Nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá khoa thể dục thể thao, trường đại học tây bắc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC TRỊNH THỊ ÁNH TUYẾT NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO KHẢ NĂNG SÚT BÓNG BẰNG MU CHÍNH DIỆN CHO SINH VIÊN NAM CÂU LẠC BỘ BÓNG ĐÁ KHOA THỂ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

TRỊNH THỊ ÁNH TUYẾT

NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO KHẢ NĂNG SÚT BÓNG BẰNG MU CHÍNH DIỆN CHO SINH VIÊN NAM CÂU LẠC BỘ BÓNG ĐÁ KHOA THỂ DỤC THỂ THAO, TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

Chuyên ngành: Giáo dục Thể chất

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Người hướng dẫn: ThS LÒ VĂN GIẢNG

SƠN LA, NĂM 2016

Để hoàn thành đề tài này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

Phòng Quản lý khoa học và quan hệ Quốc tế, Khoa Thể dục Thể thao,

Trường Đại học Tây Bắc đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi về mọi mặt trong thời gian

thực hiện đề tài này

Tôi xin cảm ơn các thầy cô giáo trong Khoa Thể dục Thể thao, đặc biệt là

thầy Lò Văn Giảng đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, hướng dẫn cho tôi hoàn thành

được đề tài của mình

Nhân đây tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn chân thành của mình tới các

bạn sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá và các bạn sinh viên Khoa Thể dục Thể

thao đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài này

Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng, song đây là đề tài đầu tiên tôi được thực

hiện nên còn gặp nhiều bỡ ngỡ, khó khăn và thiếu sót Tôi rất mong được sự

đóng góp của các thầy cô giáo và các bạn sinh viên để đề tài của tôi được đầy đủ

và hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Sơn La, tháng 05 năm 2016

Thực hiện đề tài

Trịnh Thị Ánh Tuyết

TDTT : Thể dục Thể thao GDTC : Giáo dục Thể chất XHCN : Xã hội chủ nghĩa HLKT : Huấn luyện kỹ thuật CLB : Câu lạc bộ

HLV : Huấn luyện viên VĐV : Vận động viên

GV : Giảng viên ThS : Thạc sĩ

STT Bảng Nội dung Trang

1 Bảng 2.1 Bảng đánh giá nội dung giờ tập luyện của sinh viên

nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc

39

2 Bảng 2.2 Kết quả khảo sát thực trạng về sân bãi phục vụ

cho công tác tập luyện ngoại khoá của câu lạc bộ bóng đá, Trường Đại học Tây Bắc

40

3 Bảng 2.3 Thực trạng về giảng viên hướng dẫn câu lạc bộ

bóng đá Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc

46

6 Bảng 3.1 Kết quả phỏng vấn 12 bài tập của 4 giảng viên

chuyên về bộ môn bóng đá và 16 giảng viên trong Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc

49

7 Bảng 3.2 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các test đánh giá

sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc (n=20)

51

8 Bảng 3.3 So sánh kết quả kiểm tra các test trước thực

nghiệm của nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm (n=10)

58

10 Bảng 3.5 So sánh kết quả kiểm tra các test sau thực

nghiệm của nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm (n=10)

60

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 5

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 6

5 Giả thuyết khoa học 6

6 Phạm vi nghiên cứu 7

7 Phương pháp nghiên cứu 7

8 Những đóng góp mới của đề tài 11

9 Thời gian, địa điểm nghiên cứu 11

CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SÚT BÓNG BẰNG MU CHÍNH DIỆN 13

1.1 Cơ sở tâm, sinh lý huấn luyện kỹ thuật động tác 13

1.1.1 Cơ sở sinh lý huấn luyện kỹ thuật động tác 13

1.1.2 Cơ sở tâm lý huấn luyện kỹ thuật động tác 13

1.2 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi 18 đến 25 trong hoạt động thể lực 14

