BÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC HÔN NHÂN VÀ CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH Ở CHÂU ÂU

Không chỉ dừng lại ở đó trong nhiều năm sau, hai tác giả đã cho ra đời nhiều tác phẩm giá trị về đời sống trung đại như “Life in a medieval castle” Đời sống trong một lâu đài Trung Cổ nă

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài 4

3 Mục đích nghiên cứu 6

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 6

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Nguồn tư liệu 7

7 Đóng góp của đề tài 8

8 Bố cục của đề tài 8

CHƯƠNG I – HÔN NHÂN VÀ CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH Ở 9

CHÂU ÂU (THẾ KỶ V-X) 9

1.1 Hoàn cảnh lịch sử 9

1.2 Hôn nhân và cuộc sống gia đình ở Châu Âu Trung Cổ thế kỷ V-X 12

1.2.1 Đặc trưng của xã hội Châu Âu TK V-X 12

1.2.2 Quan niệm về tình yêu, hôn nhân trong xã hội Châu Âu Tk V-X 13

1.2.3 Cuộc sống và các mối quan hệ trong gia đình ở xã hội Châu Âu thế kỷ V-X 19

CHƯƠNG II- HÔN NHÂN VÀ CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH Ở CHÂU ÂU 26

(THẾ KỶ XI-XIII) 26

2.1 Bối cảnh lịch sử Châu Âu thế kỷ XI-XIII 26

2.2 Hôn nhân và cuộc sống gia đình ở Châu Âu (XI-XIII) 27

2.2.1 Quan niệm về tình yêu, hôn nhân trong xã hội Châu Âu thế kỷ XI đến thế kỷ XIII 27

2.2.2 Tình dục và tình dục đồng tính 30

2.2.2.1 Vấn đề tình dục 30

2.2.2.2 Tình yêu, tình dục đồng giới 32

2.2.3 Cuộc sống gia đình và các mối quan hệ trong gia đình ở xã hội Châu Âu thế kỷ XI – XIII 34

CHƯƠNG III: HÔN NHÂN VÀ CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH Ở 40

CHÂU ÂU ( THẾ KỶ XIV-XV) 40

3.1 Hoàn cảnh lịch sử 40

3.2 Quan niệm về tình yêu, hôn nhân trong xã hội Trung Cổ Châu Âu thế kỷ XIV-XV 42

3.3 Cuộc sống gia đình và các mối quan hệ trong gia đình ở xã hội Châu Âu thế kỷ XIV-XV 49 KẾT LUẬN 55 TÀI LIỆU THAM KHẢO 59

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đối với các nhà nghiên cứu ở Việt Nam, những đề tài nghiên cứu về các nước phương Tây vẫn luôn là một đòi hỏi của thực tế lịch sử Bởi lẽ trong thế giới hôm nay, khoảng cách Đông – Tây đã trở nên gần gũi Nhu cầu hiểu biết lẫn nhau đòi hỏi ở một mức độ tinh tế hơn Trong những mối quan hệ giữa các quốc gia, các vùng lãnh thổ, những quan hệ về chính trị được giới nghiên cứu quan tâm khá nhiều và khai thác tìm hiểu gần như triệt để Tuy nhiên những vấn đề khác như kinh tế, văn hóa, tôn giáo… cũng là những nội dung cần được chú ý Trong đó, phải kể đến những nét đặc trưng về văn hóa nói chung và sinh hoạt văn hóa hàng ngày của các cộng đồng dân cư nói riêng Tìm hiểu về các nước phương Tây, ta không thể không tìm hiểu về chính cuộc sống thường ngày của họ mà trong đó mảng tình yêu và hôn nhân đóng một vai trò hết sức quan trọng Liệu rằng, cư dân phương Tây trong lịch sử đã có những quan niệm như thế nào về tình yêu đôi lứa, về cuộc sống gia đình, vị trí người phụ nữ trong gia đình và ngoài

xã hội, những quan điểm đó có giống hay khác với con người phương Đông?

Một số vấn đề khoa học cũng sẽ được sáng tỏ hơn khi nghiên cứu về những nét đặc trưng trong tình yêu, hôn nhân và cuộc sống gia đình của Phương Tây trung đại Bàn

về thời Trung Cổ, nhiều sử gia vẫn đánh giá đây là thời kì tăm tối, dốt nát, lạc hậu Liệu

đó có phải là hình ảnh bao trùm của lịch sử Phương Tây từ thế kỷ V đến thế kỷ XV hay không? Nghiên cứu đề tài này sẽ góp một phần không nhỏ vào việc trả lời câu hỏi đó

Ngoài ra, việc nghiên cứu đề tài sẽ giúp người viết không chỉ củng cố thêm những kiến thức đã được học mà còn mở mang thêm nhiều nguồn kiến thức mới về lịch

sử văn hóa con người phương Tây thời Trung Cổ, cũng như cách thức, phương pháp nghiên cứu những vấn đề thuộc về lịch sử văn hóa

Ngoài ra, lĩnh vực mà đề tài đề cập là một trong những lĩnh vực chưa được nghiên cứu rộng rãi ở Việt Nam Đối với thực tiễn, tình yêu và hôn nhân cùng các mối quan hệ trong gia đình từ xưa đến nay luôn là lĩnh vực được quan tâm vì nó gắn liền với cuộc sống hàng ngày, nhưng đối với khoa học thì đây là một vấn đề còn ít được quan tâm.Trong môi trường giáo dục, rất ít thầy cô đề cập nhiều đến vấn đề này hoặc bỏ qua,

giáo dục giới tính ở Việt Nam thì mới được bắt đầu Đối với sinh viên sư phạm thì nội dung đề tài chưa được nhiều sinh viên quan tâm và tỏ lúng túng khi đề cập đến vấn đề Chính vì vậy, việc lựa chọn đề tài này, nhóm tác giả rất mong trên cơ sở tổng hợp những

tư liệu liên quan, đóng góp thêm một góc nhìn mới về bức tranh xã hội Châu Âu Trung

Cổ

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Hiện nay ở nước ta, các công trình nghiên cứu về vấn đề tình yêu, hôn nhân và cuộc sống gia đình của các cộng đồng dân cư trong lịch sử đã được chú trông hơn trước Tuy nhiên, việc nghiên cứu về vấn đề tình yêu, hôn nhân và cuộc sống gia đình của cư dân Phương Tây vẫn còn khan hiếm Mặc dù vậy, chúng ta vẫn có thể tìm thấy nội dung này trong những cuốn sách dịch thuật hoặc những sách viết tổng quát về thời Cổ đại, Trung đại; cũng có một số bài viết trên báo tạp chí với nội dung mang tính cục bộ, bàn về một khía cạnh nào đó mà đề tài này đề cập tới Liên quan đến tình yêu, hôn nhân và cuộc sống gia đình đời thường của cư dân phương Tây trung đại, các học giả phương Tây đã

có nhiều công trình nghiên cứu, nhưng do nguồn tư liệu còn hạn chế nên quy mô và số lượng cũng không bằng các lĩnh vực khác

Năm 1962, học giả người Pháp Genevieve D' Haucourt viết tác phẩm “Life in the Middle Ages” (Đời sống thời Trung Cổ) Tác phẩm được Dương Linh dịch ra tiếng Việt xuất bản bởi nhà xuất bản Thế Giới năm 2002 Đây là tác phẩm có một phần nội dung sát với đề tài trong đó tác giả tập trung nghiên cứu về hôn nhân của cư dân phương Tây và vị trí của người phụ nữ ở giai đoạn cuối thời Trung Cổ (thế kỉ XIV – XV)

Cũng trong năm 1962, nhà nghiên cứu Lynn White của đại học California, Los Angeles viết tác phẩm “Medieval Technology and Social Change” (Kỹ thuật Trung Cổ và

sự thay đổi trong xã hội) do Clarendon Press xuất bản Tác phẩm đề cập nhiều đến cấu trúc xã hội và những thay đổi ở các tầng lớp trong xã hội

Hoàn thành năm 1969 và được xuất bản đầu tiên vào năm 1982 bởi nhà xuất bản Harper Collins ở New York quyển sách “Life in a medieval city” (Đời sống trong một thành phố trung đại) của hai nhà nghiên cứu Joseph và Frances C Gies đã gây nhiều tiếng vang lớn Tác phẩm đã miêu tả về cuộc sống ở thành phố Troyes (nằm ở Đông Bắc

Pháp ngày nay) vào thế kỉ XIII từ nhiều khía cạnh đời sống và các thành phần dân cư như những người vợ, đứa trẻ, bệnh tật và tang lễ ảnh hưởng như thế nào đến đời sống gia đình.… một cách sinh động và chi tiết Không chỉ dừng lại ở đó trong nhiều năm sau, hai tác giả đã cho ra đời nhiều tác phẩm giá trị về đời sống trung đại như “Life in a medieval castle” (Đời sống trong một lâu đài Trung Cổ) năm1974, “Womans in the Middle Ages” (Phụ nữ thời trung đại) năm 1978, “The knight in History” (Hiệp sĩ trong Lịch sử) năm

1984, “Marriage and the family in the Middle Ages” (Hôn nhân và gia đình trong thời Trung Cổ) năm 1987, “Life in a medieval village” (Đời sống trong một ngôi làng Trung Cổ) năm1990)…

Năm 1973, Marjorie Rowling viết quyển sách “Life in medieval times” (Cuộc sống thời Trung Cổ) do The berkley Publishing Group – một chi nhánh của Penguin Putnam xuất bản ở New York Đây là một quyển sách hay về cuộc sống của cư dân trung đại Tác phẩm tập trung phân tích đời sống từng tầng lớp xã hội từ lãnh chúa, nôngnô đến tăng lữ, kị sĩ…và nghiên cứu tập trung chủ yếu ở địa phận tương ứng với nước Pháp ngày nay

Năm 1996, Andrew Langley cùng nhiều tác giả cho ra đời cuốn sách “Medieval life” (Đời sống Trung Cổ) nằm trong hệ thống sách Eyewitness của nhà xuất bản Dorling Kindersley tại New York Đây là một công trình có sự đầu tư công phu của các tác giả với một bộ sưu tập những hình ảnh đặc sắc, tiêu biểu về đời sống cư dân trung đại Năm

2004, quyển sách “Terry Jones’ medieval life” (Đời sống Trung Cổ của Terry Jones) được BBC Books xuất bản tại Anh Đây là tác phẩm thú vị và lôi cuốn, nó được xuất bản dựa theo Series truyền hình cùng tên của Oxford Film and Television Với sự giúp đỡ của nhiều giáo sư lớn ở Anh, sách được Terry Jones biên soạn với lời văn hóm hỉnh nhưng đầy ý nghĩa Tác phẩm tập trung vào các tầng lớp xã hội chính trong thời Trung Cổ và có

cả những phần chính viết về đời sống của các trinh nữ, những nghệ sĩ hát rong

Gần đây nhất, xuất bản năm 2012 là tác phẩm “Medieval Life: Archaeology and the Life Course” (Cuộc sống thời Trung Cổ: Khảo cổ học và quá trình diễn biến của cuộc sống) được nhà xuất bản Woodbridge: Boydell and Brewer phát hành Đây là công trình nghiên cứu của nữ khảo cổ học người Anh - Roberta Gilchrist Tác phẩm là sự kết hợp giữa những thu hoạch từ khảo cổ và những nghiên cứu về con người thời trung đại Các mảng sinh hoạt tâm linh, tín ngưỡng và tôn giáo, giới tính và đẳng cấp, hôn nhân… được

tập trung trình bày góp phần đem lại những cái nhìn mới về những sinh hoạt thường ngày của con người thời bấy giờ

3 Mục đích nghiên cứu

Đề tài được thực hiện nhằm khái quát được những nét cơ bản nhất trong tình yêu đôi lứa, hôn nhân và cuộc sống gia đình của cư dân phương Tây thời Trung Cổ, chọn những nét đặc trưng tiêu biểu nhất của từng thời kì để trình bày Do đó, không phải tất cả các vấn đề phong phú, phức tạp trong đời sống của mọi tầng lớp cư dân đều được trình

bà y một cách đầy đủ Ngoài ra, dưới góc độ của người nghiên cứu lịch sử tác giả mong muốn nhìn văn hóa phương Tây dưới góc độ lịch sử để thấy được sự chi phối của bối cảnh lịch sử đến đời sống và sự khác nhau của sinh hoạt văn hóa trong từng thời kì

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

+ Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là những nét đặc trưng về tình yêu, hôn nhân và cuộc sống gia đình của cư dân phương Tây thời Trung Cổ tập trung vào tình yêu nam nữ, tình yêu đồng giới, sự chi phối của giáo hội với vấn đề hôn nhân, quan hệ vợ chồng…

và trên biển để tìm những con đường mới… Bên cạnh đó các giai đoạn trước và sau

khoảng thời gian trên cũng sẽ được đề cập tới trong những giới hạn nhất định đặc biệt là thời cổ đại để làm rõ hơn nội dung nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

+ Phương pháp lịch sử:

Trình bày những nội dung về những vấn đề liên quan đến tình yêu, hôn nhân và cuộc sống gia đình của cư dân phương Tây thời Trung Cổ theo một trình tự thời gian và không gian cụthể

Tiếp cận, sử dụng tư liệu từ việc quan sát, nghiên cứu các di tích lịch sử - văn hóa

có liên quan như thành quách, quảng trường, vết tích nhà cửa…; nguồn tư liệu tổng hợp qua tranh ảnh

+ Phương pháp Logic:

Đặt các sự kiện, hiện tượng trong mối liên hệ với nhau và tổng hợp, so sánh, đối chiếu, phân tích chúng… để tìm ra được ý nghĩa, bản chất của sự kiện lịch sử qua đó lý giải được những nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi trong quan niệm về tình yêu, hôn nhân của cư dân phương Tây ở từng thời kì

+ Sử dụng kết quả nghiên cứu của các ngành khoa học có liên quan như văn hóa học, khảo cổ học, dân tộc học, xã hội học, nhân học, văn học, dân tộc học, địa lý học… để tìm hiểu kỹ lưỡng hơn về sinh hoạt văn hóa của cư dân phương Tây

6 Nguồn tư liệu

Nguồn tư liệu gốc của đề tài là những di chỉ khảo cổ học, những di tích lịch sử, thành quách, quảng trường, dấu tích nhà cửa, hiện vật, đồ dùng sinh hoạt… còn tồn tại đến ngày nay; những trang phục, mô hình nhà ở của dân cư, mô hình thành thị… được phục dựng lại từ các bảo tàng Lịch sử; tranh ảnh của các sử gia sống ở thời kì đó được các sử gia phương Tây tổng kết Người viết chủ yếu tiếp cận nguồn tư liệu gốc trên qua các tài liệu thống kê của các tác giả nước ngoài

Bên cạnh đó, nhóm tác giả cũng khai thác các sách, bài báo, tạp chí có liên quan đến đề tài, các website lớn ở nước ngoài viết về đề tài và một số bộ phim nước ngoài phản ánh các khía cạnh của đề tài

7 Đóng góp của đề tài

Góp phần nghiên cứu một mảng trống vắng trong lịch sử văn hóa của cư dân phương Tây – một lĩnh vực còn thiếu sự quan tâm nghiên cứu của các nhà nghiên cứu trong nước: tình yêu, hôn nhân và gia đình của cư dân phương Tây trung đại

Thu thập và hệ thống hóa nguồn tài liệu tạo thành tập tin, nguồn tài liệu đáng tin cậy về các vấn đề tình yêu, hôn nhân và đời sống gia đình cư dân phương Tây thời kì cổ trung đại Tác giả hy vọng, đề tài có thể là một tài liệu tham khảo cho sinh viên Lịch sử

và giáo viên dạy Sử trung học khi học và dạy phần Lịch sử Thế giới, đặc biệt là giai đoạn Cổ trung đại

Đề tài góp phần bổ sung thêm kiến thức về vấn đề giáo dục giới tính cho học sinh phổ thông và góp phần hình thành tình cảm gia đình điều mà giới trẻ ngày nay ít quan tâm, còn thờ ơ và đang có lối sống thực dụng, vô cảm Đồn thời, giáo dục tính nhân văn cho con người với những vấn đề thiết thực trong đời sống mà còn khá ít những bài học lịch sử đề cập đến

8 Bố cục của đề tài

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, tài liệu tham khảo, phần phụ lục, đề tài có ba chương nội dung chính:

 Chương 1: Hôn nhân và cuộc sống gia đình ở Châu Âu (thế kỷ V-X)

 Chương 2: Hôn nhân và cuộc sống gia đình ở Châu Âu (thế kỷ XI-XIII)

 Chương 3: Hôn nhân và cuộc sống gia đình ở Châu Âu (thế kỷXIII - XV)

CHƯƠNG I – HÔN NHÂN VÀ CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH Ở

CHÂU ÂU (THẾ KỶ V-X)

1.1 Hoàn cảnh lịch sử

Từ thế kỉ V đến X, châu Âu có bước chuyển ngoặt lớn trong thời Trung Cổ Ở những thế kỉ trước, lịch sử châu Âu rất rực rỡ với nền văn minh Hy – La đạt đến đỉnh cao Thời kỳ này châu Âu cổ đại bao gồm: Nam Âu, Tiền Á, Tiểu Á, bờ cực Bắc vùng Bắc Phi, một phần nước Anh ngày nay, Tây Âu, bán đảo Iberia và một phần bán đảo Britain Sở dĩ có sự phát triển vượt trội như vậy là do Hy Lạp và La Mã đã tận dụng tối

đa vị trí địa lý của mình do nằm ở phía nam bán đảo Balkan hướng mình ra biển Địa Trung Hải, lãnh thổ Hy Lạp thời kỳ đầu bao gồm Hy Lạp ngày nay và các đảo thuộc biển Aegaeum và vùng Tây Tiểu Á Địa hình Hy Lạp có nhiều đồi núi xen kẽ, chia cắt các đồng bằng, tạo thành các tiểu vùng.Các bờ biển phía đông Hy Lạp là nơi tấp nập tàu thuyền, nên thương mại có điều kiện phát triển Còn Đế chế La Mã cai trị một vùng lãnh thổ to lớn, cùng với một lượng khổng lồ về tài nguyên thiên và con người Vốn dĩ, nền kinh tế của La Mã chủ yếu dự trên nền tảng là nông nghiệp và thương mại Nông nghiệp phát triển kéo theo thương mại phát triển đã làm thay đổi bán đảo Rô ma, vào khoảng thế kỷ thứ nhất trước Công Nguyên, những người tiểu điền chủ có thể sở hữu những điền trang nho và ôliu rộng lớn Nhờ sự lớn mạnh của mình, đế chế La Mã đã sáp nhập Ai Cập, Sicilia và Tunisia trở thành các chư hầu cung cấp sản vật

Như vậy những thế kỷ đầu công nguyên, Hy Lạp và La Mã đã đem lại cho phương Tây cổ đại một dấu ấn của một nền văn minh rực rỡ nhờ vào điều kiện tự nhiên,

vị trí địa lý và con người Tuy nhiên đến cuối thế kỷ IV, thành Rô ma đã xảy ra những cuộc khủng hoảng về mọi mặt một cách nghiêm trọng Những cuộc chiến tranh xảy ra liên tục và bội chi đã dẫn đến tình trạng kho bạc hoàng gia bị thâm hụt nặng Điều đó dẫn đến tình trạng nhà nước thu nhiều loại thuế, kèm theo đó là tình trạng lạm phát càng nới rộng khoảng cách chênh lệch giữa người giàu và người nghèo

Với hy vọng trốn thuế, nhiều người thuộc tầng lớp giàu có đã chạy trốn đến vùng nông thôn và thành lập các lãnh địa độc lập Đồng thời đế chế La Mã còn bị rung chuyển

do sự thiếu hụt nguồn lao động Nền kinh tế của Rô machủ yếu phụ thuộc vào nô lệ khi tầng lớp này tham gia hoạt động sản xuất trên đồng ruộng và làm các công việc khác như thợ thủ công…

Khi các bộ tộc nước ngoài xâm lược La Mã, họ đã bắt được một số nô lệ và đánh chiếm được một số vùng lãnh thổ của đế chế La Mã hùng mạnh một thời Do đó, nguồn cung lao động xuất thân từ nô lệ bị giảm sút Với nền kinh tế sa sút, giao thương và sản xuất nông nghiệp suy giảm, đế quốc La Mã bắt đầu mất dần vị thế ở châu Âu Không những thếvào cuối thế kỷ III, Hoàng đế Diocletian chia đế chế La Mã thành hai phần lãnh thổ: Đế quốc Tây La Mã nằm ở thành phố Milan và đế quốc Đông La Mã nằm ở Byzantium (sau này được gọi là Constantinople)

Càng về sau, đế quốc Đông và Tây La Mã đã không còn sự hợp tác bền chặt để chống lại các mối đe dọa đến từ bên ngoài cũng như hợp tác về nguồn lực và viện trợ quân sự Đế quốc Đông La Mã – quốc gia nói tiếng Hy Lạp ngày một phát triển kinh tế vượt trội và giàu lên nhanh chóng và tập trung sức lực chống lại cuộc xâm lăng man rợ của các bộ lạc phương Tây Hoàng đế Constantine và một số vị vua khác luôn chú trọng bảo vệ thành phố Constantinople.Còn đế quốc Tây La Mã nói tiếng Latin lại rơi vào tình trạng sa sút khủng hoảng về kinh tế

Trong khi đó, thành Rô ma ở Italy là khu vực dễ bị tổn thương lại không được bảo vệ an ninh đúng mức Cuối thế kỉ V, đế quốc Rô ma bị người German từ phương Bắc tràn xuống xâm chiếm Năm 476, đế quốc Rô ma bị diệt vong Chế độ chiếm nô bắt đầu

đi vào hồi kết ở khu vực Địa Trung Hải

Khi vào lãnh thổ của Rô ma, người German đã thủ tiêu bộ máy nhà nước cũ, thành lập nhiều vương quốc mới trên lãnh thổ cũ của đế quốc La Mã ở Tây Âu và Bắc Phi, bao gồm vương quốc của người Visigoth, Ostrogoth, Vandal, Frank, Lombard, Anglo-Saxon, Burgundy

Người German còn chiếm ruộng đất của chủ nô Rôma cũ rồi chia cho nhau, trong

đó các tướng lĩnh quân sự và quý tộc được phần nhiều hơn Đồng thời, các thủ lĩnh bộ lạc, các quý tộc thị tộc người German cũng tự xưng vua, phong các tước vị như công tước, bá tước, nam tước tạo nên hệ thống đẳng cấp quý tộc vũ sĩ Nền thương mại, sản xuất, văn hóa, và giáo dục từng một thời vươn xa của Đế chế La Mã giờ đây bị thay thế bởi sự thống trị cát cứ ở địa phương của những tộc người German vì họ không đủ sức để tiếp thu một nền văn hóa tiến bộ quá cao so với trình độ của mình Nền kinh tế hàng hóa không còn được duy trì, các ngành nghề phụ thuộc nhiều vào việc trao đổi buôn bánbiến mất Sự sụp đổ của các mối liên kết về mặt kinh tế và xã hội giữa các vùng miền cũng đã đưa tới sự nảy sinh khuynh hướng địa phương hóa Trên lãnh thổ cũ của La Mã, dân số

sụt giảm từ thế kỷ thứ V đến thế kỷ VII Trong thế kỷ VIII, tổng giao dịch thương mại tụt xuống mức thấp nhất so với những thế kỷ trước Nền nông nghiệp có hệ thống cũng biến mất và sản lượng nông phẩm sản xuất ra chỉ ở mức đủ sống Nhiều đất canh tác thậm chí còn bị trở lại thành rừng

Tuy nhiên, trong quá trình di cư, người German cũng từ bỏ các tôn giáo nguyên thuỷ của mình và tiếp thu Kitô giáo Theo thời gian, họ bắt đầu xây dựng nhà thờ và tìm cách chiếm ruộng đất của nông dân Đồng thời, nhà vua cũng phong tặng đất đai theo tước vị cho các quý tộc và nhà thờ.Tầng lớp quý tộc tăng lữ được hình thành Cùng với các quý tộc vũ sĩ và quan lại, quý tộc tăng lữ cũng dần trở thành tầng lớp riêng, vừa có đặc quyền vừa rất giàu có Họ trở thành các lãnh chúa phong kiến, còn nô lệ và nông dân thì biến thành nông nô, phụ thuộc vào các lãnh chúa Quan hệ sản xuất phong kiến ở châu

Âu đã được hình thành Quá trình này diễn ra rõ nét và mạnh mẽ nhất ở Vương quốcFrank Trong quá trình xâm chiếm và mở rộng lãnh thổ từ thế kỷ VI-IX cũng chính

là quá trình phong kiến hóa của vương quốc Frank hay nói cách khác thì quá trình phong kiến hóa của vương quốc Frank cũng chính là quá trình hình thành chế độ phong kiến ở Tây Âu Vương quốc Frank mở rộng đến đâu thì chế độ phong kiến hình thành đến đó

Tóm lại, từ thế kỷ V đến thế kỷ X, ở châu Âu có những biến chuyển to lớn trong lịch sử, nó đánh dấu một sự thay đổi từ một xã hội có nền văn minh cao sang một xã hội với sự cai trị của những dân tộc man di Những con người cũ hòa nhập con người mới, những con người mới sống trong một xã hội phát triển cao hơn mình nên buộc họ phải tiếp nhận những gì ưu tú của xã hội cũ.Thế kỷ V-X cũng là giai đoạn mà Tây âu bước vào quá trình phong kiến hóa, tiêu biểu là vương quốc Frank Từ đây những chuyển biến trong cuộc sống con người cũng được khắc họa một cách rõ nét, bởi lẽ những cuộc sống nay đây mai đó của những tộc người German không còn nữa, họ bắt đầu ổn định, tạo dựng cho mình một cuộc sống mới trên nền một nền văn minh Hy-La rực rỡ đã từng tồn tại

1.2 Hôn nhân và cuộc sống gia đình ở Châu Âu Trung Cổ thế kỷ

V-X

1.2.1 Đặc trưng của xã hội Châu Âu TK V-X

Tình yêu là một thứ tình cảm cần thiết trong cuộc đời của mỗi con người nhất là tình yêu gia đình, tình yêu đôi lứa Tình yêu sẽ làm nhân tố cho sự phát triển của gia đình nhưng đó là với xã hội hiện đại Còn ở một xã hội phong kiến châu Âu cổ xưa, con người

đã quan tâm đến vấn đề tình cảm này như thế nào?

