Từ đó giúp các em hình thành được thói quen dùng lời hay, ý đẹp, tế nhị trong giao tiếp, giúp học sinh hiểu biết cơ bản về cách dùng từ đặt câu, để viết câu văn hay, đoạn văn có hình ảnh
Trang 1A MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐÈ TÀI
Tiểu học là bậc học nền móng xây dựng cho trẻ em những viên gạch đầu tiên của toà nhà tri thức, tạo cơ sở vững chắc cho việc hình thành kĩ năng và phát triển tri thức ở các bậc cao hơn Ở bậc học này nếu học sinh được giáo dục tốt, chất lượng dạy và học đạt kết quả cao thì đó là cơ sở để trẻ học tốt các cấp học sau hoặc giúp một số ít học sinh nghèo không có điều kiện học tiếp bước vào cuộc sống
Trong các môn học ở bậc Tiểu học thì môn Tiếng Việt giữ một vai trò vô cùng quan trọng, cần thiết không thể thiếu được Đây là môn học khai thác mọi mặt của thế giới khách quan, một cách có hệ thống, gắn liền với thực tế cuộc sống sinh hoạt Môn Tiếng Việt là môn học công cụ, nó góp phần vào việc thực hiện mục đích chung của sự nghiệp giáo dục Nó hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh, thông qua việc cung cấp cho các em một hệ thống kiến thức,
kĩ năng, kĩ xảo cần thiết cho sự ứng xử của học sinh sau khi học xong cấp tiểu học Tiếng Việt là môn học có vai trò rất lớn, nó là ngôn ngữ giao tiếp chung cho tất cả các dân tộc trên đất nước ta Nhờ có Tiếng Việt mà con người có điều kiện giao lưu học hỏi lẫn nhau Chính vì thế mà ngay từ khi bắt đầu bước vào bậc học Tiểu học các em đã được học Tiếng Việt để biết cách sử dụng ngôn ngữ
để tiếp nhận và diễn đạt các kiến thức cần ghi nhớ
Ở bậc Tiểu học, Tiếng Việt là môn học chính, nó bao gồm nhiều phân môn như: Học vần, Tập viết, Tập đọc, Chính tả, Luyện từ và câu, Tập làm văn,
Kể chuyện Mỗi môn học đều có mục đích, nhiệm vụ và phương pháp giảng dạy riêng, đặc biệt phân môn Luyện từ và câu là một phân môn quan trọng không thể thiếu được vì nó là công cụ để học sinh khám phá thế giới xung quanh Nó cung cấp cho học sinh vốn hiểu biết, vốn từ, câu phục vụ quá trình giao tiếp , cung cấp những cơ sở để học sinh cảm thụ cái hay, cái đẹp trong ngôn ngữ nghệ thuật của các tác phẩm văn chương, khơi dậy, phát triển khả năng tư duy, óc sáng tạo của học sinh, tính hiếu động, tò mò thích khám phá; củng cố các kiến thức đã học, phát triển trí tưởng tượng phong phú, bồi dưỡng năng khiếu thẩm
mỹ, lòng tự hào, yêu quý tôn trọng tiếng mẹ đẻ
Từ đó giúp các em hình thành được thói quen dùng lời hay, ý đẹp, tế nhị trong giao tiếp, giúp học sinh hiểu biết cơ bản về cách dùng từ đặt câu, để viết câu văn hay, đoạn văn có hình ảnh, học tốt các môn học khác
Đối với việc dạy và học Tiếng Việt cụ thể là phân môn Luyện từ và câu thì việc nắm chắc kiểu câu, cấu trúc câu, mục đích sử dụng của câu là rất quan trọng Việc nói, viết đúng các câu văn ấy giúp cho học sinh rất nhiều trong quá trình học tập, giao tiếp hàng ngày Nếu học sinh không nắm chắc các kiểu câu, cấu trúc câu, mục đích sử dụng câu thì việc giao tiếp gặp khó khăn, việc tiếp nhận kiến thức mới, diễn đạt kiến thức của học sinh cũng bị hạn chế Phân môn Luyện từ và câu có vai trò quan trọng như vậy nhưng thực tế giảng dạy phân
Trang 2môn này đạt kết quả chưa cao Ba mẫu câu “Ai là gì?”, “Ai làm gì?”, “Ai thế nào?” là ba mẫu câu cơ bản nhất ở Tiểu học nói chung và học sinh lớp 2 nói riêng thường xuyên sử dụng trong văn nói và viết Mẫu câu “Ai thế nào?” được giới thiệu sau hai mẫu câu “Ai là gì?”, “Ai làm gì?” nên học sinh hay nhầm lẫn
và đặt câu không chính xác, do đó hạn chế kỹ năng viết văn miêu tả của học sinh Chính vì vậy mà tôi nghiên cứu tìm ra một số biện pháp cải tiến giúp học sinh lớp 2 nhận biết và vận dụng kiểu câu “Ai thế nào?” đạt hiệu quả
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
1 Giúp giáo viên:
- Có biện pháp giúp học sinh lớp 2 nhận biết và vận dụng tốt kiểu câu “Ai thế nào?”