1.2.1 Đặc điểm về tâm lý 15

1.2.2 Đặc điểm về sinh lý 16

1.3 Đặc điểm, lợi ích, tác dụng của môn bóng đá 19

1.3.1 Đặc điểm của môn bóng đá 19

1.3.2 Lợi ích, tác dụng của môn bóng đá 21

1.4 Những hoạt động với bóng 23

1.5 Tác dụng và yếu lĩnh sút bóng bằng mu chính diện 26

1.5.1 Tác dụng sút bóng bằng mu chính diện 26

1.5.2 Yếu lĩnh sút bóng bằng mu chính diện 26

1.6 Các quy luật hình thành kỹ năng, kỹ xảo 27

1.7 Căn cứ vào các nguyên tắc tập luyện bóng đá 29

1.7.2 Nguyên tắc trực quan 30

1.7.3 Nguyên tắc hệ thống và liên tục 32

1.7.4 Nguyên tắc củng cố và nâng cao 33

1.7.5 Nguyên tắc thích hợp và cá biệt hoá 33

1.8 Căn cứ vào từng giai đoạn tập luyện 37

CHƯƠNG 2 : ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG KHẢ NĂNG SÚT BÓNG BẰNG MU CHÍNH DIỆN CỦA SINH VIÊN NAM CÂU LẠC BỘ BÓNG ĐÁ KHOA THỂ DỤC THỂ THAO 39

2.1 Thực trạng nội dung huấn luyện trong các buổi tập của sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao 39

2.2 Thực trạng về sân bãi phục vụ cho công tác tập luyện ngoại khoá của câu lạc bộ bóng đá 40

2.3 Thực trạng về giảng viên hướng dẫn câu lạc bộ bóng đá 41

2.4 Thực trạng về tính tích cực trong tập luyện của sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá 42

2.5 Nguyên nhân cơ bản ảnh hưởng đến khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc 45

CHƯƠNG 3 : NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN VÀ ỨNG DỤNG CÁC BÀI TẬP NÂNG CAO KHẢ NĂNG SÚT BÓNG BẰNG MU CHÍNH DIỆN 48

3.1 Nghiên cứu lựa chọn và ứng dụng các bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện 48

3.1.1 Những căn cứ để lựa chọn bài tập 48

3.1.2 Phỏng vấn lựa chọn bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc 48

3.1.3 Lựa chọn test kiểm tra đánh giá 50

3.1.4 Tiến hành thực nghiệm 52

TÀI LIỆU THAM KHẢO 63 PHỤ LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục Thể chất trong các nhà trường là một bộ phận quan trọng không thể thiếu được của nền giáo dục chung Nó góp phần đào tạo con người mới phát triển toàn diện, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Nền GDTC của nước ta là: Bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những người phát triển toàn diện, đạo đức, trí tuệ, phát triển hài hoà về thể chất chuẩn bị sẵn sàng cho lao động và bảo vệ Tổ quốc, phù hợp với yêu cầu về nguồn nhân lực phục vụ cho nền công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước hiện nay

Hiện nay, cuộc cách mạng khoa học và công nghệ trên thế giới đang diễn

ra mạnh mẽ, khoa học đã trở thành một lực lượng sản xuất trực tiếp, còn công nghệ thì đổi mới hết sức nhanh chóng Trình độ dân trí và tiềm lực khoa học công nghệ đã trở thành nhân tố quyết định sức mạnh và vị thế của mỗi quốc gia trên thế giới Đảng ta nhận định “ Cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại cùng với xu thế Quốc tế hoá đời sống kinh tế thế giới là thời cơ thuận lợi để phát triển, đồng thời cũng là một thách thức gay gắt đối với các nước, nhất là các nước chậm phát triển về kinh tế như nước ta Việc nâng cao nhận thức đối với giáo dục đào tạo và khoa học, công nghệ có tính quyết định tới việc phát huy nhân tố con người ”

Văn kiện Đại hội VIII của Đảng đã chỉ rõ: “Giáo dục đào tạo cùng với khoa học và công nghệ phải thực sự trở thành quốc sách hàng đầu chuẩn bị tốt hành trang cho thế hệ trẻ đi vào thế kỷ 21 đồng thời đã khẳng định rõ sự cường tráng về thể chất là nhu cầu của bản thân con người, đồng thời là vốn quý để tạo

ra tài sản trí tuệ và vật chất cho xã hội, chăm lo cho con người về thể chất là trách nhiệm của toàn xã hội, của các cấp, các ngành, các đoàn thể” Cũng tại văn kiện này, của Đảng đã nêu rõ: “ Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nhằm mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh, vững bước đi lên XHCN Muốn tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá thắng lợi, phải phát triển mạnh giáo dục, đào tạo, phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững” Xuất phát từ quan điểm trên, Luật

