Đọc hiểu 3,0 điểm Đọc đoạn thơ và trả lời các câu hỏi từ Câu 1 đến Câu 3: Trời xanh đây là của chúng ta Núi rừng đây là của chúng ta Những cánh đồng thơm mát Những ngả đường bát ngát Nhữ
Trang 1SỞ GD & ĐT TP.HCM
TRƯỜNG THCS, THPT ĐÔNG DU
ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ I NĂM HỌC 2015 - 2016 MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 12 Thời gian làm bài: 90 phút
Phần I Đọc hiểu (3,0 điểm)
Đọc đoạn thơ và trả lời các câu hỏi từ Câu 1 đến Câu 3:
Trời xanh đây là của chúng ta Núi rừng đây là của chúng ta Những cánh đồng thơm mát Những ngả đường bát ngát Những dòng sông đỏ nặng phù sa Nước chúng ta, nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất Những buổi ngày xưa vọng nói về (“Đất nước”- Nguyễn Đình Thi, Ngữ văn 12, tập mộ, tr.125)
Câu 1 (0,5 điểm)
Nêu nội dung đoạn thơ Đoạn thơ được viết theo thể thơ gì?
Câu 2 (0,5 điểm)
Đoạn thơ có sử dụng biện pháp tu từ điệp ngữ Hãy xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ đó
Câu 3 (0,5 điểm)
Hãy ghi lại cảm xúc của nhà thơ mà em cảm nhận được qua đoạn thơ trên
Đọc văn bản sau đây và trả lời các câu hỏi từ Câu 4 đến Câu 6:
Tháng 4-2009, một cô sinh viên người Hàn Quốc đã viết thư cho Tuổi Trẻ thể hiện sự
“không hiểu nổi” về việc chẳng thấy những người đến cangtin của Trường ĐH Khoa học
xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM) khi đó chịu xếp hàng
Ngay lập tức diễn đàn về văn hóa xếp hàng được mở ra, nhiều người thấy chuyện kỳ cục đó và đã có một vài nơi người ta biết xếp hàng
Trang 2Nhưng hơn bốn năm sau, việc xếp hàng đang khiến nhiều người nghĩ rằng đó chỉ là trào lưu, qua từng đợt rồi đâu lại vào đó Đến những nơi công cộng hiện nay, nỗi sợ hãi
vô hình của nhiều người vẫn là cảnh chen lấn, giành chỗ
Một nhà báo sống tại Pháp có thẻ VIP khi đi máy bay kể lại cảnh “ấn tượng” tại một
số sân bay ở VN: “Mặc dù được ưu tiên không phải xếp hàng làm thủ tục nhưng cảnh chen lấn thiếu ý thức từ những vị khách VIP cũng luôn xảy ra Có lần tôi làm thủ tục ở quầy, chỉ có vài khách đang đợi đến lượt Vậy mà một ông từ đâu xộc tới chen vào trước chỗ tôi đứng với vẻ mặt tỉnh queo Cô nhân viên phải nhắc nhở anh ta mới chịu lùi xuống xếp hàng Nhưng thái độ thì không có gì là mắc cỡ Có vẻ như đó là thói quen của vị khách VIP này…
(Đâu rồi, chuyện tử tế? Nguyễn Nghĩa, http://tuoitre.vn/tin/nhip-song-tre, ngày 4/12/2014)
Câu 4 (0,25 điểm)
Vấn đề xã hội nào được đề cập trong đoạn văn?
