sáng kiến kinh nghiệm dạy học toán lớp 5

sáng kiến kinh nghiệm dạy học toán lớp 5

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

RÈN KĨ NĂNG GIẢI TOÁN CHO HỌC SINH LỚP 5

DẠNG BÀI GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Giáo dục đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển của mỗi quốc gia Nhất là khi Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) Vấn đề đặt ra với ngành Giáo dục và Đào tạo là phải chuẩn bị cho thế hệ trẻ như thế nào để đáp ứng được yêu cầu của những thập niên đầu thế kỷ, thích ứng được sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ, tham gia tích cực vào công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Lịch sử đã cho thấy mỗi quốc gia muốn phát triển và hưng thịnh đều phải coi trọng công tác giáo dục Đối với nước ta giáo dục luôn được coi là “quốc sách” - nhất

là trong thời kỳ đổi mới hiện nay, điều đó được thể hiện trong các kỳ đại hội đại biểu của Đảng Cộng sản Việt Nam Taị đại hội Đảng lần thứ VIII Đảng ta đã khẳng định

“ Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài; coi trọng cả ba mặt: mở rộng quy mô nâng cao chất lượng

và phát huy hiệu quả” Sau 5 năm thực hiện nghị quyết Đại hội Đảng VIII trước

những cơ hội và thách thức, căn cứ vào yêu cầu mục tiêu mới của giáo dục đào tạo Đại hội Đảng lần thứ IX tiếp tục khẳng định:

“ Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy

sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”.

Đại hội Đảng lần thứ X khẳng định:

“Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học Đổi mới phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng cường cơ sở vật chất của nhà trường, phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của học sinh, sinh viên.”

Trong nhiệm vụ phát triển đất nước giai đoạn 2010-2015 Đảng ta tiếp tục khẳng

định: “ Phát triển giáo dục phải thực sự là quốc sách hàng đầu Tập trung nâng

cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp Ðổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt.”

Đảng ta khẳng định đầu tư cho con người là đầu tư phát triển Như vậy có thể thấy Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng và đầu tư cho sự nghiệp giáo dục đào tạo nói

chung, giáo dục phổ thông nói riêng trong giai đoạn hiện nay khi mà trình độ khoa học kỹ thuật, công nghệ phát triển mạnh mẽ và nhanh chóng đòi hỏi công tác giáo dục đào tạo của chúng ta không chỉ mở rộng về quy mô mà còn phải được nâng cao

về chất lượng

Trong Giáo dục tiểu học các môn học đều rất quan trọng Mỗi môn học lại giúp các em phát triển về một mặt nhất định, môn Toán cũng là một trong các môn học đó

Để dạy môn Toán ở tiểu học có hiệu quả giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh như:

+ Thay đổi vai trò của học sinh trong quá trình dạy học, học sinh là đối tượng chủ động chiêm lĩnh kiến thức

+ Thay đổi công việc của người thầy: Là người tổ chức các hoạt động học tập

để học sinh khám phá

Để tích cực hoá các hoạt động học tập của học sinh, với môn Toán cần có phương pháp dạy học phù hợp ở nhiều mặt: Với nội dung kiến thức Toán học, với đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học, với điều kiện dạy học cụ thể

Một trong những đổi mới quan trọng nhất cần thực hiện trong dạy học toán hiện nay là: Nhanh chóng chuyển từ hình thức “Thầy giảng- Trò nghe” sang hình thức

“Thầy tổ chức- Trò hoạt động” Nói cách khác dạy học toán cần được tiến hành dưới dạng tổ chức các hoạt động dạy học: Nhóm, cá nhân, cả lớp, trò chơi… để giúp học sinh chủ động tiếp thu bài, hiểu sâu, có khả năng vận dụng thực hành

Xuất phát từ những yêu cầu cơ bản cải tiến phương pháp dạy và học trong giai đoạn hiện nay

Xuất phát từ mục đích, yêu cầu của chương trình toán lớp 5 Từ những hạn chế của tâm lý lứa tuổi Từ tình hình thực tiễn trình độ nhận thức của học sinh lớp, tôi luôn luôn trăn trở, suy nghĩ tìm cách cải tiến phương pháp dạy bộ môn Toán, đặc biệt

là môn toán khối 5 Sau đây tôi xin đề cập đến một vấn đề, đó là “Rèn kĩ năng giải

toán cho học sinh lớp 5 dạng bài giải toán có lời văn”.

