Xây dựng các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng hoạt động học thực hành tại bệnh viện của sinh viên điều dưỡng

1 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC DƯƠNG ĐÌNH DŨNG XÂY DỰNG CÁC TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG HỌC THỰC HÀNH TẠI BỆNH VIỆN CỦA SINH VIÊN ĐIỀU DƯỠNG N

1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

DƯƠNG ĐÌNH DŨNG

XÂY DỰNG CÁC TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG HỌC THỰC HÀNH TẠI BỆNH VIỆN CỦA SINH VIÊN ĐIỀU

DƯỠNG (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH)

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội - 2014

2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

DƯƠNG ĐÌNH DŨNG

XÂY DỰNG CÁC TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG HỌC THỰC HÀNH TẠI BỆNH VIỆN CỦA SINH VIÊN ĐIỀU

DƯỠNG (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH)

Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong Giáo dục

Mã số: 60140120

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS NGUYỄN QUÝ THANH

Hà Nội - 2014

3

MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC BẢNG Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Error! Bookmark not defined.

MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 7

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài 7

4 Câu hỏi nghiên cứu 7

5 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 8

6 Phương pháp tiếp cận nghiên cứu 8

7 Thời gian, địa điểm và phạm vi nghiên cứu 9

8 Ý nghĩa của nghiên cứu 9

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA NGHIÊN CỨU

Error! Bookmark not defined.

1.1 Tổng quan các nghiên cứu liên quan Error! Bookmark not defined.

1.2 Các khái niệm liên quan Error! Bookmark not defined.

1.2.1 Chất lượng và chất lượng giáo dục Error! Bookmark not defined.

1.2.2 Tiêu chuẩn - tiêu chí Error! Bookmark not defined.

1.2.3 Năng lực Error! Bookmark not defined.

1.2.4 Hoạt động học thực hành tại bệnh viện Error! Bookmark not

defined.

1.3 Cơ sở lý luận của nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Bộ tiêu chuẩn của AUN Error! Bookmark not defined.

1.3.2 Mô hình CIPP của Ủy ban Nghiên cứu Quốc Gia về đánh giá Phi

Delta Kappa Error! Bookmark not defined.

1.3.3 Mô hình Kirkpatrick của Donald L Kirkpatrick Error! Bookmark

not defined.

1.3.4 Quy trình điều dưỡng Việt Nam Error! Bookmark not defined.

1.3.5 Bộ chuẩn năng lực cơ bản điều dưỡng Việt Nam Error! Bookmark

not defined.

1.3.6 Bộ Chuẩn đạo đức nghề nghiệp của điều dưỡng viên Error!

Bookmark not defined.

1.3.7 Chuẩn đầu ra của điều dưỡng trình độ đại học.Error! Bookmark not

defined.

1.4 Mô hình lý thuyết của nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2 THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined.

2.1 Đặc trưng của trường đại học Điều dưỡng Nam Định Error! Bookmark

not defined.

2.2 Dạng thiết kế nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

2.3 Công cụ thu thập dữ liệu và các tư liệu Error! Bookmark not defined.

2.4 Quy trình thu thập dữ liệu và xử lý số liệu Error! Bookmark not defined.

4

2.5 Mẫu và phương pháp chọn mẫu Error! Bookmark not defined.

2.6 Xử lý và phân tích số liệu Error! Bookmark not defined.

2.7 Sai số và phương pháp khắc phục sai số Error! Bookmark not defined.

2.8 Khía cạnh đạo đức của nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT CÁC TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG HỌC THỰC HÀNH TẠI BỆNH VIỆN CỦA SINH VIÊN ĐIÊU DƯỠNG TẠI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH VÀ ĐÁNH GIÁ THỬ.

Error! Bookmark not defined.

3.1 Kết quả phỏng vấn sâu giảng viên và sinh viên Error! Bookmark not

defined

3.2 Kết quả khảo sát định lượng giảng viên về sự cần thiết của các tiêu chí Error! Bookmark not defined

3.3 Kết quả khảo sát định lượng sinh viên về sự cần thiết của các tiêu chí

Error! Bookmark not defined.