Câu 5 (0,25 điểm)
Anh/chị hãy đề xuất những biện pháp để nâng cao ý thức văn hóa ngày nay
Câu 6 (1,0 điểm)
Thậm chí có người còn cảm thấy băn khoăn với suy nghĩ tử tế chỉ có thiệt thòi, có người thì xem những chuyện không tử tế chẳng liên quan gì đến mình, chuyện thiếu tử tế lại nhiều hơn
Anh/Chị suy nghĩ như thế nào về điều đó Trả lời trong một đoạn văn khoảng 7-10 câu
Phần II Làm văn (7,0 điểm)
Câu 1 (3,0 điểm)
Đọc mẩu chuyện sau:
“Có một con kiến đang tha chiếc lá trên lưng Chiếc lá lớn hơn con kiến gấp nhiều lần Đang bò, kiến gặp phải một vết nứt khá lớn trên nền xi măng Nó dừng lại giây lát, đặt chiếc lá ngang qua vết nứt, rồi vượt qua bằng cách bò lên trên chiếc lá Đến bờ bên kia con kiến lại tiếp tục tha chiếc lá và tiếp tục cuộc hành trình”
(Theo Hạt giống tâm hồn 5 - Ý nghĩa cuộc sống)
Trang 3Bằng một bài văn nghị luận khoảng 600 từ, hãy trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa mẩu chuyện trên
Câu 2 (4,0 điểm)
Cảm nhận về đoạn thơ sau:
Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức Dẫu xuơi về phương Bắc Dâu ngược về pương Nam Nơi nào em cũng nghĩ Hướng về anh- một phương
(Trích “ Sóng” - Xuân Quỳnh - Sách Ngữ văn 12 tập I- trang 119) Qua bài thơ trên, trình bày suy nghĩ của anh/chị về tình yêu của giới trẻ hiện nay
-Hết -Học sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Trang 4SỞ GD & ĐT TP.HCM
TRƯỜNG THCS, THPT ĐÔNG DU
ĐÁP ÁN ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ I NĂM HỌC 2015 - 2016
MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 12 Thời gian làm bài: 90 phút
1 - Nội dung chính của đoạn thơ: Đoạn thơ thể hiện
niềm vui lớn về quyền làm chủ đất nước, niềm tự
hào về tinh thần bất khuất của con người Viện
Nam
- Thể thơ: Tự do
0.25
0.25
- Học sinh có thể có nhiều cách trả lời khác nhau, miễn đúng ý là cho điểm
2 - Điệp ngữ: “đây là của chúng ta”
- Tác dụng: Khẳng định, nhấn mạnh quyền làm chủ
đất nước của dân tộc ta
0.25 0,25
- Xác định được điệp ngữ: 0,5 điểm
- Tác dụng: 0,5 điểm
3 - Cảm xúc của nhà thơ: Yêu mến, tự hào về đất
nước
0.5
4 - Vấn đề xã hội nào được đề cập trong đoạn văn:
Văn hóa xếp hàng
0,25
5 - Đề xuất những biện pháp để nâng cao ý thức văn
hóa ngày nay
0,25 Học sinh có thể có
nhiều cách trả lời khác nhau, miễn đúng ý là cho điểm
6 1 Yêu cầu nội dung:
- Cần trình bày được những ý sau:
+ Tạo lập được đoạn văn, đảm bảo logic về ý
+ Cần đưa ra được những biện pháp cơ bản để sử
sống tử tế:
- Diễn đạt sáng rõ, đúng chính tả
1,0 Lưu ý:
- Viết được đoạn văn, trình bày được một số
ý, nhưng chưa thật đầy
đủ, sâu sắc: 0,75 điểm
- Chỉ viết được 1 vài
Trang 52 Yêu cầu hình thức: Viết 1 đoạn (7 - 10 câu)