Từ thế kỷ V trở đi, cuộc xâm lược của người man tộc đã dẫn đến sự tan rã của một đế chế La Mã từng rất hùng mạnh, các lãnh thổ này cũng đã trải qua một sự suy giảm mạnh trong nền văn minh vật chất Xã hội đô thịvăn minh, con người có chữ viết, hiểu biết thay thế bằng một xã hội khác không có chữ viết, có cuộc sống theo bộ tộc Các Giáo hội Kitô giáo vẫn còn tồn tại sau sự sụp đổ của đế chế La Mã và trở thành ảnh hưởng văn hóa nổi bật nhất trong thời Trung Cổ châu Âu, chi phối về mọi mặt trong đời sống con người Chính vì vậy hôn nhân hay cuộc sống gia đình thời kỳ này đơn giản hơn rất nhiều những thế kỷ trước đó và chịu sự kiểm soát của Giáo Hội Theo những tài liệu ghi lại, người Châu Âu từ thế kỷ V đến thế kỷ X gắn với những quan niệm trong cuộc sống gia đình rằng lập gia đình chỉ có một mục đích cuối cùng đó là sinh sản, duy trì nòi giống Chính vì vậy, trong suốt thời kỳ này, có thể nói hiếm có sự xuất hiện của tình yêu nam nữ trước hôn nhân Lứa tuổi để kết hôn là mười hai tuổi so với nữ, khi các cơ quan sinh sản của nữ giới được cho là đã phát triển, đủ khả năng làm mẹ Còn nam giới vào khoảng mười bốn tuổi Hôn nhân là sự sắp xếp chính trị và xã hội Các lãnh chúa lớn thường được hưởng sự tự do, quản lý lỏng lẻo của vua, gia đình của họ kết hôn tự do với các gia đình hoàng gia Pháp, Anh, Đức và các vương quốc khác Những người chồng và người

vợ chủ yếu là những người xa lạ cho đến khi họ gặp nhau lần đầu Các bậc cha mẹ sắp xếp cuộc hôn nhân của con cái họ dựa trên giá trị tiền tệ

Cấu trúc xã hội là các gia đình sau khi cuộc hôn nhân được hoàn thành Những gia đình nghèo sẽ sống và sinh hoạt với nhau trong các khu nhà một phòng, ban đêm tất

cả ngủ trong một chiếc giường Trong gia đình khá giả, chủ sở hữu của một nhà sẽ chia

sẻ ngôi nhà của họ với quản gia và người lao động Ngay cả trong các gia đình quý tộc, gia đình riêng của mình chỉ có thể có một vài phòng Vai trò chính của phụ nữ trong xã hội là một người vợ và người mẹ Trong các gia đình nghèo, họ làm việc cùng với người chồng của họ trong những việc đồng áng, cũng như làm việc nhà - nấu ăn, giặt giũ, dọn

dẹp, làm cho quần áo, xay ngô, làm bia Trong thực tế, kinh tế và công việc gia đình không được phân định như ngày nay, nên buộc họ phải làm tất cả mọi việc sao cho bảo đảm cuộc sống của họ và gia đình họ được đầy đủ lương thực, cây cối được tưới nước và

có quần áo để mặc cho mỗi thành viên

Trong giới quý tộc những người phụ nữ có cuộc sống nhàn rỗi hơn là đan, kéo thành sợi để dệt quần áo và giúp chồng mình quản lý các công việc bên trong lãnh địa của các hộ gia đình Trong trường hợp những người đàn ông đi vắng hoặc không thể quản

lý công việc, người phụ nữ trong gia đình đã phụ trách tất cả mọi thứ

Vào giữa thế kỷ thứ tám, chúng ta có thể thấy rõ một đặc trưng mới văn minh

"thời Trung Cổ" ở Tây Âu đó là một sự pha trộn của văn hóa cuối thời La Mã, truyền thống Đức và Kitô giáo Điều này cũng có một số ảnh hưởng đến đời sống xã hội bên cạnh đời sống chính trị của châu Âu đó là mối quan hệ chặt chẽ giữa các Giáo Hội Kitô giáo và những người cai trị châu Âu Hôn nhân là một vấn đề đáng quan tâm của xã hội, không chỉ là mối quan tâm của những cá nhân ký hợp đồng, mà nó còn có tầm quan trọng rất lớn được nhà nước và các nhà thờ quan tâm

1.2.2 Quan niệm về tình yêu, hôn nhân trong xã hội Châu Âu Tk V-X

Nếu như quan niệm về tình yêu của cư dân Hy- La cổ đại là con người được sống một đời sống tự do, lãng mạn và cởi mở hơn trong vấn đề tình yêu thì xã hội phong kiến

ở Châu Âu thế kỷ V đến X với vấn đề tình yêu, tình dục lại chịu sự chi phối bởi những giới luật của nhà thờ Cơ Đốc Quan niệm riêng của mỗi cá nhân về tình yêu còn chưa được thực sự chú ý, nó chỉ thực sự được nhắc đến trong những tác phẩm văn học khoảng cuối thế kỷ IX Trong văn hóa Hy Lạp, chữ yêu được phân chia thành từng trạng thái tình cảm khác nhau, ví như “Apage” cũng là yêu nhưng thường chỉ đến thứ tình cảm trong trẻo và lý tưởng, yêu trong tâm hồn và thăng hoa trong cảm xúc hơn là những hấp dẫn về mặt thể xác Trong giai đoạn từ thế kỷ V đến thế kỷ X, cư dân phương Tây kết hôn không phải dựa trên tình yêu mà vì rất nhều những lý do khác, người con gái đến tuổi lấy chồng khoảng từ 12 tuổi sẽ được gả đi mà cô không hề biết mặt chồng tương lai mình là ai, cô không được lựa chọn người mà mình sẽ gắn bó trong suốt quãng đời còn lại, nhưng ngược lại chàng trai đôi khi có thể được lựa chọn người bạn đời của mình Tình yêu dự định sẽ đến sau khi họ đã trở thành vợ chồng hoặc nếu không thì có thể tiến triển thành tình bạn hay tình nghĩa vợ chồng Việc hứa hôn được các gia đình giàu có rất chú trọng vì

việc kết hôn thường liên quan đến tài sản Còn với những gia đình nông dân và tầng lớp lao động có xu hướng kết hôn vào độ tuổi và tình trạng của mình phù hợp cho cuộc sống gia đình Họ thích chọn phụ nữ khỏe mạnh để sinh con tốt và có đủ sức khỏe để làm việc cùng với anh ta nếu cần thiết

Vào đầu thời Trung Cổ, tình yêu và hôn nhân không gắn liền với nhau Đối với hầu hết chúng ta, tình yêu được gắn liền với sự lãng mạn và thu hút Nó thường được diễn ra công khai với một cuộc hôn nhân sau một lễ cưới công khai trước sự chứng kiến của nhiều người Nhưng vào thời điểm đầu Trung Cổ, những cuộc hôn nhân được xem là cao quý thường được sắp xếp bởi các bậc cha mẹ để tăng cường tính liên minh giữa hai gia đình và sự giàu có của mỗi gia đình Họ quan tâm về lợi ích chính trị và tài chính, chứ không phải là làm thế nào các cặp vợ chồng cảm thấy tốt về nhau Mặc dù vậy, đối với tinh thần hiệp sĩ, tình yêu lại là một sự gắn kết mật thiết nhưng thường là giữa hiệp sĩ với những người phụ nữ quý tộc, không dành cho những phụ nữ nông dân Bởi thế đã có rất nhiều những tác phẩm nổi tiếng trong lịch sử ca ngợi về sự thuần khiết, trong trẻo của tình yêu Trong tình yêu đó có sự đợi chờ chung thủy của người phụ nữ, niềm tin mãnh liệt, sự hi sinh của bản thân để sao cho người mình thương yêu được hạnh phúc Hầu hết những tác phẩm thi ca sẽ được biểu diễn bằng những người hát rong, họ sẽ đi từ nơi này đến nơi khác biểu diễn cho những bữa tiệc để giới quý tộc thưởng thức Quay trở lại thời

kỳ Hy – La cổ đại, con người được tự do trong cuộc sống riêng tư của mình, được đắm chìm trong tình yêu đôi lứa nhưng ở đầu thời trung đại, con người đã bị ràng buộc bởi những giáo lý của nhà thờ, mọi điều trong tình yêu giờ đây đều phải tuân theo những quy ước nhất định, ngay cả quan hệ vợ chồng Chính vì thế, tình yêu kiểu Hiệp sĩ chỉ còn tồn tại được trong những tác phẩm thi ca

Đối với vấn đề về hôn nhân trong giai đoạn này cũng thật sự khắt khe bởi những quy ước của giáo lý, đặc biệt là đạo Ki-tô giáo Vấn đề hôn nhân không còn là chuyện giữa hai người nam và nữ hay giữa hai gia đình mà còn kèm theo những vấn đề khác như kinh tế và chính trị Nó có thể được xem như công cụ đảm bảo mối liên minh tốt đẹp, sự bình yên giữa hai lãnh địa, thậm chí có những cuộc hôn nhân đã được định sẵn từ khi hai người còn nhỏ hay chưa ra đời Bên cạnh mục đích về chính trị, hôn nhân còn liên quan đến vấn đề kinh tế vì hôn nhân đưa đến hệ quả lớn về thừa kế gia sản Ví dụ như một người con gái được thừa kế một vùng lãnh thổ hay một khối lượng tài sản lớn mà một mình cô gái không thể đảm đương hết được, thì cần phải có một người đàn ông uy quyền

bên cạnh để bảo vệ cô gái, giúp cô cáng đáng mọi việc Nhưng trong suốt thời Trung Cổ, người con gái có hai sự lựa chọn để thoát khỏi “tội của Eva” đó là trở thành độc thân khi làm những nữ tu hay kết hôn khi đủ 12 tuổi trở đivì lúc này thể chất của cô gái đã sẵn sàng cho một mối quan hệ tình dục.[66] Hôn nhân cũng phụ thuộc vào mỗi giai cấp trong

xã hội, những người nông dân kết hôn có thể là do tình yêu hay ham muốn tình dục hơn

là vì kinh tế và không có yếu tốt chính trị chi phối, tuy nhiên các cuộc hôn nhân của nông dân cũng không hoàn toàn giống nhau, đôi khi cũng là vì nhu cầu trao đổi tài sản giữa những người nghèo Khi hôn nhân đã được sắp xếp và một ngày đã được thiết lập thì ở cửa nhà thờ sẽ có một bảng thông báo.Việc thông báo ngoài mục đích cho thật nhiều người biết đến đám cưới thì còn có mục đích là để đảm bảo rằng cuộc hôn nhân này đã được cho phép, bên cạnh đó nếu ai đó biết lý do để cuộc hôn nhân này không được tiến hành thì phải trình bày lý do hai nguời không thể kết hôn, nếu lý do đó có giá trị thì cuộc hôn nhân này sẽ bị hủy

Đám cưới sẽ được diễn ra tại nhà thờ và nhận được những lời chúc mừng của mọi người đến dự, trang phục cưới cũng phụ thuộc vào từng tầng lớp trong xã hội, với một cặp vợ chồng nông dân thì quần áo cưới sẽ là bộ quần áo tốt nhất mà họ có hoặc có thể được chuẩn bị riêng, còn với những người thuộc tầng lớp trên thì trang phục có phần cầu kỳ hơn Màu sắc của áo cưới thường là màu xanh lá cây, màu tượng trưng cho tình yêu của tuổi trẻ, hay màu xanh biểu tượng truyền thống cho sự tinh khiết, còn màu trắng

mà ngày nay các cô dâu đều lựa chọn thì thời Trung Cổ, nó không bao giờ được chọn vì

họ cho rằng đó là màu sắc của tang tóc Hoa lily và hoa hồng là lựa chọn phổ biến cho các đám cưới và sẽ được rải rác trên sàn nhà giữa những cây cỏ ở các tiệc cưới Người phụ nữ được đeo một vòng hoa trên đầu, tục lệ mang theo một bó hoa vẫn chưa xuất hiện thời Trung Cổ [18]

