2 Cơ sở lý luận về hàng nhập lậu và công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu 6
1.2.1 Khái niệm hàng nhập lậu 6
1.2.2 Đặc điểm, hoạt động kinh doanh hàng nhập lậu 7
1.2.3 Tác hại của hoạt động kinh doanh hàng nhập lậu 9
1.2.4 Tầm quan trọng của công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu 13
1.2.5 Quan điểm của Đảng, Nhà nước và chính sách, pháp luật về đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu 14
1.3 Cơ sở thực tiễn về công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu 16
1.3.1 Một số bài học kinh nghiệm trong công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu ở nước ta 16
1.3.2 Kinh nghiệm đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu ở Chi cục Quản lý thị trường ở một số địa phương 17
1.3.3 Rút ra bài học kinh nghiệm cho Hà Giang 25
Trang 6Chương 2 28
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28
2.1 Câu hỏi nghiên cứu 28
2.2 Phương pháp nghiên cứu 28
2.2.1 Phương pháp luận 28
2.2.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể: 28
2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 30
Chương 3 32
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐẤU TRANH CHỐNG KINH DOANH HÀNG NHẬP LẬU TẠI CHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TỈNH HÀ GIANG 32
3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 32
3.1.1 Đặc điểm cơ bản của tỉnh Hà Giang 32
3.1.2 Khái quát chung về Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang 36
3.2 Thực trạng công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang giai đoạn 2011-2013 52
3.2.1 Quan điểm, chủ trương của Chi cục QLTT tỉnh Hà Giang trong công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu 52
3.2.2 Công tác tuyên truyền 53
3.2.3 Công tác đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ chống kinh doanh hàng nhập lậu 55
3.2.4 Công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm 56
3.2.5 Công tác trang bị cơ sở vật chất, cơ sở dữ liệu phục vụ công tác chống hàng nhập lậu 59
3.3 Đánh giá công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang 61
3.3.1 Những thuận lợi và những mặt đã đạt được 61
3.3.2 Những khó khăn, tồn tại 62
Trang 7Chương 4 67
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO 67
CÔNG TÁC ĐẤU TRANH CHỐNG KINH DOANH HÀNG NHẬP LẬU 67 CỦA CHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TỈNH HÀ GIANG 67
4.1 Xu hướng kinh doanh hàng nhập lậu 67
4.2 Quan điểm và phương hướng, nhiệm vụ của công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu trong những năm tới 68
4.2.1 Quan điểm 68
4.2.2 Phương hướng, nhiệm vụ 68
4.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang 70
4.3.1 Mô ̣t số giải pháp chung 70
4.3.2 Một số giải pháp cụ thể đối với Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang 72 4.4 Đề xuất, kiến nghị 73
4.4.1 Đối với Chính phủ, các Bộ ngành trung ương 73
4.4.2 Đối với UBND tỉnh Hà Giang 74
KẾT LUẬN 75
TÀI LIỆU THAM KHẢO 78
Trang 8DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
Stt Từ viết tắt Nguyên nghĩa
3 NN và PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
6 VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm
Trang 9DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Cơ cấu lao động theo giới tính - trình độ - độ tuổi 45 Bảng 3.2 Biên chế số lƣợng công chức QLTT tại các đơn vị 48 Bảng 3.3 Kết quả xử lý vi phạm về hàng nhập lậu theo đơn vị giai đoạn
2011 - 2013 57
Trang 10DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
BIỂU ĐỒ
Biều đồ 3.1 Cơ cấu lao động theo độ tuổi năm 2013 48
SƠ ĐỒ
Sơ đồ 3.1: Tổ chức bộ máy quản lý của Chi cục Quản lý thị trường 38
Sơ đồ 3.2: Sơ bộ quy trình kiểm tra, xử lý hàng nhập lậu của lực lượng Quản
lý thị trường 57
Trang 11MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Chống kinh doanh hàng nhập lậu luôn là mối quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới Tệ nạn kinh doanh hàng hóa nhập lậu ở nước ta trong những năm gần đây có nhiều diễn biến phức tạp và đang là một trong những trở ngại lớn trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Ở Việt Nam trong những năm gần đây, lợi dụng chính sách mở cửa hội nhập về kinh tế và sự bất cấp trong cơ chế, chính sách pháp luật, các hoạt động kinh doanh hàng nhập lậu có chiều hướng gia tăng và ngày càng diễn biến phức tạp, tinh vi khó kiểm soát Hàng nhập lậu có mặt ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội với mẫu mã đa dạng, phong phú và công nghệ, kỹ thuật sản xuất ngày càng tinh vi hiện đại Hàng nhập lậu đã và đang là nguy cơ gây thiệt hại lớn đối với nền sản xuất, tác động tiêu cực đến quá trình sản xuất, kinh doanh của Doanh nghiệp và lợi ích người tiêu dùng, tác động tiêu cực đến mọi mặt Chính vì vậy, Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng lĩnh vực đấu tranh phòng chống kinh doanh hàng nhập lậu và đề ra chủ trương, chính sách để ngăn chặn, phòng ngừa tệ nạn này
Hà Giang là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam Phía Đông giáp tỉnh Cao Bằng, phía Tây giáp tỉnh Yên Bái và Lào Cai, phía Nam giáp tỉnh Tuyên Quang phía Bắc giáp nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Tỉnh Hà Giang trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội thì cũng có mặt trái của kinh tế thị trường, tình hình kinh doanh hàng hóa nhập lậu trên địa bàn tỉnh Hà Giang có xu hướng gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp
Trước tình hình đó, thực hiện sự chỉ đạo của Chính phủ, các bộ ngành Trung ương, chỉ đạo của Tỉnh Ủy, UBND tỉnh Hà Giang, lực lượng Quản lý thị trường đã thường xuyên duy trì và đẩy mạnh công tác kiểm tra, kiểm soát, đấu tranh chống các hành vi kinh doanh hàng lậu góp phần tích cực vào việc lành mạnh thị trường, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Tuy nhiên, do
Trang 12nhiều lý do khách quan và chủ quan, công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu trong những năm qua tuy đã đạt được những kết quả đang khích lệ xong vẫn còn không ít khó khăn, tồn tại nên chưa ngăn chặn được triệt để những hành vi kinh doanh hàng nhập lậu trên thị trường tỉnh Hà Giang
Xuất phát từ những vấn đề trên, trong quá trình công tác tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Hà Giang, từ những thực tế của công việc chuyên môn
quản lý thị trường, tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: "Công tác chống kinh
doanh hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang”
2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục tiêu nghiên cứu chung
Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu của lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang, đề tài
đề xuất giải pháp nhằm tăng cường công tác này tại Quản lý thị trường tỉnh
Hà Giang, góp phần vào việc ổn định thị trường, thúc đẩy sự phát triển thương mại, kinh tế xã hội tỉnh Hà Giang
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Đánh giá được tổng quan về hàng nhập lậu, nêu ra tác hại của hàng nhập lậu
và các nguyên nhân của hoạt động kinh doanh hàng nhập lậu ở nước ta hiện nay
Phân tích làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu trong giai đoạn 2011 – 2013 Những tác động đến kết quả đã làm được của công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu, khó khăn, tồn tại và hạn chế trong công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang
Đề xuất kiến nghị các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu trong thời gian tới tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang
2.3 Mục tiêu riêng
Đề tài nghiên cứu hệ thống hóa những vấn đề lý luận về hàng lậu, các quy định, chính sách pháp luật của Nhà nước liên quan đến hoạt động kinh doanh hàng
Trang 132.3.3.Đề xuất giải pháp, kiến nghị
Đề xuất những giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu, góp phần vào việc ổn định thị trường, thúc đẩy sự phát triển thương mại, kinh tế xã hội của tỉnh Hà Giang
3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang trong giai đoạn 2011-2013
4 Phạm vi nghiên cứu
4.1 Phạm vi về nội dung
Do vấn đề kinh doanh hàng nhập lậu bao trùm tương đối rộng, nên đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu chủ yếu trong phạm vi của tỉnh Hà Giang Đề tài tập trung phân tích thực trạng công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý đối với các hoạt động kinh doanh hàng nhập lậu, các yếu tố ảnh hưởng đến công tác đấu tranh kinh doanh hàng nhập lậu của lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang, từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản
lý Nhà nước về kinh doanh hàng nhập lậu, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy phát triển kinh tế, thu hút đầu tư và bảo vệ đảm bảo công bằng trong kinh doanh
4.2 Phạm vi về không gian
Đề tài được nghiên cứu tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang
4.3 Phạm vi về thời gian
Số liệu nghiên cứu về kết quả công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý về hành
vi kinh doanh hàng nhập lậu trên địa bàn tỉnh Hà Giang giai đoạn 2011 - 2013
Trang 14Đề tài nêu bật tầm quan trọng của công tác quản lý nhà nước đối với nền kinh tế thị trường, làm vai trò trách nhiệm, tầm quan trọng của lực lượng Quản lý thị trường đối với công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu trong gia đoạn hiện nay
Đề tài đưa ra được các giải pháp mới cho công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu trên địa bàn tỉnh Hà Giang và có thể mở rộng ra các tỉnh bạn hoặc phạm vi cả nước
6 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn này bao gồm 4 chương:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và khái quát chung cơ sở
lý luận thực tiễn về công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập
lậu tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang
Chương 4: Một số giải pháp tăng cường công tác đấu tranh chống kinh
doanh hàng nhập lậu tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang
Trang 15Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ KHÁI QUÁT CHUNG
CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU TRANH
CHỐNG KINH DOANH HÀNG NHẬP LẬU
1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu
Hàng hóa nhập lậu ở nước ta đang là một trong những trở ngại lớn trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Trong những năm qua, đã
có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu về vấn đề hàng lậu, trong đó có một số công trình nghiên cứu, đề tài, tài liệu đã đề cập, định hướng đến nội dung chống hàng nhập lậu như:
- Luận văn thạc sĩ“Nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra, giảm sát
chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu của Chi cục Quản lý thị trường Tthành phố Hồ Chí Minh” của Phan Nguyễn Minh Mẫn (2006) đã nghiên cứu, đánh
giá thực trạng về hoạt động kiểm tra, giám sát trong công tác đấu tranh chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu của lực lượng quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh, đồng thời đề cập đến những hạn chế, nguyên nhân mà lực lượng QLTT
TP Hồ Chí Minh gặp phải trong hoạt động kiểm tra, giám sát chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu Từ đó đưa ra những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu ở giai đoạn hiện nay
- Đề tài: “Hiện trạng và giải pháp chống buôn lậu, gian lận thương
mại trong điều kiện hiện nay” của Nguyễn Thế Hiếu đã đánh giá thực trạng
tình hình gian lận thương mại phản ánh thuận lợi, khó khăn, thành tựu hạn chế trong quá trình phát triển kinh tế của Việt Nam trong thời gian qua Từ đó, đề xuất một số giải pháp đề cập đến công tác đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại
- Đề tài: “Hải quan Hà Nội với công tác chống buôn lậu và gian lận
thương mại” khai thác trên internet ( http://luanvan.net.vn/ ) - chưa rõ tác giả
đã đánh giá thực trạng buôn lậu và gian lận thương mại ở Việt Nam trong thời
Trang 16gian qua Từ đó, đề xuất một số giải pháp đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại trong thời gian tới
Hiện chưa có công trình nào nghiên cứu một cách tổng thể, có hệ thống
về công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường
tỉnh Hà Giang Do vậy, bản thân chọn đề tài "Công tác chống kinh doanh
hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang” sẽ có ý
nghĩa thực tiễn quan trọng góp phần đánh giá, phân tích thực trạng công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu và định hướng, đưa ra một số giải pháp nhằm tăng cường công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu ở Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang trong thời gian tới
1.2 Cơ sở lý luận về hàng nhập lậu và công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu
1.2.1 Khái niệm hàng nhập lậu
Nền kinh tế thị trường với mục tiêu lợi nhuận, mà hàng nhập lậu với lợi nhuận lớn tồn tại cùng với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa Thuật ngữ hàng nhập lậu được sử dụng với những ý nghĩa khác nhau Từ góc độ của khoa học và ngôn ngữ, cụm từ hàng nhập lậu có ý nghĩa là hàng trốn thuế, hàng cấm Hiện nay khái niệm về hàng nhập lậu cơ bản đã đáp ứng được đầy
đủ dễ hiểu được quy định tại Nghị định số 185/2013/NĐ-CP ngày 15/11/2013 Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Hàng nhập lậu được quy định cụ thể tại khoản 7 Điều 3 như sau:
a) Hàng hóa cấm nhập khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu theo quy định của pháp luật;
b) Hàng hóa nhập khẩu thuộc danh mục hàng hóa nhập khẩu có điều kiện
mà không có giấy phép nhập khẩu hoặc giấy tờ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp theo quy định kèm theo hàng hóa khi lưu thông trên thị trường;
c) Hàng hóa nhập khẩu không đi qua cửa khẩu quy định, không làm thủ
Trang 17hàng hóa khi làm thủ tục hải quan;
d) Hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường không có hóa đơn, chứng từ kèm theo theo quy định của pháp luật hoặc có hóa đơn, chứng từ nhưng hóa đơn, chứng từ là không hợp pháp theo quy định của pháp luật về quản lý hóa đơn;
đ) Hàng hóa nhập khẩu theo quy định của pháp luật phải dán tem nhập khẩu nhưng không có tem dán vào hàng hóa theo quy định của pháp luật hoặc
có tem dán nhưng là tem giả, tem đã qua sử dụng
1.2.2 Đặc điểm, hoạt động kinh doanh hàng nhập lậu
1.2.2.1 Đặc điểm kinh doanh hàng nhập lậu
Do đánh vào lợi nhuận và tâm lý mua hàng muốn giá rẻ mà hàng lại tốt nhất nên phương thức tiêu thụ phổ biến ở các dạng sau Đối tượng kinh doanh hàng lậu dùng nhiều hình thức như khuyến mại đánh vào tâm lý người mua, giảm giá, mua hàng được tặng quà hàng hoá khi bán phải kèm theo phiếu bảo hành, nhưng đối với hàng nhập lậu thì không có phiếu bảo hành hoặc có nhưng là phiếu bảo hành giả mạo làm cho người tiêu dùng tin đó là hàng thật