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận:

Giải toán là một thành phần quan trọng trong chương trình giảng dạy môn toán

ở bậc tiểu học Nội dung của việc giải toán gắn chặt một cách hữu cơ với nội dung của số học và số tự nhiên, các số thập phân, các đại lượng cơ bản và các yếu tố đại số, hình học có trong chương trình

Vì vậy, việc giải toán có lời văn có một vị trí quan trọng thể hiện ở các điểm sau:

a) Các khái niệm và các quy tắc về toán trong sách giáo khoa, nói chung đều được giảng dạy thông qua việc giải toán Việc giải toán giúp học sinh củng cố, vận dụng

các kiến thức, rèn luyện kỹ năng tính toán Đồng thời qua việc giải toán của học sinh

mà giáo viên có thể dễ dàng phát hiện những ưu điểm hạc thiếu sót của các em về kiến thức, kỹ năng và tư duy để giúp các em phát huy hoặc khắc phục

b) Việc kết hợp học và hành, kết hợp giảng dạy với đời sống được thực hiện thông qua việc cho học sinh giải toán, các bài toán liên hệ với cuộc sống một cách thích hợp giúp học sinh hình thành và rèn luyện những kỹ năng thực hành cần thiết trong đời sống hàng ngày, giúp các em biết vận dụng những kỹ năng đó trong cuộc sống

c) Việc giải toán góp phần quan trọng trong việc xây dựng cho học sinh những cơ

sở ban đầu của lòng yêu nước, tinh thần quốc tế vô sản, thế giới quan duy vật biện chứng: việc giải toán với những đề tài thích hợp, có thể giới thiệu cho các em những thành tựu trong công cuộc xây dựng CNXH ở nước ta và các nước Anh em, trong công cuộc bảo vệ hoà bình của nhân dân thế giới, góp phần giáo dục các em ý thức bảo vệ môi trường, phát triển dân số có kế hoạch v.v Việc giải toán có thể giúp các

em thấy được nhiều khái niệm toán học, ví dụ: các số, các phép tính, các đại lượng v.v đều có nguồn gốc trong cuộc sống hiện thực, trong thực tiễn hoạt động của con người, thấy được các mối quan hệ biện chứng giữa các dữ kiện, giữa cái đã cho và cái phải tìm v.v

d) Việc giải toán góp phần quan trọng vào việc rèn luyện cho học sinh năng lực tư duy và những đức tính tốt của con người lao động mới Khi giải một bài toán, tư duy của học sinh phải hoạt động một cách tích cực vì các em cần phân biệt cái gì đã cho

và caí gì cần tìm, thiết lập các mối liên hệ giữa các dữ kiện giữa cái đã cho và cái phải tìm; Suy luận, nêu nên những phán đoán, rút ra những kết luận, thực hiện những phép tính cần thiết để giải quyết vấn đề đặt ra v.v Hoạt động trí tuệ có trong việc giải toán góp phần giáo dục cho các em ý trí vượt khó khăn, đức tính cẩn thận, chu đáo làm việc có kế hoạch, thói quen xem xét có căn cứ, thói quen tự kiểm tra kết quả công việc mình làm, óc độc lập suy nghĩ, óc sáng tạo v.v

