Bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện kim thành tỉnh hải dương theo hướng đổi mới chương trình

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương theo hướng đổi mới chương trìn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

–––––––––––––––––

NGUYỄN QUANG THẠO

BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN KIM THÀNH TỈNH HẢI DƯƠNG THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI CHƯƠNG TRÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2016

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

–––––––––––––––––

NGUYỄN QUANG THẠO

BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN KIM THÀNH TỈNH HẢI DƯƠNG THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI CHƯƠNG TRÌNH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Hồng Quang

THÁI NGUYÊN - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn “Bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho

giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương theo hướng đổi mới chương trình” là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi, được

đưa ra dựa trên cơ sở tìm hiểu, phân tích và đánh giá số liệu thu thập về thực trạng bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương và thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Phạm Hồng Quang Các số liệu là trung thực, chính xác và chưa được công bố tại các công trình nghiên cứu có nội dung tương đồng nào khác

Thái Nguyên, ngày 20 tháng 6 năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Quang Thạo

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian nghiên cứu và thực hiện luận văn này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình từ các cơ quan, tổ chức và cá nhân Nhân đây, tôi xin gửi lời cảm

ơn sâu sắc lòng biết ơn chân thành đến các tập thể, cá nhân đã tạo điều kiện và giúp

đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Trước hết tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu trường Đại học Sư Phạm - Đại học Thái Nguyên, Phòng Đào tạo của trường cùng tập thể các thầy cô giáo, những người đã trang bị kiến thức cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

Với lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất, tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Phạm Hồng Quang, người thầy giáo đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện đề tài

Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến các đồng nghiệp tại Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương đã giúp đỡ tôi thu thập thông tin và tổng hợp số liệu trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn này

Xin chân thành cảm ơn tất cả các bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ

và đóng góp nhiều ý kiến quý báu để tôi có thể hoàn thiện luận văn này

Do thời gian nghiên cứu và kiến thức còn hạn chế, luận văn được hoàn thiện không thể tránh khỏi những sơ suất thiếu sót, tôi rất mong nhận được những ý kiến của các thầy cô giáo cùng các bạn

Xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 20 tháng 6 năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Quang Thạo

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các chữ viết tắt iv

Danh mục các bảng v

Danh mục các biểu đồ vi

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG THCS 6

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 6

1.1.1 Trên thế giới 6

1.1.2 Ở Việt Nam 7

1.2 Các khái niệm cơ bản 9

1.2.1 Khái niệm về chương trình 9

1.2.2 Chương trình giáo dục 9

1.2.3 Kỹ năng 10

1.2.4 Phát triển chương trình 11

1.2.5 Kỹ năng phát triển chương trình 12

1.2.6 Bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình 13

1.3 Một số vấn đề cơ bản về bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo

viên trung học cơ sở 13

1.3.1 Vai trò công tác bồi dưỡng 13

1.3.2 Mục tiêu bồi dưỡng 15

1.3.3 Nội dung bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS 15

1.3.4 Các phương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS 20

1.4 Tổ chức bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS 21

1.4.1 Lập kế hoạch bồi dưỡng 21

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng 22

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch bồi dưỡng 23

1.4.4 Kiểm tra kết quả bồi dưỡng 23

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên 24

1.5.1 Yếu tố chủ quan 24

1.5.2 Yếu tố khách quan 24

1.6 Ý nghĩa của công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên 25

Kết luận chương 1 26

Chương 2: THỰC TRẠNG BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN KIM THÀNH TỈNH HẢI DƯƠNG 27

2.1 Khái quát về giáo dục của huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương 27

2.2 Thực trạng giáo viên THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương 28

2.2.1 Số lượng, trình độ giáo viên THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương 28

2.2.2 Thực trạng việc thực hiện chương trình của các trường THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương 30

2.3 Thực trạng công tác tổ chức bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trung học cơ sở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương 36

2.3.1 Thực trạng công tác lập kế hoạch tổ chức bồi dưỡng 36

2.3.2 Thực trạng công tác tổ chức bồi dưỡng 37

2.3.3 Những khó khăn của hoạt động bồi dưỡng 54

2.4.1 Nhận xét về thực trạng 55

2.4.2 Nguyên nhân của thực trạng 56

Kết luận chương 2 59

Chương 3: BIỆN PHÁP BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN KIM THÀNH, TỈNH HẢI DƯƠNG THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI CHƯƠNG TRÌNH 60

3.1 Các nguyên tắc xây dựng biện pháp bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương 60

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 60

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 60

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 61

3.1.4 Đảm bảo tính đồng bộ, toàn diện 61

3.2 Các biện pháp 62

3.2.1 Nâng cao nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình 62

3.2.2 Đổi mới xây dựng kế hoạch bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS theo hướng đổi mới chương trình 65

3.2.3 Quản lý nội dung bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS 67

3.2.4 Quản lý phương thức bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS 71

3.2.5 Tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng 73

3.2.6 Xây dựng chế độ nội bộ để giáo viên tích cực học tập, bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình 75

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất 79

3.3.1 Mục đích khảo nghiệm 79

3.3.2 Đối tượng khảo nghiệm 79

3.3.3 Quy trình khảo nghiệm 79

3.3.4 Kết quả khảo nghiệm 79

3.3.5 Đánh giá tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp 79

Kết luận chương 3 86

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 87

1 Kết luận 87

2 Kiến nghị 88

TÀI LIỆU THAM KHẢO 90 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

BDGV Bồi dưỡng giáo viên BDKN Bồi dưỡng kỹ năng BDTX Bồi dưỡng thường xuyên CBQL Cán bộ quản lý

CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CSVC Cơ sở vật chất

ĐT-BD Đào tạo - bồi dưỡng GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo GDPT Giáo dục phổ thông

GV Giáo viên

HS Học sinh KT-XH Kinh tế - xã hội PPDH Phương pháp dạy học QLGD Quản lý giáo dục THCS Trung học cơ sở

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Quy mô trường, lớp bậc học trung học cơ sở của ngành giáo dục huyện

Kim Thành, tỉnh Hải Dương, năm học 2015-2016 29 Bảng 2.2 Tổng hợp kết quả đánh giá của giáo viên về năng lực thực hiện nội dung,

chương trình của giáo viên THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương 32 Bảng 2.3 Tổng hợp kết quả đánh giá của cán bộ, chuyên viên về năng lực thực

hiện nội dung, chương trình của giáo viên THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương 33 Bảng 2.4 Thống kê về kỹ năng nghiệp vụ sư phạm của đội ngũ giáo viên các

trường trung học cơ sở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương 34 Bảng 2.5 Ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên về công tác bồi dưỡng kỹ năng

phát triển chương trình cho giáo viên THCS huyện Kim Thành tỉnh Hải Dương 36 Bảng 2.6 Ý kiến của cán bộ, giáo viên đánh giá về mức độ cần thiết của các nội

dung bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS huyện Kim Thành 37 Bảng 2.7 Khảo sát về mức độ phù hợp của các hình thức bồi dưỡng kỹ năng phát

triển chương trình cho giáo viên 41 Bảng 2.8 Khảo sát mức độ thực hiện và hiệu quả của các phương pháp bồi

dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên đối với cán bộ phòng GD&ĐT và CBQL các trường THCS 43 Bảng 2.9 Khảo sát mức độ thực hiện và hiệu quả của các phương pháp bồi dưỡng

kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên đối với giáo viên các trường THCS 44 Bảng 2.10 Khảo sát đội ngũ CBQL về mức độ thực hiện và hiệu quả của

hoạt động chỉ đạo bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS 46 Bảng 2.11 Khảo sát đội ngũ giáo viên THCS về mức độ thực hiện và hiệu quả

của hoạt động chỉ đạo bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên 47

Bảng 2.12 Khảo sát về mức độ phù hợp của các hình thức kiểm tra sau đợt bồi

dưỡng kỹ năng phát triển chương trình 52 Bảng 3.1 Bảng tổng hợp ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên về tính cần thiết

của các biện pháp 80 Bảng 3.2 Bảng tổng hợp ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên về tính khả thi của

các biện pháp 82 Bảng 3.3 Bảng tổng hợp ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên về sự tương quan

giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 84

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1 Tính cần thiết của các biện pháp 81Biểu đồ 3.2 Tính khả thi của các biện pháp 83Biểu đồ 3.3 Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 85