Hàng lậu bán rẻ hơn nhiều giá hàng nhập khẩu để người mua tham rẻ mà tiêu thụ là phổ biến người tiêu dùng biết là hàng nhập lậu nhưng vẫn chấp nhận mua, vì giá rẻ Hàng lậu quảng cáo quá sự thật về công dụng, chất lượng hàng hoá, xuất xứ hàng hóa nhằm lợi dụng sự thiếu hiểu biết còn hạn chế của người tiêu dùng về mặt hàng, về chất lượng, nhãn hiệu hàng hoá để đưa hàng lậu đến tiêu thụ
Hàng nhập lậu còn được đưa vào chính đại lý của nhà nhập khẩu hàng hoá chính hiệu để tiêu thụ, trà chộn theo nhiều hình thức thật giả lẫn lộn và dựa vào hàng hoá chính hiệu để tiêu thụ
1.2.2.2 Đối tượng kinh doanh hàng nhập lậu
Có đủ loại tổ chức và cá nhân thuộc tất cả các thành phần kinh tế, kể cả doanh nghiệp Nhà nước, các hộ kinh doanh cá thể tham gia vào hoạt động
Trang 18kinh doanh hàng nhập lậu Có những tổ chức, cá nhân sản xuất, tham gia vào hoạt động kinh doanh hàng nhập lậu gần như mang tính chuyên nghiệp, họ tạo những đường dây khép kín, khá chặt chẽ trong việc sản xuất, giao nhận, vận chuyển, buôn bán tiêu thụ hàng lậu nhằm thu lợi nhuận bất chính
1.2.2.3 Các nhân tố thúc đẩy kinh doanh hàng nhập lậu
Sự cạnh tranh trên toàn cầu và trong nước ngày càng gay gắt, quyết liệt các doanh nghiệp, cá nhân không đủ điều kiện cạnh tranh theo pháp luật tìm
ra các thủ đoạn cạnh tranh không lành mạnh, chạy theo lợi nhuận bằng mọi giá để kiếm lợi nhuận cao hơn
* Các nguyên nhân chủ quan
Cơ chế chính sách pháp luật của đảng và nhà nước còn nhiều còn nhiều bất cập, chính sách chưa đủ và đồng bộ, còn chồng chéo chưa hoàn thiện, trình độ nghiệp vụ trong công tác kiểm tra còn hạn chế, chính quyền địa phương chưa quan tâm đúng mức, sự phối hợp giữa các lực lượng kiểm tra, kiểm soát chưa chặt chẽ, kiểm soát nhập khẩu, kiểm tra sau thông quan chưa đủ sức ngăn chặn được nguồn hàng lậu xâm nhập vào thị trường nước
ta Sự phối hợp giữa các lực lượng trên từng địa bàn, giữa cửa khẩu, biên giới với nội địa và với các doanh nghiệp chưa thường xuyên, công tác đấu tranh chưa triệt để tận gốc, thiếu sự chỉ đạo tập trung thống nhất
Một số doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ vai trò, trách nhiệm, lợi ích phát triển trong việc tự bảo vệ hàng hóa nhập khẩu của mình tránh bị làm nhái, làm giả và công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật đến người tiêu dùng trong cuộc chiến chống hàng nhập lậu chưa tốt và đến tận người dân, như vậy vô hình chung góp phần gây khó khăn cho người tiêu dùng người tiêu dùng sẽ thiếu thông tin về hàng thật, hàng hóa nhập lậu có nhiều doanh nghiệp không dám tiết lộ thông tin vì sợ người tiêu dùng khi biết được thông tin sản phẩm nào bị làm nhập lậu sẽ bỏ thương hiệu của mình
đề mua hàng của thương hiệu khác
Trang 19* Các nguyên nhân khách quan
Mục tiêu chính là lợi nhuận nên việc kinh doanh hàng nhập lậu thu lợi nhuận bất chính làm ít ăn nhiều, làm giả ăn thật là động cơ đối với những kẻ kinh doanh hàng nhập lậu Người Việt Nam còn ưa chuộng hàng ngoại và hàng có nhãn hiệu nổi tiếng, trong khi không đủ trình độ, khả năng phân biệt hàng nội hàng ngoại, hàng thật hàng giả đã tạo cơ hội và môi trường thuận lợi cho hàng lậu được tiêu thụ Một vấn đề quan trọng là hàng nhập lậu với giá cả
rẻ đánh đúng vào tâm lý người tiêu dùng bao giờ cũng muốn mua hàng rẻ mà tốt, nhất là người dân sống tại các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa có thu nhập thấp và thiếu thông tin cập nhật thị trường
Do có chung đường biên giới trải dài rộng khắp trên đất liền và trên biển với nước bạn Trung Quốc, vùng lãnh thổ quanh ta như Sinhgapo, Thái Lan, Đài Loan, có nền kinh tế hàng hoá phát triển hơn Sự mở cửa thị trường,
tự do hóa, mở rộng của lưu thông mậu dịch, việc xóa bỏ hàng rào thuế quan của một số khu vực cũng tạo ra những điều kiện thuận lợi cho việc sản xuất, buôn bán hàng nhập lậu, hàng giả tạo nên sức ép lớn về hàng hoá đối với thị trường Việt Nam
Chống kinh doanh hàng nhập lậu là công việc rất phức tạp và khó khăn, tốn nhiều thời giờ công sức và tiền của Chi phí cho công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu rất lớn, trong đó có chi phí cho việc nhân mối, điều tra, xác minh… để xác định kết luận hàng nhập lậu Đó cũng là nguyên nhân để lọt lưới nhiều hàng nhập lậu, không đưa ra xử lý được, làm gây một tâm lý ngại làm ở không ít cán bộ trong lực lượng kiểm tra Tồn tại bên cạnh đó là năng lực, trình độ nghiệp vụ, thông tin và điều kiện vật chất để thực hiện công tác này của các lực lượng có chức năng chống kinh doanh hàng nhập lậu chưa đáp ứng được nhiệm vụ nhà nước giao cho
1.2.3 Tác hại của hoạt động kinh doanh hàng nhập lậu
Hàng nhập lậu có xu hướng phát triển ngày càng tăng, với quy mô ngày càng lớn và với diện mặt hàng ngày càng rộng, nhất là trong điều kiện kinh tế
Trang 20thị trường hiện nay, khi mà quyền sở hữu trí tuệ cũng trở thành hàng hoá thì nạn hàng nhập lậu càng trở nên phức tạp hơn Hàng nhập lậu một mặt tàn phá nền kinh tế trong nước, làm xói mòn uy tín các thương hiệu chính phẩm và lợi ích của các nhà sản xuất chân chính Đặc biệt nghiêm trọng là hàng nhập lậu không những xâm hại lợi ích, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng người tiêu dùng, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sinh thái và mọi mặt của đời sống
xã hội Hàng nhập lậu có tác hại to lớn đối với nền kinh tế quốc dân, Nhà nước thất thu thuế, xã hội mất đi của cải, vật chất ảnh hưởng sản xuất, kinh doanh, chất lượng cuộc sống nhân dân giảm sút
Hàng nhập lậu tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh, khiến cho các nhà đầu tư chân chính ngần ngại và bị thiệt hại Bởi khi đó họ trở thành nạn nhân của sự cạnh tranh không lành mạnh, do không thể thu hồi vốn và có được lợi nhuận từ quá trình đầu tư của mình Hậu quả là họ có thể bị nản chí, giảm nhịp độ tăng trưởng kinh tế và số lượng công ăn việc làm, thậm trí có thể dẫn đến bị phá sản Doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh chân chính không những bị thiệt hại về lợi nhuận mà còn bị ảnh hưởng đến uy tín, mất thị phần, thiệt hại về kinh tế còn không có cơ hội phục hồi được
Hàng nhập lậu làm ảnh hưởng hình ảnh của nhãn hiệu nổi tiếng và có thể gây mất lòng tin đối với người tiêu dùng, các sản phẩm có chất lượng cao
bị đánh đồng với chất lượng thấp, người tiêu dùng thì bị thiệt hại về kinh tế gây thiệt hại về sức khoẻ, tính mạng Do đó, nạn hàng nhập lậu đang trở thành mối đe doạ thực sự đối môi trường gây ô nhiễm với sức khoẻ và tính mạng người tiêu dùng và sự an toàn xã hội
Hàng nhập lậu còn gây nên những hậu quả phức tạp, nặng nề về đạo đức và xã hội qua những tác hại của dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng thức ăn gia súc có tác nhân gây biến đổi gien, sử dụng thuốc chữa bệnh không
có tác dụng chữa bệnh, vắc xin và thuốc phòng dịch giả, khi sử dụng những loại hàng hóa này không chỉ gây thiệt hại cho người sử dụng mà còn gây tác
Trang 21nhập lậu, chất lượng thấp sẽ hạ thấp giá trị văn hoá, bằng cấp, chứng chỉ đào tạo giả, các cây giống, con giống giả và kém chất lượng có thể gây tác hại trong sản xuất Ngoài ra, lợi nhuận phi pháp từ kinh doanh hàng nhập lậu cũng làm cho đạo đức bị tha hóa từ đồng tiền bất chính thu được, kéo theo đó
là những tệ nạn xã hội phát sinh
1.2.3.1 Tác hại của hàng nhập lậu đối với doanh nghiê ̣p