2 Cơ sở thực tiễn:

Sở dĩ tôi chọn đề tài này là vì đối với nhận thức của học sinh tiểu học nói chung, của lớp tôi nói riêng, phần “Giải toán có lời văn” các em còn yếu vì nhiều nguyên nhân, trong đó vẫn là: Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, các em thường vội vàng, hấp tấp, đơn giản hoá vấn đề nên đôi khi chưa hiểu kỹ đề bài đã vội vàng làm bài, dẫn đến kết quả còn nhiều khi bị sai, thiếu hoặc đúng nhưng chưa đủ

Bên cạnh đó, cũng còn một nguyên nhân quan trọng nữa là tâm lý lứa tuổi Các em thích giống bài của bạn, không tin tưởng vào bài của chính mình nên dẫn đến những sai sót giống nhau Thậm chí có khi đã làm bài đúng rồi nhưng lại bỏ đi, chép lại sao cho giống bài của bạn Đây là do các em thiếu cơ sở lý luận, không tin tưởng vào mình Một số em do nhận thức chậm, đọc viết chậm, nên không hiểu yêu cầu của

đề bài, đọc đề bài nhưng không hiểu rõ nội dung Một số em còn có tính ỉ lại, không

chịu khó giải những bài toán có lời văn, chỉ đợi bạn giải bài xong để chép hoặc có giải bài nhưng thiếu đồ dùng học tập (Với những bài toán hình học, toán chuyển động…)

Từ những nguyên nhân trên, tôi đã thực hiện một số biện pháp cơ bản sau:

3 Biện pháp khắc phục:

Chương trình Toán lớp 5 có nhiều dạng toán hợp cơ bản có lời văn như:

Tìm số trung bình cộng

Tìm hai số khi biết tổng và hiếu của hai số

Tìm hai số khi biết tổng và tỉ của hai số

Tìm hai số khi biết hiệu và tỉ của hai số

Tìm chu vi và diện tích hình chữ nhật

Tìm chu vi và diện tích hình thang

Tính chu vi và diện tích hình tròn

Tính chu vi và diện tích hình tam giác

Giải toán về tỉ số phần trăm

Tính diện tích xung quanh và diện tích toàn phần của hình hộp chữ nhật

Tính diện tích xung quanh và diện tích toàn phần của hình lập phương

Tính thể tích của hình hộp chữ nhật

Tính thể tích hình lập phương

Trong quá trình giảng dạy, giáo viên giúp học sinh nắm được từng dạng toán (dạng toán đơn thuần, dạng toán hợp ), giúp học sinh làm quen và biết cách giải một

số dạng toán hợp khác nhau Điều chủ yếu là giáo viên phân tích kĩ từng mẫu bài toán, biết lập luận một cách lôgic để tìm ra cách giải nhan và đúng Học sinh phải xác định được đâu là giả thiết, đâu là kết luận của đề toán, từ đó tìm được cách giải tương ứng của mỗi dạng toán

Từ cơ sở lý luận trên, tôi có phương hướng giải quyết vấn đề: Giúp học sinh hình thành kỹ năng, kỹ xảo, nắm được phương pháp chung “giải toán có lời văn” theo

5 bước như sau:

Bước 1: Thường xuyên cho học sinh đọc đề bài nhiều lần trước khi làm bài, từ

đó các em hình thành thói quen đọc kỹ bài trước khi giải

Bước 2: Trong quá trình giải, chữa bài tập toán ở nhà, vở bài tập in, khi giải

toán đố, tôi thường xuyên cho học sinh đọc đề rồi tóm tắt, lựa trọn cách tóm tắt cho phù hợp với nội dung bài toán Trước khi tóm tắt thường hướng dẫn cho các em có cách tóm tắt bài bằng hệ thống các câu hỏi gợi mở, giúp học sinh nhận biết dạng toán điển hình Ví dụ: toán hợp giải bằng hai phép tính nhân, chia, v.v… Từ đó học sinh có hướng tóm tắt bài toán cho đúng với yêu cầu của từng loại bài