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đảng và nhà nước ta đã nhận định “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoa ̣ch phát triển kinh tế -

xã hô ̣i” Tại Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo” Trong Nghị quyết mục tiêu đặt ra cho giáo dục phổ thông đó là: “tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời Hoàn thành việc xây dựng chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn sau năm 2015 Bảo đảm cho học sinh có trình độ trung học cơ sở (hết lớp 9) có tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở; trung học phổ thông phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng Nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm từ sau năm 2020” Một trong các nhiệm vụ, giải pháp lớn thực hiện đổi mới giáo dục đào tạo trong thời gian tới là đổi mới chương trình giáo dục phổ thông nhằm tạo sự chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng, hiệu quả giáo dục và phát triển con người Việt Nam toàn diện về Đức, Trí, Thể, Mỹ, hướng tới "công dân toàn cầu" [2]

Trong giáo dục, có thể khẳng đi ̣nh rằng đô ̣i ngũ nhà giáo có mô ̣t vai trò vô

cù ng quan tro ̣ng Điều 15, Luật Giáo dục Việt Nam 2005 sửa đổi năm 2009 đã khẳng định "Nhà giáo giữ vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục" [17] Với chức năng đặc điểm sư phạm và vị thế xã hội nghề nghiệp của mình, giáo viên vừa là nhà chuyên môn truyền thụ và hướng dẫn hình thành kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo môn học vừa là nhà giáo dục uốn nắn hình thành ý thức thái độ, hành vi, đạo đức, lối sống cho học sinh; phối hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Để phát huy vai trò của mình, giáo viên cần

phải được thường xuyên bồi dưỡng, đạt được những yêu cầu cơ bản về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với từng cấp học đặc biệt là năng lực phát triển chương trình, một vấn đề khá mới mẻ ở Việt Nam

và đang hết sức được coi trọng trong giai đoạn hiện nay

Trên thực tế, công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên vẫn còn nhiều vấn đề bất cập Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị lần thứ tám Ban chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục đã thẳng thắn chỉ ra hạn chế của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục nước ta hiện nay là: "Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục bất cập về chất lượng, số lượng và cơ cấu; một

bộ phận chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp" [2] Điều này khẳng định công tác bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo nói chung và hoạt động bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS nói riêng tuy đã được quan tâm nhưng hiệu quả đạt được chưa cao

Nhiều năm qua, công tác bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo ở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương đã được quan tâm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của toàn huyện Tuy nhiên, đứng trước yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW và chương trình đổi mới GDPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì đội ngũ giáo viên cấp THCS của huyện đang gặp phải những khó khăn, bất cập về chất lượng, nhiều giáo viên không theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục Việc tham gia bồi dưỡng và tự bồi dưỡng của giáo viên còn thụ động, hình thức, mang tính đối phó, chưa có những biện pháp bồi dưỡng thực sự hiểu quả do đó kỹ năng giảng dạy của giáo viên còn hạn chế đặc biệt là kỹ năng phát triển chương trình theo hướng đổi mới chương trình giáo dục phổ thông hiện nay Điều này đặt ra nhiều thách thức cho ngành Giáo dục huyện Kim Thành nói chung và các trường THCS trong huyện nói riêng

Nhận thức rõ tính cấp thiết của vấn đề trên và xác định được tầm quan trọng của việc bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên, tôi đã lựa chọn đề

tài: “Bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường THCS

huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương theo hướng đổi mới chương trình” làm luận

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát, đánh giá thực trạng công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình của giáo viên các trường THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương từ đó đề xuất một số biện pháp bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường THCS huyện Kim Thành tỉnh Hải Dương theo hướng đổi mới chương trình, nhằm góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ đáp ứng yêu cầu đổi mới của chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình của giáo viên các

trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương theo hướng đổi mới chương trình

4 Giả thuyết khoa học

Công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên các trường THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương nhiều năm qua đã được quan tâm và có nhiều tiến bộ, tuy nhiên đứng trước yêu cầu về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế đặc biệt là kỹ năng phát triển chương trình thuộc các lĩnh vực mình giảng dạy Nếu đề xuất được các biện pháp bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình phù hợp với tình hình thực tiễn đảm bảo đội ngũ giáo viên THCS huyện Kim Thành sẽ có kỹ năng thực hiện phát triển chương trình, đáp ứng được yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lí luận của bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho

giáo viên các trường trung học cơ sở

Đánh giá thực trạng bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên

các trường THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương

Đề xuất một số biện pháp bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương theo hướng đổi mới

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn đối tượng nghiên cứu

Tập trung vào nghiên cứu biện pháp bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương, dựa trên chương trình chung của Bộ GD&ĐT

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khát quát hóa tài liệu để xác định các khái niệm công cụ và xây dựng khung lý thuyết cho vấn đề

nghiên cứu

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Lập phiếu điều tra, sử dụng bảng câu hỏi nhằm thu thập ý kiến của khách thể khảo sát về vấn đề nghiên cứu Khách thể khảo sát là cán bộ Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Kim Thành, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên đang trực tiếp giảng dạy của các trường trung học cơ sở huyện Kim Thành tỉnh Hải Dương

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Thu thập thông tin qua việc trao đổi trực tiếp với cán bộ Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Kim Thành tỉnh Hải Dương, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên đang trực tiếp giảng dạy của các trường trung học cơ sở nhằm làm rõ thực trạng công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình của giáo viên

7.2.3 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến chuyên gia về nội dung phiếu trưng cầu ý kiến, đánh giá mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất

7.2.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:

Qua nghiên cứu lý luận và thực trạng công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình của giáo viên các trường THCS đã khảo sát, luận văn đánh giá những

ưu điểm, hạn chế đề ra những biện pháp có hiệu quả để ứng dụng vào bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường THCS huyện Kim Thành, tỉnh

Hải Dương theo hướng đổi mới chương trình

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học trong khoa học giáo dục để xử lý các

số liệu thu nhận được từ các phương pháp nghiên cứu khác

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, khuyến nghị, luận văn có 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận của bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường trung học cơ sở

Chương 2: Thực trạng bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Kim Thành tỉnh Hải Dương

Chương 3: Một số biện pháp bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương giai đoạn hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG THCS 1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Trên thế giới

Ngay từ những năm cuối thế kỷ trước với sự phát triển nhanh chóng của của khoa học và công nghệ nhất là công nghệ thông tin, làm cho thế giới phát triển nhanh chóng và có xu thế toàn cầu hóa Trong bối cảnh đó, mỗi quốc gia muốn phát triển đòi hỏi phải tự khẳng định mình nhờ vào nguồn nhân lực với trình độ cao Từ đó việc đổi mới nền giáo dục quốc dân được nhiều nước tính đến và quyết tâm xây dựng, họ

kì vọng có một nền giáo dục mới, theo hướng giáo dục suốt đời, hướng vào người học, với mong muốn sao cho sau khi học xong phổ thông người học có thể sẵn sàng tham gia vào đời sống xã hội, có thể sẵn sàng bước vào lao động sản xuất hoặc tiếp tục học ở trình độ cao hơn song họ phải có khả năng thích ứng cao theo kịp với sự phát triển của của thời đại Nhiều quốc gia đã chuyển hướng giáo dục, xây dựng lại chương trình giáo dục phổ thông, chuyển từ chương trình tiếp cận nội dung sang chương trình tiếp cận năng lực người học; các nước này coi đó như một giải pháp tự nhiên để có thể loại bỏ những bất cập, yếu kém của nền giáo dục phổ thông hiện có Đến nay đã có nhiều nước xây dựng chương trình giáo dục phổ thông theo tiếp cận năng lực, như các nước: Oxtrayria, Niudilan, Đan Mạch, v.v Một số nước tiến hành phân cấp quản lí chương trình theo chương trình quốc gia và chương trình nhà trường, chẳng hạn như các nước: Oxtrayria, Niudilan

Cùng với đó công tác bồi dưỡng giáo viên cũng được rất nhiều nước trên thế giới quan tâm Ở Nhật Bản, việc bồi dưỡng và đào tạo lại cho GV và cán bộ QLGD

là nhiệm vụ bắt buộc đối với người lao động sư phạm Tuỳ theo thực tế của từng đơn

vị, cá nhân mà các cấp QLGD đề ra các phương thức bồi dưỡng khác nhau trong một phạm vi theo yêu cầu nhất định