2 Giúp học sinh:
- Nhận biết kiểu câu “Ai thế nào?”
- Làm tốt 9 dạng bài tập liên quan đến mẫu câu“Ai thế nào?”
Dạng 1: Đặt câu theo mẫu Ai thế nào?
Dạng 2: Nối từ ngữ cột A với cột B để tạo thành câu kiểu Ai thế nào?
Dạng 3: Tìm các bộ phận của câu
Dạng 4: Cho một số từ sắp xếp thành kiểu câu Ai thế nào?
Dạng 5: Đặt câu hỏi cho các bộ phận câu
Dạng 6: Điền bộ phận còn thiếu thích hợp vào chỗ trống để được kiểu câu Ai thế nào?
Dạng 7: Nhận biết kiểu câu Ai thế nào?
Dạng 8: Sử dụng câu kiểu Ai thế nào?để viết một đoạn văn.
Dạng 9: Phân biệt sự giống và khác nhau giữa câu kiểu Ai thế nào? và câu kiểu
Ai là gì ?, câu kiểu Ai thế nào? và câu kiểu Ai làm gì?
- Vận dụng để viết đoạn văn miêu tả
III PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Địa điểm: Trường Tiểu học Ninh Vân huyện Hoa Lư tỉnh Ninh Bình.
- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh khối 2
- Nghiên cứu về biện pháp giúp học sinh lớp 2 nhận biết và vận dụng tốt câu
“Ai thế nào?”
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Phương pháp nghiên cứu sư phạm
2 Phương pháp điều tra
3 Phương pháp hỏi đáp
4 Phương pháp luyện tập thực hành
5 Phương pháp thống kê
6 Phương pháp phân tích tổng hợp
V THỜI GIAN TIẾN HÀNH
- Năm học 2013- 2014 nghiên cứu thực trạng
- Tháng 9 năm 2014 lập đề cương
- Tháng 1 đến tháng 3 năm 2015 tiến hành thực nghiệm
Trang 3- Tháng 4 năm 2015: Tổng kết, hoàn thành sáng kiến.
B NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÍ LUẬN
1 Cơ sở Tiếng Việt:
Trong tất cả các phân môn của môn Tiếng Việt thì tôi thấy phân môn Luyện từ và câu là phân môn khó nhất vì lượng kiến thức rất phong phú, đa dạng Phân môn Luyện từ và câu là một phân môn khó không chỉ đối với học sinh mà ngay cả đối với mỗi giáo viên cũng còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, khi giảng dạy mỗi giáo viên cần phải nghiên cứu kĩ để đưa ra phương pháp giảng dạy hợp lí nhất
Đối với học sinh lớp 2 việc hiểu và làm tốt các bài tập về kiểu câu Ai thế nào ? không phải là vấn đề dễ dàng Qua thực tế giảng dạy và chỉ đạo, kiểm tra
học sinh tôi thấy khi làm các bài tập này các em thường lúng túng, các em còn xác định nhầm, gặp nhiều khó khăn khi làm bài, chất lượng chưa cao, đặc biệt khi cho các em đặt câu thì các em đặt nhiều câu sai, rất đa dạng
Nguyên nhân tình trạng trên là do các em chưa được cung cấp khái niệm
về câu Ai thế nào?, căn cứ để nhận biết từng bộ phận trả lời câu hỏi Ai ?thế nào?; các em chưa hiểu rõ câu theo kiểu Ai thế nào ? dùng để làm gì và khi nào thì dùng câu kiểu Ai thế nào ? mà ở lớp 2 các em chỉ được làm bài qua các ví dụ mẫu của giáo viên và sự khẳng định đó là câu Ai thế nào ? của giáo viên, lên lớp
3 các em ôn lại kiểu câu này cũng qua một số bài tập
Lượng bài tập trong sách giáo khoa còn ít, chưa phong phú nên việc luyện tập sâu về kiểu câu này còn hạn chế Cụ thể một số học sinh trung bình
còn xác định chưa đúng, cứ cho rằng kiểu câu Ai thế nào ? là câu mà trong đó có
từ chỉ đặc điểm, tính chất Khi đặt câu hỏi cho bộ phận trả lời câu hỏi Ai ? thì dù
bộ phận đó là con vật hay cây cối các em vẫn dùng là Ai, cái gì.
Thậm chí có học sinh khá giỏi vẫn xác định câu kiểu Ai thế nào? là câu kiểu Ai làm gì ?
Giáo viên ra câu hỏi căn cứ vào đâu mà em xác định đó là câu theo mẫu
Ai thế nào ? thì các em không trả lời được
Chính vì vậy nếu chỉ dạy như trong sách giáo khoa, học sinh làm một sốbài cụ thể đó là xong thì thực sự học sinh không thể hiểu sâu kiến thức về phần
này và vận dụng kiểu câu Ai thế nào? để làm bài tập kém hiệu quả Chất lượng
đạt được thấp không đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi của ngành giáo dục
Không phải chỉ có những ví dụ bài tập sách giáo khoa là câu Ai thế nào ?
mà kiến thức Tiếng Việt rất phong phú Các em dễ bắt gặp nhiều câu kiểu Ai thế nào? trong tác phẩm văn học cũng như trong ngôn ngữ nói, ứng xử sinh hoạt
hàng ngày mà không trả lời chính xác được nó là câu theo kiểu gì?
Để khắc phục tình trạng trên với vai trò là người quản lý ngoài cách giảng dạy như sách giáo khoa, sách thiết kế tôi đã đi sâu nghiên cứu sách giáo khoa, sách thiết kế, sách giáo viên, sách tham khảo, tích luỹ tổng hợp kiến thức, trao
Trang 4đổi kinh nghiệm cùng đồng nghiệp, bạn bè để tìm ra phương pháp, thực nghiệm giảng dạy để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường
3 Cơ sở phương pháp dạy học:
Để khắc phục tình trạng trên ngoài việc truyền đạt kiến thức cho học sinh làm các bài tập trong sách giáo khoa tôi đã thường xuyên tham khảo các loại sách, báo chí, tạp chí…Qua đó tích lũy cho bản thân vốn kiến thức sâu rộng Ngoài ra tôi luôn luôn gắng trao đổi, học hỏi nghiệm của đồng nghiệp, bạn bè
từ đó rút ra những phương pháp hay tạo cho các em hứng thú học tập và xác định được vai trò và trách nhiệm với bản thân của mỗi em học sinh
• Nội dung các dạng bài tập thuộc kiểu câu Ai thế nào?
Vì lượng bài tập trong sách giáo khoa còn ít nên tôi sưu tầm, tự nghĩ đưa ra một số bài tập từ dễ đến khó như sau:
Dạng 1: Đặt câu theo mẫu Ai thế nào?
Dạng 2: Nối từ ngữ cột A với cột B để tạo thành câu kiểu Ai thế nào?
Dạng 3: Tìm các bộ phận của câu
Dạng 4: Cho một số từ sắp xếp thành kiểu câu Ai thế nào?
Dạng 5: Đặt câu hỏi cho các bộ phận câu
Dạng 6: Điền bộ phận còn thiếu thích hợp vào chỗ trống để được kiểu câu Ai thế nào?