Bước 3: Phân tích bài toán Giáo viên đưa ra hệ thống câu hỏi phù hợp gợi mở

cho học sinh đi ngược từ câu hỏi của bài toán trở lại điều kiện của đầu bài đã cho Hoặc giáo viên tổ chức các hoạt động tập thể, các hoạt động nhóm (như nhóm đôi,

nhóm lớn…) từ thảo luận các em dần hình thành kiến thức, chiếm lĩnh được kiến thức, làm chủ được kiến thức Từ đó các bạn giỏi hướng dẫn, hình thành, xây dựng, phát triển lượng kiến thức đã tiếp thu được cho các bạn yếu trong cùng một nhóm

Bước 4: Giải bài toán Từ ba bước trên, giúp học sinh hiểu kỹ đầu bài, từ đó

học sinh định hướng, tư duy và tìm ra cách giải bài toán đó

Bước 5: Thử lại kết quả Sau khi giải xong, cho các em thử lại kết quả Bước

này giúp học sinh có cơ sở lý luận, tin tưởng vào cách làm bài của mình

Để hình thành cho học sinh có kỹ năng, kỹ xảo “giải toán có lời văn” theo năm buớc trên, đòi hỏi người giáo viên phải thực hiện thường xuyên, liên tục

VD1: Một tổ sản xuất muối thu hoạch trong năm đợt như sau: 45 tạ; 60 tạ; 75 tạ; 72

tạ; 98 tạ Hỏi trung bình mỗi đợt thu hoạch bao nhiêu tấn muối?

Bài giảng (mẫu):

Bước 1: Cho học sinh đọc kỹ đầu bài Tìm hiểu khai thác đề.

Bước 2: Tóm tắt.

Thu 5 đợt: 45 tạ; 60 tạ; 75 tạ; 72 tạ; 98 tạ

Trung bình mỗi đợt ? tạ

Bước 3: Phân tích.

-Bài toán cho biết gì? (Số tạ muối mỗi đợt)

- Bài toán hỏi gì? (số tạ muối trung bình mỗi đợt)

- Muốn tìm số muối trung bình mỗi đợt ta phải làm gì? (Tìm tổng số muối)

Cách làm: Tìm tổng rồi chia cho số đợt

Bước 4: Giải.

Tổng số muối cả 5 đợt là:

45 + 60 +75 + 72 + 98 = 350 (tạ) Trung bình mỗi đợt thu hoạch được là:

350 : 5= 70 (tạ) Đáp số: 70 tạ

Bước 5: Thử lại

70 x 5 = 350 (tạ)

VD2 : Cho tổng hai số là a, hiệu hai số là b Tìm hai số đó?

* Giáo viên tổ choc cho học sinh thảo luận, làm bài theo các bước sau:

Cách 1:

Bước 1: Cho học sinh đọc kỹ đầu bài Tìm hiểu khai thác đề.

Bước 2: Tóm tắt bài toán bằng ngôn ngữ toán học.

Số lớn + Số bé = a

Số lớn – Số bé = b

Bước 3: Phân tích bài toán để tìm cách giải :

Bài toán hỏi gì?

Muốn tìm mỗi số ta phải làm thế nào?

Bước 4: Giải toán.

Cách 2: Ta thấy nếu lấy tổng hai số (a) trừ đi hiệu hai số (b) thì ta được hai lần

số bé, chia cho 2 ta được số bé: Vậy số bé = (a – b): 2

Từ đó ta có thể tìm được số lớn bằng một trong hai cách đã học

Cách 3: Nếu lấy tổng hai số (a) cộng với hiệu hai số (b) ta được hai lần số lớn,

chia cho 2 ta được số lớn: Vậy số lớn = (a + b): 2

Từ đó ta có thể tìm được số bé bằng một trong hai cách đã học

Bước 5 Thử lại kết quả của bài toán:

a = Số lớn + Số bé

b = Số lớn – Số bé

VD3: An và Bình có 12 nhãn vở Số nhãn vở của An bằng 1/3 số nhãn vở của Bình.

Hỏi mỗi bạn có bao nhiêu nhãn vở?