Tại Thái Lan, bắt đầu từ năm 1998 việc BD GV được tiến hành ở trung tâm học tập cộng đồng nhằm thực hiện GD cơ bản, huấn luyện kĩ năng nghề nghiệp và thông tin tư vấn cho mọi người dân trong xã hội

Triều Tiên là một trong những nước có chính sách rất thiết thực về BD và đào tạo lại đội ngũ GV Tất cả GV đều phải tham gia học tập đầy đủ các nội dung chương trình về nâng cao trình độ và nghiệp vụ chuyên môn theo quy định Nhà nước đã đưa ra hai chương trình lớn được thực thi hiệu quả trong thập kỉ vừa qua, đó là: “Chương trình BD GV mới” để BD GV thực hiện trong 10 năm và “Chương trình trao đổi” để đưa GV đi tập huấn tại nước ngoài

1.1.2 Ở Việt Nam

Nghiên cứu về vai trò ý nghĩa của hoạt động bồi dưỡng kỹ năng cho giáo viên, tác giả Trần Kiểm cho rằng muốn phát triển đội ngũ giáo viên thì cần phải xác định trình độ hiện có của đội ngũ thầy giáo và kỳ vọng về đội ngũ thầy giáo trong tương lai; đất nước ta đang xây dựng nền kinh tế thị trường, đang mở cửa và hội nhập trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế tri thức, thì những yêu cầu đặt ra cho sự phát triển đội ngũ giáo viên trở thành những thách thức không nhỏ Việc vượt qua những thách thức đó, đến lượt nó trở thành nhân tố quyết định chất lượng giáo dục theo yêu cầu của xã hội; việc đầu tư phát triển đội ngũ giáo viên được hiểu là trách nhiệm của Nhà nước và của toàn xã hội, trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo [22, tr.119]

Công trình nghiên cứu của Trần Bá Hoành đã được tập hợp lại dưới dạng sách

chuyên khảo “Vấn đề giáo viên - những nghiên cứu lí luận và thực tiễn” do Nhà xuất

bản Đại học sư phạm ấn hành năm 2006 Nội dung cuốn sách gồm 5 phần: Vai trò của giáo viên và vị trí của ngành sư phạm; đào tạo bồi dưỡng giáo viên; sử dụng giáo viên; đội ngũ giáo viên phổ thông nước ta; kinh nghiệm nước ngoài Trong tài liệu, tác giả đã tập trung làm rõ nhiều vấn đề lý luận về đào tạo, bồi dưỡng giáo viên cho phù hợp với xu thế thế giới như vấn đề “Định hướng việc đào tạo bồi dưỡng giáo viên trung học cho những năm đầu thế kỷ XXI”, “Đổi mới phương pháp bồi dưỡng giáo viên”, “Một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo bồi dưỡng giáo viên để dạy chương trình và sách giáo khoa mới” [30, tr.16]

Bàn về nội dung, phương pháp bồi dưỡng kỹ năng cho giáo viên, tác giả Bùi Minh Hiền, trong tài liệu “Quản lý giáo dục” của mình đã khẳng định rõ nội dung phát triển, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, cần phải coi trọng ba vấn đề chủ yếu là đủ về

số lượng, đạt chuẩn về chất lượng, đồng bộ về cơ cấu Tác giả đã chỉ ra những điều cần chú ý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trong khâu kế hoạch, khâu tổ chức - chỉ đạo, khâu kiểm tra; đồng thời chỉ ra biện pháp quản lý, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là phải kết hợp hài hòa các yếu tố như người lãnh đạo nhà trường phải gương mẫu; các giáo viên phải hiểu được nhiệm vụ, quyền hạn của mình, được giúp đỡ để thực hiện quyền tự chủ trong tổ chức đào tạo; tạo ra được mối liên hệ giữa các cá nhân hợp lý; xây dựng được hệ thống thông tin quản lý giáo dục minh bạch, hiệu lực; nhà trường xác định được sứ mệnh, tầm nhìn và chiến lược hành động; xây dựng được một hệ giá trị tạo nên văn hóa đặc trưng của nhà trường phù hợp với hệ giá trị tiên tiến của đất nước [17, tr.275-278]

Trực tiếp bàn về bồi dưỡng, phát triển chương trình cho giáo viên, đã có một

số luận văn nghiên cứu, tiêu biểu như: Hoàng Văn Cường (2015) với đề tài luận văn thạc sĩ: “Phát triển chương trình nhà trường ở trường trung học phổ thông chuyên Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ”, đề tài đã đi sâu phân tích, làm rõ thực trạng phát triển chương trình nhà trường, từ đó đề xuất quy trình phát triển chương trình nhà trường ở trường trung học phổ thông chuyên Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ; Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục của Vũ Văn Tuấn (2012), tác giả đã tập trung nghiên cứu về: “Quản

lý công tác bồi dưỡng giáo viên trung học cơ sở huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh”; luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục của Đỗ Quang Minh (2014) về “Bồi dưỡng năng lực chuyên môn giáo viên trung học cơ cở huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình và sách giáo khoa sau năm 2015”

Cùng với các luận án, luận văn thạc sĩ, đã có hàng loạt các bài báo khoa học, tài liệu giảng dạy bàn về nội dung bồi dưỡng kỹ năng và quản lý bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình như: bài báo về “Một vài suy nghĩ về bồi dưỡng giáo viên của Hiệu trưởng”, của tác giả Hoàng Tâm Sơn, Tạp chí Giáo dục số 87 (2004); “Đổi mới phương pháp dạy học- nhìn từ góc độ bồi dưỡng giáo viên” của tác giả Nguyễn Thị Tuyết Chinh, đăng trên Tạp chí Giáo dục số 212 (2009); “Phát triển chương trình giáo dục” tài liệu giảng dạy của TS Trần Hữu Hoan, Đại học giáo dục - Đại học Quốc gia

Hà Nội;

Qua nghiên cứu các công trình khoa học ở trong nước, nước ngoài, các luận án, luận văn, bài báo khoa học đã đề cập ở trên đã giúp tác giả luận văn khám phá và làm

rõ nhiều vấn đề có liên quan trực tiếp đến nội dung về kỹ năng phát triển chương trình cụ thể của người giáo viên, chỉ ra những biện pháp nhất định để tổ chức bồi dưỡng, phát triển, nâng cao kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới giáo dục, đào tạo trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo Mỗi công trình khoa học đã đề cập những dạng kỹ năng ở những góc

độ khác nhau, là cơ sở khoa học để phát huy vai trò và nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, nhưng đến nay vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu một cách sâu sắc, toàn diện, có hệ thống về hoạt động bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương Do vậy, những đề tài, luận án, luận văn, bài báo khoa học đã trình bày ở trên thực sự là những gợi mở có giá trị về lý luận để tác giả kế thừa, triển khai nghiên cứu đề tài: “Bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương theo hướng đổi mới chương trình”

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm về chương trình

Theo Từ điển Tiếng Việt (NXB Giáo dục - 1998), Chương trình được giải nghĩa:

- Là “Các mục, các vấn đề, các nhiệm vụ đề ra và được sắp xếp theo trình tự thực hiện trong một thời gian”

- Là: “Nội dung kiến thức về một môn học ấn định cho từng lớp, từng cấp, trong từng năm” [16, tr46]

1.2.2 Chương trình giáo dục

- Ngay từ thế kỷ trước, các chuyên gia giáo dục trên thế giới đã đưa ra rất nhiều định nghĩa về chương trình giáo dục song đến nay vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau trong việc định nghĩa về chương trình giáo dục Sự khác nhau đó tuỳ thuộc vào quan niệm của các nhà nghiên cứu và các nhà thực hành khi suy nghĩ và thiết kế chương trình Theo K.Frey, chương trình giáo dục được định nghĩa như sau: “Chương trình giáo dục là sự trình bày, diễn tả có hệ thống việc dạy - học được dự kiến trong một

khoảng thời gian xác định mà sản phẩm của sự trình bày đó là một hệ thống xác định các thành tố khác nhau nhằm chuẩn bị, thực hiện và đánh giá một cách tối ưu việc dạy - học”.[11, tr34] Đây là định nghĩa được nhiều nhà nghiên cứu và thực hành quan tâm

Ngày nay, quan niệm về chương trình giáo dục đã rộng hơn, đó không chỉ là việc trình bày mục tiêu cuối cùng và bảng danh mục các nội dung giảng dạy Chương trình vừa cần cụ thể hơn, bao quát hơn, vừa là một phức hợp bao gồm các bộ phận cấu thành: Mục tiêu học tập; Phạm vi, mức độ và cấu trúc nội dung học tập; Các phương pháp, hình thức tổ chức học tập; Đánh giá kết quả học tập

