Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thư viện tại trung tâm thông tin thư viện, đại học quốc gia hà nội

1 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC --- NGUYỄN HỒNG VỸ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN ĐẠI HỌC QUỐC GIA

1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC -

NGUYỄN HỒNG VỸ

QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

TRONG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2014

2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC -

NGUYỄN HỒNG VỸ

QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

TRONG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Thị Tuyết Oanh

HÀ NỘI - 2014

3

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp cao học ngành Quản lý Giáo dục, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của rất nhiều người

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Thị Tuyết Oanh

- Người trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành luận văn này

Phòng đào tạo sau đại học trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia

Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành tốt khóa học của mình

Lãnh đạo Trung tâm Thông tin - Thư viện, ĐQHGHN đã tạo điều kiện cho tôi theo học chương trình đảm bảo thời gian Cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp, đã hỗ trợ công việc cũng như chia sẻ kinh nghiệm, cung cấp tài liệu,

hỗ trợ thực hiện phiếu điều tra khảo sát giúp tôi giúp tôi hoàn thiện luận văn

Sau cùng tôi xin chân thành cảm ơn gia đình tôi đã luôn ủng hộ, động viên và tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành chương trình học và thực hiện đề tài

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn không tránh khỏi những khiếm khuyết nhất định Em rất mong nhận được sự xem xét, đánh giá, đóng góp những ý kiến quý báu của các thầy, cô giáo trong hội đồng và các bạn đồng nghiệp

Hà Nội, ngày 25 tháng 11 năm 2014

Tác giả luận văn

Nguyễn Hồng Vỹ

4

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CMMI : Capability Maturity Model Integration - Mô hình

trưởng thành năng lực tích hợp

ĐH KHTN : Đại học Khoa học tự nhiên

ĐH KHXH&NV : Đại học Khoa học xã hội và nhân văn

ĐHQGHN : Đại học Quốc gia Hà Nội

GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo

HTML : Hypertext Markup Language (Ngôn ngữ đánh dấu

siêu văn bản bằng thẻ) IDS : Intrusion Detect System (Hệ thống phát hiện xâm

nhập ) IPS : Intrusion Prevent System (Hệ thống ngăn chặn xâm

nhập )

OPAC : Online Public Access Catalog (mục lục trực tuyến)

SQL : Structured Query Language - ngôn ngữ truy vấn

mang tính cấu trúc

5

TCP/IP : Internet protocol suite (bộ giao thức liên mạng)

UNESCO : Tổ chức Văn hóa, giáo dục thế giới

XML : Xtensible Markup Language (Ngôn ngữ Đánh dấu

Mở rộng)

6

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt ii

Mục lục iv

Danh mục bảng vii

Danh mục hình viii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CNTT TRONG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC… …6

1.1

Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.2

Một số khái niệm cơ bản của đề tài 9

1.2.1 Khái niệm ứng dụng công nghệ thông tin 9

1.2.2 Khái niệm quản lý, quản lý ứng dụng công nghệ thông tin 13

1.2.3 Khái niệm thư viện 19

1.2.4 Khái niệm hoạt động thư viện 20

1.3 Ứng dụng CNTT trong hoạt động Thư viện ở trường đại học 21

1.3.1 Chức năng, nhiệm vụ của thư viện trường đại học 21

1.3.2 Các yếu tố của việc ứng dụng CNTT trong hoạt động thư viện 22

1.4 Quản lý ứng dụng CNTT trong hoạt động thư viện ở trường đại học 29

1.4.1 Nội dung quản lý ứng dụng CNTT trong hoạt động thư viện 29

7

1.4.2 Vai trò của các chủ thể quản lý trong ứng dụng CNTT ………… …….37

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ứng dụng CNTT 38

Tiểu kết chương 1 40

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CNTT TRONG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN, ĐHQGHN……… ……….41

2.1 Khái quát về Trung tâm Thông tin Thư viện, ĐHQGHN 41

2.1.1 Chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm 41

2.1.2 Cơ cấu tổ chức 43

2.1.3 Đặc điểm vốn tài liệu 44

2.1.4 Đội ngũ cán bộ và cơ sở vật chất 47

2.2 Thực trạng ứng dụng CNTT trong hoạt động thư viện tại Trung tâm Thông tin Thư viện, ĐHQGHN 49

2.2.1 Thực trạng cơ sở hạ tầng thông tin 49

2.2.2 Thực trạng phần mềm ứng dụng 51

2.2.3 Thực trạng nguồn lực thông tin 55

2.2.4 Thực trạng đội ngũ cán bộ chuyên môn 57

2.3 Thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong hoạt động thư viện tại Trung tâm Thông tin Thư v iện, ĐHQGHN 58