3.4 Độ tin cậy của thang đo Error! Bookmark not defined.

3.5 Cấu trúc của thang đo Error! Bookmark not defined.

3.6 Các nhân tố của bộ công cụ Error! Bookmark not defined.

3.7 Sử dụng các tiêu chí của mô hình Rasch để đánh giá bộ công cụ Error!

Bookmark not defined.

3.8 Đề xuất bộ công cụ và cách thức sử dụng Error! Bookmark not defined.

3.9 Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 10 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.

5

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay, chuyên ngành điều dưỡng đã và đang phát triển thành một ngành học đa khoa Trên thế giới, nghề điều dưỡng đã phát triển thành một ngành dịch vụ thiết yếu Nhu cầu về dịch vụ chăm sóc có chất lượng ngày càng gia tăng ở mọi quốc gia, đặc biệt là các quốc gia phát triển

Di cư điều dưỡng đang diễn ra từ những nước kém phát triển sang nước đang phát triển và các nước phát triển Các Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau để hỗ trợ cho

sự di cư điều dưỡng được đặt ra trong tiến trình hội nhập và đã trở thành cam kết của các chính phủ Mười quốc gia ở khu vực Đông Nam Á đã ký kết các thỏa thuận khung về công nhận dịch vụ điều dưỡng

Ở nước ta, dịch vụ chăm sóc do điều dưỡng cung cấp đóng vai trò rất quan trọng trong dịch vụ y tế Hiện nay, ngành Điều dưỡng đã có sự phát triển nhanh chóng Điều dưỡng đã trở thành một ngành học với nhiều cấp Hiện nay đã có nhiều cơ sở đào tạo điều dưỡng đại học và sau đại học

Các chính sách về điều dưỡng viên và các chuẩn mực hành nghề điều dưỡng đang được bổ sung, hoàn thiện Vai trò và vị thế nghề nghiệp của điều dưỡng viên

đã có những thay đổi cơ bản Tuy nhiên, ngành điều dưỡng đang đứng trước nhiều thách thức của sự phát triển: thiếu đội ngũ giáo viên điều dưỡng, chưa theo kịp những tiến bộ của Điều dưỡng thế giới; người điều dưỡng chưa được đào tạo để

6

thực hiện thiên chức chăm sóc mang tính chủ động và chuyên nghiệp; nguồn nhân lực điều dưỡng mất cân đối về cơ cấu dẫn đến sử dụng chưa phân biệt rõ trình độ đào tạo, kỹ năng, kỹ xảo; vị thế và hình ảnh người điều dưỡng trong xã hội tuy đã

có thay đổi nhưng chưa được định hình rõ ràng

Trước tình hình đó, một số văn bản quy định về chức năng, nhiệm vụ của điều dưỡng đã được ban hành

Ngày 27 tháng 6 năm 2008, Bộ Y tế ban hành chỉ thị số 06/2008/CT-BYT về việc tăng cường chất lượng đào tạo nhân lực y tế Chỉ thị nêu rõ: về quy mô đào tạo:

tỷ lệ học sinh-sinh viên quy đổi trên số giáo viên-giảng viên quy đổi không vượt quá định mức: 20 học sinh/giáo viên đối với đào tạo trung cấp; 15 sinh viên/giảng viên đối với đào tạo cao đẳng; 10 sinh viên/giảng viên đối với đào tạo đại học Đối với đào tạo điều dưỡng trình độ đại học, cơ sở thực hành chính là bệnh viện đa khoa hạng 1 trở lên hoặc bệnh viện đa khoa tuyến trung ương Các bệnh viện có học sinh

- sinh viên điều dưỡng đến thực tập, thực hành phải đảm bảo tỷ lệ tối đa 2 học sinh-sinh viên quy đổi/giường bệnh Các cơ sở thực hành chỉ được công nhận là cơ sở thực hành chính của không quá 3 cơ sở đào tạo [61]