Khi đã kết hôn, vợ chồng cùng chung sống với gia đình nhà trai cũng có khi sống chung gia đình nhà người phụ nữ nếu gia đình người phụ nữ không có anh em trai Một phần là vì có thể chưa có điều kiện để ở chỗ khác hay công việc làm ăn cần gia đình luôn dung nạp được thêm người mới và cách tổ chức kinh tế của gia đình cho phép càng đông người càng tốt, những trường hợp như vậy thường được gọi là “cộng đồng gia đình”, có những “cộng đồng gia đình”rất đông người, các anh em ruột và anh em họ cùng chung một bếp, và mỗi “cộng đồng gia đình” như thế được xem như tế bào của xã hội chứ không phải là gia đình nhỏ của hai người Vì sống chung nên việc quan hệ tình dục cũng

nằm trong những quy tắc nhất định, mọi hình thức quan hệ tình dục ngoài hôn nhân hay trước hôn nhân đều không được cho phép, sẽ bị khép tội và trừng phạt nặng Theo quan điểm của Giáo hội Ki-tô giáo thời Trung Cổ, tình dục hoàn toàn không phải hành động thể hiện tình yêu hay mang lại niềm vui thích mà chỉ đơn thuần phục vụ mục đích duy trì nòi giống của loài người Bởi thế cho nên “chuyện ấy” chỉ được chấp nhận dưới sự bảo trợ của hôn nhân Nói một cách đơn giản, một người đàn ông và một người đàn bà được

“yêu” nhau khi và chỉ khi họ là vợ chồng Mọi hình thức quan hệ tình dục trước hôn nhân hay ngoài hôn thú đều bị coi là tội lỗi nghiêm trọng và bị trừng phạt nặng nề Hình phạt

sẽ tùy thuộc vào mức độ vi phạm mà nặng nhẹ khác nhau Luật lệ hà khắc này của Giáo hội được giới quý tộc ủng hộ triệt để bởi họ luôn muốn đảm bảo những đứa trẻ, những người thừa kế tương lai, chắc chắn phải là dòng dõi của mình Trong tầng lớp dân thường thì việc thực thi luật lệ này cũng có phần khoan dung hơn vì chắc hẳn những người nông dân họ không cần quan tâm lắm đến chuyện thừa kế tài sản vì tài sản lớn nhất của họ là sức khỏe mà họ có mà thôi

Ngoài tầm quan trọng về gia đình và chính trị, hôn nhân còn liên quan trực tiếp đến việc kế thừa gia sản, bởi gia sản gắn liền với vị trí của người kế thừa trong xã hội và một điều tất nhiên là con người phải gắn liền với của cải của mình, giả sử một người con gái được thừa kế một vùng lãnh thổ hay một trang trại thì người con gái ấy cần phải có một người chồng có uy thế giúp cô gái quản lý, trông coi Còn trường hợp cô gái mồ côi cha mẹ mà của cải lớn thì quyền lợi của cô sẽ được bảo toàn đến khi tròn 13, 14 tuổi để

gả chồng, nếu cô không chấp nhận những người đàn ông được giới thiệu, cô sẽ phải từ bỏ quyền của mình rồi vào nhà tu kín Còn trong trường hợp cô gái có anh em trai, cô gái sẽ đến ở nhà chồng và mang theo tài sản làm của hồi môn, coi như của thừa kế ứng trước

Ngoài ra hôn nhân còn có ý nghĩa về mặt kinh tế, bởi lẽ người trong độ tuổi hôn nhân cũng nằm trong độ tuổi lao động sản xuất ra của cải, nên nếu đám cưới của hai người ở hai lãnh địa khác nhau, người nào đi theo sang bên kia thì ông chủ bên này sẽ mất đi một lao động, còn ông chủ bên kia sẽ được thêm một lao động Do vậy trước khi kết hôn cả hai người cần sự cho phép của người chủ có liên quan, thường thì họ sẽ được giải quyết bằng việc nộp một số tiền đã được quy định sẵn Chỉ sau khi những đám cưới giữa các lãnh địa trở nên phổ biến thì các lãnh chúa đã thỏa thuận với nhau cho phép người hai bên lãnh địa tự do kết hôn

Những điều nói ở trên dùng để chỉ quan niệm về tình yêu, hôn nhân và gia đình giữa một bên là nam một bên là nữ Và điều này dù ở xã hội Trung Cổ hay xã hội Châu

Âu hiện đại thì hoàn toàn bình thường, được cho là hợp lẽ tự nhiên góp phần thúc đẩy việc duy trì nòi giống cho con người

Bên cạnh đó, còn có một tình yêu hay một mối quan hệ mà dù xã hội Châu Âu Trung Cổ hay hiện đại không thể chấp nhận được dưới ánh mắt xem thường, kì thị, trái quy luật của tạo hóa (ở xã hội Châu Âu hiện đại cũng chỉ chấp nhận ở một mức độ nào đó

và ở một số nước), đó là quan hệ đồng tính luyến ái Đây là quan hệ giữa những người được coi là cùng giới tính với nhau, giữa nam giới với nam giới, nữ giới với nữ giới Vậy trong xã hội Châu Âu Trung Cổ có hay không quan hệ đồng tính luyến ái? Câu trả lời chắc chắn là có quan hệ đồng tính luyến ái trong xã hội Châu Âu Trung Cổ

Để làm rõ mối quan hệ này, chúng ta hãy trở lại thời kỳ Hy-La cổ đại, đặc biệt là

Hy Lạp Có thể nói, các thuật ngữ cổ về tình dục đồng giới đều bắt nguồn từ trong thần thoại của Hy Lạp như: Homosexuality (tính dục đồng giới – gốc Hy Lạp “Homos” có nghĩa là giống nhau), Nymphomania (chứng cuồng dâm ở đàn bà – gốc Nymph), Pederasty (tình dục đồng giới nam – gốc paiderastia)… Như vậy từ xa xưa thì tình dục đồng giới ở cả nam và nữ đều đã xuất hiện [12; 12]

Cụ thể, từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XIV TCN, tình tục đồng giới nam thì phát triển cực thịnh ở Athen Một số người đàn ông trưởng thành tìm kiếm những thiếu niên trẻ tuổi

để làm người tình Mối quan hệ giữa hai người cùng giới này chỉ dừng lại ở mức độ người tình của nhau hay đã có quan hệ xác thịt với nhau không thì đến nay vẫn còn được tranh cãi Hay một ví dụ cụ thể về mối tình của chiến binh Achilles và Patroclus ở Hy Lạp Trong quân ngũ, họ đối xử với nhau khác hẳn với những người còn lại nên dấy lên nghi vấn họ là người tình đồng tính của nhau Mối quan hệ này phần nào được hé lộ ra từ khi mâu thuẫn giữa Achilles và Agamemnon xuất hiện Patroclus đã mượn chiếc áo giáp của Achilles để ra trận với lý do khiến quân thành Troy thấy tưởng là Achilles thì sẽ bỏ chạy Và đúng như thế, quân thành Troy bỏ chạy nhưng Patroclus đã truy sát địch đến tận chân thành Tại đây Patroclus đã bị giết chết Achilles vì thế mà đau buồn, ôm sát người yêu mà khóc và có ý định tự vẫn Cuối cùng để trà thù cho Patroclus, Achilles đã đem quân đánh thành Troy và giành thắng lợi Một ví dụ nữa nói về hoàng đế Nero với hai cuộc tình đồng tính công khai Cuộc tình thứ nhất với một người nô lệ - Pythagoras Trong đám cưới, hoàng đế Nero đóng vai cô dâu và buổi lễ diễn ra công khai, long trọng

vào năm 64 Khoảng 3 năm sau, ông lại kết hôn với một cậu bé nô lệ tên Sporus.Trong cuộc tình lần này, ông đóng vai trò là một người chồng và gọi Sporus là “quý cô”, “hoàng hậu”, “nhân tình” một cách âu yếm Một mối tình đồng tính nữa là của Alexander Đại Đế (356TCN-323TCN) – một vị tướng vĩ đại nhất trong lịch sử thế giới Ông không chỉ nổi danh với tài quân sự đánh đâu thắng đó mà còn được biết đến với mối tình đồng tính cùng người bạn thân Hephaestion Thời này, quan hệ nam – nam giữa Alexander Đại Đế

và Hephaestion được xem là rất bình thường Họ là hai người bạn thân cùng học chung một người thầy là Aristotle Alexander Đại Đế giành thời gian ở bên Hephaestion còn nhiều hơn cả vợ mình Họ ở bên nhau từ nhỏ cho tới lớn, cùng bàn chuyện chính trị, quân

sự, tương lai…Mặc dù cả hai vẫn lấy vợ nhưng Alexander Đại Đế vẫn tuyên bố Hephaestion có ý nghĩa tất cả đối với ông Khi cả hai tới thăm thành đền thờ Achilles và Petroclus, Alexander Đại Đế đã tôn vinh Achilles trong khi Hephaestion tôn vinh Petroclus Nhiều tài liệu kể lại rằng, đó là lúc họ nhận ra tình yêu của mình giống như tình yêu giữa Achilles và Petroclus [34]

Đó là mối quan hệ giữa hai người đồng tính nam, thế còn đồng tính nữ thì sao?

Nó xuất hiện như thế nào? Câu trả lời chỉ đơn giản là ai cũng có những ham muốn của bản thân mình, phụ nữ không phải là ngoại lệ Những người vợ bị bỏ rơi sẽ tìm cách thỏa mãn ham muốn, dục vọng của bản thân bằng cách quan hệ với những người cùng giới Đồng tính nữ xuất hiện từ đó và điều này có thể thấy trong câu chuyện huyền thoại về hòn đảo Lesbos “nơi mà nàng Sappho cuồng nhiệt đã hát và yêu”

Trở lại giai đoạn đầu Trung Cổ, quan hệ đồng tính luyến ái đã được các nhà thần học Công giáo nêu ra một cách thẳng thừng Các tội như: thủ dâm đơn độc, thủ dâm cho nhau, giao phối giữa đùi, giao phối với nhau ở phía sau, quan hệ tình dục qua đường hậu môn cùng với đồng tính đều được Giáo hội coi là tội lỗi Những hành vi này cùng với quan hệ đồng tính luyến ái được coi là tội lỗi vì đây là những hành vi trái với tự nhiên (gồm tất cả những hành vi quan hệ tình dục không qua đường âm đạo)

Nói thêm về hình phạt giành cho những người đồng tính là rất man rợ “Quả lê thống khổ” là dụng cụ giành cho tội phạm tình dục, đặc biệt là cho người đồng tính nam thời Trung Cổ Quả lê sắt sẽ được đặt vào miệng hoặc hậu môn của nạn nhân và sau đó các đinh ốc sẽ giúp điều chỉnh độ mở của các lưỡi dao nhọn nhằm đâm nát phần cơ thể phải chịu tra tấn, gây tử vong cho phạm nhân trong phần lớn trường hợp [29] Như vậy, quan hệ đồng tính luyến ái đã xuất hiện từ xa xưa mà cụ thể là thời Hy-La chứ không

phải đến thời Trung Cổ mới xuất hiện Điều đó có nghĩa là thời Trung cổ chỉ là sự tiếp nối mối quan hệ đồng tính luyến ái này Ở thời Hy – La thì quan hệ này có vẻ tự do và không bị ràng buộc bởi bất cứ yếu tố nào Nhưng đến thời Trung cổ thì quan hệ đồng tính luyến ái được coi là trái với quy luật của tự nhiên và bị trừng phạt bởi Giáo hội Nó được coi là tội lỗi nên hình phạt hết sức nặng nề, man rợ và cái chết là điều khó tránh khỏi nếu

bị phát hiện

Tạm gác lại quan hệ đồng tính luyến ái đã tồn tại trong xã hội Trung Cổ Châu Âu

từ xa xưa, cái ta cần tiếp tục tìm hiểu là về cuộc sống của các gia đình Trung Cổ Châu

Âu Họ sống và xây dựng gia đình như thế nào sau khi kết hôn? Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình ra sao? Người chồng và người vợ có vai trò gì trong gia đình?

Có hay không chuyện ly dị? Nếu ly dị thì tài sản ra sao? Có quá nhiều câu hỏi cần phải trả lời về cuộc sống và các mối quan hệ trong gia đình ở xã hội Châu Âu thế kỷ V-X

1.2.3 Cuộc sống và các mối quan hệ trong gia đình ở xã hội Châu Âu thế kỷ V-X

Ở bất cứ thời đại nào, dù là thời hiện đại hay thời kỳ Trung Cổ thì con người, ai cũng muốn được yêu, được kết hôn và có một cuộc sống gia đình thật sự Vì gia đình là quan trọng; là một phần nền tảng của xã hội Tình yêu đẹp giữa đôi trai gái sẽ đi đến hôn nhân và xây dựng một tổ ấm gia đình hạnh phúc Nhưng điều này có tồn tại ở xã hội Trung Cổ với rất nhiều ràng buộc hay không hay chỉ là một cuộc sống hôn nhân không tình yêu giữa hai người?