2.3.1 Thực trạng nhận thức về quản lý ứng CNTT trong hoạt động thư viện

58

2.3.2 Thực trạng quản lý sở hạ tầng thông tin 60

8

2.3.3 Thực trạng quản lý nguồn lực thông tin 61

2.3.4 Thực trạng quản lý phần mềm ứng dụng 65

2.3.5 Thực trạng quản lý đội ngũ cán bộ chuyên môn 68

2.4 Đánh giá chung thực trạng 70

2.4.1 Mặt mạnh 70

2.4.2 Mặt yếu 71

2.4.3 Phân tích nguyên nhân của thực trạng 72

Tiểu kết chương 2 73

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN, ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI………74

3.1 Phương hướng và nguyên tắc đề xuất biện pháp 74

3.1.1 Phương hướng 74

3.1.2 Các nguyên tắc đề xuất các biện pháp 78

3.2 Các biện pháp 80

3.2.1 Biện pháp 1: Bồi dưỡng , nâng cao nhận thức và tinh thần trách nhiệm cho cán bộ và nhân viên thư viện về ứng dụng CNTT trong hoạt động thư viện 80

3.2.2 Biện pháp 2: Xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin 82

3.2.3 Biện pháp 3: Bồi dưỡng để nâng cao trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ 84

3.2.4 Biện pháp 4: Hướng dẫn người sử dụng tin 85

3.2.5 Biện pháp 5: Phát triển hạ tầng thông tin và cơ sở vật chất kỹ thuật 87

9

3.2.6 Biện pháp 6: Tổ chức hợp tác, trao đổi với các Trung tâm Thông tin

Thư viện khác về ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thư viện 88

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 90

3.4 Khảo sát mức độ cấp thiết và khả thi của các biện pháp đã đề xuất 91

3.4.1 Mục đích khảo sát 91

3.4.2 Phương pháp và hình thức khảo sát 91

3.4.3 Kết quả khảo sát 91

Tiểu kết chương 3 94

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 95

1 Kết luận 95

2 Khuyến nghị 96

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

PHỤ LỤC 100

10

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Trình độ học vấn của cán bộ Trung tâm 47

Bảng 2.2 Loại hình tài liệu của Trung tâm 55

Bảng 2.3 Bảng thống kê về nghiệp vụ thư viện của TT TTTV 58

Bảng 2.4 Đánh giá nhận thức về ứng dụng CNTT trong hoạt động thư viện 59

Bảng 2.5 Kết quả khảo sát về quản lý cơ sở hạ tầng thông tin của TT 61

Bảng 2.6 Thống kê số lượng độc giả và lượt tài liệu qua các năm 63

Bảng 2.7 Đánh giá về quản lý nguồn lực thông tin tại TT 64

Bảng 2.8 Số liệu khảo sát về sử dụng các phân mềm ứng dụng 68

Bảng 3.1 Kết quả khảo sát tính cấp thiết 92

Bảng 3.2 Kết quả khảo sát tính khả thi 92

11

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

2 Bách khoa tri thức phổ thông (2007), Hội nhà văn, Hà Nội, Tr 648

3 Đặng Quốc Bảo - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2007), Bài giảng quản lý giáo

dục, quản lý nhà trường dành cho lớp cao học Quản lý giáo dục

4 Đặng Quốc Bảo (2010), Những vấn đề về lãnh đạo – quản lý và sự

vận dụng vào điều hành nhà trường, Bài giảng cho học viên cao học

quản lý giáo dục

5 Phạm Đức Bình (2008), Ứng dụng CNTT trong thư viên Đại học Y Hà

Nội

6 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2010), Đại cương khoa học

quản lý, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội

7 Chỉ thị 58-CT/TW ngày 17/10/2000 của Bộ Chính trị

8 Nguyễn Huy Chương (2006) Đề xuất đổi mới thư viện đại học Việt

Nam đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế/Kỷ yếu hội thảo quốc tế: Thư viện Việt Nam – Hội nhập và phát triển, tr 6