Có thể xem định nghĩa sau đây đã bao hàm được những ý đó:

Chương trình giáo dục là sự trình bày có hệ thống một kế hoạch tổng thể các hoạt động giáo dục trong một thời gian xác định, trong đó nêu lên các mục tiêu học tập mà người học cần đạt được, đồng thời xác định rõ phạm vi, mức độ nội dung học tập, các phương tiện, phương pháp, cách thức tổ chức học tập, cách đánh giá kết quả học tập v.v nhằm đạt được các mục tiêu học tập đề ra (Nguyễn Hữu Chí, Viện

KHGD 2002) [11, tr36]

Như vậy, những thành phần cơ bản của một chương trình giáo dục có thể là: Nhu cầu đào tạo; Mục đích, mục tiêu đào tạo; Nội dung đào tạo; Phương thức đào tạo; Các hình thức tổ chức hoạt động đào tạo; Các hình thức kiểm tra đánh giá kết quả đào tạo

Tại Việt Nam, Điều 6 Luật Giáo dục năm 2005 định nghĩa về chương trình

giáo dục như sau: “Chương trình giáo dục thể hiện mục tiêu giáo dục; quy định

chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học ở mỗi lớp, mỗi cấp học hoặc trình độ đào tạo”

1.2.3 Kỹ năng

Kỹ năng là năng lực của con người để thực hiện các công việc có kết quả trong

đó bao hàm cả quan niệm kỹ năng là kỹ thuật hành động Điều này đã chỉ ra cho ta thấy khi sự vận dụng tri thức vào thực tiễn một cách thuần thục thì mới đạt được kết

sở cho việc hiểu biết về nội dung công việc mà kỹ năng hướng vào và tri thức về bản thân kỹ năng như quy trình luyện tập từng thao tác riêng lẻ cho đến khi thực hiện một hành động đúng với mục đích đề ra

Xét về tổng quát kỹ năng được hiểu là sự thực hiện hoạt động một cách thành thạo, linh hoạt sáng tạo phù hợp với các mục tiêu trong những điều kiện khác nhau Con người chỉ có thể hành động có hiệu quả khi biết sử dụng tri thức và vận dụng tri thức trong hành động để thực hiện nhiệm vụ tương ứng Như vậy trong kỹ năng có tri thức, không chỉ có tri thức về phương thức hành động mà còn là tri thức về giá trị của hành động Kỹ năng bao giờ cũng gắn với một hành động hay một hoạt động nào đó, thể hiện sự chọn lựa và vận dụng tri thức, những kinh nghiệm đã có để thực hiện hành động cho phù hợp với mục tiêu và điều kiện cụ thể

1.2.4 Phát triển chương trình

Phát triển: là quá trình chuyển biến từ trạng thái này sang trạng thái khác hoàn

thiện hơn; chuyển từ trạng thái chất lượng cũ sang tình trạng chất lượng mới, từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến cao

Chúng tôi tiếp cận khái niệm phát triển theo hướng cải thiện tình trạng chất lượng cũ sang tình trạng chất lượng mới cho những đối tượng cần được phát triển, giúp họ nâng cao về nhận thức và kỹ năng hoạt động trên cơ sở, những kiến thức, kỹ năng đã có, thông qua học tập, rèn luyện để bổ sung, hoàn thiện, phát triển năng lực

và kỹ năng hoạt động theo yêu cầu, mục tiêu cần đạt

Phát triển chương trình: là quá trình cụ thể hóa, làm chương trình chung

(Quốc gia) phù hợp với thực tiễn của địa phương trên cơ sở đảm bảo yêu cầu chung của chương trình Quốc gia; lựa chọn, xây dựng nội dung; xác định cách thức thực hiện phản ánh đặc trưng và phù hợp với thực tiễn nhà trường, những yêu cầu, thành tựu hiện đại (về KHGD, công nghệ, …); nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển các phẩm chất, năng lực của người học, thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục

Phát triển chương trình là một quá trình liên tục nhằm hoàn thiện không ngừng chương trình giáo dục Vì chương trình giáo dục là một thực thể không phải được thiết kế một lần và dùng cho mãi mãi, mà được phát triển, bổ sung, hoàn thiện tùy theo sự thay đổi của trình độ phát triển kinh tế - xã hội, của thành tựu khoa học - kỹ

thuật và công nghệ, và cũng là theo yêu cầu của thị trường sử dụng lao động Nói cách khác, một khi mục tiêu đào tạo của nền giáo dục quốc dân thay đổi để đáp ứng nhu cầu xã hội, thì chương trình giáo dục cũng phải thay đổi theo, mà đây lại là quá trình diễn ra liên tục nên chương trình giáo dục cũng phải được không ngừng phát triển và hoàn thiện

Như vậy: Phát triển chương trình là hoạt động thiết kế, biên soạn, bổ sung và điều chỉnh chương trình giáo dục - đào tạo diễn ra định kỳ nhằm hoàn thiện, đổi mới

và nâng cao chất lượng chương trình đáp ứng bối cảnh và nhu cầu kinh tế xã hội không ngừng thay đổi

* Các yếu tố “kích thích”, dẫn tới sự phát triển chương trình

- Các ưu tiên Quốc gia (có thể liên quan tới yêu cầu phát triển KT - XH Trong đó

có thể có những vấn đề như yêu cầu về dân chủ hóa; yêu cầu tăng cường phân cấp; )

- Những thay đổi, bổ sung chương trình Quốc gia theo yêu cầu phát triển của nhà trường và địa phương

- Mong muốn đáp ứng yêu cầu, nguồn lực, môi trường đặc trưng của địa phương

- Nhận thấy chương trình hiện tại chưa đáp ứng tốt được nhu cầu của tất cả hoặc một bộ phận học sinh

- Mong muốn phản ánh tốt hơn giá trị nhà trường hay địa phương trong chương trình

- Những yêu cầu mới về đánh giá

- Các công nghệ mới, thành tựu mới về khoa học giáo dục

1.2.5 Kỹ năng phát triển chương trình

Kỹ năng phát triển chương trình là những hoạt động thể hiện sự chọn lựa và vận dụng tri thức, những kinh nghiệm nhằm biên soạn, bổ sung và điều chỉnh chương trình giáo dục - đào tạo cho phù hợp với mục tiêu và điều kiện cụ thể

Hệ thống kỹ năng phát triển chương trình gồm:

- Kỹ năng phân tích tình hình, đánh giá nhu cầu

- Kỹ năng xác định mục đích và mục tiêu

- Kỹ năng thiết kế chương trình

- Kỹ năng thực thi chương trình

- Kỹ năng đánh giá chương trình

1.2.6 Bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình

Bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình là quá trình tổ chức cho giáo viên cập nhật, bổ sung các tri thức chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng sư phạm để giáo viên được nâng cao trình độ, có các kỹ năng phân tích tình hình, đánh giá nhu cầu; xác định mục tiêu, thiết kế nội dung chương trình; thực hiện chương trình; đánh giá

và điều chỉnh chương trình giáo dục nhà trường

Giáo viên trung học cơ sở là những người đã được trang bị những kiến thức,

kỹ năng, có những hiểu biết về mục tiêu, nội dung chương trình giáo dục làm nền tảng ban đầu cho hoạt động dạy học ở bậc học trung học cơ sở Tuy nhiên do yêu cầu đổi mới, sự phát triển ngày càng cao của xã hội, nên bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên là quá trình hoàn thiện, phát triển kỹ năng sau đào tạo nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra

Như vậy, bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên chính là quá trình tác động vào giáo viên để người giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn, hình thành các kỹ năng phân tích bối cảnh nhà trường; thiết kế mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể của chương trình giáo dục nhà trường; xây dựng chương trình giáo dục nhà trường gồm thiết kế khung nội dung chương trình, xây dựng chủ đề liên môn, đề xuất một hoạt động giáo dục cho nhà trường trong quá trình dạy học

1.3 Một số vấn đề cơ bản về bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên trung học cơ sở

1.3.1 Vai trò công tác bồi dưỡng

Khi nói đến quá trình bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên có rất nhiều ý kiến cho rằng giáo viên phải thực sự là người am hiểu tri thức nhất, bởi công việc chính là dạy kiến thức cho người học, vì vậy vào những năm giữa của thế kỷ XX việc bồi dưỡng giáo viên được thiết kế cụ thể để đáp ứng nhu cầu xác định và tập trung theo các bước sau:

