Trí tuệ cảm xúc của học sinh trung học phổ thông

CHƯƠNG 1 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÍ TUỆ CẢM XÚC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.... Khái niệm trí tuệ cảm xúc của học sinh trung học phổ thông.. Khái niệm trí tuệ cảm xúc của học sinh trung

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-o0o -

ĐỖ DUY HƯNG

TRÍ TUỆ CẢM XÚC CỦA HỌC SINH

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

Hà Nội - 2014

2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-o0o -

ĐỖ DUY HƯNG

TRÍ TUỆ CẢM XÚC CỦA HỌC SINH

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành Tâm lý học

Mã số: 60 31 04 01

Luận văn Thạc sĩ Tâm lý học

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phan Thị Mai Hương

Hà Nội - 2014

3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Đỗ Duy Hƣng

4

LỜI CẢM ƠN!

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Cô giáo - PGS.TS Phan Thị Mai Hương Cô đã tận tình hướng dẫn và chỉ bảo tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Tâm lý học đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp ở Viện Tâm lý học đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến toàn thể các Thầy Cô giáo và các bạn học sinh 2 trường Trung học phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai, Q.Nam Từ Liêm,

Hà Nội và trường Trung học phổ thông Trần Nhân Tông, Q.Hai Bà Trưng, Hà Nội

đã tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành tốt công việc điều tra nghiên cứu tại 2 trường trên

Cuối cùng với tất cả tấm lòng mình, tôi biết ơn gia đình đã luôn ở bên động viên, chia sẻ, giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành luận văn

Hà Nội, tháng 10 năm 2014

Học viên

Đỗ Duy Hưng

5

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 1 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÍ TUỆ CẢM XÚC CỦA HỌC SINH

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan nghiên cứu về trí tuệ cảm xúc Error! Bookmark not defined 1.1.1 Nghiên cứu trí tuệ cảm xúc ở nước ngoài Error! Bookmark not defined 1.1.2- Nghiên cứu trí tuệ cảm xúc ở trong nước Error! Bookmark not defined 1.2 Khái niệm trí tuệ cảm xúc của học sinh trung học phổ thông Error! Bookmark

not defined

1.2.1 Khái niệm trí tuệ cảm xúc Error! Bookmark not defined 1.2.2 Khái niệm học sinh trung học phổ thông Error! Bookmark not defined 1.2.3 Một số đặc điểm tâm lý của học sinh trung học phổ thông Error! Bookmark

not defined

1.2.4 Khái niệm trí tuệ cảm xúc của học sinh trung học phổ thông Error!

Bookmark not defined

1.3- Lý thuyết về trí tuệ cảm xúc của BarOn Error! Bookmark not defined

1.3.2 Lý thuyết Trí tuệ cảm xúc của BarOn trong hệ thống các lý thuyết về trí tuệ

cảm xúc Error! Bookmark not defined 1.3.2 Cấu trúc trí tuệ cảm xúc của BarOn Error! Bookmark not defined 1.3.3 Mối quan hệ của trí tuệ cảm xúc với tâm trạng tổng quát của con người Error!

Bookmark not defined

1.3.4 Sự khác biệt của trí tuệ cảm xúc theo giới tính và theo nhóm tuổi Error!

Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 - TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark

not defined

2.1 Tổ chức nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.1.1 Tổ chức nghiên cứu lý luận Error! Bookmark not defined 2.1.2 Tổ chức nghiên cứu thực tiễn Error! Bookmark not defined 2.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

6

2.2.1 Trắc nghiệm Error! Bookmark not defined 2.2.2 Bảng hỏi Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phỏng vấn sâu Error! Bookmark not defined 2.2.4 Thống kê toán học Error! Bookmark not defined 2.3 Khung phân tích Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ TRÍ TUỆ CẢM XÚC CỦA HỌC

SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Error! Bookmark not defined 3.1 Cấu trúc trí tuệ cảm xúc của học sinh trung học phổ thông Error! Bookmark

not defined

3.2 Tương quan của trí tuệ cảm xúc với tâm trạng chung Error! Bookmark not

defined

3.3 Phác thảo sơ lược về trí tuệ cảm xúc của học sinh trung học phổ thông Error!

Bookmark not defined

3.4 So sánh trí tuệ cảm xúc của học sinh theo giới tính và theo lứa tuổi Error!

Bookmark not defined

3.4.1 So sánh theo giới tính Error! Bookmark not defined 3.4.2 So sánh theo lứa tuổi Error! Bookmark not defined 3.4.3 So sánh trí tuệ cảm xúc theo giới ở mỗi lứa tuổi Error! Bookmark not

defined

3.5 Mối tương quan của trí tuê cảm xúc với lòng tự tin, tự đánh giá bản thân và

thành tích ở trường học Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

PHỤ LỤC: Error! Bookmark not defined Phụ lục 1 Error! Bookmark not defined

Phụ lục 2 Error! Bookmark not defined

7

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

Viết tắt Viết đầy đủ

ĐTB Điểm trung bình

ĐLC Độ lệch chuẩn

ĐGKQ Đánh giá khách quan

TTT Tính tự tin

TTCX Trí tuệ cảm xúc

MSCEIT Trắc nghiệm Trí thông minh cảm xúc Mayer Salovey

Caruso, version 2.0, 2000, Adapted, 2002

TĐGBT Tự đánh giá bản thân

THPT Trung học phổ thông

8

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Trang

Bảng 3.1: Hệ số tải vào các yếu tố của các item 48-49

Bảng 3.2: Điểm các thang đo thành phần và EQ tổng hợp (điểm

Bảng 3.3: Năng lực nội cá nhân (điểm trung bình và độ lệch chuẩn) 56

Bảng 3.4: Các item trong thang đo Năng lực liên cá nhân (điểm

Bảng 3.5: Các item trong thang đo Năng lực Quản lý stress (điểm

Bảng 3.6: Các item trong thang đo Năng lực Khả năng thích nghi

Bảng 3.8: Trí tuệ cảm xúc của học sinh theo giới nam – nữ 69 Bảng 3.9: So sánh TTCX và các thành phần của nó theo lứa tuổi 70

Bảng 3.10: So sánh TTCX và các thành phần của nam và nữ ở lứa 16

Bảng 3.11: So sánh TTCX và các thành phần của nam và nữ lứa tuổi

Bảng 3.12: So sánh TTCX và các thành phần của nam và nữ lứa tuổi

9

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Trang

Biểu đồ 3.1: Phân bố thang điểm Năng lực nội cá nhân 57

Biểu đồ 3.2: Phân bố thang điểm Năng lực liên cá nhân 61 Biểu đồ 3.3: Phân bố điểm thang đo Năng lực quản lý stress 64 Biểu đồ 3.4: Phân bố điểm thang đo Khả năng thích nghi 66

10

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Trang

Sơ đồ 2.1: Khung phân tích TTCX của học sinh THPT 46

Sơ đồ 3.1: Tương quan của TTCX với tâm trạng chung 52

Sơ đồ 3.2: Tương quan các thành phần TTCX với tâm trạng

Sơ đồ 3.3: Tương quan giữa tính tự tin với TTCX 72

Sơ đồ 3.4: Tương quan giữa TTCX với tự đánh giá bản thân của

Sơ đồ 3.5: Tương quan giữa TTCX với các thành phần của tự

Sơ đồ 3.6: Tương quan giữa TTCX và thành tích học tập 77

11

TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt:

1 Nguyễn Thị Dung (2008), Trí tuệ cảm xúc với công tác chủ nhiệm lớp ở trường trung học cơ sở và con đường nâng cao loại trí tuệ này, Luận án Tiến

sĩ Tâm lý học, Viện Khoa học Giáo dục

2 Phan Trọng Nam (2011), Trí tuệ cảm xúc của sinh viên Đại học Sư phạm, Luận án Tiến sĩ Tâm lý học, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam

3 Nguyễn Thị Thanh Tâm (2007), Cơ sở lý luận về trí tuệ cảm xúc và bước đầu

đo lường trí tuệ cảm xúc của học viên đang học tập tại Học viện Chính trị- Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Đề tài cấp Viện, Hà Nội, Học viện

Chính trị- Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh

4 Nguyễn Thị Thanh Tâm (2012), Trí tuệ cảm xúc của cán bộ chủ chốt cấp cơ

sở trong giao tiếp công vụ, Luận án Tiến sĩ Tâm lý học, Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