- Viết 1 đoạn (độ dài không vượt quá yêu cầu)
- Viết 2 đoạn: Tối đa 0,5 điểm
- Không thụt vào, không viết hoa đầu đoạn: chỉ cho
0,5 điểm
- Viết từ 10 - 12 câu: vẫn cho 1,0 điểm
- Viết quá ngắn (5 - 7 câu) hoặc quá dài (15 câu trở
lên): 0,75 điểm
-Viết 3 - 5 câu: 0,5 điểm
câu, ý sơ sài: 0,25 điểm
- Viết sai lạc nội dung:
0 điểm
Phần
II
Câu
1
1 Yêu cầu về kĩ năng
Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội Kết cấu
chặt chẽ, diễn đạt lưu loát; không mắc lỗi chính tả,
dùng từ, ngữ pháp
2 Yêu cầu về kiến thức
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng lí
lẽ và dẫn chứng phải hợp lí ; cần làm rõ được các ý
chính sau :
a Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận
b Thân bài:
- Tìm hiểu ý nghĩa câu chuyện:
+ Chiếc lá và vết nứt: Biểu tượng cho những khó
khăn, vất vả, trở ngại, những biến cố có thể xảy ra
đến với con người bất kì lúc nào
+ Con kiến dừng lại trong chốc lát để suy nghĩ và
nó quyết định đặt ngang chiếc lá qua vết nứt, rồi
vượt qua bằng cách bò lên trên chiếc lá : Biểu
tượng cho con người biết chấp nhận thử thách, biết
kiên trì, sáng tạo, dũng cảm vượt qua bằng chính
0.5 0,5
- Trình bày đầy đủ các phần Mở bài, Thân bài, Kết bài, nhưng Thân bài chưa biết tổ chức thành nhiều đoạn văn liên kết chặt chẽ với nhau cùng làm sáng tỏ vấn đề (Thân bài chỉ
có một đoạn.): Tối đa: 2,0 điểm
- Viết một đoạn: Tối đa: 1,0 điểm
Trang 6khả năng của mình.
=> Câu chuyện ngắn gọn nhưng hàm chứa bao ý nghĩa lớn lao về cuộc sống Con người cần phải có
ý chí, nghị lực, thông minh, sáng tạo và bản lĩnh mạnh dạn đối mặt với khó khăn gian khổ, học cách sống đối đầu và dũng cảm; học cách vươn lên bằng nghị lực và niềm tin
- Suy nghĩ về ý nghĩa câu chuyện: Phân tích, bàn luận vấn đề:
+ Khẳng định câu chuyện có ý nghĩa nhân sinh sâu sắc đối với mỗi người trong cuộc đời:
Những khó khăn, trở ngại vẫn thường xảy ra trong cuộc sống, luôn vượt khỏi toan tính và dự định của con người Vì vậy mỗi người cần phải dũng cảm đối mặt, chấp nhận thử thách để đứng vững, phải hình thành cho mình nghị lực, niềm tin,
sự kiên trì, sáng tạo để vượt qua
Khi đứng trước thử thách cuộc đời cần bình tĩnh, linh hoạt, nhậy bén tìm ra hướng giải quyết tốt nhất
Khó khăn, gian khổ cũng là điều kiện thử thách
và tôi luyện ý chí, là cơ hội để mỗi người khẳng định mình Vượt qua nó, con người sẽ trưởng thành hơn, sống có ý nghĩa hơn
+ Dẫn chứng: (làm sáng tỏ bằng những dẫn chứng tiêu biểu cụ thể, xác đáng như: Thầy Nguyễn Ngọc
Kí, danh họa Lê-ô-na Đơ-vanh-xi, những anh thương binh tàn nhưng không phế, nhân dân Việt
1.0
Trang 7Nam chống kẻ thù xâm lược ).