+ Xác định nhu cầu bồi dưỡng

+ Xác định loại hình bồi dưỡng

+ Sử dụng đội ngũ giáo viên đã qua bồi dưỡng giàu kinh nghiệm để xác lập kế hoạch và triển khai kế hoạch bồi dưỡng

+ Đánh giá mức độ về công tác bồi dưỡng nhằm đảm bảo đội ngũ

Ngày nay việc bồi dưỡng giáo viên không chỉ do các nhà quản lý hoạch định

và chỉ đạo, mà mỗi giáo viên cũng phải tự bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao trình

độ theo nhịp độ phát triển của xã hội Chính vì vậy mà luật giáo dục cũng nêu rất rõ

nhiệm vụ của nhà giáo: "… Không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất

đạo đức, trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy, nêu gương tốt cho người học" Ngoài ra việc bồi dưỡng giáo viên có kế hoạch mang

tính thực tiễn cao hơn Điều này thể hiện qua các phương diện:

+ Xác định những nhu cầu cần thiết của việc học tập, kiểm tra và kiến thức, kỹ năng, phương pháp nào cần được bổ túc, bồi dưỡng

+ Xác định mục tiêu bồi dưỡng của từng năm học, cấp học, bậc học và khối học, môn học Mục tiêu phải cụ thể mang tính hoạch định, và tính khả thi, có thước đo đánh giá được Mục tiêu phải phù hợp với xu hướng phát triển chung của xã hội và phát triển giáo dục Mục tiêu bồi dưỡng cần chỉ đến đích cuối cùng là người học sẽ vận dụng được những gì sau quá trình học tập và tu dưỡng

+ Phương châm bồi dưỡng: Thuận lợi nhất, kết hợp bồi dưỡng nội dung và phương pháp dạy học và sử dụng thiết bị dạy học Kết hợp bồi dưỡng trong hè và tự bồi dưỡng, đa dạng hoá các loại hình bồi dưỡng

+ Phương pháp bồi dưỡng: Phù hợp với nội dung, kết hợp các hình thức nghe giảng, thảo luận và thực hành Dành nhiều thời gian cho việc trao đổi theo nhóm, soạn bài tập giảng, sử dụng thiết bị, thiết kế kiểm tra theo hướng đổi mới

+ Phương thức bồi dưỡng: Tổ chức biên soạn các tài liệu bồi dưỡng, xây dựng băng hình các tiết dạy minh họa sử dụng chung đảm bảo thống nhất về chương trình, nội dung và phương pháp

+ Hình thức bồi dưỡng: Bồi dưỡng thông qua các lớp tập huấn; bồi dưỡng thông qua sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn; thông qua cách tự học Tự học, tự nghiên cứu là cách thức bồi dưỡng tốt nhất được kết hợp với các hình thức bồi dưỡng khác; Bồi dưỡng từ xa bằng phương tiện thông tin đại chúng, các hình thức hỗ trợ băng hình, băng tiếng

+ Đánh giá thực hiện kế hoạch bồi dưỡng: Hiệu quả việc bồi dưỡng được đánh giá qua việc theo dõi giám sát trong tất cả chương trình học tập Kết quả của công tác bồi dưỡng cũng cần được sử dụng trong quá trình đánh giá giáo viên thì hiệu quả của công tác bồi dưỡng mới đích thực có giá trị

Có thể nói bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên là công việc quan trọng và cần thiết Do đó quản lý phải thể hiện dân chủ; tôn trọng nhân cách của giáo viên, phân biệt trách nhiệm và quyền hạn của từng thành viên trong nhà trường, tôn trọng tính sáng tạo của giáo viên đồng thời coi trọng tinh thần hợp tác trong nhà trường Hiệu trưởng cần quan tâm đến việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, nâng cao phẩm chất và năng lực của họ, bởi họ là nhân tố quyết định đến sự thành công hay thất bại của việc đổi mới chương trình THCS và đáp ứng được yêu cầu phát triển của xã hội

1.3.2 Mục tiêu bồi dưỡng

Quá trình bồi dưỡng là để bổ sung tri thức và kỹ năng còn thiếu hụt hoặc đã lạc hậu để nâng cao trình độ, phát triển thêm năng lực trong một lĩnh vực hoạt động chuyên môn, dưới một hình thức phù hợp Bồi dưỡng chuyên môn thể hiện quan

điểm giáo dục hiện đại đó là: “Đào tạo liên tục và học tập suốt đời”

Bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS là hoạt động

sư phạm nhằm cung cấp tri thức về chuyên môn, nghiệp vụ, nhằm cập nhật, bổ sung kiến thức, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực mới (năng lực phân tích tình hình, đánh giá nhu cầu; năng lực xác định mục đích và mục tiêu; năng lực thiết kế chương trình; năng lực thực thi chương trình; năng lực đánh giá chương trình) cho đội ngũ giáo viên THCS để đáp ứng yêu cầu của đổi mới chương trình giáo dục phổ thông hiện nay

1.3.3 Nội dung bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS

Nội dung bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên là trang bị cho giáo viên những kiến thức, kỹ năng chuyên môn, nhằm giúp giáo viên hiểu và thực hiện tốt các vấn đề sau đây:

1.3.3.1 Phân tích tình hình, đánh giá nhu cầu

Khi bắt đầu thiết kế một chương trình giáo dục nói chung hay chương trình môn học nói riêng, việc đầu tiên mà các nhà giáo dục cần làm là phân tích tình hình

và đánh giá nhu cầu Trong thiết kế chương trình giáo dục, việc phân tích nhu cầu nhằm tới các đối tượng sau:

- Trước hết là phải xem xét tất cả các yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc đưa ra mục tiêu, cấu trúc và nội dung của chương trình giáo dục

- Xem xét mối quan hệ giữa các môn học với mục đích, mục tiêu của chương trình giáo dục: Mỗi môn học là một bộ phận cấu thành của cả chương trình giáo dục; những mối quan hệ giữa mỗi môn học với các môn học khác trong chương trình giáo dục, với các hoạt động của người học Do vậy, khi thiết kế chương trình một môn học, việc quan trọng là phải nghiên cứu mối quan hệ của nó với các môn học khác trong chương trình giáo dục

- Những thông tin về người học: Cần xem xét ở người học các thông tin như: Kiến thức trước khi bắt đầu ở mỗi môn học, thái độ của người học đối với môn học, những mong đợi của người học đối với môn học

- Các nhu cầu xã hội đối với người học sau tốt nghiệp: Những thông tin thu được từ cựu học sinh, cơ sở sử dụng lao động, các công trình nghiên cứu liên quan về yêu cầu nghề nghiệp

Những thông tin trên giúp người thiết kế chương trình xác định xem người học cần được trang bị kiến thức và kỹ năng gì? mức độ kiến thức như thế nào là phù hợp? Đảm bảo các kiến thức kĩ năng cần cung cấp cho người học một cách chính xác nhất

có thể Kết quả phân tích tình hình, đánh giá nhu cầu là căn cứ quan trọng trong việc xác định mục tích, mục tiêu của chương trình giáo dục

1.3.3.2 Xác định mục đích và mục tiêu

Một chương trình giáo dục phải có mục đích chung cho cả khóa học, đồng thời phải xác định mục tiêu cụ thể cho từng nhóm môn học, từng môn học Từ đây mỗi môn học lại được xác định mục tiêu chi tiết (kiến thức, kỹ năng, thái độ) tới từng chương, từng bài

Mục đích của chương trình giáo dục là sự diễn đạt khái quát cái đích chung nhất của chương trình giáo dục phải đạt tới định hướng cho toàn bộ quy trình đào tạo

về năng lực chuyên môn, phẩm chất hành vi Mục đích của chương trình giáo dục có thể được xác định ở cấp độ quốc gia Mục đích của chương trình giáo dục chưa cho ta

một hình mẫu cụ thể của người học sinh sau khi ra trường, nhưng đã xác định những phương hướng cơ bản trong thiết kế chương trình giáo dục, bao gồm:

- Những kiến thức đại cương đủ rộng làm nền tảng cho tư duy sáng tạo, cho sự thích ứng sự phát triển của xã hội

- Những ý niệm ban đầu về chuyên môn sâu

- Những kỹ năng sống, kỹ năng tự học để vươn lên suốt đời

Mục tiêu của chương trình giáo dục nói chung, của từng nhóm môn học, của mỗi môn học là sự diễn giải của mục đích chương trình giáo dục, sự diễn giải này có mức độ cụ thể hóa khác nhau Thông thường chương trình một cấp học nhằm 3 mục tiêu cơ bản gắn liền với các môn học như sau:

- Tất cả mọi học sinh đều phải có những năng lực cơ bản dù họ theo học ở bất

1.3.3.3 Thiết kế chương trình giáo dục

Trên cơ sở mục tiêu của chương trình giáo dục được xác định ở mức khái quát, qui định những năng lực mà người học phải có sau khi học xong môn học (hoặc một khoá đào tạo), công việc thiết kế chương trình giáo dục thực sự bắt đầu Công việc này đòi hỏi sự nỗ lực hợp tác của một tập thể những chuyên gia thiết kế chương trình giáo dục và các nhà giáo có kinh nghiệm Việc thiết kế chương trình giáo dục cần đi vào những công việc cụ thể, chi tiết theo các bước:

- Lựa chọn và sắp xếp nội dung giáo dục: Lĩnh vực nội dung là mối quan tâm chính trong thiết kế chương trình một môn học Điều đầu tiên cần đảm bảo là nội dung của bất kì chương trình nào cũng phải cập nhật, mới nhất có thể, đáp ứng mục tiêu của môn học đã được xác định

- Xác định các hình thức tổ chức dạy - học: Căn cứ vào mục tiêu và nội dung

đã được xác định, lựa chọn và tổ chức như nói ở trên, việc tìm kiếm các hình thức tổ chức dạy học phù hợp cũng là một khâu quan trọng tác động lớn tới hiệu quả dạy -

học Có các lựa chọn cơ bản về hình thức tổ chức dạy học như: lên lớp lí thuyết, làm việc nhóm, làm việc tại phòng thí nghiệm, hoạt động ngoài lớp học, v.v Những hình thức tổ chức dạy học này sẽ qui định các phương pháp dạy - học tương ứng

- Lựa chọn các phương pháp dạy học phù hợp: Việc lựa chọn phương pháp dạy học sẽ bị qui định bởi: Mục tiêu, nội dung dạy học (môn học, chương mục, bài học, từng nội dung cụ thể trong các giai đoạn triển khai giờ học v.v.); nguyên tắc dạy học; đặc điểm tâm, sinh lý, khả năng, trình độ, hứng thú của người học; trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm của người dạy

- Lựa chọn và sử dụng công nghệ: Việc lựa chọn và sử dụng công nghệ phụ thuộc rất nhiều vào hình thức tổ chức dạy học, phương pháp dạy học, để tiến tới mục đích cuối cùng là đạt mục tiêu dạy học Một công nghệ sử dụng kém hiệu quả sẽ không giúp giáo viên nâng cao chất lượng đào tạo, nó chỉ duy trì, thậm chí còn gia tăng sự kém hiệu quả nữa Có khi chỉ với công nghệ đơn giản, được sử dụng một cách thông minh, khéo léo vẫn có thể nâng cao chất lượng giảng dạy

- Thiết kế công cụ và qui trình đánh giá kết quả học tập: Kiểm tra đánh giá nói chung cũng như kiểm tra đánh giá kết quả học tập trong một qui trình giáo dục và đào tạo thể hiện sự cam kết của nhà trường, cũng như của từng giáo viên phụ trách môn học về chất lượng của sản phẩm đào tạo cũng như hiệu quả của quá trình đào tạo, và cung ứng cho xã hội nguồn nhân lực tương xứng với những nguồn lực mà nhà nước, học sinh và cha mẹ họ đầu tư cho giáo dục Trong một qui trình giáo dục và đào tạo, đánh giá liên tục là một hoạt động mà bất kì giáo viên nào cũng phải thực hiện, ngay

cả khi không có bất kì áp lực nào từ bên ngoài

Qui trình đánh giá kết quả bao gồm các bước sau: Xác định những mục tiêu chi tiết ứng với từng đơn vị nội dung của môn học; lựa chọn các hình thức kiểm tra đánh giá; thiết kế các công cụ kiểm tra đánh giá

1.3.3.4 Thực thi chương trình giáo dục

Quá trình thực thi chương trình giáo dục môn học gồm các bước sau:

- Xây dựng kế hoạch giảng dạy dạy, giáo án

- Thực hiện bài giảng theo kế hoạch

- Lập hồ sơ môn học, bao gồm:

+ Kế hoạch giảng dạy, giáo án

+ Các tài liệu học tập có liên quan kể cả các tài liệu của thầy

+ Kết quả học tập của học sinh sau khi học xong môn học

+ Sổ nhận xét, đánh giá của giáo viên trong quá trình thực hiện chương trình; ý kiến của đồng nghiệp sau dự giờ; ý kiến phản hồi của học sinh sau khi học xong môn học

+ Một số bài thi, kiểm tra của học sinh

1.3.3.5 Đánh giá chương trình giáo dục

Đánh giá chương trình giáo dục nhằm phát hiện xem chương trình giáo dục được thiết kế, phát triển và thực hiện có tạo ra hay có thể tạo ra những sản phẩm mong muốn hay không? Đánh giá giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu của chương trình giáo dục trước khi thực hiện, hoặc để xác định hiệu quả của nó sau khi đã thực hiện qua một thời gian nhất định

Mọi hoạt động đánh giá phải được căn cứ trên mục tiêu của chương trình giáo dục và phải trả lời được 2 câu hỏi sau:

1) Chương trình giáo dục có đạt mục tiêu đã xác định của nó hay không? (kiến thức, kỹ năng, thái độ)

2) Làm thế nào để cải tiến chương trình giáo dục?

Một trong những mô hình đánh giá chương trình giáo dục được sử dụng nhiều

là đánh giá định kỳ và đánh giá tổng kết

Đánh giá định kỳ nhằm thu thập thông tin để cải tiến chương trình giáo dục đang được thực thi Trong quá trình thử nghiệm chương trình giáo dục mới, cần thu thập các thông tin chi tiết, liên tục, đặc thù để giúp những người thiết kế chương trình thay đổi, chấp nhận hay loại bỏ một phần hoặc toàn bộ chương trình Phát triển chương trình giáo dục là một quá trình liên tục, nên việc đánh giá định kỳ đặc biệt hữu ích để cải tiến và hoàn thiện chương trình giáo dục Điều đó cho phép giáo viên

và những người có liên quan không những xác định được hiệu quả mong muốn của chương trình giáo dục đang diễn ra thế nào, mà còn ghi nhận và đánh giá được những hiệu quả không mong muốn đang diễn ra Việc sử dụng các thông tin phản hồi từ nhiều nguồn trong đánh giá định kỳ giúp cho quá trình phát triển chương trình giáo dục diễn ra không ngừng

Đánh giá tổng kết nhằm xác định một “bức tranh toàn cảnh” về chất lượng của một chương trình giáo dục đã thực thi, và thường được tiến hành sau khi chương trình giáo dục đã được thực hiện xong cho một khóa đào tạo Đánh giá tổng kết xác nhận hiệu quả của toàn bộ chương trình giáo dục, và cho phép những nhà quản lý rút ra kết luận về mức độ đạt mục tiêu của chương trình giáo dục

Ngoài ra giáo viên còn phải được bồi dưỡng chuyên sâu về nghiệp vụ, trình độ chuyên môn, bồi dưỡng nâng cao trình độ tin học, ngoại ngữ … để có thể tích luỹ kiến thức, hiểu và nắm vững được những điểm mới trong chương trình, sách giáo khoa, nâng cao năng lực sư phạm, nắm vững yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học,

có ý thức vận dụng phương pháp dạy học tích cực để thực hiện tốt yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường

Bồi dưỡng năng lực dạy học tích hợp các môn khoa học xã hội, các môn khoa học tự nhiên, tích hợp nội dung giáo dục trong dạy học văn hóa

Bồi dưỡng kiến thức, kĩ năng về chương trình nhà trường, các cách tiếp cận phát triển chương trình nhà trường, phát triển chương trình môn học, phát triển chương trình môn học cấp độ bài giảng

Bồi dưỡng kiến thức, kĩ năng về đánh giá học sinh theo tiếp cận năng lực: Những vấn đề cơ bản về tiếp cận năng lực, đánh giá học sinh theo tiếp cận năng lực,

tổ chức kiểm tra, đánh giá theo tiếp cận năng lực

Bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh và các kĩ năng mềm

1.3.4 Các phương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS

- Phương pháp bồi dưỡng: Thuyết trình của báo cáo viên; Thuyết trình kết hợp với minh hoạ bằng hình ảnh; Thuyết trình kết hợp với luyện tập và thực hành; Nêu vấn đề, thảo luận theo nhóm; Nêu tình huống, tổ chức giải quyết theo nhóm; Nêu vấn

