Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập bậc đại học trong hệ thống giáo dục mở tại trường đại học hòa bình

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐÀM THÚY HIỀN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP BẬC ĐẠI HỌC TRONG HỆ THỐNG GIÁO DỤC MỞ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÒA BÌNH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐÀM THÚY HIỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

BẬC ĐẠI HỌC TRONG HỆ THỐNG GIÁO DỤC MỞ

TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÒA BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: GS.TSKH.Đặng Ứng Vận

HÀ NỘI – 2014

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC BẢNG Error! Bookmark not defined

MỤC LỤC ii

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP BẬC ĐẠI HỌCTRONG HỆ THỐNG

GIÁO DỤC MỞ Error! Bookmark not defined

1.1.Tổng quan các nghiên cứu về Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học ở một số Trường Cao đẳng và Đại học trong nước

Error! Bookmark not defined 1.1.1 Kinh nghiệm của trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh Error! Bookmark not defined

1.1.2 Kinh nghiệm của Trung tâm Đào tạo từ xa – Đại học Huế Error! Bookmark not defined

1.1.3 Kinh nghiệm của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội (ĐHSPHN) Error! Bookmark not defined

1.2.Các khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý Error! Bookmark not defined 1.2.2 Quản lý Nhà trường Error! Bookmark not defined 1.2.3 Hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập Error! Bookmark not defined

1.2.4 Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trong giáo dục

Error! Bookmark not defined 1.3 Hệ thống giáo dục mở Error! Bookmark not defined 1.3.1 Giáo dục mở Error! Bookmark not defined 1.3.2 Hệ thống Giáo đục mở Error! Bookmark not defined

1.3.3 Mục tiêu của Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập trong

nền giáo dục mở Error! Bookmark not defined 1.4 Kiểm tra đánh giá trong Giáo dục Đại học Error! Bookmark not defined

1.4.1 Hệ thống Giáo dục Đại học Việt Nam Error! Bookmark not defined

1.4.2 Sự mở rộng các hình thức đào tạo Giáo dục đại học Việt Nam Error! Bookmark not defined

1.4.3 Ảnh hưởng của xu hướng phát triển giáo dục đại học mở tới quản lý

hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập Error! Bookmark not defined 1.5 Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá trong Giáo dục đại học Error! Bookmark not defined

1.5.1 Xây dựng kế hoạch (hoạt động) kiểm tra đánh giá kết quả học tập của

sinh viên Error! Bookmark not defined

1.5.2 Quản lý tổ chức thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập

trong giáo dục đại học Error! Bookmark not defined

1.5.3 Chỉ đạo thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập trong

giáo dục đại học Error! Bookmark not defined

1.5.4 Kiểm tra giám sát việc thực hiện kế hoạch hoạt động kiểm tra đánh giá

kết quả học tập trong nền giáo dục đại học Error! Bookmark not defined

1.5.5 Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập bậc đại học trong

hệ thống giáo dục mở Error! Bookmark not defined

1.6 Những yếu tố tác động đến hiệu quả của hoạt động kiểm tra đánh giá kết

quả học tập trong hệ thống giáo dục mở Error! Bookmark not defined 1.6.1 Nhận thức về vai trò của hoạt động kiểm tra đánh giá Error! Bookmark not defined

1.6.2 Nghiệp vụ của cán bộ tham gia hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học

tập của sinh viên Error! Bookmark not defined

1.6.3 Các chế độ, chính sách của Nhà nước và qui định của Nhà trường

Error! Bookmark not defined 1.6.4 Công tác chỉ đạo, thanh tra, kiểm tra của các cấp quản lý Error! Bookmark not defined

1.6.5 Yếu tố tài chính, điều kiên cơ sở vật chất, môi trường đảm bảo cho

công tác kiểm tra đánh giá Error! Bookmark not defined 1.6.6 Yếu tố Giáo dục Mở và hệ thống Giáo dục Mở Error! Bookmark not defined

1.6.7 Yếu tố ứng dụng CNTT trong quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá

Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁKẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÒA

BÌNH Error! Bookmark not defined 2.1 Khái quát về Trường Đại học Hòa Bình Error! Bookmark not defined 2.1.1 Nhiệm vụ và chức năng Error! Bookmark not defined 2.2.2 Bộ máy tổ chức của Nhà trường Error! Bookmark not defined 2.2.3 Nhân lực của Nhà trường Error! Bookmark not defined 2.2.4 Cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ quảng dạy và học tậpError! Bookmark not defined