Đại học Điều dưỡng Nam Định hiện đang hợp tác với các trường đại học và bệnh viện ở các nước Hà Lan (đại học Khoa học Sức khỏe – Đại học Các Khoa học Ứng dụng Saxion), Thái Lan (đại học Chulalongkon), Nhật Bản (đại học Meric)…để thực hiện đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe trong nước và xuất khẩu lao động sang các môi trường quốc tế Sinh viên Điều dưỡng khi ra trường phải có ngoại ngữ tốt, tay nghề giỏi, thích ứng cao với môi trường làm việc chuyên nghiệp để áp ứng được yêu cầu khắt khe của các thị trường lao động như Nhật Bản, Hoa Kỳ, Hà Lan, Australia…và các nước Đông Nam Á

Bên cạnh các tố chất như ngoại ngữ giỏi, tư cách đạo đức tốt…thì một trong những yếu tố hàng đầu góp phần vào sự thành công trong công việc của người Điều dưỡng là tay nghề cao Tay nghề ở đây không chỉ là việc thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng mà còn là tổng hòa của nhiều năng lực cần thiết Những năng lực này được

7

sinh viên Điều dưỡng rèn luyện, trau dồi qua 4 năm đại học Trong suốt thời gian

đó, việc học thực hành đóng vai trò vô cùng quan trọng Sinh viên Điều dưỡng phải học thực hành tại các phòng thí nghiệm, học các kỹ thuật Điều dưỡng ở các phòng

mô phỏng tiền lâm sàng rồi mới học thực hành tại bệnh viện Khi thực hành tại bệnh viện, sinh viên có điều kiện để phát huy tối đa các năng lực của bản thân Giai đoạn này, sinh viên học tập dưới sự giám sát chặt chẽ của các giảng viên và các nhân viên

y tế tai bệnh viện

Để sinh viên điều dưỡng khi ra trường có năng lực đáp ứng yêu cầu công việc, việc đảm bảo chất lượng học thực hành tại bệnh viện vô cùng cần thiết Tuy nhiên, hiện chưa có bộ công cụ nào dùng để đánh giá đánh giá chất lượng hoạt động học thực hành tại bệnh viện của sinh viên điều dưỡng, dẫn đến khoảng trống lý thuyết

Xuất phát từ thực tế trên, tác giả chọn đề tài: “Xây dựng các tiêu chuẩn đánh

giá chất lượng hoạt động học thực hành tại bệnh viện của sinh viên điều dưỡng (nghiên cứu trường hợp trường Đại học Điều dưỡng Nam Định)” với mong

muốn góp một phần nhỏ công sức vào công tác đảm bảo chất lượng giáo dục của trường

2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Hiện nay, trường Đại học Điều dưỡng Nam Định đã xây dựng chuẩn đầu ra dành cho các đối tượng Tuy nhiên, chuẩn đầu ra của trường chỉ đánh giá sinh viên khi ra trường, không có sự so sánh mức độ đạt của sinh viên các năm thứ 2, 3, 4 Ngoài ra, chuẩn đầu ra được xây dựng theo 3 lĩnh vực riêng biệt là kiến thức, kỹ năng, thái độ, chưa đánh giá sinh viên trên năng lực Bộ tiêu chuẩn mà tác giả thực hiện cho phép đánh giá năng lực của sinh viên, tức là đánh giá tổng hợp cả 3 lĩnh vực trên

Hiện nay, trường đang hợp tác với các tổ chức, cơ sở đào tạo quốc tế để thực hiện đào tạo nhân lực điều dưỡng chất lượng cao phục vụ nhu cầu trong nước và quốc tế Việc xây dựng công cụ đánh giá cho phép có được cái nhìn sơ bộ về quá trình đào tạo nhân lực điều dưỡng của trường và trên cơ sở đó tiến hành xây dựng

8

bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng hoạt động học thực hành của sinh viên theo hướng tiếp cận thị trường quốc tế

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Luận văn được thực hiện nhằm mục đích: xây dựng cách thức và các tiêu chuẩn, tiêu chí dùng để đánh giá chất lượng hoạt động học thực hành tại bệnh viện của sinh viên điều dưỡng

4 Câu hỏi nghiên cứu

Xuất phát từ nhu cầu đánh giá hoạt động thực hành lâm sàng của sinh viên, tác giả đưa ra các câu hỏi nghiên cứu như sau:

- Để đánh giá chất lượng hoạt động học thực hành tại bệnh viện của sinh viên trường Đại học Điều dưỡng Nam Định cần những tiêu chuẩn, tiêu chí nào? Những tiêu chuẩn, tiêu chí đó được xây dựng dựa trên các cơ sở nào? Cách thức sử dụng bộ tiêu chuẩn như thế nào?