Hàng nhập lậu làm cho doanh nghiệp phải điêu đứng, lao đao Trong khi những doanh nghiệp đang nỗ lực nhập khẩu những mẫu mã, kiểu dáng, nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa của họ và bắt đầu được người tiêu dùng chấp nhận, ưa chuộng thì những kẻ hám lợi đã cướp đi thành quả của họ bằng cách nhập lậu hoặc nhập hàng hóa làm giả hoặc nhái nhãn hiệu, bao bì của họ, đánh lừa người tiêu dùng để thu lợi bất chính, làm ô danh người kinh doanh lành mạnh, chân thực Hàng nhập lậu thường có giá cả rẻ hơn nhiều so với hàng nhập khẩu, vì thế hấp dẫn người tiêu dùng hơn Đây chính là đối thủ cạnh tranh không lành mạnh và nguy hiểm của nhiều doanh nghiệp Khi một doanh nghiệp có hàng hoá của mình bị hàng hóa nhập lậu làm giả thì tổn thất lớn hơn cả chính là sự thờ ơ, lảng trách của khách hàng đối với hàng hoá của doanh nghiệp đó
Hàng nhập lậu, ngoài việc người tiêu dùng thiệt thòi vì bị lường gạt , các doanh nghiê ̣p cũng mất một thị phần rất lớn ảnh hưởng tới sản xuất kinh doanh hiện nay và về lâu dài sản phẩm thật của họ sẽ bị mất uy tín do hàng nhập lậu gây ra
Mất mát về lợi nhuận, sụt giảm về doanh thu Người kinh doanh hàng nhập lậu hạ được giá bán vì không phải chi phí cho việc quảng cáo, tiếp thị và không mất thời gian chờ đợi người tiêu dùng quen và tín nhiệm sản phẩm của mình bởi những việc này đã có những người kinh doanh hàng nhập khẩu gánh
hộ Vì vậy họ chủ yếu móc túi của những người kinh doanh chân chính, bằng những thủ đoạn cạnh tranh không lành mạnh của họ Doanh nghiệp không thể
Trang 22thu được lợi nhuận từ quá trình nghiên cứu đầu tư của mình và hậu quả là họ
có thể sẽ bị nản chí và dẫn đến nhiều hậu quả khác như giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế, số lượng lao động bị giảm, giảm khả năng đưa vào thị trường những sản phẩm mới, tính cạnh tranh của doanh nghiệp bị giảm đi, hàng hoá chính hiệu có thể bị đẩy lùi hoàn toàn ra khỏi thị trường truyền thống, thậm chí làm cho họ thua lỗ tới mức phải chuyển sang làm mặt hàng khác thậm chí Doanh nghiệp bị phá sản
1.2.3.2 Tác hại của hàng nhập lậu với người tiêu dùng
Nạn kinh doanh hàng nhập lậu đã làm cho người tiêu dùng băn khoăn
lo ngại khi phải lựa chọn hàng hoá Hàng nhập lậu không những gây thiệt hại
về tiền bạc, thời gian cho người mua, mà còn tác động xấu đến sức khoẻ thậm chí tới tính mạng của người sử dụng hàng nhập lậu, hàng giả Ngày nay nạn làm hàng giả đã lan đến tận những mặt hàng được tiêu thụ rộng rãi như thuốc men, phấn rôm trẻ em, rất nhiều đồ ăn thức uống, rượu, bột ngọt, cả phụ tùng ôtô, xe máy Đối với người tiêu dùng chất lượng hàng thường kém hơn so với hàng thật, và như vậy có nghĩa là người tiêu dùng đã bị mất đi một phần giá trị sử dụng của hàng hoá khi mua phải hàng giả Điều đó cũng đồng nghĩa với việc họ phải bỏ ra một lượng tiền nhiều hơn so với dự kiến để mua một hàng hoá có giá trị sử dụng tương đương hàng thật Trong thực tế thì tác hại của hàng nhập lậu, hàng giả đối với người tiêu dùng không dừng lại ở đó Hàng nhập lậu, hàng giả làm mất đi tính an toàn và vệ sinh của hàng hoá, làm ảnh hưởng đến sức khỏe như với hàng thực phẩm, mối nguy hiểm đối với sức khỏe, đe dọa tính mạng con người và gia súc do lạm dụng đường hoá học, phẩm màu công nghiệp, hoá chất bảo quản, điều kiện sản xuất, chế biến, bảo quản không đảm bảo vệ sinh, sản phẩm quá hạn, bao bì hư hỏng, gỉ sét
Những thứ này dễ bị ngộ độc cấp tính hoặc mãn tính có khi gây tử vong khi
sử dụng Như vậy là nạn hàng nhập lậu đã trở thành mối đe dọa thật sự đối với người tiêu dùng
1.2.3.3 Tác hại của hàng nhập lậu đối với xã hội
Trang 23Hàng nhập lậu có tác hại rất lớn đối với nền kinh tế và toàn xã hội
Hàng nhập lậu không đóng bất cứ khoản thuế nào, và điều này sẽ tạo nên những ảnh hưởng nhất định đối với nền kinh tế khi hàng nhập lậu là một tình trạng phổ biến Lợi nhuận từ hoạt động phi pháp này còn có thể xem như là nguồn tài trợ cho các tổ chức tội phạm Hàng nhập lậu đang thách thức hiệu lực Pháp luật và năng lực quản lý của bộ máy Nhà nước Kẻ có tội không bị trị tội hay không phải chịu hình phạt thích đáng sẽ nảy sinh tâm lý coi thường Pháp luật, coi thường Nhà nước, làm khủng hoảng hệ thống Lập pháp, Tư pháp và công luận xã hội Không những thế hàng nhập lậu còn gây nhiều khó khăn cho công tác kiểm tra, giám sát và quản lý chất lượng hàng hoá, một mặt làm suy giảm lòng tin của người tiêu dùng đối với nhiều loại hàng này, nhưng mặt khác lại kích thích tiêu dùng những hàng hoá không được pháp luật công nhận khác Tác hại của kinh doanh hàng nhập lậu thật to lớn, vì thế cuộc chiến chống kinh doanh hàng nhập lậu diễn ra không ngừng và nhiều khi rất quyết liệt nhằm bảo vệ lợi ích chung của xã hội, lợi ích và cuộc sống bình yên, an toàn của người tiêu dùng, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các nhà sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh chân chính và sự an toàn của xã hội
1.2.4 Tầm quan trọng của công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu
Hiện nay vấn nạn kinh doanh hàng nhập lậu ngày càng phát triển mạnh
và có tác hại to lớn đối với nền kinh kế của mỗi quốc gia nhất là các quốc gia
có nền kinh tế chậm phát triển Vì vậy, công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu ngày càng có tầm quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích cho các nhà sản xuất, kinh doanh chân chính, bảo vệ sức khoẻ và quyền lợi của người tiêu dùng, làm lành mạnh hoá môi trường kinh doanh và đầu tư, làm giảm thiệt hại kinh tế quốc gia do hàng hóa nhập lậu gây ra Đồng thời, giúp cho các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh biết được nguy cơ của hàng nhập lậu để có các giải pháp kịp thời phòng chống, có các biện pháp tự bảo vệ hàng hoá, thương hiệu của mình trên thị trường, góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh phát triển, khuyến khích kêu gọi các nhà đầu tư trong và ngoài nước nhằm bảo
Trang 24vệ lợi ích chung của xã hội, lợi ích và cuộc sống bình yên, an toàn của người tiêu dùng, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các nhà kinh doanh chân chính
1.2.5 Quan điểm của Đảng, Nhà nước và chính sách, pháp luật về đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu
Đảng và Nhà nước ta đã từng bước thể chế hoá thành các văn bản pháp luật và tổ chức các lực lượng triển khai thực hiện trong những năm qua, kịp thời có chiến lược và những chủ trương chính sách phù hợp nhằm chấn chỉnh lại sản xuất và lưu thông hàng hoá trên thị trường Ngay từ năm 1986, đường lối đổi mới được chính thức đề ra trong Đại hội VI của Đảng Từ đó, nền kinh
tế nước ta từng bước được chuyển sang cơ chế quản lý mới; từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, quan liêu bao cấp chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Cơ chế thị trường có những tác dụng tích cực to lớn đối với sự phát triển kinh tế xã hội, vừa có những tác động tiêu cực với bản chất của chủ nghĩa xã hội Vì vậy một trong những quan điểm cơ bản của Đảng ta là: Vận dụng cơ chế thị trường đòi hỏi phải nâng cao năng lực quản lý vĩ mô của nhà nước, nhằm phát huy tác dụng tích cực đi đôi với ngăn ngừa, hạn chế và khắc phục những mặt tiêu cực của cơ chế này là cạnh tranh không lành mạnh, kinh doanh hàng nhập lậu