Dạng 7: Nhận biết kiểu câu Ai thế nào?
Dạng 8: Sử dụng câu kiểu Ai thế nào?để viết một đoạn văn.
Dạng 9: Phân biệt sự giống và khác nhau giữa câu kiểu Ai thế nào? và câu kiểu
Ai là gì ?, câu kiểu Ai thế nào? và câu kiểu Ai làm gì?
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 Giáo viên.
* Ưu điểm
Để giảng dạy tốt môn Luyện từ và câu nói chung và các bài tập về kiểu
câu Ai thế nào? nói riêng đạt hiệu quả cao, học sinh hăng hái học tập để chiếm
lĩnh được kiến thức Tôi đã cố gắng nghiên cứu kĩ nội dung chương trình sách giáo khoa lớp 2 Ngoài ra tôi đọc sách nâng cao, bồi dưỡng học sinh giỏi, các báo, tạp chí…nhằm tìm ra phương pháp mới, dạy phù hợp với bài với đối tượng học sinh Từ đó tìm ra những kiến thức, dạng bài, rồi hệ thống lại kiến thức từ đơn giản đến phức tạp, lựa chọn phương pháp tối ưu nhất để truyền đạt kiến thức cho các em giúp các em dễ hiểu, dễ nhớ Mặt khác tôi đi sâu nghiên cứu kết
Trang 5hợp giữa gia đình, nhà trường, tạo điều kiện cho các em có đầy đủ đồ dùng học tập, sách vở nâng cao, tạo mọi điều kiện cho các em có thời gian học tập.
Thường xuyên trao đổi thảo luận với các cô giáo trong nhà trường giúp giáo viên tìm ra những phương pháp hữu hiệu nhất, tạo cho các em có nề nếp học ngay từ đầu năm học, thành lập các đôi bạn cùng tiến, nhóm bạn giúp đỡ nhau trong học tập trong cuộc sống Phân loại từng đối tượng học sinh để bồi dưỡng các em học còn yếu
Tiến hành tổ chức dạy thực nghiệm khảo sát, đánh giá để biết được kết quả học tập của các em.Từ đó rút ra nguyên nhân dẫn đến kết quả đó và tìm cách tháo gỡ khó khăn gặp phải
Nhìn chung các em học sinh lớp 2 chưa có sự vận dụng linh hoạt, sáng tạo cá
nhân khi áp dụng kiến thức để làm các bài tập kiểu câu Ai thế nào? Các em
thường làm bài theo “lối mòn” áp dụng các dạng bài tương tự để làm bài Do đó khi gặp phải các bài tập khác với những bài mà thầy cô đã cho là các em thường
III MỘT SỐ BIỆN PHÁP CẢI TIẾN
Để đảm bảo tất cả các đối tượng học sinh đều nắm được kiến thức về câu
kiểu Ai thế nào? giáo viên cần lựa chọn phương pháp phù hợp với đối tượng học
sinh và nhấn mạnh, khắc sâu những kiến thức cơ bản hay đưa ra những căn cứ, lưu ý cụ thể dễ nhớ cho học sinh Vì vậy tôi đã nghiên cứu, đưa ra cách khắc
phục, để giáo viên và học sinh nắm được kiến thức, làm bài tập về kiểu câu Ai thế nào? một cách dễ dàng hơn Tôi đã hệ thống được các dạng bài tập ở trên
Trang 6Dạng 1 : Đặt câu theo mẫu Ai thế nào?
1 Đặt câu theo mô hình
Bài tập: Đặt 3 câu kiểu Ai thế nào? theo mô hình sau:
Ai ( cái gì, con gì) thế nào?
Anh Kim Đồng
rất nhanh trí và dũng cảm
Tôi hướng dẫn học sinh làm bài này như sau:
- Phân tích yêu cầu: Bài tập yêu cầu gì ? Mô hình cho có mấy cột?
Nội dung cột thứ nhất ghi gì? Nội dung cột thứ 2 ghi gì?