đề, cá nhân nghiên cứu tài liệu, trình bày báo cáo; Toạ đàm, trao đổi; Phối hợp các phương pháp

- Để đảm bảo việc bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS theo hướng đổi mới chương trình thì việc lựa chọn phương pháp bồi dưỡng phải

phù hợp với nội dung chương trình bồi dưỡng, kết hợp các hình thức nghe giảng, thảo luận và thực hành, học tập bồi dưỡng theo hướng tích cực tương tác, thiết thực, hiệu quả Dành nhiều thời gian cho việc trao đổi theo nhóm, soạn bài tập giảng, sử dụng thiết bị, thiết kế kiểm tra đánh giá học sinh Coi trọng tự học, tự bồi dưỡng kết hợp với trao đổi, thảo luận, giải đáp thắc mắc trên cơ sở mỗi người đều có tài liệu học tập, kết hợp bồi dưỡng về nội dung và phương pháp dạy học, sử dụng thiết bị dạy học

- Phương pháp bồi dưỡng cần phù hợp với nội dung, đảm bảo yêu cầu nghiêm túc, hấp dẫn, thiết thực hiệu quả Ngoài việc tổ chức nghe giảng, cần phát triển các hình thức: thảo luận, đối thoại, thực hành thao giảng, tham quan thực tế, thực hành soạn bài, sử dụng các thiết bị dạy học, thiết kế kiểm tra đánh giá Quản lý, chỉ đạo học tập bồi dưỡng theo hướng thiết thực, hiệu quả Chú trọng hơn tới hình thức học tập theo tổ, nhóm chuyên môn Tổ chức quản lý tự học, tự bồi dưỡng nâng cao trình

độ giáo viên theo đơn vị nhà trường

- Hình thức bồi dưỡng: Tạo điều kiện để sử dụng các loại hình bồi dưỡng, tuy nhiên tập trung chủ yếu các hình thức bồi dưỡng sau:

+ Bồi dưỡng thông qua các lớp tập huấn theo kế hoạch của Sở, phòng Giáo dục và Đào tạo

+ Bồi dưỡng tập trung ở cụm trường theo kế hoạch của phòng Giáo dục và Đào tạo

+ Bồi dưỡng thông qua sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn tại trường

+ Bồi dưỡng thông qua việc tự học của cán bộ giáo viên (thông qua giáo trình, tài liệu được cung cấp)

1.4 Tổ chức bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS

1.4.1 Lập kế hoạch bồi dưỡng

- Để đạt được mục tiêu và xác định được các bước đi, Trưởng Phòng GD&ĐT, Hiệu trưởng nhà trường phải lập kế hoạch bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho ngũ giáo viên các trường THCS gồm: Vạch ra mục tiêu cần đạt được; xác định các bước đi để đạt mục tiêu; xác định các nguồn lực và các biện pháp để đạt mục tiêu

Để bản kế hoạch phù hợp, khoa học và mang tính khả thi thì Trưởng Phòng GD&ĐT, Hiệu trưởng phải thực hiện tốt chức năng dự báo Khi dự báo phải biết rõ thực trạng

của mình: Nhu cầu bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên; Kế hoạch bồi dưỡng phát triển chương trình của Sở Giáo dục và Đào tạo; Nguồn lực đội ngũ giáo viên cốt cán; điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho công tác bồi dưỡng; năng lực tài chính

- Kế hoạch bồi dưỡng phải xác định rõ:

+ Mục tiêu bồi dưỡng

+ Nội dung bồi dưỡng

+ Giảng viên tham gia bồi dưỡng, cán bộ quản lý chỉ đạo bồi dưỡng

+ Đối tượng tham gia bồi dưỡng

+ Phương pháp, hình thức tổ chức bồi dưỡng

+ Đánh giá kết quả bồi dưỡng

+ Thời gian bồi dưỡng

+ Các nguồn lực phục vụ bồi dưỡng

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng

Thành lập Ban chỉ đạo tổ chức bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS theo hướng đổi mới chương trình

- Thành lập tổ cốt cán là những cán bộ, giáo viên có trình độ, năng lực chuyên môn sâu, nắm chắc về định hướng đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo của Đảng và Nhà nước Sắp xếp bộ máy đáp ứng được yêu cầu của mục tiêu và các nhiệm vụ phải đảm nhận Nói khác đi phải tổ chức bộ máy phù hợp về cấu trúc, cơ chế hoạt động để đủ khả năng đạt được mục tiêu - phân chia thành các bộ phận sau đó ràng buộc các bộ phận bằng các mối quan hệ

- Tổ chức công việc: Sắp xếp công việc hợp lý, phân công phân nhiệm rõ ràng

để mọi người hướng vào mục tiêu chung

Như vậy, thực chất của việc tổ chức bồi dưỡng là thiết lập mối quan hệ, liên hệ giữa con người với con người, giữa các bộ phận riêng rẽ thành một hệ thống hoạt động nhịp nhàng như một thể thống nhất Tổ chức tốt sẽ khơi nguồn cho những tiềm năng, cho các động lực khác, tổ chức không tốt sẽ làm triệt tiêu động lực và giảm sút hiệu quả quản lý

Chuẩn bị các nguồn lực bồi dưỡng đặc biệt là nguồn nhân lực báo cáo viên, cán bộ, giáo viên cốt cán, tài liệu bồi dưỡng, tài chính phục vụ bồi dưỡng

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch bồi dưỡng

Tác động đến con người bằng các mệnh lệnh, làm cho người dưới quyền phục tùng và làm việc đúng với kế hoạch, đúng với nhiệm vụ được phân công Tạo động lực để cho con người tích cực hoạt động bằng các biện pháp động viên, khen thưởng,

kể cả trách phạt

Chức năng này có tính chất tác nghiệp điều chỉnh, điều hành hoạt động của hệ thống nhằm thực hiện đúng kế hoạch đã định, để biến mục tiêu trong dự kiến thành kết quả thực hiện

Chỉ đạo xây dựng nội dung chương trình bồi dưỡng và thực hiện chương trình, nội dung bồi dưỡng

Chỉ đạo nâng cao năng lực báo cáo viên, giáo viên cốt cán thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng cho giáo viên

Chỉ đạo biên soạn tài liệu hướng dẫn bồi dưỡng, tự bồi dưỡng Chỉ đạo phương pháp, hình thức tổ chức bồi dưỡng

Chỉ đạo quá trình tham gia bồi dưỡng của giáo viên

Chỉ đạo đánh giá kết quả bồi dưỡng và phản hồi thông tin tới giáo viên và người học

1.4.4 Kiểm tra kết quả bồi dưỡng

Để thực hiện tốt công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên THCS cần có các biện pháp, hình thức kiểm tra nghiêm túc, chính xác

Kiểm tra công tác chuẩn bị của báo cáo viên, kiểm tra các nguồn lực phục vụ bồi dưỡng

Kiểm tra quá trình tham gia bồi dưỡng của giáo viên THCS

Tổ chức lấy ý kiến phản hồi từ học viên về hoạt động bồi dưỡng để hoàn thiện quá trình bồi dưỡng ở giai đoạn tiếp theo Đánh giá kết quả bồi dưỡng đạt được ở học

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên

1.5.1 Yếu tố chủ quan

- Nhận thức của các cấp quản lý giáo du ̣c và giáo viên

Đối với các cấp quản lý giáo dục: Yếu tố này quyết định đến việc chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ làm công tác bồi dưỡng Trình độ quản lý nhà nước về giáo dục là yếu tố quyết định tới việc lập kế hoạch, chọn phương án tổ chức thực hiện, đồng thời đảm bảo tính hiệu quả của các quyết định quản lý, đảm bảo tính khoa học hợp lý, hợp pháp trong quá trình triển khai thực hiện Cơ cấu tổ chức bộ máy của Phòng Giáo dục và Đào tạo, của các trường THCS và các bộ phận quản lý hoạt động dạy học là rất quan trọng, cơ cấu bộ máy đầy đủ giúp cho công tác quản lý diễn ra chính xác, linh hoạt, đảm bảo nắm bắt thường xuyên, sát đối tượng và toàn diện

Đối với giáo viên: Nhận thức tác động trực tiếp đến ý thức trách nhiệm, nhiệt tình trong công tác, tự học tự bồi dưỡng là rất quan trọng