Trong báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương khoá VI trước Đại hội đại biểu lần thứ VII đã nhận định “…trong quá trình chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường, bên cạnh những mặt tích cực đã xuất hiện nhiều hiện tượng tiêu cực mới mà chúng ta chưa lường hết, chậm phát hiện và chưa xử lý tốt Đó là lối làm ăn chạy theo lợi nhuận bất kể giá nào, dẫn đến vi phạm luật, lừa đảo, hối lộ, làm hàng giả, buôn lậu, trốn thuế ” Từ những quan điểm nhận định nêu trên, Đảng ta đã có chủ chương: “Kiên quyết chống buôn lậu và các hiện tượng tiêu cực khác trong lưu thông ” Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VII tại đại hội lần
Trang 25thứ VIII: “ phát huy tác động tích cực to lớn đi đôi với ngăn ngừa, hạn chế
và khắc phục những mặt tiêu cực của thị trường” và “…tăng cường quản lý thị trường, hướng dẫn các thành phần kinh tế trong thương nghiệp phát triển đúng hướng, đúng chính sách, pháp luật, cạnh tranh lành mạnh, chống trốn thuế, lậu thuế, lưu thông hàng giả”
Nhận thức rõ những tác hại của hàng nhập lậu, Đảng và Nhà nước ta từng bước thể chế hoá thành các văn bản pháp luật thực thi chống kinh doanh hàng nhập lậu qua các luật, nghị định và thông tư
* Các Luật:
- Luật thương mại năm 2005: Điều 320 Hành vi vi phạm pháp luật về thương mại
- Luật bảo vệ người tiêu dùng 2011: Điều 8 - Quyền của người tiêu dùng;
- Bộ Luật Hình Sự Số 15/1999/QH10 đã được sửa đổi bổ sung 2009/QH12 Ngày 19/6/2009:
+ Điều 153 Tội buôn lậu + Điều 154 Tội vận chuyển trái phép hàng hoá, tiền tệ qua biên giới
* Các Nghị định xử phạt VPHC quy định xử phạt đối với hành vi kinh doanh hàng nhập lậu
- Nghị định số 185/2013 NĐ-CP ngày 15/11/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (Điều 17)
- Nghị định số 176/2013/NĐ-CP ngày 14 tháng 11 năm 2013 Quy định
xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế (Điều 51)
* Thông tư: Thông tư liên tịch số 12/2007/TTLT-BTC-BTM-BCA ngày
28 tháng 02 năm 2007 của Liên Bộ Tài chính - Bộ Thương mại - Bộ Công an hướng dẫn chế độ hoá đơn, chứng từ đối với hàng hoá nhập khẩu lưu thông trên thị trường Hiện nay đã được Thông tư liên tịch của Bộ Tài chính - Bộ Công Thương - Bộ Công An số 60/2011/TTLT-BTC-BCT-BCA ngày 12/5/2011 hướng dẫn chế độ hoá đơn, chứng từ đối với hàng hoá nhập khẩu
Trang 26lưu thông trên thị trường thay thế
Hệ thống các văn bản pháp quy khác theo đó là hàng loạt các quyết định, quy định, thông tư hướng dẫn kèm theo có tác dụng cụ thể hoá và hướng dẫn chi tiết cách áp dụng, hướng dẫn thi hành đối với từng điều khoản, quy định liên quan trong mỗi lĩnh vực về cơ bản đã hình thành tương đối đầy đủ các chế định pháp lý tương ứng liên quan, mang tính hệ thống pháp lý từ cao xuống thấp, tạo dựng cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu
1.3 Cơ sở thực tiễn về công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu
1.3.1 Một số bài học kinh nghiệm trong công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu ở nước ta
Trong công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu của Việt Nam trong giai đoạn vừa qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều nỗ lực trong việc tổ chức, nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật theo hướng đồng bộ, chặt chẽ và linh hoạt hơn, phù hợp với những thông lệ và luật pháp quốc tế tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ, góp phần lành mạnh hoá thị trường, thiết lập cơ chế cạnh tranh lành mạnh cũng như bảo vệ ngày càng hiệu quả hơn lợi ích của Nhà nước, các doanh nghiệp và của người dân Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, cả khách quan và chủ quan, mà công tác chống hàng nhập lậu hiện nay còn tồn tại một số vấn đề bất cập, hạn chế vẫn chưa được khắc phục triệt để
Tình hình đó đặt ra những yêu cầu và đòi hỏi cấp thiết trong công tác xây dựng hoàn thiện cơ chế chính sách pháp luật và cơ chế thực thi pháp luật trong công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu phù hợp với tình hình mới
Có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm sau:
Một là công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, phổ biến kiến thức về hàng nhập lậu và tác hại của hàng nhập lậu phải được năng cao
Trang 27và thường xuyên liên tục
Hai là tăng cường sự quan tâm, chỉ đạo chặt chẽ của các cấp ủy Đảng, Chính quyền các cấp, sự đồng tình ủng hộ của các đoàn thể quần chúng, các tổ chức chính trị xã hội, sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng chức năng trong công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu là yếu tố rất quan trọng Thực hiện tốt điều này thì thị trường kinh doanh hàng kém chất lượng được hạn chế nhiều
Ba là các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh phải coi trọng công tác chống hàng nhập lậu, coi đây là nhiệm vụ của chính mình, phải tìm cách bảo vệ sản phẩm của mình không để kẻ khác làm giả, làm nhái Mặt khác, phải thường xuyên phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát để kịp thời xử lý các trường hợp sản phẩm bị làm giả, làm nhái của cơ sở mình
Bốn là phải tăng cường điều tra, trinh sát, thu thập các nguồn tin do quần chúng cung cấp để kiểm tra, kiểm soát và xử lý Xử lý nghiêm minh có tác dụng răn đe các đối tượng vi phạm và làm gương cho kẻ khác
1.3.2 Kinh nghiệm đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu ở Chi cục Quản lý thị trường ở một số địa phương
1.3.2.1 Công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng
Cao Bằng là một tỉnh miền núi biên giới, hàng tiêu dùng và hàng hoá làm nguyên liệu phục vụ cho sản xuất và chế biến chủ yếu vận chuyển từ các địa phương khác đến để cung ứng cho sản xuất, tiêu dùng tại địa phương nên giá cả phần lớn các mặt hàng trên thị trường tỉnh phụ thuộc vào giá các nhà cung cấp và phân phối Việc tăng, giảm giá các mặt hàng của các cơ sở sản xuất, kinh doanh chủ yếu do cơ chế thị trường quyết định Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao bằng có 87 biên chế với tổng 15 đơn vị trực thuộc gồm phòng Nghiệp vụ tổng hợp, phòng Tổ chức Hành chính và 13 đội Quản lý thị trường
Trang 28đóng trên các huyện, thị xã và quản lý…số hộ kinh doanh, trong năm 2011, năm 2012, năm 2013 Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng đã kiểm tra
và phát hiện xử lý các vụ vi phạm kinh doanh hàng nhập lậu cụ thể như sau:
Trong năm 2011, lực lượng Quản lý thị trường Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng đã tiến hành các hoạt động kiểm tra, kiểm soát, phối hợp với các ngành chức năng tiến hành kiểm tra, kiểm soát đối với nhiều lĩnh vực, triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật đối với các cơ sở kinh doanh, người tiêu dùng thông qua hoạt động kiểm tra, kiểm soát Phát hiện kinh doanh mặt hàng nhập lậu phần lớn là các mặt hàng có giá trị thấp, phục vụ tiêu dùng và sản xuất tại địa phương như: quần áo, bia, trứng gia cầm, bánh kẹo các loại, máy nông nghiệp (máy tuốt lúa, máy quạt thóc, máy tẽ ngô), phân đạm Không phát hiện việc nhập lậu những mặt hàng có giá trị cao như rượu ngoại, thiết vị điện tử, máy móc… Lực lượng QLTT đã kiểm tra tổng cộng 1130 lượt cá nhân và tổ chức, phát hiện và xử lý 178/178 trường hợp vi phạm (trong đó 26 vụ kinh doanh hàng nhập lậu chiếm 14,6%, 10 vụ hàng cấm chiếm 5,6%, 1 vụ gian lận thương mại chiếm 0,6%, 1 vụ vi phạm
về tem nhãn, bao bì chiếm 0.6%, 119 vụ vi phạm về đăng ký kinh doanh chiếm 67%, 20 vụ vi ATVSTP chiếm 11%) Tổng số thu 221.887.000đ (trong