- Sau đó hướng dẫn học sinh làm câu mẫu: Anh Kim Đồng rất nhanh trí và dũng cảm
- Khẳng định cho học sinh đây là một câu kiểu câu Ai thế nào?
Có bộ phận trả lời câu hỏi Ai? là Anh Kim Đồng(chỉ từ sự vật)
Có bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? là rất nhanh trí và dũng cảm(có từ chính
nhanh trí, dũng cảm là từ chỉ đặc điểm)
Vì vậy ta đưa luôn vào mô hình bộ phận trả lời câu hỏi Ai? là: Anh Kim Đồng;
bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? là rất nhanh trí và dũng cảm.
Tương tự như vậy các câu sau các em có thể đặt câu Ai thế nào? với bộ phận trả lời câu hỏi Ai? ghi cột thứ 1, bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? ghi cột thứ 2.
Lưu ý học sinh dựa vào cấu trúc câu để làm bài
VD: Học sinh có thể làm:
Khi cho học sinh chữa bài cần phải khắc sâu bài làm của các em đúng hay sai, vì sao và giải thích cụ thể Bên cạnh đó tôi luôn lưu ý học sinh cách trình bày, đầu câu viết hoa, cuối câu ghi dấu chấm
2 Dùng một số từ cho sẵn đặt câu theo mẫu Ai thế nào?
Bài tập 1: Dùng mỗi từ sau để đặt câu theo mẫu Ai thế nào? bác nông dân,
lớp 3A, những khóm hoa, bãi biển
Với bài tập này hướng dẫn học sinh như sau:
- Yêu cầu học sinh nêu yêu cầu của đầu bài là gì?
(?) Những từ đã cho là những từ chỉ đặc điểm tính chất hay những từ chỉ sự vật? ( những từ chỉ sự vật)? Vậy nó có thể là bộ phận nào trong câu? (bộ phận trả lời
câu hỏi Ai?) và bộ phận các em phải thêm vào là những từ chỉ đặc điểm, tính
chất hoặc trạng thái của người và những sự vật trên
Ai (cái gì, con gì ) thế nào ?
Cô giáo em
Các bạn lớp 3A
Quyển truyện này
hiền như cô Tấm thật ngoan ngoãn
rất hay
Trang 7Hay là các em sẽ phải trả lời câu hỏi thế nào? tương ứng với các từ chỉ sự vật
trên
VD: Bác nông dân thế nào? (Bác nông dân rất chăm chỉ hoặc Bác nông dân rất chịu khó.)
* Lưu ý đặt câu phải phù hợp về ngữ nghĩa và phải dùng các từ đã cho Sau đó
cho học sinh làm bài, chữa bài dựa vào các căn cứ đã biết và lưu ý câu phải đúng cấu trúc và phù hợp về nghĩa
Học sinh có thể làm như sau:
Các câu theo mẫu Ai thế nào? là:
Bác nông dân rất chăm chỉ
Lớp 2A rất có ý thức học tập
Những khóm hoa trông thật bắt mắt
Bãi biển trải dài tới tận chân trời xa
Bài tập 2: Dùng mỗi từ sau để đặt câu theo mẫu Ai thế nào?: thơm mát, nhanh
nhẹn, cao lênh khênh, vàng ươm
Với bài tập này tôi hướng dẫn học sinh như sau:
- Yêu cầu học sinh nêu yêu cầu của đầu bài là gì?
(?) Những từ đã cho là những từ chỉ đặc điểm tính chất hay sự vật? ( những từ chỉ đặc điểm, tính chất)
(?) Vậy nó có thể là bộ phận nào trong câu? (bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? và
bộ phận các em phải thêm vào là những từ chỉ sự vật có những đặc điểm tính
chất trên Hay là các em sẽ phải trả lời câu hỏi Ai (cái gì, con gì)? tương ứng với
các từ chỉ đặc điểm tính chất trên
VD: Ai nhanh nhẹn? (Em gái tôi rất nhanh nhẹn; Cu Bi rất nhanh nhẹn.)
Cái gì cao lênh khênh?