- Dựa trên cách thức nào để đánh giá độ tin cậy của các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng hoạt động học thực hành tại bệnh viện của sinh viên trường Đại học Điều dưỡng Nam Định?

5 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

5.1 Khách thể nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu là giảng viên (giảng viên lâm sàng) và sinh viên (sinh viên từ năm thứ hai) của trường Đại học Điều dưỡng Nam Định

5.2 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: là các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng hoạt động học thực hành tại bệnh viện của sinh viên trường Đại học Điều dưỡng Nam Định, các cơ

sở và cách xây dựng – đánh giá độ tin cậy của các tiêu chuẩn đó

6 Phương pháp tiếp cận nghiên cứu

Trong nghiên cứu có sử dụng một số phương pháp tiếp cận nghiên cứu như sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: tác giả sử dụng phương pháp thu thập các tài liệu như trên mạng Internet, tìm các văn bản pháp quy của Bộ Y tế, Bộ Giáo dục

9

và Đào tạo, các bài báo có liên quan trên các tạp chí như tạp chí Y học thực hành, tạp chí Khoa học giáo dục, tạp chí Giáo dục, các tạp chí chuyên đề điều dưỡng và đào tạo điều dưỡng,các sách về lĩnh vực đo lường và đánh giá trong giáo dục, các văn bản do trường Đại học Điều dưỡng Nam Định ban hành, các tài liệu lưu hành nội bộ và các nội san do trường Đại học Điều dưỡng Nam Định phát hành

- Phương pháp phân tích và tổng hợp: được tác giả sử dụng để phân tích và tổng hợp những vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan đến đề tài

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: tổng kết kết quả nghiên cứu và kinh nghiệm về lĩnh vực đo lường và đánh giá trong giáo dục nói chung và lĩnh vực đánh giá thực hành tại bệnh viện nói riêng

- Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi và phỏng vấn bán cấu trúc

- Phương pháp toán thống kê: được sử dụng để xử lý dữ liệu

7 Thời gian, địa điểm và phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại bốn bệnh viện: Bệnh viện Đa khoa tỉnh Nam Định, Bệnh viện Nhi tỉnh Nam Định và Bệnh viện Sản - Phụ khoa tỉnh Nam Định Thời gian nghiên cứu: từ tháng 10/2013 đến tháng 8/2014

Nghiên cứu chỉ khảo sát các đối tượng: sinh viên năm thứ hai đã và đang học thực hành tại bệnh viện và giảng viên các bô môn Y học lâm sàng của trường đại học Điều dưỡng Nam Định

8 Ý nghĩa của nghiên cứu

Nghiên cứu đã tổng hợp được một số vấn đề lý luận trọng tâm liên quan đến việc đánh giá chất lượng hoạt động học thực hành tại bệnh viện của sinh viên điều dưỡng

Luận văn đã xác lập được các tiêu chuẩn và tiêu chí dùng để đánh giá năng lực thực hành nghề nghiệp của sinh viên điều dưỡng tại trường đại học Điều dưỡng Nam Định

Bộ công cụ được đưa ra đã được chứng minh độ tin cậy và có thể áp dụng để định kỳ đánh giá chất lượng hoạt động học thực hành tại bệnh viện của sinh viên trường đại học Điều dưỡng Nam Định

10

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tài liệu tham khảo trong nước