VD4: Bình có số nhãn vở gấp 3 lần số nhãn vở của An, số nhãn vở của Bình nhiều

hơn An là 12 nhãn vở Hỏi mỗi bạn có bao nhiêu nhãn vở?

* Với 2 dạng toán này, giáo viên nên hướng dẫn học sinh như sau

Bước 1: Đọc kĩ đề toán

Bước 2: Vẽ được sơ đồ bài toán

Bước 3: Xác định được tổng ( hiệu) và tỉ số của 2 số

Bước 4: Giải toán.

VD3: Tổng số phần bằng nhau là:

1 + 3 =4 (phần)

Số nhãn vở của An là:

12 : 4 = 3 (nhãn vở)

Số nhãn vở của Bình là:

3 x 3 = 9 (nhãn vở) Đ/S: An: 3 nhãn vở Bình: 9 nhãn vở

VD4: Hiệu số phần bằng nhau là:

3 – 1 = 2 (phần)

Số nhãn vở của An là

12 : 2 = 6 (nhãn vở)

Số nhãn vở của Bình là

6 x 3 = 18 (nhãn vở) Đ/S : An: 6 nhãn vở Bình: 18 nhãn vở

Bước 5: Thử lại kết quả 3 + 9 = 12 hoặc 18 – 6 = 12

VD 5: Cho hình thang ABCD có góc A và D vuông Cạnh: AB = 50cm ; CD = 60cm

AM = 4dm ; DM = 10cm Tính diện tích hình thang ABMN biết MN song song với AB

Với những bài toán về hình học (hình chữ nhật, hình vuông, hình thang, hình hộp chữ nhật, … ), học sinh phải nhớ được công thức tính chu vi và diện tích mỗi hình Các số đo (chiều dài, chiều rộng….) Phải cùng một đơn vị đo Tên đơn vị phải viết chính xác

* Với các ví dụ trên giáo viên cũng có thể tổ chức cho học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức 1,2 học sinh có thể tổ chức cho cả lớp thảo luận, trả lời các câu hỏi theo hướng giải ( - Yêu cầu các bạn đọc đề bài- Tóm tắt đề bài(lựa trọn cách tóm tắt phù hợp với nội dung bài)- Thảo luận, tìm ra cách giải bài- Giải bài – Kiểm tra lại kết quả-Giáo viên nhận xét, chữa bài ) Với cách tổ chức này giúp học sinh mạnh dạn, tự tin,

tự chủ lĩnh hội kiến thức Để tổ chức hình thức trên đạt hiệu quả thì học sinh phải chuẩn bị bài ở nhà một cách kĩ lưỡng

* Một số dạng bài mới giáo viên có thể tổ chức cho học sinh vận dụng kiến thức cũ để hình thành kiến thức mới ( VD: Phép trừ số đo thời gian với một số; Phép nhân số đo thời gian với một số; Thể tích hình lập phương….) Với những dạng bài này, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh tự phát hiện kiến thức, chiếm lĩnh kiến thức mới thông qua kiến thức đã được học ( Giáo viên yêu cầu học sinh đọc kĩ đề bài -Tóm tắt đề, lựa trọn cách tóm tắt phù hợp với nội dụng bài toán- Tổ chức cho học sinh thảo luận theo nhóm - Giải bài toán- Lựa trọn, tìm hiểu các cách giải bài toán- Báo cáo kết quả thảo luận, học sinh có thể lên bảng báo cáo hoặc đứng tại chỗ nêu miệng-Giáo viên nhận xét, kết luận , khắc sâu kiến thức của bài

* Trong lớp học mà có nhiều đối tượng học sinh( Giỏi, khá, trung bình, yếu) Giáo viên có thể tổ chức cho học sinh chiếm lĩnh kiến thức bằng nhiều “hình thức tổ chức” khác nhau như: Tổ chức nhóm học sinh “đồng dang” (Giỏi, khá một nhóm), (trung bình, yếu một nhóm) với cách tổ chức này học sinh có thể thảo luận, giải những bài toán phù hợp với khả năng của mình Giáo viên cũng có thể tổ chức nhóm