* Lưu ý đặt câu phải phù hợp về ngữ nghĩa và phải dùng các từ đã cho và phải
thêm vào bộ phận trả lời câu hỏi Ai (cái gì, con gì)? Sau đó cho học sinh làm
bài, chữa bài dựa vào các căn cứ đã biết và lưu ý câu phải đúng cấu trúc và phù hợp về nghĩa, đầu câu viết hoa, cuối câu ghi dấu chấm
Học sinh có thể làm như sau:
Các câu theo mẫu Ai thế nào? là:
Cu Bi rất nhanh nhẹn
Những bông hoa nhài thơm mát
Cây sào cao lênh khênh
Cánh đồng lúa đã vàng ươm
3 Đặt câu theo mẫu Ai thế nào ?
Bài tập : Đặt 3 câu theo mẫu Ai thế nào ?
Với bài này phạm vi làm bài tập được mở rộng hơn không bắt buộc câu đó phải miêu tả đặc điểm, tính chất hay trạng thái của con người hay vật hay cây
cối nên học sinh có thể làm tự do chỉ cần, hợp nghĩa, đảm bảo cấu trúc câu Ai thế nào ?
Trang 8Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào kiến thức đã học, các căn cứ đã được cung cấp để làm bài.
Học sinh có thể làm như sau: Các câu theo mẫu Ai thế nào ?là:
Quyển sách Tiếng Việt 3 có rất nhiều hình vẽ đẹp
Chị Võ Thị Sáu rất nhanh trí và dũng cảm
Những hạt sương sớm long lanh như thuỷ tinh
Khi cho học sinh chữa bài tôi luôn lưu ý cách trình bày khoa học, đầu câu
viết hoa, cuối câu có dấu câu và câu đó đảm bảo cấu trúc câu kiểu Ai thế nào ?
và hợp lí về ngữ nghĩa là được
Một số bài luyện tập:
Bài 1 Đặt 5 câu theo mẫu Ai thế nào?
Bài 2 Dùng mỗi từ sau đặt câu theo mẫu Ai thế nào?
Hoa mai vàng, sân trường, ánh nắng, cánh đồng lúa, học sinh, thơm thoang thoảng, nhút nhát, rực rỡ, cần cù và dũng cảm, xanh rờn
Bài 3 Đặt câu theo mẫu Ai thế nào ? để miêu tả :
Cho học sinh làm bài, chữa bài khắc sâu kiến thức để các em nhớ thực hành
cho tốt Với bài 3 lưu ý học sinh ngoài yêu cầu đặt được câu theo mẫu Ai thế nào?, đầu câu phải viết hoa, cuối câu phải ghi dấu chấm nhưng thêm một yêu
cầu nữa phải theo đúng chủ đề yêu cầu
VD: miêu tả một bạn học sinh có thể đặt câu sau:
Bạn Lan lớp em rất chăm chỉ và chịu khó
Bạn Ngọc Linh thông minh và nhanh trí
Bạn Đức lớp em chưa chăm chỉ học hành …
Dạng 2 Nối từ ngữ ở cột A với cột B để được câu Ai thế nào ?
1 Bài tập: Nối từ ngữ ở cột A với cột B để được câu kiểu Ai thế nào ?
A B
Thanh Thủy
Nắng
Đáng yêuChăm chỉ và chịu khó
Trang 9Bài tập này rất đơn giản vì vế A đều là những từ chỉ sự vật, vế B là những
từ chỉ đặc điểm, tính chất của sự vật bên vế A
Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào căn cứ 3 để làm bài, xác định đúng về nghĩa Các sự vật có đặc điểm, tính chất phù hợp là được
VD: Khi hướng dẫn học sinh làm bài tôi đưa ra một số gợi ý:
- Nắng có màu gì ? (vàng nhạt) cách nối đúng là ( Nắng vàng nhạt)
- Mèo con có đặc điểm gì nổi bật ?(đáng yêu hay không đáng yêu đáng yêu ) hoặc Mèo con thế nào ?
- Ai rất chăm chỉ và chịu khó?( Thanh Thuỷ ) hoặc Thanh Thuỷ thế nào ?