đó phạt vi phạm hành chính 85.925.000đ, tiền bán hàng tịch thu 134.882.000đ, truy thu thuế 1.080.000đ)
Trong năm 2012, lực lượng Quản lý thị trường Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng đã kiểm tra và xử lý 31 vụ kinh doanh hàng nhập lậu chiếm 13,7%, mặt hàng chủ yếu đó là gia súc, gia cầm, các sản phẩm từ gia súc, gia cầm, phân bón nông nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật, hàng tạp hóa tiêu dùng (giày, dép, chăn, va ly), hoa quả tươi, các loại máy móc phục vụ sản xuất nông nghiệp tại địa bàn (máy thái, máy xay thịt, máy tuốt)
Trong năm 2013, lực lượng Quản lý thị trường Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng đã kiểm tra và xử lý 77 vụ kinh doanh hàng nhập lậu
Trang 29chiếm 30,1% tăng 248% vụ so với năm 2012 Hàng hoá nhập lậu chủ yếu là các mặt hàng phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân như: Gia súc, gia cầm, hoa quả, quần, áo; giầy, dép; đồ chơi trẻ em; phân bón nông nghiệp và một số hàng hóa khác với số lượng nhỏ lẻ, trị giá thấp
Đạt được những kết quả trên là nhờ sự quyết tâm cao của lãnh đạo và tập thể cán bộ, công chức trong Chi cục, sự chỉ đạo sát sao của Sở Công Thương và UBND tỉnh Hà Giang và sự phối hợp của các lực lượng chức năng Mặc dù có nhiều thuận lợi nhưng công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu và gian lận thương mại còn gặp rất nhiều khó khăn, hạn chế Bên cạnh những kết quả, thành tích đã đạt được, trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo điều hành và tổ chức thực hiện của lực lượng Quản lý thị trường trong các năm
2011, 2012, năm 2013 vẫn còn một số tồn tại sau:
Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật tuy đã được chú trọng triển khai nhưng chưa thường xuyên, liên tục, còn mang tính hình thức, nên chất lượng không cao; Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của Kiểm soát viên không đồng đều, do vậy gặp khó khăn khi kiểm tra các tổ chức, cá nhân kinh doanh trên địa bàn; một số cán bộ, công chức chưa tích cực học tập, tự nghiên cứu
để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ Các Đội Quản lý thị trường mặc
dù đã tích cực hoạt động kiểm tra, kiểm soát trên địa bàn tuy nhiên kết quả của một số đội vẫn chưa đạt được so với chỉ tiêu, kế hoạch giao
Kinh phí, phương tiện, trang thiết bị kỹ thuật chuyên dùng, công cụ hỗ trợ phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát, phát hiện và xử lý vi phạm đã được tăng cường nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ; Công tác chỉ đạo về chuyên môn của Cục QLTT còn mang tính sự vụ chưa có kế hoạch, đôi khi không đảm bảo tính kịp thời như chỉ đạo việc sử dụng ấn chỉ QLTT trong công tác kiểm tra, kiểm soát khi Luật XLVPHC có hiệu lực; việc chấp hành chế độ báo cáo định kỳ hoặc đột xuất một số đội thực hiện chưa nghiêm túc, báo cáo mang tính chất đối phó, nội dung và hình thức đều sơ sài, thiếu thông
Trang 30tin về vấn đề cần báo cáo, chưa phản ánh được tình hình thực tế trên địa bàn gây ảnh hưởng đến việc chỉ đạo điều hành của lãnh đạo Chi cục
Để hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát thị trường, chống buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng và gian lận thương mại trong thời gian tới, Đội QLTT số 1 tập trung thực hiện tốt một số việc sau:
Thứ nhất: Thường xuyên bám sát vào sự chỉ đạo của Cục Quản lý thị trường; Sở Công Thương, UBND tỉnh Hà Giang và chính quyền địa phương các cấp Đó là nhân tố rất quan trọng hàng đầu trong việc định hướng các kế hoạch phòng chống kinh doanh hàng nhập lậu và gian lận thương mại Đây vừa là sự chỉ đạo cũng vừa là một kênh thông tin quan trọng về tình hình thị trường nói chung trên địa bàn cũng như toàn tỉnh
Thứ hai: Đảm bảo các điều kiện cần thiết cho hoạt động kiểm tra kiểm soát của các Đội QLTT: cấp phát đầy đủ ấn chỉ, phương tiện hỗ trợ, đồng phục ngành phục vụ công việc, tập huấn và hướng dẫn các văn bản mới triển khai; Tiếp tục nghiên cứu để từng bước đổi mới phương thức chỉ đạo, điều hành; thực hiện phân công công việc, phân cấp quản lý, quy định rõ quyền hạn và trách nhiệm đối với cán bộ quản lý cũng như cán bộ thực thi Lấy kết quả công việc làm căn cứ đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ; khen thưởng, biểu dương kịp thời cán bộ có thành tích, xử lý nghiêm những cán bộ có sai phạm, không hoàn thành nhiệm vụ được giao
Thứ ba: Tăng cường công tác quản lý địa bàn, đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng và kinh doanh trái phép bằng nhiều biện pháp trong đó cần chú trọng làm tốt công tác dự báo, phân tích, đánh giá tình hình thị trường, nắm bắt thông tin để kịp thời phát hiện và ngăn chặn các tác động xấu, các yếu tố tiêu cực tác động đến thị trường, đồng thời tìm ra quy luật hoạt động, các phương thức, thủ đoạn mới của các đối tượng buôn bán gian lận thương mại để chủ động đấu tranh ngăn chặn và xử
lý nghiêm theo quy định của pháp luật hiện hành;
Trang 31Thứ tư: Nắm bắt tình hình thị trường, ngăn chặn kịp thời những biểu hiện, hành vi trái pháp luật (tăng giá bất thường, đầu cơ găm hàng…) gây rối loạn thị trường, ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất và người tiêu dùng Tăng cường các hoạt động kiểm tra, kiểm soát các điểm tập kết, chứa hàng lậu, hàng giả, hàng cấm, các đối tượng buôn lậu, sản xuất buôn bán hàng giả, hàng cấm phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm Tăng cường các hoạt động kiểm tra, kiểm soát phối hợp với các ngành chức năng, đẩy mạnh thực hiện công tác tuyên truyền, vận động, phổ biến giáo dục pháp luật cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh, người tiêu dùng thực hiện tốt các qui định
về VSATTP
Thứ năm: Tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống vận chuyển buôn bán hàng nhập lậu, hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ Đổi mới trong phương pháp trinh sát, nghiên cứu nắm đối tượng cho phù hợp với tình hình mới Các mặt hàng chú trọng như: mặt hàng cấm ảnh hưởng tới sức khỏe, an toàn và nhân cách trẻ em (đồ chơi kích động bạo lực, pháo nổ; các mặt hàng nhập lậu có giá trị cao (hàng điện tử, rượu ngoại, thuốc
lá, ngoại tệ), gia súc, gia cầm và các sản phẩm từ gia súc, gia cầm, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật
Thứ sáu: Chủ động phối hợp với các ban ngành chức năng trên địa bàn tỉnh thực hiện kiểm tra theo các chuyên ngành riêng về văn hóa, y tế, tiêu chuẩn đo lường Xây dựng các chương trình kiểm tra cụ thể tại những thời điểm khác nhau để nâng cao hiệu quả của công tác phối hợp Gắn công tác kiểm tra với tuyên truyền phổ biến giáo dục, nâng cao nhận thức cho các hộ kinh doanh, người tiêu dùng
Thứ bảy: Bám sát diễn biến thị trường, tham mưu cho Trưởng Ban chỉ đạo 127 tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo các sở, ngành, huyện thị thực hiện các công việc nhằm tằng cường công tác quản lý nhà nước, góp phần bình ổn thị trường, giữ vững an ninh kinh tế để phát triển Chủ động tham mưu cho
Trang 32UBND tỉnh, Ban chỉ đạo 127 tỉnh thành lập các Đoàn kiểm tra liên ngành kiểm tra đối với các tuyến, mặt hàng, địa bàn và dịp trọng điểm Xây dựng chương trình phối hợp giữa các cơ quan thông tin đại chúng và các sở, ngành
là thành viên Ban về công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật liên quan tới công tác Quản lý thị trường
1.3.2.2 Công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Yên Bái