1 Trương Tuấn Anh và cs (2010), Khảo sát việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp

trường Đại học Điều dưỡng Nam Định, Tạp chí Y học thực hành, (Số 731), tr.213

2 Nguyễn Hữu Châu (2008), Chất lượng giáo dục - những vấn đề lý luận và thực

tiễn, NXB Giáo dục

3 Nguyễn Đức Chính, và cs (2002), Kiểm định Chất lượng trong Giáo dục đại

học, NXB đại học Quốc Gia Hà Nội

4 Lê Vinh Danh (2006), Một số vấn đề lý luận về đảm bảo chất lượng đào tạo

trong giáo dục đại học, Kỷ yếu hội thảo “Đảm bảo chất lượng trong đổi mới giáo

dục đại học”, ĐHQG TP.HCM

5 ĐHĐD NĐ, Đại học Baylor Hoa Kỳ (2013), Kỷ yếu hội thảo về "Đào tạo điều

dưỡng dựa trên mô phỏng"

6 Nguyễn Kim Dung và Phạm Xuân Thanh (2003), Về một số khái niệm thường

dùng trong đảm bảo chất lượng giáo dục đại học, Tạp chí Giáo dục, số 66

7 Ninh Duy Dự (2007), Các giải pháp quản lý hoạt động dạy học thực hành tại

trường Cao đẳng Xây dựng Nam Định nhằm nâng cao chất lượng tay nghề cho học sinh sinh viên, Luận văn tốt nghiệp Cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục

8 Mai Thu Hằng và Đỗ Đình Xuân (2007), Thực trạng hứng thú nghề nghiệp của

sinh viên cao đẳng trường Đại học Điều dưỡng Nam Định, Nội san nghiên cứu khoa

học trường Đại học Điều dưỡng Nam Định, tr.100 - 109

11

9 Bùi Hiền, Vũ Văn Tảo, Nguyễn Văn Giao, Nguyễn Hữu Quỳnh (2013), Từ điển

Giáo dục học, Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa, tr.43, 72, 186, 188, 272

10 Châu Ngọc Hoa (2008), Dạy kỹ năng lâm sàng và kỹ năng thực hành, Tạp chí Y

học thực hành, Tập 12, Số 1

11 Nguyễn Thị Hoa (2009), Đánh giá mức độ thích ứng nghề nghiệp của sinh viên

trường Cao đẳng Sư phạm Sơn La, Luận văn tốt nghiệp Cao học chuyên ngành Đo

lường và đánh giá trong giáo dục

12 Nguyễn Văn Khải (2013), Phương pháp kiểm tra đánh giá lâm sàng đối với sinh

viên ngành y, Tạp chí Quản lý giáo dục (Số 44), tr.43-45

13 Nguyễn Văn Khải (2013), Quản lý chất lượng dạy học lâm sàng cho điều

dưỡng viên trình độ đại học tại các trường đại học y Việt Nam, Luận văn Tiến sỹ

Quản lý giáo dục, Mã số: 62.14.05.01, Đại học giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội

14 Nguyễn Văn Khải (2013), Xây dựng “chuẩn đầu ra” đối với điều dưỡng viên

trình độ đại học, Tạp chí Quản lý giáo dục (Số 303), tr 46-47

15 Nguyễn Văn Khải, Lê Đức Ngọc (2012), Ứng dụng quản lý chất lượng tổng thể

trong quản lý dạy học lâm sàng cho cử nhân điều dưỡng bậc đại học, Tạp chí Quản

lý giáo dục (Số 42), tr.42-45

16 Nguyễn Văn Khải, Nguyễn Thanh Xuân (2011), Thực trạng dạy học lâm sàng

cử nhân điều dưỡng bậc đại học hệ chính quy tại trường Đại học Y Hải Phòng, Tạp

chí Y học thực hành (Số 827-828), tr 292-296

17 Nguyễn Công Khanh (2013), Báo cáo Đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh theo

cách tiếp cận năng lực

18 Nguyễn Kỳ (1994), Phương pháp giáo dục tích cực, NXB Giáo dục

19 Hoàng Lương và Đỗ Đình Hồ (2000), Xây dựng một mô hình về hệ thống thực

hành nhằm nâng cao chất lượng thực hành của sinh viên điều dưỡng, Nội san

nghiên Nội san nghiên cứu khoa học kỷ niệm 40 năm trường Cao đẳng Y tế Nam Định, tr 5 - 7

20 Phạm Đức Mục (2004), Điều dưỡng học và các nguyên lý cơ bản về Điều

dưỡng, Thông tin Điều dưỡng, (Số 20), trang 12-15