“cộng tác” (Giỏi, khá, trung bình, yếu làm một nhóm) với cách tổ chức này sẽ tạo cho học sinh tính tự tin, chủ động, tinh thần đoàn kết, những học sinh giỏi có thể giúp đỡ những bạn yêu dần hình thành kiến thức – làm chủ kiến thức- chiếm lĩnh kiến thức

* Toán tiểu học- Đặc biệt là Toán lớp 5 có rất nhiều dạng Toán giải khác nhau,

để học sinh có thể giải được những bài toán khó, thích giải những bài toán khó Giáo viên phải tìm tòi, hướng dẫn, tổ chức sao cho phù hợp, sao cho các em yêu thích và muốn giải được bài toán đó- Để làm được điều đó giáo viên đưa những bài toán nâng cao vào trong các tiết dạy Toán ( bài toán phải phù hợp với nội dung của tiết đang dạy) Kết hợp với Chi Đoàn, Đội Thiếu niên, tổ chức “ Thi kiến thức học đường”- thi giải toán trên bảng tin…

4 Kết quả thực hiện :

Với các biện pháp và việc làm trên đây đối với học sinh lớp 5B nói chung và một số em học yếu môn Toán của lớp nói riêng, tôi thấy đã đạt được một số kết quả sau đây

- Bài kiểm tra khảo sát đầu năm học:

Tổng số học sinh: 25 học sinh

Giỏi: 3 em = 12 % Khá: 9 em = 36 % Trung bình: 8 em = 40 % Yếu: 5 em = 20%

- Bài kiểm tra cuối năm học:

Tổng số học sinh: 25 học sinh

Giỏi : 7 em = 28 % Khá: 14 em = 56 % Trung bình: 4 em = 16 % Yếu: 0

Như vậy học “ Đổi mới phương pháp dạy học môn Toán dạng giải toán có

lời văn” đã giúp học sinh tiếp cận với các bài toán giải sâu sắc hơn, đủ dạng hơn, trí

tưởng tượng phong phú hơn Đồng thời còn rèn luyện học sinh năng lực tư duy, biết giải các bài toán phức tạp hơn, biết tự rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức đã học vào thực tế

5 Bài học kinh nghiệm:

Thông qua việc thực hiện, giải quyết vấn đề đã được nêu trên, tôi đã rút ra được một số bài học kinh nghiệm cho bản thân trong quá trình giảng dạy toán có lời văn cho học sinh:

- Luôn động viên, khuyến khích học sinh đào sâu suy nghĩ Phát huy trí lực của học sinh Không trách phạt, phê bình khi các em làm bài sai dẫn đến việc các em sẽ mất bình tĩnh, rối trí trong quá trình giải toán

- Sử dụng triệt để những đồ dùng dạy học khi dạy toán để lôi cuốn, gây hứng thú cho học sinh đối với môn học được coi là khô khan nhất này

- Thường xuyên kiểm tra việc nắm các bước giải toán có lời văn của học sinh để củng cố khắc sâu cho các em kiến thức ở các giờ luyện tập, thi giải toán nhanh trong giờ sinh hoạt vui chơi

III KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ:

1 Kết luận:

Hướng dẫn và giúp học sinh giải toán có lời văn nhằm giúp các em phát triển tư duy trí tuệ, tư duy phân tích và tổng hợp, khái quát hoá, trừu tượng hoá, rèn luyện tốt phương pháp suy luận lôgic Bên cạnh đó đây là dạng toán rất gần gũi với đời sống thực tế

Do vậy, việc giảng dạy toán có lời văn một cách hiệu quả giúp các em trở thành những con người linh hoạt, sáng tạo, làm chủ trong mọi lĩnh vực và trong cuộc sống thực tế hàng ngày