2.2 Thực trạng hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của SV ở Trường

ĐH Hòa Bình Error! Bookmark not defined 2.2.1.Việc ra đề thi/kiểm tra Error! Bookmark not defined 2.2.2 Phương pháp, hình thức thi/kiểm tra Error! Bookmark not defined 2.2.3 Việc coi thi Error! Bookmark not defined 2.2.4 Việc chấm thi Error! Bookmark not defined

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của SV

Trường Đại học Hòa Bình Error! Bookmark not defined 2.3.1 Quản lý Kế hoạch KTĐG: Error! Bookmark not defined 2.3.2 Quản lý Tổ chức thực hiện hoạt động KTĐG: Error! Bookmark not defined

2.3.3 Quản lý Chỉ đạo thực hiện hoạt động KTĐG Error! Bookmark not defined

2.3.4 Quản lý Thanh tra, kiểm tra giám sát hoạt động KTĐG Error! Bookmark not defined

2.4 Đánh giá chung về quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập

của sinh viên Error! Bookmark not defined 2.4.1 Những ưu điểm: Error! Bookmark not defined 2.4.2.Những điểm cần khắc phục trong thời gian tới Error! Bookmark not defined

2.4.3 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined Tiểu kết Chương 2 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁKẾT QUẢ HỌC TẬP BẬC ĐẠI HỌC TRONG HỆ THỐNG GIÁO

DỤC MỞ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÒA BÌNH Error! Bookmark not defined

3.1 Các yêu cầu về biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả

học tập bậc đại học trong hệ thống giáo dục mở Error! Bookmark not defined

3.1.1 Đảm bảo tính khoa học Error! Bookmark not defined 3.1.2 Đảm bảo tính hệ thống Error! Bookmark not defined 3.1.3 Đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined 3.1.4 Đảm bảo tính kế thừa và khả thi Error! Bookmark not defined

3.2 Các biện pháp về quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập bậc

đại học trong hệ thống giáo dục mở Error! Bookmark not defined

3.2.1 Đổi mới về tư duy, nhận thức, ý thức trách nhiệm của cán bộ quản lý,

giảng viên, sinh viên trong hoạt động kiểm tra – đánh giá Error! Bookmark not defined

3.2.2 Xây dựng cơ chế quản lý và vận hành hệ thống kiểm tra đánh giá đã

xây dựng được Error! Bookmark not defined

3.2.3 Bồi dưỡng về trình độ chuyên môn, năng lực quản lý hoạt động KTĐG

cho đối tượng cán bộ, giảng viên Error! Bookmark not defined

3.2.4 Thông qua ngân hàng câu hỏi – bài tập của môn học, xây dựng và đánh giá chuẩn đầu ra phù hợp với các nội dung, yêu cầu của chương trình đào tạo

trong hệ thống giáo dục mở Error! Bookmark not defined 3.2.5 Biện pháp tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra Error! Bookmark not defined

3.2.6 Tăng cường ứng dụng CNTT trong quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá

kết quả học tập của người học Error! Bookmark not defined

3.2.7 Xây dựng các Trung tâm đánh giá giáo dục độc lập ở tầm quốc gia cũng

như ở các cơ sở giáo dục Error! Bookmark not defined

3.3 Khảo nghiệm về tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất

Error! Bookmark not defined

3.3.1 Kết quả khảo nghiệm đối với biện pháp Đổi mới về tư duy, nhận thức,

ý thức trách nhiệm của cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên trong hoạt động

kiểm tra – đánh giá Error! Bookmark not defined

3.3.2 Kết quả khảo nghiệm đối với biện pháp Xây dựng cơ chế quản lý và

vận hành hệ thống kiểm tra đánh giá đã xây dựng được Error! Bookmark not defined

3.3.3 Kết quả khảo nghiệm đối với biện pháp Bồi dưỡng về trình độ chuyên môn, năng lực quản lý hoạt động KTĐG cho đối tượng cán bộ, giảng viên

Error! Bookmark not defined

3.3.4 Kết quả khảo nghiệm đối với biện pháp Xây dựng và đánh giá chuẩn đầu ra phù hợp với các nội dung, yêu cầu của chương trình đào tạo trong hệ

thống giáo dục mở thông qua ngân hàng đề thi Error! Bookmark not defined

3.3.5 Kết quả khảo nghiệm đối với biện pháp Tăng cường công tác thanh tra,

kiểm tra Error! Bookmark not defined

3.3.6 Kết quả khảo nghiệm đối với biện pháp Tăng cường ứng dụng CNTT trong quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học

Error! Bookmark not defined

3.3.7 Kết quả khảo nghiệm đối với biện pháp Xây dựng Trung tâm đánh giá

giáo dục độc lập ở tầm quốc gia và trong các cơ sở giáo dục Error! Bookmark not defined