- Phê phán:
+ Không phải bất cứ ai cũng có thái độ tích cực để vượt qua sóng gió cuộc đời Có người nhanh chóng
bi quan, chán nản; có người than vãn, buông xuôi;
có người ỷ lại, hèn nhát, chấp nhận, đầu hàng, đổ lỗi cho số phận cho dù những khó khăn ấy chưa phải là tất cả (Dẫn chứng)
+ Ta cần phê phán những người có lối sống đó
c Kết bài:
- Khẳng định vấn đề và rút ra bài học cuộc sống:
+ Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng, cũng thuận buồm xuôi gió Khó khăn, thử thách, sóng gió có thể nổi lên bất cứ lúc nào Đó là qui tất yếu của cuộc sống mà con người phải đối mặt
+ Phải có ý thức sống và phấn đấu, không được đàu hàng, không được gục ngã mà can đảm đối đầu, khắc phục nó để tạo nên thành quả cho cuộc đời
- Liên hệ bản thân: Cần phải rèn luyện ý chí, nghị lực, lạc quan, hi vọng và có niềm tin vào cuộc sống Cần nhất là thái độ sống của mình trước mọi thử thách của cuộc đời
0,5
0, 5
Trang 8Câu
2
Cảm nhận về khổ thơ 5, 6 của bài thơ “Sóng”
(Xuân Quỳnh)
1 Yêu cầu về kĩ năng
Biết cách làm bài văn nghị luận về một tác phẩm
thơ, kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát; không mắc
lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
2 Yêu cầu về nội dung:
- Đề bài có 2 yêu cầu:
+ Cảm nhận đoạn thơ (bố cục đầy đủ)
+ Suy nghĩ về tình yêu của giới trẻ hiện nay
- Trên cơ sở những hiểu biết về bài thơ “Sóng” –
Xuân Quỳnh, học sinh có thể trình bày theo nhiều
cách nhưng cần làm rõ được các ý cơ bản sau :
a Mở bài
- Giới thiệu được tác giả, nêu được đoạn trích
- Trích thơ
b Thân bài
- Cảm nhận chung (tựa đề, …)
- Cảm nhận đoạn thơ: Trình bày được những ý
chính sau:
+ Thể hiện một tình yêu sôi nổi, mãnh liệt, một nỗi
nhớ da diết (chiếm lĩnh cả thời gian và không gian;
chiều rộng và chiều sâu): Con sóng dưới lòng sâu/
con sóng trên mặt nước Lòng em nhớ đến anh/
Cả trong mơ còn thức
+ Luôn hướng về một tình yêu thủy chung son sắt:
Nơi nào em cũng nghĩ/ Hướng về anh - một
phương
0,5
0,5
0,75
0,5
Không trích thơ: -0,25 điểm
- Phần thân bài, học sinh có thể cảm nhận
sơ sài nhưng vẫn đảm bảo thao tác (có trích thơ, không sai nội dung): 1,5 điểm
- Nghệ thuật có thể tách riêng, có thể cảm nhận trong lúc phân tích
- Nếu thiếu phần suy nghĩ về tình yêu của
Trang 9+ Nghệ thuật: Thơ năm chữ, ẩn dụ, đối, điệp, lặp
cú pháp, tiết tấu, nhịp điệu
- Suy nghĩ về tình yêu của giới trẻ hiện nay: (Lưu
ý: Học sinh phát biểu dài – ngắn tùy theo sức viết,
miễn đúng ý là cho điểm )
c Kết bài
- Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình
yêu-một tình yêu hiện đại, mới mẻ nhưng vẫn không
tách rời truyền thống
- Thể thơ năm chữ với nhịp điệu linh hoạt, nhịp
nhàng gợi âm vang của sóng; ngôn từ giản dị,
trong sàng, hình ảnh thơ giàu sức gợi
0,25 1.0
0.5
giới trẻ hiện nay: phải trừ 1,0 điểm
- Không tách riêng để viết phần suy nghĩ này:
- 0.25 điểm
- Chỉ viết 1 - 2 dòng: 0.5 điểm
Lưu ý:
- Không nên quan trọng hóa độ dài bài viết, nhưng phải đảm bảo bố cục nghị luận văn học
- Nếu học sinh tỏ ra hiểu đề, có thể cảm nhận còn sơ sài (hiểu được nội dung, có phân tích nghệ thuật), có nêu suy nghĩ về về tình yêu của giới trẻ hiện nay: Tối đa 2,5 điểm
- Bố cục:
+ Chỉ 2 phần: Thiếu phần nào trừ điểm phần đó
+ Viết một đoạn: Chỉ cho 1,0 điểm
- Phân tích mà không trích thơ
+ Ở mở bài: - 0,25 điểm
+ Trong thân bài: Cho tối đa 2,0 điểm
+ Mở bài có trích thơ, thân bài không trích thơ: nếu phân tích được: Tối đa 2,5 điểm
- Sử dụng các dấu câu (sai qui cách) ở đầu đoạn: Tối đa 1,0 điểm