Từ đó học sinh có thể làm bài tốt và có đáp án đúng như sau
A B
2 Bài tập luyện thêm
A B
* Lưu ý: khi làm bài học sinh cần dùng phương pháp thử chọn, hiểu được cấu
tạo của câu kiểu Ai thế nào? Và câu phải hợp nghĩa với chủ thể ở cột A để chọn
Buổi sáng mùa đông
Bông hoa trong vườn
Thơm ngátRất chăm chỉBác nông dân Lạnh cóng tay
Trang 101 Bài 1: Gạch chân bộ phận trả lời câu hỏi Ai( cái gì, con gì)?
Gạch chân bộ phận trả lời câu hỏi thế nào?
a Cá heo ở biển Trường Sa rất thông minh.
b Tiếng gió thổi ào ào, lùa qua những khe cửa
c Cây xà cừ trường em rất xanh tốt
d Vào mùa thu, lá bàng rơi khắp trên trường
Ở bài này tôi hướng dẫn học sinh xác định kĩ 2 yêu cầu của bài, dựa vào các căn
cứ đã biết và lưu ý 3, 4, 6 để làm bài Khi làm bài các em phải xét kĩ từng câu
a Cá heo ở biển Trường Sa rất thông minh
Từ chỉ sự vật đứng đầu câu trả lời cho câu hỏi Ai(cái gì, con gì)? là: Cá heo ở biển Trường Sa.
Từ chỉ đặc điểm của cá heo là (rất) thông minh
Nên bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? sẽ là phần rất thông minh Để kiểm tra lại
thì đặt câu hỏi: Cá heo ở biển Trường Sa thế nào? (rất thông minh)
Con gì rất thông minh? (Cá heo )
b Tiếng gió thổi ào ào, lùa qua những khe cửa
Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào các căn cứ đã biết và lưu ý thứ 6 để làm bài
c Cây xà cừ trường em rất xanh tốt
Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào các căn cứ đã biết và lưu ý thứ 4 để làm bài
d Vào mùa thu, lá bàng rơi khắp sân trường
Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào các căn cứ đã biết và lưu ý thứ 3 để làm bài Với các câu này tôi luôn yêu cầu học sinh đặt câu hỏi cho các bộ phận câu để kiểm tra lại
Từ đó các em có thể làm tốt các câu này như sau:
a Cá heo ở biển Trường Sa rất thông minh
b Tiếng gió thổi ào ào, lùa qua những khe cửa
c Cây xà cừ trường em rất xanh tốt
d Vào mùa thu, lá bàng rơi khắp sân trường
2 Bài 2: Tìm các bộ phận của câu
- Trả lời câu hỏi “ Ai (cái gì, con gì)?”
- Trả lời câu hỏi “Thế nào?”
a) Trời vào đông se lạnh
b) Chiều, nước biển xanh nhạt
c) Cánh đồng ngô rộng bát ngát, xanh mướt một màu
Tôi hướng dẫn kĩ từng câu
a) Trời vào đông se lạnh
Từ chỉ sự vật đứng đầu câu là từ nào? (Trời) theo phần lưu ý thứ 4 ta có bộ phận
trả lời câu hỏi Ai? là Trời vào đông
Đặc điểm của trời vào đông là gì? ( se lạnh)
Ta đặt câu hỏi: Trời vào đông thế nào? ( se lạnh)
Cái gì se lạnh? (trời vào đông)
Trang 11Vậy: + bộ phận trả lời câu hỏi Ai? là: Trời vào đông
+ Bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? là: se lạnh
b) Chiều, nước biển xanh nhạt
Tôi hướng dẫn học sinh như phần lưu ý thứ 3
Tìm từ chỉ sự vật là nước biển
Tìm từ chỉ đặc điểm là xanh nhạt rồi đặt câu hỏi để khẳng định.