Tiểu kết Chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Nghị quyết Hội nghị Trung Ương 8 khóa XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo” đã chỉ ra những yếu kém của giáo dục: Chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo còn thấp so với yêu cầu, nhất là giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp Hệ thống giáo dục và đào tạo thiếu liên thông giữa các trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo; còn nặng về lý thuyết, nhẹ thực hành Đào tạo thiếu găn kết với nghiên cứu khoa học, sản xuất kinh doanh và nhu cầu của thi trường lao động Phương hướng

đề ra là: đổi mới hệ thống giáo dục theo hướng mở, linh hoạt, liên thông giữa các bậc học, trình độ và giữa các phương thức giáo dục đào tạo; Phát triển hài hòa, hỗ trợ giữa giáo dục công lập và ngoài công lập, giữa các vùng, miền Ưu tiên phát triển giáo dục đào tạo đối với các vùng đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số; Thực hiện dân chủ hóa, xã hội hóa giáo dục đào tạo Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để phát triển giáo dục đào tạo, đồng thời giáo dục đào tạo phải đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và phát triển đất nước; Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục đào tạo, xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt-học tốt

Xã hội phải thừa nhận việc học suốt đời của con người là định hướng của cả thế giới Khi người ta đã đi làm, một thời gian sau người ta cũng phải học nâng cao và học nhiều thứ khác, nhưng không phải ai cũng có thể bỏ việc

để đi học chính quy được cả

Xây dựng một nền giáo dục mở, quản lý tốt, có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, đảm bảo các điều kiện nâng cao chất lượng có vai trò hết sức quan trọng Hệ thống giáo dục mở là một hệ thống tạo ra những cơ hội học tập cho mọi đối tượng có nhu cầu, không phân biệt lứa tuổi, trình độ học tập

và nghề nghiệp, địa vị xã hội, giới tính và tín ngưỡng tôn giáo Khái niệm

“mở”ở đây biểu hiện ưu thế của hệ thống giáo dục mới gồm những thuộc tính

mềm dẻo và đa dạng, khả thi trong một thời gian và không gian khác nhau Nhờ đó, sự học hành của con người không bị hạn chế ở một lứa tuổi nào đó trong cuộc sống, mà được kéo dài suốt đời Hệ thống giáo dục mở sẽ tạo ra những điều kiện và cơ hội để mỗi con người luôn được hưởng những thành tựu khoa học và công nghệ do tri thức mới mang lại, được cập nhật và ứng dụng những tri thức mới trong công việc mình đang làm Sự mở rộng tri thức trên đây là điều kiện tiên quyết để tăng năng lực con người trong nền kinh tế tri thức …

Thực tiễn giáo dục ở Việt Nam cho thấy: lâu nay xã hội vẫn phê phán

về hình thức đào tạo không chính qui như: tại chức, giáo dục thường xuyên, giáo dục từ xa; Bộ Giáo dục-Đào tạo đã cho phép các trường đại học liên kết đào tạo tại chức với các trung tâm giáo dục thường xuyên ở hầu hết các tỉnh; mặt khác, không có biện pháp kiểm tra, giám sát từ khâu tuyển sinh đến quá trình đào tạo và thi tốt nghiệp Chính sự buông lỏng quản lý đó đã biến những

cơ sở liên kết đào đại học tại chức ở các địa phương thành những “cái chợ” để mua bằng bán điểm và bán luôn cả lương tâm nhà giáo Việc lo ngại về chất lượng giáo dục đại học theo hình thức đào tạo mở (tại chức, từ xa …) là chính đáng, bởi thực tế hiện nay trong hệ thống giáo dục của nước ta vẫn còn tình trạng học giả, bằng thật, học ít, điểm nhiều Nhưng bên cạnh đó, vẫn có những nơi đào tạo ra nhiều người học có trình độ chuyên môn giỏi thực sự, những học viên đang đi làm có thể ứng dụng ngay kiến thức mình được học

mà không cần đợi đến khi ra trường

Nguyên nhân của những điểm còn tồn tại trong hệ thống giáo dục của Việt Nam nói trên chính bởi vì quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá chất lượng thường xuyên hiện nay còn yếu Thứ nhất bởi tần số đánh giá không cao Thứ hai, khi đánh giá thường xuyên không chú ý phân tích định tính để giáo viên và học sinh biết và kịp thời sửa chữa, điều chỉnh cách dạy cách học Tóm lại, kiểm tra đánh giá không chỉ không đúng lúc kịp thời mà còn đưa lại thông tin phiến diện về kết quả dạy và học