Đội Quản lý thị trường (QLTT) số 1 thuộc Chi cục QLTT tỉnh Yên Bái
là đội quản lý địa bàn thị xã Nghĩa Lộ, tổng số biên chế gồm 8 cán bộ, công chức, quản lý trên 1.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh Đặc biệt là lực lượng để kiểm tra, xử lý các hành vi buôn lậu, sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng cấm, hàng kém chất lượng và gian lận thương mại
Tính từ năm 2011 đến nay, Đội đã xử lý 48 vụ, phạt hành chính 121.745.500 đồng
Đạt được những kết quả trên là nhờ sự quyết tâm cao của lãnh đạo và tập thể cán bộ, công chức trong Đội, sự chỉ đạo sát sao của Chi cục QLTT tỉnh
và UBND thị xã Nghĩa Lộ và không thể thiếu sự phối hợp của các lực lượng chức năng Mặc dù có nhiều thuận lợi nhưng hoạt động chống hàng giả, hàng kém chất lượng, gian lận thương mại còn gặp rất nhiều khó khăn, hạn chế
Các phương tiện kiểm nghiệm và công cụ hỗ trợ chưa được trang bị nhiều, thủ đoạn, phương thức hoạt động của đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi, trong khi đó một số cơ chế, chính sách của Nhà nước còn chưa phù hợp với thực tế
Để hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát thị trường, chống gian lận thương mại trong thời gian tới, Đội QLTT số 1 tập trung thực hiện tốt một số việc sau:
Thứ nhất: Thường xuyên bám sát vào sự chỉ đạo của Chi cục, các cấp
ủy Đảng và chính quyền địa phương Đó là nhân tố rất quan trọng hàng đầu
Trang 33trong việc định hướng các kế hoạch phòng chống buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng kém chất lượng Đây vừa là sự chỉ đạo cũng vừa là một kênh thông tin quan trọng về tình hình buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng nói chung trên địa bàn cũng như toàn tỉnh
Thứ hai: Không ngừng nâng cao trình độ nghiệp vụ, chuyên môn của cán bộ, công chức Việc nâng cao trình độ, nghiệp vụ đối với cán bộ, công chức là rất cần thiết, đóng vai trò then chốt quyết định đến chất lượng và hiệu quả trong xử lý vi phạm
Thứ ba: Làm tốt công tác điều tra, trinh sát, nhân mối, mua tin
Thứ tư: Tăng cường công tác phối hợp với các cơ quan chức năng Thứ năm: Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho nhà sản xuất, người kinh doanh và người tiêu dùng Bên cạnh việc kiểm tra và xử lý vi phạm cần làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức cho thương nhân và người tiêu dùng, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng
(http://www.moit.gov.vn/vn/tin-tuc/561/yen-bai no-luc-dau-tranh-chong-hang-gia,-hang-cam,-hang-kem-chat-luong.aspx) 1.3.2.3 Công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Tuyên Quang
Tuyên Quang là tỉnh miền núi phía Bắc, Tuyên Quang có 6 huyện, 1 thành phố, 141 đơn vị cấp xã gồm 7 phường, 5 thị trấn và 129 xã
Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Tuyên Quang có 50 biên chế, với tổng
9 đơn vị trực thuộc gồm phòng Nghiệp vụ tổng hợp, phòng Tổ chức Hành chính và 7 đội Quản lý thị trường đóng trên các huyện, thành phố và quản lý…số hộ kinh doanh, trong năm 2011, năm 2012, năm 2013 Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Tuyên Quang thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Ban Chỉ đạo 127/TW và của UBND tỉnh, Sở Công Thương về việc đấu tranh chống buôn bán hàng cấm, hàng nhập lậu trên địa bàn toàn tỉnh Chi cục Quản lý thị
Trang 34trường tỉnh Tuyên Quang đã chỉ đạo các Đội Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra các mặt hàng nhập lậu trên khâu lưu thông; kiểm tra việc buôn bán các mặt hàng cấm như: pháo nổ, thuốc lá ngoại nhập lậu, đồ chơi trẻ em kích động bạo lực, băng đĩa không được phép lưu hành, ;kiểm soát việc buôn bán, vận chuyển trái phép các mặt hàng điện thoại di động, rượu ngoại, thực phẩm,
đồ uống không rõ nguồn gốc xuất xứ và khoáng sản có nguồn gốc khai thác trái phép
Trong năm 2013, kết quả đã kiểm tra, phát hiện 31 vụ vi phạm về kinh doanh hàng nhập lậu; Năm 201180 vụ vi phạm về sản xuất , buôn bán , vận chuyển, tàng trữ hàng cấm, hàng nhập lậu Tiền thu được từ xử phạt vi phạm hành chính 71,750 triệu đồng; tiền bán tang vật bị tịch thu 332,739 triệu đồng;
trị giá hàng tịch thu chờ bán 238,270 triệu đồng; Năm 2012 kiểm tra và phát hiện vi phạm về kinh doanh hàng hóa nhập lậu 26 vụ
Với những kết quả đó đã hạn chế tình trạng kinh doanh hàng nhập lậu trên thị trường, góp phần đáng kể vào sự phát triển kinh tế của tỉnh, quyền lợi hợp pháp của các doanh nghiệp và quyền lợi của người tiêu dùng được đảm bảo Tuy nhiên, do lực lượng công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu còn chưa đủ mạnh, thủ đoạn buôn bán hàng nhập lậu ngày càng tinh vi xảo quyệt
Hệ thống văn bản pháp luật cũng như cơ chế chính sách về công tác phòng chống sản xuất, buôn bán hàng giả còn nhiều bất cập cho nên kết quả công tác chưa được như mong muốn Để làm tốt công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu lực lượng Quản lý thị trường trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang cần phải thực hiện một số giải pháp cơ bản như sau:
Thường xuyên thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát thị trường, đấu tranh chống các hành vi kinh doanh hàng cấm, hàng nhập lậu; chống sản xuất, mua bán hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng vi phạm quy định về quyền sở hữu trí tuệ, an toàn vệ sinh thực phẩm; chống các hành vi gian lận thương mại
Trang 35của các tổ chức, cá nhân kinh doanh trên địa bàn tỉnh
Phối hợp với các cơ quan chức năng như: Công an, Thú y thường trực tại các Trạm kiểm dịch của tỉnh để kiểm tra, kiểm soát thực hiện có hiệu quả Quyết định số 2088/QĐ-TTg ngày 27/12/2012 của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện Đề án phòng ngừa, ngăn chặn vận chuyển và kinh doanh gia cầm, sản phẩm gia cầm nhập khẩu trái phép; vận chuyển kinh doanh gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch, không đảm bảo vệ sinh thú y
Chủ trì phối hợp với các cơ quan chức năng là Thành viên Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại của tỉnh, tăng cường kiểm tra chống buôn lậu, hàng giả, gian lận thương mại cuối năm và Tết Nguyên Đán
Xây dựng Kế hoạch kiểm tra hàng năm của Chi cục Quản lý thị trường trình lãnh đạo Sở Công Thương phê duyệt; tổng kết, đánh giá công tác Quản
lý thị trường hàng năm về công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu để rút ra bài học kinh nghiệm cho các năm tiếp theo
Các cơ quan chức năng: Cần tăng cường kiểm tra và xử lý kiên quyết các hành vi buôn bán hàng nhập lậu, nâng cao kiến thức nghiệp vụ cho các công chức, học tập không ngừng, tăng cường phối hợp với các đơn vị có chức năng
Thường xuyên tuyên truyền về công tác đấu tranh chống sản xuất, buôn bán hàng giả trên các phương tiện thông tin đại chúng
1.3.3 Rút ra bài học kinh nghiệm cho Hà Giang
Là một tỉnh miền núi với những đặc điểm riêng về điều kiện phát triển như giao thông, giao lưu hàng hóa các tỉnh bạn không được thuận tiện Sự phát triển về kinh tế xã hội đã tạo ra nhiều thuận lợi cho quá trình phát triển thị trường hàng hóa cũng như thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế của tỉnh song cũng mang lại không ít khó khăn thách thức đó là sự phát triển của nạn
Trang 36kinh doanh hàng nhập lậu Cùng với quá trình phát triển kinh tế thì những năm gần đây hoạt động kinh doanh hàng nhập lậu trên địa bàn tỉnh Hà Giang