Trở lại thời kỳ cuối đế chế La Mã và đầu Trung Cổ (thế kỷ IV-V), cả La Mã và gia đình Barbarian thường nghĩ về các “hộ gia đình” Đây là các đơn vị lớn hơn nhiều so với các gia đình hiện đại ngày nay, trong đó gia đình là hạt nhân gồm hai vợ chồng và con cái của họ Theo nghĩa hẹp hơn, gia đình gồm những người sống dưới một mái nhà

Hộ gia đình La Mã và Barbarian chắc chắn bao gồm một người chồng, một người vợ và trẻ em nếu họ đã có chúng, nhưng nó cũng bao gồm nhiều hơn thế Nó bao gồm các quản gia, nô lệ, họ hàng xa và tài sản hộ gia đình Và theo luật La Mã, người cha là gia trưởng, đứng đầu trong các hộ gia đình, có quyền hạn rộng rãi trong các thành viên của hộ gia đình

Trong thời Trung Cổ ở Châu Âu, hôn nhân không có gì gọi là tình yêu hay lãng mạn mà đó là một sự sắp đặt Hôn nhân là sự sắp đặt của hai bên gia đình vì những lợi ích khác nhau Ai cũng muốn con mình kết hôn với những người có địa vị, giàu có để nhận được những đặc quyền Người con gái kết hôn, tức là gia đình mất đi một người lao

động và vì thế cha cô gái phải có trách nhiệm bồi thường cho chúa đất trước khi cô gái kết hôn và rời khỏi nhà

Đôi vợ chồng kết hôn với nhau không có nghĩa là có thêm nhà mới Ở Châu Âu trung đại, các gia đình luôn gắn kết với nhau, với dòng họ, với mảnh đất mà họ đã sinh

ra Nên chuyện của một người cũng được cả họ quan tâm và “hôn nhân” cũng là một trong số đó Việc chọn lựa người bạn đời của nhau phải được cả họ đồng ý Sau khi kết hôn, cặp vợ chồng sẽ về sống chung dưới một mái nhà với nhiều thế hệ khác nhau và thường là nhà của bố mẹ chồng Tuy nhiên, cặp vợ chồng cũng có thể ở nhà bố mẹ vợ khi nhà bố mẹ vợ không có anh hay em trai Cuộc sống gia đình cứ thế mà dung nạp thêm những thành viên mới, qua nhiều thế hệ tiếp nhận như vậy, nó sẽ trở thành một “cộng đồng gia đình” bền vững, gắn kết với nhau dưới một mái nhà.Như vậy, chính “cộng đồng gia đình” mới là tế bào của xã hội, chứ không phải gia đình nhỏ của hai người Người ta thu thuế, đi nghĩa vụ quân sự hay đi dân công cho cộng đồng ấy – nội bộ các thành viên

sẽ tự thu xếp với nhau Trong các gia đình bình dân, chỉ khi cái cộng đồng ấy tan rã – chứ không phải người này hay người kia chết – mới diễn ra cái mà người ta gọi là quyền thừa

kế Nhiều cộng đồng như thế sống êm ấm với nhau dưới một mái nhà trong nhiều thế kỷ

Ở nước Pháp,chỉ sau cách mạng tư sản thì “cộng đồng gia đình” ấy mới có sự thay đổi [8; 107]

Như đã nói trên, hộ gia đình Trung Cổ gồm nhiều thế hệ tất cả chen chúc nhau dưới một mái nhà Điều này có thể là khuôn mẫu, hoặc nhấn mạnh nghèo và bẩn thỉu, hoặc nhấn mạnh việc nuôi dưỡng và sự đoàn kết trong gia đình Có những nhà chỉ có một cặp vợ chồng Sau đó, nó có thể là những cặp vợ chồng có con nhỏ Khi những đứa trẻ lớn lên và lập gia đình, họ chuyển ra ngoài, những người phụ nữ chuyển vào nhà chồng của họ, người đàn ông vào nhà riêng của họ Khi cặp vợ chồng đã lớn tuổi, họ có thể ở lại nhà họ hoặc để lại một đứa con và đi sống ở nơi khác nhỏ hơn

Tại các thành phố, cấu trúc gia đình có thể phức tạp hơn Kết nối gia đình thậm chí còn phức tạp hơn, với đầy tớ, người học nghề, người cháu, người hàng xóm, tất cả các loại mối quan hệ với gia đình, anh em, người chú, ông nội…

Tình dục trong hôn nhân cũng bị ràng buộc bởi những giới luật của giáo hội

Ki-tô giáo Việc quan hệ xác thịt của các cặp vợ chồng chỉ nhằm mục đích duy trì nòi giống, ngoài ra không nhằm mục đích nào khác Tất cả các quan hệ ngoài hôn nhân đều được cho là tội lỗi Giáo hội còn quy định, hướng dẫn cách thức quan hệ tình dục Các cặp vợ

chồng không được phép quan hệ tình dục, trong đó bao gồm các ngày lễ, ngày chay, ngày chủ nhật và những lúc phụ nữ được cho là “ô uế” (thời kỳ kinh nguyệt, mang thai, cho con bú và bốn mươi ngày sau khi sinh) Trước khi quan hệ tình dục, các cặp vợ chồng phải chuẩn bị đầy đủ về vấn đề thể chất lẫn tinh thần (như làm rỗng ruột và bàng quang),

đủ màn dạo đầu, hay mơn trớn của phần dưới… Albert cho rằng: “Một người phụ nữ không bao giờ mong muốn quan hệ tình dục quá nhiều khi cô ấy đang mang thai” [66]

Trong hôn nhân, sinh nở cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng Đứa trẻ sinh

ra trong gia đình một nông nô dù là gái hay trai đều sẽ trở thành nguồn lao động phục vụ cho lãnh chúa Đồng thời, xã hội Châu Âu lúc này, tuổi thọ dân số thấp vì người ta kết hôn quá sớm, sinh nở sớm nên chết sớm (trung bình tuổi thọ của nữ dưới 30 tuổi) nên rất cần một lực lượng lao động bổ sung Cũng theo Ki-tô giáo, mọi con người khi vừa sinh ra đều có tội nên đứa trẻ ngay sau sinh sẽ được rửa tội bằng cách bỏ hết quần áo, nhúng vào chậu nước thánh và lau khô Nhưng kiểu rửatội này sau đó được bỏ mà thay vào đó là hình thức khác, đó là đổ một ít nước lên trán đứa trẻ Với hình thức mới này, chỉ cần cởi

bỏ mũ của đứa trẻ chứ không cần bỏ hết quần áo ra ngoài Cũng như xã hội hiện đại, nuôi một đứa trẻ trong thời Trung Cổ gặp không ít khó khăn Sự khó khăn đó được giúp đỡ bởi tất cả họ hàng, bạn bè như ngườigiúp đỡ tã lót, người tặng quà…để cùng góp sức nuôi một đứa trẻ khôn lớn

Tuy nhiên, sinh nở trong thời Trung Cổ rất nguy hiểm Những nguy hiểm trong sinh sản được thể hiện ở một số yếu tố: độ tuổi, sức khỏe và bệnh tật, sinh nở biến chứng, chăm sóc y tế rất nghèo nàn Tất cả điều đó dẫn đến cái chết Người ta cho rằng đã có 20% phụ nữ đã chết sau khi sinh con và đó là nguyên nhân phổ biến nhất gây nên tử vong

ở phụ nữ trẻ Nhưng nếu họ vượt qua được, họ có thể sống lâu như những người đàn ông, ngay cả 70 tuổi Nhưng dù có tử vong, thì trong cuộc hôn nhân người phụ nữ bắt buộc phải mang thai và thực hiện thiên chức làm mẹ

Khi đứa trẻ sinh ra vào thời Trung Cổ, nhiều người ưa thích là một đứa con trai

Vì người cai trị một vương quốc hay đế chế đều là con trai Trong thừa kế cũng vậy, con trai cả sẽ là người có vai trò thừa kế đầu tiên Con trai của nông dân sẽ tìm hiểu về nghề của bố mẹ Con trai cùa quý tộc sẽ học cách cư xử đúng đắn và học các trò chơi như săn bắn, đánh cờ Còn đối với em trai (sau anh cả) thì nhận được ít quyền lợi hơn, có quyền sống chung với anh trai hoặc rời khỏi nhà Như vậy, anh cả và em trai tuy cùng là anh,

em trai nhưng họ có những quyền lợi khác nhau trong thừa kế Nhưng nhìn chung, vai trò của người con trai trong xã hội Trung Cổ rất được coi trọng và đề cao

Trong gia đình thời Trung cổ, hầu hết trẻ em đều sống với cha, mẹ và các anh chị

em Tuy nhiên, cũng có những người người cha, mẹ chết khi còn trẻ vì bệnh, trẻ em có thể sống với những người thân khác Hầu hết trẻ em không bao giờ biết ông bà của họ, những người đã chết trước khi họ sinh ra đời

Trong thời Trung Cổ, hầu như không ai đến trường Trẻ em thường làm việc trong các lĩnh vực, hoặc chăm sóc em trai hoặc em gái Một vài trẻ em, thường là những gia đình giàu có, đã được trao cho các tu viện để các để được dạy đọc và viết Các con của những người đàn ông và phụ nữ giàu có thì đôi khi có gia sư tại nhà

Ở nông thôn, thanh thiếu niên khoảng tuổi mười hai hay mười ba, thường xuyên

đi ra ngoài để làm việc cho một người khác Đôi khi họ làm việc cho các nước xung quanh của họ, cày ngoài đồng hoặc chăm sóc trẻ sơ sinh hay động vật Đôi khi làm việc cho các nhà giàu, như làm tôi tớ cho họ hoặc học được nghề dệt hoặc rèn Nhiều thanh thiếu niên sống với người mà họ làm việc cho

Trong gia đình Trung Cổ, người phụ nữ có vai trò hết sức quan trọng, đặc biệt là phụ nữ nông dân Ngoài thiên chức làm vợ, làm mẹ thì người phụ nữ phải có trách nhiệm chăm lo cho gia đình ấy Thiếu bóng dáng của người phụ nữ thì gia đình ấy sẽ không thuận lợi nên họ nhận được rất nhiều sự ủng hộ từ các hộ gia đình Ngày của họ có thể bắt đầu từ ba giờ sáng trong suốt nguyên năm Họ làm công việc nội trợ mà việc làm đầu tiên là đi mua sắm thực phẩm Người phụ nữ phải đảm bảo những thứ mình mua có chất lượng tốt nhất cho gia đình Bên trong gia đình, họ phải làm những công việc thường ngày như làm giường, dọn dẹp nhà cửa, nấu ăn, chăm sóc con cái và khu vườn riêng của

họ Và sự ra đời của bia làm từ hoa bia, sản xuất bia cũng được thực hiện bởi người phụ

nữ

Nhìn chung, mọi công việc trong gia đình đều phải có bàn tay của người phụ nữ Chính vì vậy, họ không có thời gian giải trí và tham gia các hoạt động nhàn rỗi mà thay vào đó là làm việc trước khi bình minh cho đến sau khi hoàng hôn Trong nhiều trường hợp do khối lượng công việc quá lớn nên họ không thể ngồi xuống ăn với gia đình của

họ Họ phải ăn thức ăn lạnh từ phần còn lại của gia đình

Phụ nữ quý tộc có cuộc sống khác phụ nữ nông dân Các nữquý tộc có người giúp họ làm những việc như tắm rửa, thay đồ, chuẩn bị bữa ăn và giữ cho ngôi nhà luôn

sạch sẽ Cuộc sống hằng ngày của người đàn bà quý tộc chủ yếu xoay quanh việc ăn, uống, lập kế hoạch cho đám cưới hoặc lễ và thậm chí là cả chuyện phiếm Và sự tham gia của họ ở các sự kiện địa phương cho phép họ giữ tên gia đình nổi tiếng và có uy tín

Bên cạnh đó, người phụ nữ còn hỗ trợ chồng của mình trong kinh doanh Ở nhà, người phụ nữ làm vợ còn ở phường hội thì làm công nhân Đôi khi, họ tham gia vào một chỗ làm khác so với chồng của mình Cho nên, người phụ nữ luôn giữ một vai trò hết sức quan trọng trong mọi công việc.Nhưng điều này, không phải người đàn ông nào cũng công nhận thực tế đó

Vai trò quan trọng là thế, nhưng người phụ nữ ít được coi trọng hơn nam giới Trong một số trường hợp, người phụ nữ bị chính người chồng của mình đối xử một cách

tệ bạc Và trong mọi trường hợp, người phụ nữ chỉ có thể cam chịu mà không được chống trả lại, đặc biệt là với chồng của mình Vì thế, khi một người phụ nữ mắng chồng thì ngay lập tức cô sẽ bị chính người chồng của mình đối xử tàn bạo (đánh đập…) và rất

ít sự tôn trọng Qua đó, chúng ta thấy được trong gia đình vai trò của người đàn ông là cực kỳ lớn và phụ nữ không có tiếng nói Người phụ nữ luôn phải chịu địa vị tôi tớ, thấp hèn trong cuộc sống hôn nhân, gia đình