1.5.2 Yếu tố khách quan

Chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo là yếu tố tạo hành lang cơ sở pháp lý cho công tác xây dựng kế hoạch, công tác tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên của Phòng Giáo dục và Đào tạo và trong các nhà trường

Đội ngũ và cơ cấu đội ngũ giáo viên: là nhân tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động bồi dưỡng và công tác tổ chức các hoạt động bồi dưỡng kỹ năng cho giáo viên

Kinh phí là nhân tố quyết định đến việc cung cấp cơ sở vật chất và quyền lợi cho giáo viên, các cấp quản lý, đảm bảo cho hoạt động bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên được thực hiện một cách thuận lợi nhất

Công tác chỉ đạo, điều hành của các cấp quản lý có tác động trực tiếp, đảm bảo thực hiện theo kế hoạch, nhiệm vụ đề ra Đồng thời có tác dụng nắm bắt, tháo gỡ, điều chỉnh trong quá trình tổ chức thực hiện Góp phần thúc đẩy tăng cường hiệu quả

của công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên

1.6 Ý nghĩa của công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên

Năng lực xây dựng và phát triển chương trình giáo dục trong nhà trường phổ thông là một trong những năng lực mới, cốt lõi của giáo viên các cấp khi triển khai thực hiện chương trình phổ thông mới theo Nghị quyết số 29 Do đó công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên có ý nghĩa hết sức quan trọng và đặc biệt cần thiết trong giai đoạn này

Việc bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình giúp giáo viên nâng cao trình

độ, nắm vững nội dung chương trình môn học, hình thành kỹ năng phân tích nhu cầu, bối cảnh nhà trường xây dựng kế hoạch dạy học, chương trình giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Giáo viên hình thành kỹ năng xây dựng các chủ đề liên môn, tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, nghiên cứu khoa học cho học sinh

Giáo viên tích cực đổi mới phương pháp dạy học, linh hoạt sáng tạo vận dụng các hình thức dạy học nhằm phát huy tính chủ động, tích cực, tự học và phát triển năng lực học sinh

Đồng thời thông qua công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình, giúp giáo viên phát triển kỹ năng hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận với đồng nghiệp trong sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn

Tóm lại công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên là hết sức cần thiết, đặc biệt là giai đoạn hiện nay, giúp giáo viên nâng cao năng lực giảng dạy, tiếp cận với các hình thức, phương pháp dạy học mới nhằm cải thiện, nâng cao chất lượng dạy học, khắc phục những hạn chế trong chương trình giáo dục hiện hành, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo trong tình hình mới

Kết luận chương 1

Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo của hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam Việc bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên góp phần hoàn thiện phẩm chất nhân cách, nâng cao năng lực dạy học, tạo tiền đề vững chắc để nâng chất lượng giáo dục, đào tạo học sinh của nhà trường trung học cơ sở hiện nay và những năm tiếp theo

Bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên là quá trình tác động vào giáo viên để người giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn, hình thành các kỹ năng phân tích nhu cầu, bối cảnh nhà trường; thiết kế mục tiêu chương trình giáo dục; xây dựng chương trình giáo dục chi tiết, phù hợp, xây dựng chủ đề liên môn, đề xuất các hoạt động giáo dục trong quá trình tổ chức dạy học phù hợp với mục tiêu giáo dục trung học cơ sở do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định

Công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên trung học cơ

sở có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, trực tiếp góp phần hoàn thiện phẩm chất nhân cách, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, giúp giáo viên trung học cơ sở thực sự là người có tay nghề, có khả năng chủ động cải tiến, sáng tạo trong hoạt động dạy học,

giáo dục học sinh, kịp thời tiếp cận với chương trình giáo dục trung học cơ sở mới

Chính vì vậy, công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên trung học cơ sở luôn được các cấp quản lý giáo dục quan tâm đúng mức để đáp ứng yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng giáo dục trong giai đoạn hiện nay Làm tốt công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên trung học

cơ sở theo hướng đổi mới chương trình, chắc chắn sẽ xây dựng, phát triển được đội ngũ giáo viên trung học cơ sở có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng, tự tin hơn trong công việc giảng dạy, giáo dục học sinh góp phần thực hiện thành công mục tiêu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo mà Nghị quyết số 29 Hội nghị trung ương 8 khóa XI đã đề ra

Chương 2 THỰC TRẠNG BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN KIM THÀNH

TỈNH HẢI DƯƠNG 2.1 Khái quát về giáo dục của huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương

Kim Thành là một huyện nằm trong vùng đất Hải Dương văn hiến, có bề dày

về truyền thống lịch sử văn hóa và tinh thần hiếu học Ngay sau khi hòa bình lập lại năm 1954, Kim Thành đã có những trường học đầu tiên Trải qua quá trình phát triển, cho tới nay toàn huyện có 72 cơ sở giáo dục, trong đó 70 công lập (21 trường mầm non, 24 trường tiểu học, 21 trường trung học cơ sở, 3 trường trung học phổ thông, 1 Trung tâm giáo dục thường xuyên), 1 trường trung học phổ thông dân lập, 1 Trung tâm kỹ thuật tổng hợp - hướng nghiệp - dạy nghề tư thục; bình quân mỗi xã, thị trấn

có 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học và 1 trường trung học cơ sở

Cơ sở vật chất các trường đang được đầu tư, xây dựng theo hướng chuẩn hóa, hiện đại, toàn huyện có 699/801 phòng học kiên cố cao tầng, đạt tỉ lệ 87,2% (riêng THCS đạt 92,5%); có 110 phòng học bộ môn (trường THCS có 87 phòng); 43 phòng máy vi tính; 46 thư viện đạt chuẩn trở lên trong đó có 3 thư viện xuất sắc, 25 thư viện tiên tiến, 18 thư viện đạt chuẩn (cấp THCS có thư viện 11 tiên tiến và 10 thư viện đạt chuẩn); trang thiết bị dạy học, sách thư viện đáp ứng nhu cầu giảng dạy và học tập Toàn huyện có 40 trường học đạt chuẩn quốc gia (trong đó cấp THCS có 10 trường)

Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý đủ về số lượng, trình độ đào tạo đạt cao: tỷ

lệ giáo viên đạt chuẩn ở các cấp học là 100%; trong đó trên chuẩn đạt 77,0% (trong

đó cấp THCS là 75,4%)

Về chất lượng giáo dục đào tạo, năm 2015 huyện Kim Thành tiếp tục được UBND tỉnh Hải Dương công nhận đơn vị đạt chuẩn phổ cập giáo dục - xóa mù chữ, trong đó 21/21 xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi; 20/21 xã đạt

chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi mức độ 2 - xóa mù chữ; 21/21 xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở

Đối với cấp trung học cơ sở, những năm qua đã đạt được nhiều thành tích đáng ghi nhận trong các cuộc thi học sinh giỏi, giáo viên giỏi, nhiều năm có giáo viên, học sinh đoạt giải nhất cấp tỉnh Tuy nhiên, chất lượng giáo dục đại trà vẫn còn thấp so với mặt bằng chung của tỉnh Chất lượng sinh hoạt chuyên môn nhìn chung chưa sâu, các yêu cầu mới về chuyên môn chưa được thực hiện hiệu quả Năng lực quản lí, điều hành, chỉ đạo của một số cán bộ quản lý chưa đáp ứng được yêu cầu

2.2 Thực trạng giáo viên THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương

Chúng tôi nghiên cứu thực trạng giáo viên và công tác bồi dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương để từ đó làm căn cứ đề xuất các biện pháp tổ chức hoạt động này có hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, góp phần thiết thực thúc đẩy sự nghiệp giáo dục của huyện không ngừng phát triển đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi

mới giáo dục quốc dân Việt Nam

Để nghiên cứu, đánh giá đúng thực trạng hoạt động bối dưỡng kỹ năng phát triển chương trình cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Kim Thành, chúng tôi sử dụng phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, phương pháp trò chuyện, phỏng vấn với 100 giáo viên, 60 cán bộ quản lý giáo dục và chuyên viên giáo dục của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương (trong đó có: 30 cán bộ quản

lý cấp trường, 20 cán bộ phụ trách tổ chuyên môn và 10 chuyên viên giáo dục)

2.2.1 Số lượng, trình độ giáo viên THCS huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương

Trung học cơ sở là một bậc trong hệ thống giáo dục quốc dân Hiện nay, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương có 21 trường trung học cơ sở, với tổng số giáo viên là

445 người