Khi thông tin phản hồi không thường xuyên kịp thời sẽ làm cho lỗ hổng kiến thức của học sinh ngày càng lớn, càng bị khoét sâu thêm và kết quả là học sinh ngày càng đuối về học lực Hiện tượng học sinh “ngồi nhầm lớp” có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân giáo viên và học sinh không thường xuyên thu nhận thông tin phản hồi để uốn nắn điều chỉnh việc dạy việc học Giá trị điều khiển của thông tin phản hồi phụ thuộc vào chất lượng của các thông tin đó Chất lượng được đánh giá bởi khả năng phản ánh chính xác, đầy đủ mục tiêu dạy học bao gồm các lĩnh vực về kiến thức, kỹ năng hành động, thái độ

Đánh giá kết quả học tập hiện nay vẫn chỉ là dựa vào khối lượng kiến thức để xếp hạng học trò Học sinh nào nhớ được nhiều kiến thức, thu được nhiều nội dung thì được điểm cao, ít thì điểm thấp Còn đánh giá năng lực học sinh thông qua những tình huống, vấn đề có giá trị ứng dụng thực tiễn, sát với thực tiễn, học sinh giải được những bài tập đòi hỏi vận dụng kiến thức một cách tích hợp thì chưa được quan tâm và chưa phát triển được năng lực người học Các bài kiểm tra chỉ chú ý đánh giá kiến thức Khi chấm điểm giáo viên chỉ cho điểm mà không nhận xét định tính, chỉ ra chỗ được và chưa được trong bài làm của học sinh Việc tổ chức trả bài kiểm tra thì rất hình thức, không biến việc làm đó thành một hoạt động tổ chức học sinh suy ngẫm trải nghiệm; Kết quả kiểm tra đánh giá không được giáo viên lưu giữ một cách hệ thống trong một hồ sơ có giá trị như một “cuốn y bạ” lưu lại “bệnh án” của từng “bệnh nhân”, nghĩa là kiểm tra đánh giá trong giáo dục chưa được giáo viên sử dụng như một hồ sơ để liên tục tác động uốn nắn, dạy học phân hóa đến từng cá nhân học sinh

Đứng trước thực trạng trên, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học trong các trường đại học không chỉ là nhiệm vụ của giáo viên, của các tổ

bộ môn mà còn là nhiệm vụ và công việc quan trọng của các nhà quản lý Với vai trò là một cán bộ quản lý của Trường Đại học Hòa Bình, việc làm sao để tạo dựng được thương hiệu cho một trường Đại học ngoài công lập luôn là bài

toán khó, nhưng còn khó hơn nữa là làm sao để đảm bảo được chất lượng học tập sinh viên của trường đáp ứng được yêu cầu về nguồn nhân lực của xã hội, đảm bảo cho các em có được việc làm, hòa nhập được với xã hội ngay khi tốt nghiệp, góp phần vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước lại còn khó hơn rất nhiều lần

Vấn đề quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập bậc đại học chưa thực sự phát huy hết vai trò quan trọng của mình và một trong những nguyên nhân của những hạn chế trong kiểm tra đánh giá là hoạt động

tổ chức và quản lý kiểm tra đánh giá chưa tốt Do đó, chuẩn hóa hoạt động kiểm tra đánh giá là một yếu tố góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của tất

cả các cấp bậc học, hình thức đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân, đảm bảo chất lượng nguồn lực và xây dựng xã hội học tập

Đã có những công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập bậc đại học như: “Nghiên cứu thực trạng việc đánh giá kết quả học tập của sinh viên trường Cao đẳng Trung ương” của Nguyễn Thị Hạnh … tuy nhiên đề tài trên mới chỉ nghiên cứu ở mức độ ở một trường công lập, đào tạo theo hình thức chính qui Để hướng tới một xã hội học tập, một hệ thống giáo dục mở, không phân biệt đối tượng người học, đào tạo trong mọi thời điểm khác nhau và không gian khác nhau, hệ thống giáo dục

mở có ưu thế là “mềm dẻo” và đa dạng, thì vai trò kiểm tra đánh giá cần được nâng lên một bước quan trọng trở thành khâu quyết định trong việc đảm bảo chất lượng Vấn đề này còn chưa được quan tâm nghiên cứu đầy đủ

Chính vì vậy mà tác giả chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập bậc đại học trong hệ thống giáo dục

mở tại trường Đại học Hòa Bình” Từ đó đề xuất các giải pháp hợp lý nhằm

cải tiến hoạt động kiểm tra đánh giá cho phù hợp với bối cảnh, đặc điểm phát triển của hệ thống giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng, đảm bảo chất lượng và hiệu quả giáo dục đại học trong giai đoạn tới