Nếu người đàn ông (người chồng) đưa ra quyết định thì người phụ nữ (người vợ) không được phép có ý kiến và thế giới Ki-tô giáo chỉ nghe tiếng nói của đàn ông phát xuất từ chỉ dụ La Mã Một câu nói phán quyết về phụ nữ thật không thể chấp nhận: phụ

nữ là “cánh cửa xâm nhập của qủy dữ” là “kẻ thù”, chịu trách nhiệm về sự sa đọa, biểu tượng của sự không thuần khiết mà bằng chứng là dòng máu vấy bẩn xuất phát không thể dẹp yên, từ người phụ nữ, con sói cái tàn bạo ngấu nghiến những người đàn ông, con lợn nái dâm đãng không nhàm chán Chính vì thế, phụ nữ đáng bị ghét hơn là được yêu [49] Tiếng nói không có nên người phụ nữ rất thụ động trong cuộc hôn nhân, đặc biệt chuyện

ly dị trong hôn nhân là do người chồng quyết định Ở xã hội Trung Cổ Châu Âu, chuyện

li dị là rất hiếm Vì tất cả những việc trong tình yêu, hôn nhân và gia đình đều được Ki-tô giáo quy định Cũng chính vì thế mà chuyện li dị ít xảy ra trong xã hội Trung Cổ Thế nhưng, các cặp vợ chồngvẫn được phép li dị nhau bằng cách phá vỡ ba luật do nhà thờ quy định: thứ nhất là tuổi tác; thứ hai là phải được ba mẹ đồng ý; thứ ba là hai người có quan hệ huyết thống (bà con) với nhau.Nếu một trong hai người đàn ông hay phụ nữ không đủ tuổi pháp lý (nam là 14 tuổi và nữ là 12 tuổi), hay người vợ hoặc người chồng trước đó đã thề tôn giáo hay tu sĩ hay không Kito giáo, và trong trường hợp là người phụ

nữ, không phải là đàn ông, không có khả năng quan hệ tình dục trong hôn nhân sẽ bị giải tán Đàn ông có thể lợi dụng những luật này để nói rằng người vợ đã làm sai và li dị vợ Còn đối với người phụ nữ, cô hoàn toàn không được phép li dị bằng cách này

Bên cạnh đó, người chồng còn có thể li dị vợ bằng ma thuật Nếu một người chồng muốn li dị vợ nhưng không có lí do nào chính đáng, anh ta bèn tố cáo vợ anh ta là một phù thủy với nhiều ma thuật Thế là người vợ đáng thương kia có thể bị xử lí ngay sau đó Tất nhiên, các quan tòa cũng không vội tin chuyện này mà phải có sự kiểm chứng xem là người vợ có thật là phù thủy hay không Người ta cột tay chân người vợ lại và thả xuống vũng nước sâu Nếu người vợ chìm và sắp chết đuối thì cô ta không phải là phù thủy, nhưng nếu cô ta nổi lên nước hơi lâu vì một lí do nào đó thì tòa án kết luận cô ta là một phù thủy và phải lãnh hình phạt thảm khốc [50]

Sau khi li dị, người phụ nữ không thể sở hữu bất cứ loại tài sản gì, trừ khi họ là góa phụ Người phụ nữ không thể thừa kế đất từ cha mẹ nếu họ có bất kỳ anh em nào còn sống Sau cái chết của chồng, người góa phụ có quyền thừa kế tài sản của chồng như là người con trai lớn Theo quy định, trưởng nam có quyền được thừa kế đất đai từ người cha quá cố của mình; và trong trường hợp không có con trai, con gái cả sẽ thừa kế tài sản Tuy nhiên, quả phụ có thể thừa kế tài sản khi họ có con trai nhỏ, hoặc nếu luật quy định

họ được thừa kế

Khi vấn đề thừa kế tài sản từ người chồng quá cố được đặt ra – chia phần đồng đều giữa những con trai và con gái chưa kết hôn, ưu tiên con trưởng, hoặc di chúc giành quyền thừa kế gần như toàn bộ cho một người, thì người vợ vẫn giữ nguyên quyền làm chủ phần tài sản “thứ ba” của mình, nghĩa là phần tài sản của người chồng quá cố để lại cho vợ Và tất nhiên không phải trường hợp nào cũng được như vậy vì có những trường hợp được cho là ngoại lệ

Tóm lại, khi người Man tộc mới đến, họ sống trong tình trạng công xã nguyên thủy với trình độ còn thấp kém, đời sống xã hội đơn giản, con người lo chiến tranh mải miết trong các thế kỷ V-VI-VII-VIII Mãi đến thế kỷ IX, X chiến tranh mới giảm, trên khắp Tây Âu là các lãnh địa nối tiếp lãnh địa với lãnh chúa và nông nô Chính vì vậy, thời kỳ đầu xã hội phương Tây cổ đại còn rất tăm tối, chiến tranh liên miên nên con người cũng không có thời gian để yêu Hôn nhân diễn ra với nhiều mục đích khác nhau

và chịu sự chi phối bởi những quy định của nhà thờ Ki-tô giáo Bước sang thế kỷ IX, X cuộc sống có phần ổn định hơn, nhưng cuộc sống hôn nhân gia đình không có nhiều tiến

triển Tuy nhiên, quan niệm về tình yêu, hôn nhân và cuộc sống gia đình trong xã hội Châu Âu Trung Cổ từ thế kỷ V-X cơ bản có một số điểm khác biệt so với xã hội Phương Tây cổ đại Hy-La cũng như ngày nay Thứ nhất, con người ta kết hôn với nhau không phải vì tình yêu mà là vì nhiều lợi ích khác nhau Cuộc hôn nhân không tình yêu này diễn

ra do sự sắp đặt của cả hai bên gia đình khi cả đôi nam, nữ còn rất trẻ (tuổi pháp lý của nam là 14, của nữ là 12) [18] Thứ hai, trong xã hội Châu Âu Trung Cổ tồn tại tình yêu đồng giới – thứ tình yêu luôn được Giáo hội xem là trái với quy luật của tự nhiên nên luôn bị ngăn cấm Thứ tình yêu này nó chỉ là sự tiếp nối của thời đại Hy-La và đôi khi còn mãnh liệt hơn cả tình yêu nam nữ Thứ ba, tình yêu nam nữ hay tình yêu đồng giới đều chịu sự kiểm soát bởi những giới luật của Giáo hội Ki-tô giáo Giáo hội quy định mọi thứ về hôn nhân, gia đình, quan hệ vợ chồng, chuyện ly dị…và trừng phạt một cách nặng

nề những ai làm khác đi những quy định ấy Thứ tư, người phụ nữ có vai trò rất quan trọng trong gia đình nhưng trái lại thì thân phận của họ không được tôn trọng, đối xử như chính vai trò của họ Và cuối cùng, chuyện ly dị là rất hiếm và thường thì người đàn ông không phải chịu thiệt như người phụ nữ

CHƯƠNG II- HÔN NHÂN VÀ CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH Ở CHÂU ÂU

(THẾ KỶ XI-XIII)

2.1 Bối cảnh lịch sử Châu Âu thế kỷ XI-XIII

Đến thế kỷ X, Tây Âu là lãnh địa nối tiếp lãnh địa cùng với đó là sự hình thành bậc thang đẳng cấp phong kiến với các phẩm hàm, chức tước khác nhau Đồng thời, ở các thế kỷ X, XI thì chế độ phong kiến đã được xác lập ở Châu Âu mà tiêu biểu nhất của quá trình này là ở nước Pháp Thế kỷ XI là một khúc quanh trong lịch sử đánh dấu sự ra đời của các thành thị dẫn đến sự ra đời của quan hệ tiền tệ thúc đẩy nhanh quá trình tư hữu ở Châu Âu Thành thị mọc lên không chỉ ở những vùng thuộc La Mã cũ mà còn ra đờ ở xung quanh lâu đài của lãnh chúa, giao điểm của các đường giao thông, đầu cầu, bến đò, cửa sông… Chính nơi đây, những thành thị Châu Âu đầu tiên đã ra đời Cư dân sống trong thành thị gọi là thị dân Thị dân bao gồm những người tự do – thợ thủ công, thương nhân, người lao động làm thuê, và cả những nông nô trốn khỏi lãnh địa phong kiến Tuy vậy, thành thị thời kỳ này vẫn mang ít nhiều dấu vết của nông thôn và nông nghiệp vẫn còn ít nhiều trong đời sống thị dân Thành thị lúc bấy giờ quy mô tương đối nhỏ Thành phố thì chật hẹp và đầy rác rưởi Cũng chính do ăn ở mất vệ sinh nên thành thị luôn sản sinh các loại bệnh dịch như dịch hạch, dịch tả… gây chết người

Vào cuối thế kỷ XI, Châu Âu diễn ra cuộc viễn chinh lớn gọi là Thập tự chinh Thập tự chinh là cuộc hành quân lớn của nhiều nước Châu Âu với hình cây thập tự trên

áo Họ hành quân dưới sự hô hào của Giáo Hoàng Rô ma nhằm đánh đuổi người Seljuk Turks ra khỏi vùng đất thánh Giêrudalem (Palestin ngày nay) Nhưng nguyên nhân sâu sa của những cuộc Viễn chinh thập tự này là bắt nguồn từ tham vọng của tòa thánh Rôma và phong kiến Tây Âu đối với những vùng đất giàu có ở Palestin và vùng Tây Nam Á ngày nay Những cuộc Thập tự chinh dài ngày, tốn nhiều thời gian, của cải và hy sinh rất nhiều người nhưng cuối cùng đều bị thất bại Chính sự thất bại ấy đã làm biến đổi bộ mặtChâu

Âu trung đại Về kinh tế, số lượng hàng hóa của Phương Đông như hương liệu, tơ lụa…tăng lên rất nhiều Chính điều này làm cho nhiều thành phố ở Bắc Ý, Nam Pháp…phát triển nhanh chóng và sau này trở thành những thành phố lớn của Tây Âu Thành thị trở nên giàu có thì khoảng cách giàu nghèo trong xã hội cũng ngày càng gia tăng Đồng nghĩa với thế lực của thị dân cũng ngày càng được mở rộng

Từ thế kỷ XI đến thế kỷ XIII, kinh tế lãnh địa và kinh tế hàng hóa cùng song song tồn tại (nhưng vẫn lệ thuộc lãnh địa) Tây Âu giữ được một lợi thế là tư hữu hoàn toàn và chính sự thừa nhận chế độ tư hữu hoàn toàn này đã quyết định sự phát triển của Tây âu thời Trung đại [11] Sự hưng khởi của các thành thị đã tác động, làm thay đổi đến đời sống chính trị và văn hóa Tây Âu lúc bấy giờ Và dĩ nhiên, nó cũng góp phần chi phối quan niệm về tình yêu, hôn nhân và gia đình của cư dân Phương Tây trung đại thế kỷ XI - XIII

2.2 Hôn nhân và cuộc sống gia đình ở Châu Âu (XI-XIII)

2.2.1 Quan niệm về tình yêu, hôn nhân trong xã hội Châu Âu thế kỷ XI đến thế kỷ XIII

Từ thế kỷ XI đến thế kỷ XIII, những tộc người German xưa kia đã kịp hòa mình vào nền văn minh mà người Hi Lạp, La Mã để lại Sau một thời gian thích nghi, họ đã bắt đầu chú ý hơn đến đời sống hàng ngày, gia đình đóng vai trò là trung tâm giáo dục, chính trị và tôn giáo của tầng lớp thượng lưu, cuộc hôn nhân chủ yếu được xem như là công cụ

để tham gia một bước về phía trước trong thang thứ bậc và chức năng cung cấp gia đình các mối liên minh mạnh mẽ

Trong thế kỷ XII, “tình yêu kiểu Hiệp sĩ” đã trở thành gần như phổ biến, nguồn gốc của nó còn mơ hồ, có lẽ xuất phát từ các tác phẩm của Ovid1, nó tạo ra những giá trị

1Publius Ovidius Naso (20 tháng 3, 43 trước Công nguyên – 17 hoặc 18 sau Công nguyên), hay Ovid ở các nước nói tiếng Anh, là một nhà thơ La Mã nổi tiếng với các tác

phẩm Heroides, Amores, và Ars Amatoria

Ông đã viết tác phẩm Metamorphoses bằng tiếng Latin vào thời đại của hoàng đế La

Mã Augustus, nhưng cũng chính Augustus là người trục xuất Ovid vì tác phẩm của ông bị gán mác ‘tục tĩu’ Tập thơ thiên anh hùng ca của Ovid chủ yếu kể lại các truyền thuyết Hy Lạp cổ, nhưng biến chúng thành những câu chuyện phù hợp với sự tinh tế của dân La Mã Dưới tay những nhà thơ La Mã như Ovid, hay Virgil, những trò lố của các vị thần trở nên tục hơn, sốc hơn, hài hước và bi tráng hơn

Ovid kể chuyện theo từng đoạn thơ, đa phần là về cuộc đời tình ái của Jupiter, vị thần chuyên hành động theo ham muốn, biến thành bò, thành mây, thành đống vàng để đánh lừa và cám dỗ các vị thần nữ Ông kể về lòng dũng cảm của Perseus, dũng sĩ giết Medusa; và sự dại dột

kỷ niệm và thường được khám phá trong bài hát, những câu chuyện - mà ta chỉ cần nhìn vào những bộ phim hiện đại và âm nhạc để thấy di sản vẫn còn ở với chúng ta Ví như

câu chuyện “Tristan và Iseult” được đánh giá là một chuyện hay nhất về tình yêu thời