Những kết quả mà chúng tôi đã thu được trong quá trình nghiên cứu không phải

là cái mới so với kiến thức chung về môn toán ở bậc tiểu học, song lại là cái mới đối với bản thân tôi Trong quá trình nghiên cứu, tôi đã phát hiện và rút ra nhiều điều lý thú về nội dung và phương pháp dạy học giải toán có lời văn ở bậc tiểu học Tôi tự cảm thấy mình được bồi dưỡng thêm lòng kiên trì, nhẫn lại, sự ham muốn, say xưa với việc nghiên cứu Tuy nhiên đề tài này của tôi là giai đoạn đầu nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học nên không thể tránh khỏi những khiếm khuyết Tôi mong muốn nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo, của các bạn đồng nghiệp và những

ai quan tâm đến vấn đề giải toán có lời văn cho học sinh ở bậc tiểu học nói chung, giải Toán có lời văn ở lớp 5 nói riêng

2 Một số đề xuất:

Qua thực tế giảng dạy môn toán ở Trường tiểu học nói chung và lớp 5 nói riêng, tôi thấy người giáo viên phải luôn luôn tìm tòi học hỏi, trau dồi kinh nghiệm để nâng cao trình độ nghiệp vụ

Từ những kinh nghiệm thực tế trong những năm giảng dạy, để giúp học sinh thích học và giải toán có lời văn, tôi kiến nghị với các nhà soạn sách giáo khoa hãy lựa chọn, sắp xếp hệ thống các bài tập từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp để các

em có thể vận dụng tốt các kiến thức đã học

Đối với giáo viên, ở mỗi dạng toán cần hướng dẫn học sinh nhận dạng bằng nhiều cách: đọc, nghiên cứu đề, phân tích bằng nhiều phương pháp ( Mô hình, sơ đồ đoạn thẳng, suy luận ) để học sinh dễ hiểu, dễ nắm bài hơn Không nên dừng lại ở kết quả ban đầu ( giải đúng bài toán ) mà nên có yêu cầu cao hơn đối với học sinh

Ví dụ: Như yêu cầu học sinh ra một đề toán tương tự hoặc tìm nhiều lời giải khác nhau

Giáo viên phải luôn đổi mới phương pháp dạy bằng nhiều hình thức như: trò

chơi, đố vui phù hợp với đối tượng học sinh của mình: " Lấy học sinh để hướng

vào hoạt động học, thầy là người hướng dẫn, tổ chức, trò nhận thức chủ động trong việc giải toán ''.

Trong giảng dạy giáo viên cần chú ý phát triển tư duy, khả năng phân tích, tổng hợp, khả năng suy luận lôgíc, giúp các em nắm chắc kiến thức cụ thể Với toán có lời văn, đó là cách giải và trình bày lời giải, sử dụng tốt tất cả các phương pháp đã nêu ở trên

Không nên dừng lại ở kết quả ban đầu ( giải đúng bài toán ) mà nên có yêu cầu cao hơn đối với học sinh Ví dụ: Như yêu cầu một học sinh ra một đề toán tương tự

hoặc tìm nhiều lời giải khác nhau

Trong khi giải phải yêu cầu học sinh đặt câu hỏi: ''Làm phép tính đó để làm gì ?'', từ đó có hướng giải đúng, chính xác. Sau mỗi bài giải, học sinh phải biết xem xét lại kết quả mình làm để giúp các em tự tin hơn khi giải quyết một vấn đề gì đó Trên đây là một số vấn đề tôi đã suy nghĩ, học hỏi và thể hiện trong quá trình giảng dạy, đặc biệt là môn Toán Tôi rất mong được sự nhận xét, góp ý của các đồng chí, đồng nghiệp để giúp đỡ tôi hoàn thành tốt hơn nữa trọng trách của người giáo viên trong “ Sự nghiệp trồng người”. Tôi xin chân thành cảm ơn Phúc Sơn, ngày 20 tháng 5 năm 2011 XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG NGƯỜI VIẾT

Hoàng Xuân Hiến