5 Dương Thị Hoàng Yến (2010), Trí tuệ cảm xúc của giáo viên Tiểu học, Luận

án Tiến sĩ Tâm lý học, Viện Tâm lý học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

6 Nguyễn Huy Tú (2000), Trí tuệ cảm xúc – bản chất và phương pháp chấn đoán, Tạp chí Tâm lý học, số 6

Tiếng Anh:

7 Aguilar, J., Bedau, D., & Anthony, C (2009), Growing emotional

intelligence through community-bassed arts, Reclaiming Children and

Youth, 18(1):3-7

8 Bar-On, R (1997), Bar-On emotional quotient inventory: A measure of emotional intelligence, Toronto, Ontario, Cananda: Multi-Health Systems

9 Bar-On, R (2000), Emotional and social intelligence: Insights from the Emotional Quotient Inventory (EQ-i) Trong R Bar-On & J.D.A Parker

12

(eds), Handbook of Emotional Intelligence (pp.363-388), San Francisco: Jossey-Bass

10 Bar-On, R (2006) The Bar-On model of emotional-social intelligence (ESI)

Psicothema, 18, supl., 13-25

11 Benson, P.L (2006), All kids are our kids: What commuites must do to raise caring and responsible children and adolescents (2nd ed.), San Francisco: Jossey-Bass

12 Cherniss, C (2000), Emotional intelligence: What it is and why it matters

Bài báo trình bày tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Tâm lý học Công nghiệp và Tổ chức, New Orleans, LA

13 Cooper, R K (1997), Applying emotional intelligence in the workplace,

Training and Development, December, 31-38

14 Cooper, R.K (2004), Emotional intelligence and academic achievement,

NUE Comment, 7(1):11-14

15 Douglas, C., Frank, D., & Ferris, G (2004), Emotional intelligence as a moderator of the relationship between conscientiousness and performance,

Journal of Leadership and Organizational Studies, 10(3), 2-14

16 Goldsworth, R (2002), Supporting the development of emotional

intelligence through technology, Computers in the Schools, 19(112):119-148

17 Goleman, D (2005), Emotional Intelligence, New York: Bantam

18 Jaeger, A J (2003), Job competencies and the curriculum: An inquiry into

emotional intelligence in graduate professional education, Research in

Higher Education, 44(6), 615-639

19 Jordan, P.J., & Troth, A.C (2004), Managing emotions during team problem

solving: Emotional intelligence and conflict resolution, Human Performance,

7(2): 195-218

20 Lynn, A.B (2002), The Emotional Intelligence Activity Book, 50 Activities for Promoting EQ At Work, New York: Amacom

13

21 Maree, J.G, & Ebersohn, L (2002), Emotional intelligence and achievement:

Redefining giftness?, Gifted Education International, 16: 261-273

22 Mayer, J.D., Caruso, D., & Salovey, P (1999), Emotional intelligence meets

traditional standards for an intelligence, Intelligence, 27 (4), 267-298

23 Mayer, J.D., Caruso, D., & Salovey, P (2008), Emotional Intelligence: New

ability or eclectic trait?, American Psychologist, 63(6), 503-517

24 McPhail, K (2004), An emotional response to the state of accounting

education: Developing accounting student’s emotional intelligence, Critical Pespectives on Accounting, 15, 629-648

25 Pool, C R (1997), Up with emotional health, Educational Leadership,

54(8), 12-14, Xuất bản thường niên của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (tái bản

5th) (2001), Washington, D.C.: American Psychological Association

26 Salopek, J J (1998), Train your brain, Training & Development, 52(10),

26-34

27 Simpkins, C (2003), Calm, conquer & convert your anger, Career Success,

16(3):4-5

28 Smigla, J E., & Pastoria, G (2000), Emotional intelligence: Some have it,

others can learn, The CPA Journal, June, 60-61

29 Smith, D.C (2001), Positive prevention strategies for school violence,

Educational Pesprectives, 34(2): 10-14

30 Zeidner, M., Roberts, R.D., & Matthews, G (2002), Can emotional

intelligence be schooled? A critical review, Educational Psychologist, 37:

215-231

31 Vygotsky, L.S (1987), The collected works of L.S Vygotsky: vol 1:

Problems of general psychology, including the volume Thinking and Speech,

New York: Plenum Press