Trung Cổ bởi chuyện kể về một mối tình đầy lãng mạn giữa chàng hiệp sĩ Tristan thay chú mình là vua Mark ở xứ Cornwall lên đường đến Ireland cầu hôn công chúa Iseult Trên đường trở về vương quốc của mình, hai người đã uống phải một thứ rượu nhiệm màu nên họ đã đem lòng yêu nhau tuy vẫn đem lòng trung thành với nhà vua và không để tình cảm của mình đi quá xa Nhưng rồi đức vua Mark cũng phát hiện, Ngài vô cùng tức giận và muốn trừng phạt họ May mắn thay, hai người đã kịp trốn thoát trong khu rừng rậm xứ Morrois Khi nhà vua tìm thấy họ nhưng ông không thể nổi giận thêm được khi thấy hai người nằm ngủ gần nhau nhưng có một thanh gươm đặt giữa hai người Chính tình yêu thuần khiết của hai người làm nhà vua cảm động và tha thứ Trước lòng độ lượng của nhà vua, Iseult quay trở lại triều đình còn Tristan tình nguyện đến xứ Bretagne Tuy ở hai nơi xa cách họ vẫn không thể quên được hình bóng của người mình yêu dù họ buộc phải kết hôn với người khác Khi chết, họ cũng chết cùng nhau và nơi họ cùng an nghỉ mọc lên hai cây cành lá cuốn chặt lấy nhau không gỡ ra được và nếu có chặt chúng

đi thì chúng lại mọc lên nhanh to hơn, rậm rạp hơn và càng cuốn chặt lấy nhau hơn nữa [51]

Câu chuyện ấy thật khiến người ta cảm động cho một tình yêu Hiệp sĩ, nên từ thế

kỷ XII đến thế kỉ XIII có rất nhiều tác giả khác nhau thuật lại chuyện tình của hai nhân vật Tristan và Iseult Cũng trong thời gian này, ở miền nam nước Pháp nổi lên những người hát rong, họ thường sáng tác những bài hát, bài thơ có những ngôn từ thật đẹp để nói về tình yêu lãng mạn kiểu Hiệp sĩ này Vào giai đoạn này ở Pháp hay Anh hay các nước ở Châu Âu, tình yêu này được xuất hiện khá nhiều trong thơ ca, đó không phải là tình yêu giữa vợ chồng hay tình yêu như ta thường thấy mà là một loại lý tưởng hóa của một mối quan hệ tình cảm khó tồn tại trong cuộc sống hôn nhân thời Trung Cổ ở Châu

Âu Tình yêu kiểu Hiệp sĩ thường mô phỏng về mối quan hệ phong kiến giữa một chàng hiệp sĩ và chúa tể thần dân của mình, chàng hiệp sĩ phải hết lòng phục vụ quý bà lãng mạn của mình với một lòng trung thành nhất và chịu sự quản lý của quý bà trong các mối

của Phaethon, người ráng lái xe ngựa Chariot để kéo mặt trời lên Ovid là tác giả thần thoại cổ

mà những họa sĩ thuộc thời thế kỷ 16 và 17 rất yêu thích

quan hệ tình yêu và tình yêu của người phụ nữ cao quý ấy sẽ là động lực cho chàng hiệp

sĩ có thể làm những việc lớn để chứng tỏ tình yêu của hai người là xứng đáng Trong thời

kỳ mà tình yêu lãng mạn, nó có thể là hình thức duy nhất của ngoại tình mà không bị lên

án là gian ác, đơn giản chỉ vì không có gì thân mật hơn những nụ hôn, khăn tay được trao đổi Trong thời hiện đại, nó có thể xảy ra chỉ vì các nhân vật còn quá trẻ, tâm hồn còn bay bổng, thơ mộng thiếu thực tế Từ thế kỷ XI, tình yêu Hiệp sĩ được thấy trong cuộc sống của các lâu đài từ khoảng thời gian các cuộc Thập tự chinh thứ nhất (1099) diễn ra, đó là Eleanor là con cả của William X, Công tước xứ Aquitaine một quốc quân nổi tiếng khắp Châu Âu bấy giờ và rất có thế lực Trong bà đã mang lý tưởng của tình yêu Hiệp sĩ từ Aquitaine đầu tiên, tại đây bà đã ly hôn với chồng của mình là Louis VII vì họ đã không

có một người con trai nào sau 15 năm chung sống tại tòa án của Pháp, sau đó đến Anh, nơi cô là nữ hoàng cho hai vua [51]

Trong những thế kỷ trước, Giáo hội nắm trong tay quyền kiểm soát mọi mặt trong cuộc sống, trong đó có cả hôn nhân, quan hệ vợ chồng Bước sang thế kỷ XII, một loạt các cải cách giáo hội được đưa ra, từ một quan điểm khá khắc khổ của Ki-tô giáo đã bắt đầu đặt trọng tâm mới về nhân loại của Chúa Kitô, quan hệ yêu đương hay vợ chồng

đã được nới lỏng hơn trước

Cuộc sống tinh thần của người dân bình thường đã được công nhận và người dân được khuyến khích để có một mối quan hệ tình cảm riêng tư như tình yêu với Thiên Chúa Song bên cạnh đó, một cuộc hôn nhân vì mục đích kinh tế hay chính trị vẫn được xem là phổ biến trong xã hội Cũng giống như thời kì trước, hôn nhân có thể là công bằng

để nói rằng mục đích chính là để thăng tiến địa vị xã hội của một người, để thúc đẩy tình trạng xã hội của một người là cách duy nhất để ngăn chặn các mối đe dọa hiện ra lờ mờ của cái chết vì đói Cha mẹ thường cùng nhau để sắp xếp hôn nhân cho con cái của mình, cho dù con mình có thích hay không Nếu chàng trai hay cô gái được quản lý để tìm thấy một người đàn ông hoặc một người phụ nữ anh ta hoặc cô ấy thực sự yêu, người được xem như môn đăng hộ đối với gia đình thì thực sự tốt Nhưng điều này đã được coi là một mối quan tâm không phải là hàng đầu

Vô số cuộc hôn nhân được sắp đặt bởi bố mẹ và số phận của trẻ em đã được quyết định từ khi còn nhỏ Cuộc sống gia đình cho thấy vợ chồng rất ít tình yêu với nhau nhưng nó không thể được gọi là tàn nhẫn Đám cưới một người con gái trong một gia đình nhà giàu hay đưa ra một lựa chọn thích hợp và điều này là cách mọi người thể hiện

tình yêu đối với gia đình họ Những cô gái trong gia đình giàu có sẽ được kết hôn sớm hơn so với những người con gái trong gia đình nghèo vì trong gia đình nghèo, cô gái được xem là một nguồn lao động từ rất sớm, nếu cô gái đi lấy chồng, gia đình sẽ mất đi người lao động

Đối với người đàn ông và người phụ nữ thời Trung Cổ, đôi mắt và cái nhìn của

họ là một phần quan trọng của tình dục Trong cuốn sách của mình, Medieval life, Roberta Gilchrist giải thích rằng theo lý thuyết Trung Cổ về thị giác, “con mắt không phải là một bộ tiếp nhận thụ động nhưng thay vì tích cực gửi ra tia tầm mắt về phía đối tượng của tầm nhìn Các hành động của tìm kiếm có thể kích thích ham muốn trong người quan sát” [39] Phụ nữ thường được khuyên tránh nhìn vào người đàn ông để không cám dỗ họ Những loại người đàn ông nào làm người phụ nữ thích? Viết từ miền Nam nước Pháp vào cuối thế kỷ XIII, Rabbi Isaac ben Yedaiah lưu ý rằng người đàn ông

đã cắt bao quy đầu nên chắc chắn rằng vợ của mình không ngủ với một người đàn ông không cắt bì [39]

Trường hợp của những góa phụ thì khác hơn người đàn ông mất vợ Đối với đàn ông chết thì tục huyền rõ ràng là không có gì phiền phức, trái lại góa phụ lúc chồng mất không được giải phóng khỏi quyền mà người chồng - thủ lĩnh gia đình đã đặt lên trên đời nàng vì nàng là một thành phần của gia đình chồng Lúc này, nhiều quả phụ trẻ tăng lên

và có khi chưa có con Trong giai đoạn này, ngày càng có nhiều hơn những gia đình quyền lực không thể nghe theo những gợi ý của Giáo hội mà đưa người thân của mình (tức quả phụ) vào những tu viện; hơn nữa, sau khi người quả phụ trở về và kết hôn một lần nữa thì họ tộc có thể hy vọng kiếm được món lợi nào đó từ cuộc hôn nhân tiếp theo này Do vậy, dưới áp lực của quý tộc, Giáo hội đã tiến hành nới lỏng cho tái hôn, nếu không phải vào dịp ban hành giáo lệnh năm 1215, thì ít ra một hoặc hai thế hệ sau mới cho tái hôn Và việc dàn xếp một cuộc hôn nhân thứ hai cho người phụ nữ thì khó hơn lần đầu, cho đến khi tìm được người cầu hôn Đối với người quả phụ thì cuộc hôn nhân lần hai này sẽ không long trọng như lần đầu và có khi không hợp do quả phụ lớn tuổi hơn Nếu quả phụ lớn tuổi hơn người đàn ông thì cuộc hôn nhân được cho là đảo ngược truyền thống, hủy hoại trật tự xã hội và đôi khi còn trả giá đắt để giải thoát hôn nhân

2.2.2 Tình dục và tình dục đồng tính

2.2.2.1 Vấn đề tình dục

Đối với vấn đề tình dục, Giáo hội đã có những quy định về mọi khía cạnh của quan hệ tình dục Ngoại tình và thông dâm trong một số trường hợp được quy định bằng cái chết, nhưng càng về sau, các quy định trở nên lỏng lẻo hơn Và trong những năm đầu của thời Trung Cổ, các linh mục đã thật sự được cho phép kết hôn và có con

Bất cứ ai coi trọng luân lý về Ki-tô giáo, quan hệ tình dục không phải là một lựa chọn Độc thân là cách lý tưởng để tiến hành cuộc sống và quan hệ tình dục đã được tha thứ chỉ như một phần của hôn nhân Trước hôn nhân hay ngoài hôn nhân, quan hệ tình dục là một nguy cơ nghiêm trọng Các linh mục được yêu cầu phải báo tội ngoại tình và những người này sẽ làm việc đền tội cho đến chết Một câu chuyện đời thực của tình yêuliên quan đến vua Philip của Pháp Ông phát hiện ra rằng, ba cô con gái của ông đã có quan hệ mật thiết với một số Hiệp sĩ và những người đàn ông đã công khai Sau đó, các

cô gái đã được gửi đến tu viện và một trong số đó có thể bị giết chết

Giáo hội làm mọi cách để biết một người có quan hệ tình dục hay không Bất cứ những gì được cho là bất thường, nhất là ở người phụ nữ có những quan hệ tình dục được cho là trái với tự nhiên cũng được xem là tội lỗi Quan hệ bằng lưỡi, bằng miệng, đường hậu môn… được cho là tội lỗi Những kiểu quan hệ này chỉ làm niềm vui, không sinh sản nhưng thuần túy nó vẫn là quan hệ tình dục Đời sống độc thân là cách duy nhất người ta phụng thờ Thượng đế, bao gồm Đức Trinh nữ Maria Trong thời Trung Cổ, phụ nữ coi việc giữ trinh tiết là một điều lý tưởng nhưng hiếm ai đạt được, dù là người giàu hay kẻ nghèo Nhưng Giáo hội có thể làm trinh nữ “tái sinh” bằng cách thú nhận tội lỗi Họ thực hiện sám hối trong vòng 6 năm và dành những năm còn lại của họ trong tu viện

Có vài nguồn tham khảo cho việc phụ nữ dùng dương vật giả ở thời Trung Cổ, tiêu biểu là việc này đã xảy ra ở một nhà thờ dùng để “sám hối” Một quyển sách đã miêu

tả nó như là một hình phạt cho các tội lỗi

Dương vật giả không thật sự được sử dụng phổ biến cho đến thời Phục Hưng Lời giải thích huyền ảo về nguồn gốc của dương vật giả là một ổ bột dài nhỏ mang hương bánh mì với thì là, vì thế nó được gọi là “khúc bột thì là” [44]

Mại dâm phát triển mạnh trong giai đoàn này khi các thành thị mọc lên ngày càng nhiều,Giáo hội không chấp nhận nó Ở các thành phố lớn, gái mại dâm có thể hành nghề nặc danh và nó được coi là một nghề lương thiện và cần thiết Trong một thời gian, Giáo hội đã chấp nhận mại dâm Nó được coi như để ngăn chặn ngoại tình và đồng tính

luyến ái trên quy mô lớn hơn Thánh Thomas Aquinas đã viết: “Nếu mại dâm đã bị dập tắt, theo lòng ham muốn bất cẩn sẽ lật đổ xã hội” [38]