có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp, khó kiểm soát Lợi dụng sự kém hiểu biết và tâm lý thích hàng giá rẻ của người tiêu dùng các đối tượng làm ăn phi pháp đã và đang tìm mọi phương thức, thủ đoạn để đưa hàng nhập lậu vào thị trường Hà Giang tiêu thụ nhằm thu lợi bất chính gây ra rất nhiều khó khăn cho lực lượng chức năng
Trên địa bàn tỉnh Hà Giang hàng nhập lậu lưu thông trên thị trường Hà Giang đã được các lực lượng chức năng phát hiện, kiểm tra, xử lý gồm: Mỳ chính, mỹ phẩm, Quần áo, Vải, Giầy dép, Gia cầm, Trứng gia cầm, Quả tươi, Thuốc tân dược, Men rượu TQ, Thuốc BVTV, máy móc, điện thoại, phụ tùng
ô tô, phân bón, thực phẩm bao gói
Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang trong công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu và gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh Chi cục đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thường xuyên quan tâm đến công tác xây dựng lực lượng thông qua việc khuyến khích, tạo điệu kiện thuận lợi công chức, nhân viên quản lý thị trường tham gia học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ môn nghiệp vụ để nâng cao kiến thức, nhanh chóng tiếp cận các công nghệ tiên tiến, nắm bắt các phương thức, thủ đoạn mới của các đối tượng buôn lậu cũng như xử lý các thông tin có liên quan phục vụ cho công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu Xây dựng Kế hoạch kiểm tra hàng năm của Chi cục Quản lý thị trường trình lãnh đạo Sở Công Thương phê duyệt; tổng kết, đánh giá công tác Quản lý thị trường hàng năm về công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu để rút ra bài học kinh nghiệm cho các năm tiếp theo
Tăng cường kiểm tra và xử lý kiên quyết các hành vi buôn bán hàng nhập lậu, nâng cao kiến thức nghiệp vụ cho các công chức, học tập không ngừng, tăng cường phối hợp với các đơn vị có chức năng
Trang 37bán hàng giả trên các phương tiện thông tin đại chúng
Trang 38
Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Câu hỏi nghiên cứu
Thực trạng công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu của Chi cục quản
lý thị trường tỉnh Hà Giang hiện nay như thế nào? Cần có giải pháp gì để tiếp tục đẩy mạnh công tác này trên địa bàn tỉnh Hà Giang?
2.2 Phương pháp nghiên cứu
2.2.1 Phương pháp luận
Cơ sở phương pháp luận được sử dụng trong đề tài là chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử
2.2.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể:
2.2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin
Thông tin được thu thập để đánh giá thực trạng công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang Tác giả đã tiến hành thu thập nguồn số liệu phục vụ cho nghiên cứu chủ yếu được lấy từ nguồn số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo, các kết quả nghiên cứu, các số liệu đã được công bố chính thức của các cơ quan,
tổ chức, các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành còn hiệu lực pháp lý
Thu thập thông tin qua số liệu thứ cấp:
Thu thập từ các văn bản quy pháp pháp luật liên quan đến công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu
Các báo cáo tổng kết công tác quản lý thị trường tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Hà Giang và các báo cáo tổng kết công tác chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại của Ban chỉ đạo 127 tỉnh Hà Giang giai đoạn 2011-2013 nay đổi tên là Ban Chi đạo 389 tỉnh Hà Giang
Các tài liệu sách báo, tạp chí có bài viết liên quan đến công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu, các thông tin bài viết trên mạng Internet bằng các
Trang 39công cụ tìm kiếm như Google, Yahoo
2.2.2.2 Phương pháp xử lý thông tin
Từ các thông tin đã thu thập được các tài liệu cần thiết, đã tiến phân loại tài liệu đã thu thập được, liên kết các yếu tố, các thành phần thông tin thu thập được thành một chỉnh thể để tổng hợp xây dựng cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng về công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu Cụ thể:
Từ các văn bản pháp luật, các báo cáo đánh giá của Chi cục Quản lý thị trường tổng hợp xây dựng các cơ sở lý luận về hàng nhập lậu, công tác đấu tranh chống hàng nhập lậu Khái niệm về hàng nhập lậu, bản chất hàng nhập lậu, tác hại của hàng nhập lậu, phương thức kinh doanh hàng nhập lậu, các tác nhân tố tác động đến hoạt động kinh doanh hàng nhập lậu; kinh nghiệm đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu
Từ các số liệu thu thập được tổng hợp xây dựng các bảng số liệu thống
kê theo các tiêu chí phục vụ cho công tác đánh giá thực trạng công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu bao gồm Tình hình nguồn nhân lực, cơ cấu lao động theo độ tuổi, theo giới tính, theo trình độ, Phân bố lao động theo khu vực địa lý Phân bổ chỉ tiêu kế hoạch về kiểm tra xử lý của các Đội Quản
lý thị trường thông qua số vụ xử phạt vi phạm hành chính
Kết quả kiểm tra xử lý của lực lượng quản lý thị trường Hà Giang giai đoạn 2011-2013 chia theo Loại hình hàng nhập lậu và địa bàn quản lý trên cơ
sở các chỉ tiêu về: Số vụ xử phạt vi phạm hành chính, số tiền phạt vi phạm hành chính và trị giá hàng hóa tịch thu
Số lượng, chủng loại hàng nhập lậu đã phát hiện và tịch thu xử lý giai đoạn 20011-2013 Tên hàng hóa, số lượng tịch thu qua các năm
2.2.2.3.Phương pháp phân tích thông tin
Phân tích, đánh giá thực trạng nguồn nhân lực và công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu thông qua việc phân tích, đánh giá, so sánh
sự biến động về số liệu qua các năm
Trang 40Từ nguồn dữ liệu, bài viết, các báo cáo phân tích đánh giá về cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý, công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật, công tác đào tạo bồi dưỡng về nghiệp vụ chống hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường Hà Giang
Về nguồn nhân lực Tính toán cơ cấu về giới tính, độ tuổi và trình độ trên tổng số lao động của Chi cục; so sánh đánh giá sự tăng giảm qua các năm qua các chỉ số tuyệt đối và tương đối, đưa ra đánh giá về thực trạng trên cơ sở các số liệu đánh tính toán và mức độ tác động của thực trạng nguồn nhân lực đến công tác đấu tranh chống kinh doanh hàng nhập lậu
Kết quả công tác xử lý vi phạm về hàng nhập lậu theo đơn vị hành chính và loại hàng nhập lậu Từ kết quả thực hiện về số vụ xử lý vi phạm và
số tiền phạt vi phạm hành chính, tiến hành tính toán các chỉ tiêu tăng giảm tuyệt đối, tương đối qua các năm, đưa ra những nhận xét, đánh giá về thực trạng công tác chống hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang giai đoạn 2011 - 2013
Tính toán, tổng hợp số lượng, chủng loại hàng nhập lậu, so sánh sự tăng giảm qua các năm, đưa ra nhận xét đánh giá về sự tăng giảm các chủng loại hàng nhập lậu trên thị trường cũng như đánh giá kết quả thực hiện của lực lượng Quản lý thị trường trong công tác chống kinh doanh hàng nhập lậu
2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
Chỉ tiêu về cơ cấu về lao động Theo giới tính, độ tuổi, trình độ, mức độ tăng, giảm qua các năm
Chỉ tiêu về phân bổ lao động theo địa bàn Số công chức QLTT làm việc tại một Đội QLTT địa bàn
Chỉ tiêu phân bổ xử lý về hàng nhập lậu của Chi cục Quản lý thị trường theo đơn vị hành chính Kết quả xử lý về số vụ và số tiền theo từng đơn vị
Chỉ tiêu về kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm về kinh doanh hàng nhập