c) Cánh đồng ngô rộng bát ngát, xanh mướt một màu
Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào các căn cứ đã học để xác định các bộ phận câu, rồi đặt câu hỏi để khẳng định lại
Học sinh đã nắm chắc kiến thức tôi hướng dẫn học sinh cách trình bày Các em
có thể làm theo 1 trong 3 cách sau:
Cách 1: Trả lời bằng lời
a Bộ phận trả lời câu hỏi Ai ? là: Trời vào đông
Bộ phận trả lời câu hỏi Thế nào ? là: se lạnh
b Bộ phận trả lời câu hỏi Ai ? là: nước biển
Bộ phận trả lời câu hỏi thế nào ? là: xanh nhạt
c Bộ phận trả lời câu hỏi Ai ? là: cánh đồng ngô
Bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? là: rộng bát ngát, xanh mướt một màu
Ai (cái gì, con gì ) Thế nào ?
a Trời vào đông
a Trời vào đông se lạnh
b Chiều, nước biển xanh nhạt
c Cánh đồng ngô rộng bát ngát, xanh mướt một màu
Ở dạng bài này tôi khắc sâu căn cứ 2, lưu ý 3, 4, học sinh cần đặt câu hỏi
tìm từng bộ phận trả lời câu hỏi Ai? Con gì? Cái gì? Thế nào? Các em tìm
chính xác theo từng câu của bài…
3 Bài tập luyện thêm:
Bài 1 : - Gạch 1 gạch dưới bộ phận trả lời câu hỏi Ai ( Con gì, Cái gì )?
- Gạch 2 dưới bộ phận trả lời câu hỏi Thế nào?
a Hươu rất nhanh nhẹn,chăm chỉ và tốt bụng
b Bầu trời ngày càng thêm xanh
c Nước hồ mùa thu trong vắt
d Người dân quê tôi hiền lành, thật thà
e Mái tóc của bà em bạc phơ
g Mùa xuân không khí tươi vui hẳn lên
Trang 12Bài 2 Tim bộ phận câu trả lời câu hỏi Ai ( Con gì, cái gì )?, trả lời câu hỏi
thế nào? trong các câu sau:
a Bác nông dân thật thà , tốt bụng
b Cô giáo em còn trẻ lắm
c Lớp trưởng của chúng tôi rất chu đáo trong mọi công việc của lớp
d Phòng học của lớp em thật rộng rãi và sạch sẽ, ngăn lắp
e Sông Hồng thật đẹp và nên thơ
Cho học sinh làm bài kiểm tra, chấm chữa giúp các em hiểu bài tốt hơn
…
Dạng 4: Với một số từ ngữ cho trước sắp xếp thành kiểu câu Ai thế nào ?
1 Bài tập: Cho những từ, ngữ sau hãy sắp xếp thành câu kiểu Ai thế nào?
a nhanh trí, chị Võ Thị Sáu, và, dũng cảm
b ân tình thuỷ chung, người dân Việt Bắc, cách mạng, với
c ông ké, hiền hậu, rất
d rất, dũng cảm, và, cần cù, dân tộc Việt Nam
e chú chuồn chuồn ớt, trong, bộ cánh, rực rỡ, của mình
Với bài tập này giúp học sinh xác định được yêu cầu của đề bài:( với những
từ ngữ đã cho hãy sắp xếp thành câu kiểu Ai thế nào? )
Muốn làm tốt bài tập này các em cân biết mỗi phần đó gồm mấy từ, ngữ những từ ngữ đó là từ chỉ: ( sự vật, con người, đồ vật, cây cối hay từ chỉ đặc điểm, tính chất, trạng thái )
Dựa vào những căn cứ đã cung cấp để các em làm tốt bài tập này
Với câu a (?) có mấy từ, ngữ? là những từ, ngữ nào? các từ đó chỉ gì? và cho học sinh sắp xếp
VD như: 1 Chị Võ Thị Sáu nhanh trí và dũng cảm
Các em sẽ thấy được câu 3 thừa từ :( là ) Nên không hợp lý, câu 4 đủ từ
nhưng không hợp nghĩa
- Với các hướng dẫn tương tự các em sẽ làm tốt các câu b, c, d, e với đáp án đúng như sau:
b Người dân Việt Bắc ân tình thuỷ chung với cách mạng
c Ông Ké rất hiền hậu
d Dân tộc Việt Nam rất cần cù và dũng cảm
Hay Dân tộc Việt Nam rất dũng cảm và cần cù