Các gái mại dâm làm việc trong các nhà thổ Hầu hết các làng đều có một nhà thổ Trong các làng, gái mại dâm được xác định bằng những dấu hiệu riêng biệt trên quần

áo, chẳng hạn như một tấm màng che với một sọc màu vàng Những người phụ nữ làm nghề mại dâm bên ngoài nhà thổ thường xuyên tiếp xúc với những thứ không hay bên ngoài Một số đã bị giam cầm, tra tấn…

Trong suốt thời Trung Cổ, Giáo hội đã quan tâm nhiều hơn đến những tội lỗi của niềm vui quan hệ tình dục “không tự nhiên” hơn là vấn đề ngừa thai Các nhà thần học không đồng ý với biện pháp tránh thai nhưng Giáo hội dường như ít quan tâm hơn so với các tội lỗi khác Ngừa thai như là một vấn đề đạo đức nhỏ, không phải là trọng tội

Thời kỳ này, bao cao su và vòng tránh thai đã xuất hiện Bao cao su của nam giới được làm bằng bong bóng động vật hoặc ruột gắn với sợi xe và được tái sử dụng nhiều lần Dần dần chúng đã được sử dụng nhiều hơn để ngăn ngừa các bệnh hoa liễu, giang mai Các phiên bản sau của bao cao su đã được làm bằng vải lanh Cho tới năm 1600, bao cao su mới được sử dụng như là một biện pháp để tránh thai Còn đối với phụ nữ, đôi khi

họ cũng sử dụng vòng tránh thai Nó được pha chế bởi một loạt các thành phần có tác dụng như một loại thuốc diệt tinh trùng Sau đó, nó đã được đưa vào bên trong âm đạo Công thức của hỗn hợp này gồm ngày đất (một loại thảo dược), vỏ cây keo và mật ong trộn thành bột nhão và ẩm Len hoặc vải được ngâm trong hỗn hợp này, sau đó được chèn vào bên trong âm đạo

Nếu người đàn ông không thể quan hệ tình dục, Giáo hội sẽ cho người đến để kiểm tra Giáo hội sẽ mang một nhóm được gọi là “thám tử tư” – cô thôn nữ khôn ngoan

sẽ kiểm tra dương vật của chồng và đánh giá sức khỏe để xem là có quan hệ tình dục được hay không Nếu dương vật bị biến dạng hay vì một lý do nào đó mà không quan hệ tình dục được thì cặp vợ chồng sẽ được tách ra (ly hôn)

2.2.2.2 Tình yêu, tình dục đồng giới

Theo những tài liệu giáo lý thời kì này, Giáo hội Ki-tô giáo coi đồng tính luyến ái

là “hành vi chống lại tự nhiên” và cần phải bị cấm đoán triệt để Từ khoảng thế kỉ XII, nhà thờ bắt đầu áp dụng những hình phạt cực kì nghiệt ngã cho những kẻ mắc tội lỗi này

Họ có thể bị thiêu sống, bị tra tấn tới chết hoặc nhốt vào lồng, treo trên cao và bỏ đói cho đến chết

Vào thế kỷ XII,XIII các nhà thờ bắt đầu truy tố những kẻ được cho là có tội lỗi trong quan hệ tình dục Những ai khai gian đã bị trừng phạt bằng cái chết và trong trường hợp bị các linh mục bắt quả tang, được treo trong một cái lồng đeo cho đến khi họ chết đói

Vua Richard I (Sư Tử) của Anh ở thế kỷ XII được cho là đồng tính luyến ái Có tin đồn rằng ông đã gặp người vợ của mình - Berenegaria trong khi đang ở trong mối quan hệ tình dục với anh trai mình là ông vua tương lai của Navarre – Sancho VII Cũng

có một thông báo rằng, ông và vua Philip II của Pháp đã có quan hệ tình dục Một sử gia cho biết họ đã “ăn chung mâm, nằm chung chiếu” và đã có “một tình yêu nồng nàn” với nhau [38]

Tuy nhiên, nhiều bằng chứng lịch sử cho thấy rất nhiều nhân vật lớn trong thời Trung Cổ có quan hệ đồng tính, từ các vị vua chúa cho đến quí tộc, tu sĩ Dĩ nhiên những mối quan hệ này được che đậy cực kì tinh vi và kĩ lưỡng bởi chẳng ai muốn mạo hiểm với mạng sống của mình cả Cách “ngụy trang” hiệu quả nhất mà vẫn còn được “ứng dụng” rộng rãi cho đến tận ngày nay đó là cưới về một người vợ Điều quan trọng là người phụ nữ đó phải cam chịu và biết giữ thể diện Cô sẽ chấp nhận cuộc hôn nhân lạnh lẽo suốt đời để anh chồng thỏa sức vui vẻ bên những người tình đồng giới Nhưng đồng tính luyến ái thời kỳ này chỉ bắt gặp đồng tính luyến ái nam, thường là những quan hệ giữa một người đàn ông lớn tuổi và một thanh niên đang trưởng thành, đồng thời để kiềm chế mức độ gia tăng dân số, đôi khi bị xem là làm mất trật tự Trong Kinh Thánh có mô

tả về Thành phố Sodome, nơi mà nhiều cư dân nam có hành vi tình dục đồng giới Thành phố này đã bị thiêu hủy bởi trận mưa lửa từ trên trời do Thượng Đế giáng xuống để trừng trị sự thác loạn của cư dân nơi đây Từ “Sodome”cũng trở thành thông dụng để chỉ việc quan hệ tình dục đồng giới của nam tại phương Tây

Thánh Peter Damiann (thế kỷ XI) miêu tả rằng,đồng tính luyến ái tồn tại làm xói mòn đạo đức, tôn giáo, chính trị và xã hội Chính vì vậy, cần phải mạnh tay đàn áp để nó không thể lây lan, đặc biệt giữa các giáo sĩ Điều đó chứng tỏ trong xã hội hay giáo hội đều lên án quan hệ đồng tính của cả nam và nữ

Còn theo nhà thần học Saint Thomas Aquinas (thế kỷ XIII), một trong nhữngngười có ảnh hưởng lớn nhất về tư tưởng thời Trung Cổ cho rằng đồng tính luyến

ái là trái ngược với quy luật tự nhiên, nó liên quan đến đối tác khác so với thông thường tức là nam với nam về sự thỏa mãn trong tình dục mà không phải vì sinh sản

Hình phạt cho “tội” đồng tính luyến ái rất nghiêm ngặt Ở thế kỷ XIII, nếu vi phạm lần đầu sẽ bị cắt bỏ tinh hoàn, làn thứ hai sẽ bị phanh thây, còn lần thứ ba là bị đốt Còn với đồng tính nữ cũng bị trừng phạt nghiêm ngặt và cũng sẽ bị đốt nếu phạm tội lần thứ ba

Thái độ của xã hội về đồng tính phản ánh thái độ của chính quyền và tôn giáo, đã thay đổi rất nhiều trong suốt chiều dài lịch sử phụ thuộc vào từng tư tưởng nhận thức của mỗi người về vấn đề đồng tính Nhưng trong suốt thời Trung Cổ, thì đây được coi là một tội ác không thể tha thứ, với con người thời kỳ này thì quan hệ tình dục giữa hai giới tính chỉ có mục dích duy nhất đó là để sinh sản, chính vì thế mà quan hệ đồng tính là trái ngược với Chúa trời với quy luật tự nhiên Nó như một hành vi không bình thường và cần phải chừng trị nghiêm ngặt

Nói tóm lại, trong giai đoạn thế kỷ XI – XIII tình yêu đồng giới vẫn được xem là trái với quy luật tự nhiên và bị nghiêm cấm, nếu có những phát hiện về các mối quan hệ

“bất thường” này thì hai người sẽ bị trừng phạt nghiêm ngặt làm gương cho người khác Thế nhưng trước những sự ham muốn về thể xác của hai người cùng giới tính vẫn thôi thúc họ làm mọi cách để đến được với nhau, và cũng chỉ có thế mới mang lại niềm hạnh phúc cho chính bản thân họ

2.2.3 Cuộc sống gia đình và các mối quan hệ trong gia đình ở xã hội Châu Âu thế kỷ

XI – XIII

Từ thế kỷ XI-XIII, cuộc sống của con người có phần nhẹ nhàng hơn, con người nhanh chóng xây dựng gia đình của riêng mình Và cũng chính giai đoạn này, những cuộc Thập tự chinh theo lời kêu gọi của Tòa thánh Roma đến Vùng đất thánh Giesuzalem kết thúc với nhiều thay đổi Đặc biệt là dân số Châu Âu giảm xuống do những cuộc hành quân xa xôi, kéo dài này mang lại Để bù đắp dân số, sinh con được khuyến khích, tỷ lệ sinh ngày càng tăng

Chính vì vậy, đứa trẻ ra đời được chào đón một cách hoan hỉ Ngay các gia đình đông con cũng không ra ngoại lệ Nhà vua nêu gương trước: Saint Louis có 10 anh chị

em, mặc dù mẹ vua ở góa từ lúc còn trẻ Bản thân nhà vua có 11 con với vợ là hoàng hậu Marguerite de Provence Con trai là Philippe III chỉ có 6 con; Isabeau de Baviere sinh 12 con, dù nghe nói tất cả không phải là con chính thống Lý lẽ và thực tế đi đôi; Thánh Thomas d’Aquin nói: “Gia đình nào không nhung nhúc trẻ con không phải là gia đình hoàn hảo” [8 ; 79]

Bên cạnh đó, vào thời gian này chế độ đa thê đã bắt đầu xuất hiện nhiều Trong hoàn cảnh dân số bị tác động dữ dội do có quá nhiều tử vong, người ta muốn dựa vào đa thê nhằm hy vọng gia tăng số con cái có được và tục này càng được áp dụng khi người đàn ông có nhiều tài sản và quyền lực Đa thê chiếm ưu thế ngay chính tại nhà của những vương hầu, tự hào là những tín đồ Ki-tô giáo tốt Đa thê không được Giáo hội chấp nhận nhưng vẫn tồn tại và kéo dài đến tận thế kỷ XII mới kết thúc, ít ra trong giới quý tộc Và tục lệ này không chỉ giới hạn nơi người Normand và người Saxon: Phippe Đệ nhất vào thế kỷ XI, Philip Auguste vào thế kỷ XII cũng có tình nhân nhưng chưa bao giờ được Giáo hoàng chấp nhận [5 ; 144]

Nhưng không phải vì thế mà Giáo hội chấp nhận chế độ đa thê trong cuộc sống

vợ chồng Đối với cuộc sống vợ chồng, xã hội Trung Cổ rất tuân thủ quy tắc một vợ một chồng của Giáo hội, chế độ thê thiếp bị coi là bất hợp pháp, đáng lên án, trái với đạo đức cũng như Thánh ý, nó sẽ bị đánh đồng với hành vi gian dâm hoặc đa thê Nhưng dù sao, chế độ đa thê cũng góp phần làm gia tăng dân số Châu Âu trong lúc dân số Châu Âu giảm xuống vì những cuộc Thập tự chinh …

Chính những lý do nêu trên, dân số nhanh chóng được khôi phục sau những cuộc chiến tranh tàn phá ở các thế kỷ IX-X-XI, các cuộc Thập tự chinh… Tiếp xúc với giặc ngoại xâm, được Nhà thờ giáo dục, được rèn luyện qua các tai họa, các dân tộc lại có ý thức nỗ lực, lạc quan, lành mạnh để tin tưởng vào cuộc sống Trong không khí khuyến kích gia tăng dân số, những đứa trẻ được chào đón nồng nhiệt, nhiều bức tranh tôn giáo, chạm nổi hoặc kính mầu màuđãthể hiện ngày sinh của Đức Mẹ, hoặc của thánh Jean Bapiste, mô tả sự ra đời của một đứa bé trong gia đình êm ấm Sản phụ, đầu tóc gọn gàng, nằm trên một giường rộng, có trải vải trắng tinh và chăn màu rực rỡ Ở cận cảnh, là các bà đỡ làm xong nhiệm vụ với nhiều bà mẹ, đang chăm sóc đứa trẻ, tắm cho nó trong bồn kim loại hoặc chậu gỗ

Rồi đứa bé sẽ được quấn tã cẩn thận, tay đặt thẳng, xuôi theo người và tả được quấn chặt bằng các dải băng nhỏ buộc chéo, đội mũ vải lên đầu Ở vùng tây nam nước Pháp, người ta xoa bóp đầu để nó có hình tròn trịa Khi đứa bé khóc thét lên, nghĩa là tã lót đã bị ướt nên chúng khó chịu, người ta phải luôn dỗ, nựng cho nó nín

Đứa trẻ được đặt vào một cái nôi cơ động Cái nôi có mẫu đơn giản nhất chỉ là một khúc thân cây đẽo rỗng, có loại nôi đan lát bằng vỏ cây Nhiều nôi được làm bằng