9 Nguyễn Huy Chương (2008), Bài giảng TVĐT, Trường ĐH Khoa học

Xã hội và Nhân văn, Hà Nội

10 Công nghệ thông tin (2000), Từ điển Bách khoa Việt Nam, Tập 1, Từ

điển Bách khoa, Hà Nội, Tr 586

11 Vũ Cao Đàm (2003), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học NXB

Khoa học và kĩ thuật

12 Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2007), Thực trạng và giải pháp nhằm đa

dạng hoá sản phẩm và dịch vụ thông tin tại thư viện Viện nghiên cứu Châu Âu, Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu, Số 2, tr 78-83

13 Hiện đại hóa thư viện và hoạt động thư viện ở Việt Nam (2010), Bản

tin điện tử, Số1, tr 2-3

14 Kiều Văn Hốt (2005), Tổ chức tài liệu Thư viện, Nxb ĐHVH, Hà Nội

12

15 Hướng dẫn sử dụng phần mềm thư viện điện tử tích hợp ilib 4.0, CMC,

Hà Nội

16 Đặng Bá Lãm –Phạm Thành Nghị (1999), Chính sách và kế hoạch

trong quản lý giáo dục,NXB Giáo dục, Hà Nội

17 Hoàng Đức Liên, Nguyễn Hữu Ty (2010), Trung tâm Thông tin –

Thư viện với công tác phục vụ đào tạo tín chỉ Tạp chí Thư viện Việt

Nam, Số 3, Tr 50-52

18 Luật Công nghệ thông tin số 67/2006/QH XI ngày 29/6/2006 truy cập

ngày 09/9/2011

19 Đặng Thị Mai (2008), Quá trình 20 năm tin học hóa và xây dựng thư

viện điện tử, Tạp chí Thông tin và Tư liệu, Số1, tr 19-24

20 Đặng Thị Mai (2008), Xây dựng Thư viện điện tử tại Thư viện Quốc

gia Việt Nam nguồn lực thông tin điện tử và các dịch vụ bạn đọc, Tạp

chí Thư viện Việt Nam, Số 2, tr 48-53

21 Phạm Thị Mai (2009), Nghiên cứu phát triển thư viện điện tử trong

các trường đại học trên địa bàn Hà Nội hiện nay, Luận văn thạc sĩ

khoa học thư viện

22 Nghị định số: 72/2002/NĐ-CP ngày 06/8/2002 của Chính phủ quy

định chi tiết thi hành Pháp lệnh Thư viện

23 Nghị quyết Chính phủ số 49/CP (04/8/1993) về phát triển công nghệ

thông tin

24 Trần Thị Minh Nguyệt (2009), Vấn đề nâng cao chất lượng nguồn

nhân lực trong hoạt động thư viện ở nước ta hiện nay, Kỷ yêu Hội thảo

khoa học nguồn nhân lực thông tin thư viện, Trường ĐHKHXH&NV

25 Đào Thị Ninh (2009), Một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT

trong giảng dạy tại các trường THPT quận Cầu Giấy

26 Pháp lệnh Thư viện Số: 31/2000/PL-UBTVQH10

13

27 Quyết định 81/2001/QĐ-TTg triển khai Chỉ thị 58-CT/TW về đẩy mạnh

ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin trong sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá truy cập ngày 09 tháng 9 năm 2011

28 Quyết định số 10/2007/QĐ-BVHTT ngày 04 tháng 5 năm 2007 phê

duyệt Quy hoạch phát triển ngành TV Việt Nam đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020

29 Trần Thị Quý, Đỗ Văn Hùng (2006), Tự động hóa trong hoạt động

thông tin thư viện, Nxb ĐHQG, Hà Nội

30 Phạm Văn Rính, Nguyễn Viết Nghĩa (2007), Phát triển vốn tài liệu

trong thư viện và cơ quan thông tin: giáo trình dùng cho sinh viên đại

học và cao đẳng Ngành Thư viện - Thông tin, Nhà xuất bản ĐHQG, Hà Nội, 191 tr

31 Đoàn Phan Tân (2001), Tin học hoá trong hoạt động thông tin thư

viện, Nxb ĐHQG, Hà Nội

32 Nguyễn Thị Lan Thanh (2002), Quản lý thư viện và trung tâm thông

tin, Nxb ĐHVH, Hà Nội

33 Nguyễn Thị Lan Thanh (2004), Hướng dẫn sử dụng thư viện thông

tin, Nxb ĐHVH, Hà Nội

34 Nguyễn Thế Tuấn (2000), Nghiệp vụ thư viện trường học, Nxb

ĐHQG, Hà Nội

35 Phạm Viết Vƣợng (2008), Quản lý hành chính nhà nước và quản lý

ngành giáo dục đào tạo, NXB Đại học Sư phạm