Giáo dục đã được ban hành với mục tiêu giáo dục là: “ Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH ”

Thể dục Thể thao là một hoạt động không thể thiếu được trong nền văn hoá của mỗi dân tộc, cũng như nền văn minh của nhân loại Ngay từ khi mới ra đời TDTT là một bộ phận hữu cơ của nền văn hoá xã hội, là phương tiện giáo dục TDTT còn mang đầy đủ tính lịch sử, tính kế thừa, tính giai cấp, tính dân tộc Vì vậy mà thông qua TDTT ta có thể đánh giá được sự phát triển của quốc gia, dân tộc… Mặt khác TDTT còn tạo mối quan hệ giao lưu thắt chặt tinh thần đoàn kết hữu nghị giữa các quốc gia, dân tộc trên thế giới không phân biệt trình

độ phát triển cao hay thấp, chế độ chính trị xã hội

Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của TDTT đối với sức khoẻ nhân dân, đối với vận mệnh của đất nước chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói

“Mỗi người dân yếu ớt làm cho cả nước yếu ớt đi một phần, mỗi người dân khoẻ mạnh làm cho cả nước khoẻ mạnh” Vì vậy ngành TDTT cần quan tâm nhiều đến GDTC trong trường học, phong trào thể thao quần chúng và thể thao thành tích cao mới xứng đáng với tư tưởng Hồ Chí Minh “Hỡi đồng bào cả nước, giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần sức khoẻ mới thành công”

Để thực hiện tư tưởng của người, trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm tới việc chăm sóc

và bồi dưỡng sức khoẻ cho nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ những chủ nhân tương lai của đất nước

Từ ngày đất nước đổi mới và hội nhập đến nay, đã có nhiều môn thể thao phát triển sâu rộng, mạnh mẽ, trong đó có môn bóng đá

Bóng đá được coi là môn thể thao “Vua” bởi tính hấp dẫn, lôi cuốn và đầy bất ngờ của nó Nên nó đã thu hút đông đảo quần chúng tham gia tập luyện và thi đấu Ngoài việc nâng cao sức khoẻ cho con người, TDTT nói chung và bóng

đá nói riêng còn giáo dục con người những phẩm chất đạo đức như: Tính kiên trì, lòng dũng cảm góp phần phát triển con người một cách toàn diện Xây dựng

con người mới XHCN Bóng đá là môn thể thao hấp dẫn được phổ biến rộng khắp trên toàn Thế giới, đặc điểm nổi trội của bóng đá là môn thể thao đối kháng trực tiếp với hoạt động phối hợp tập thể phức tạp, đa dạng và phong phú

về kỹ chiến thuật, vì vậy bóng đá luôn được mọi người mến mộ ưa thích và tham gia tập luyện Tập luyện và thi đấu bóng đá ngoài việc có thể nâng cao sức khoẻ làm cho cơ thể cường tráng, phát triển cân đối toàn diện mà còn có thể giáo dục tính chịu đựng gian khổ, ý chí quật cường của cầu thủ Bóng đá là môn thể thao chứa đựng sự kết hợp độc đáo giữa tự do cá nhân với nhiệm vụ chung và đặc biệt là mang tính tập thể rất cao, do đó cần có sự kết hợp nhiều mặt mới có thể đạt được thành tích cao trong thi đấu

Trong quá trình hội nhập và phát triển với phong trào bóng đá trên thế giới, Việt Nam ta cũng đã đạt những thành tựu đáng khích lệ Điều đó được chứng minh bằng 04 tấm huy chương vàng liên tiếp của đội tuyển bóng đá nữ Quốc gia qua 4 kỳ Seagames: Seagames 21, Seagames 22, Seagames 23, Seagames 24 và 03 tấm huy chương bạc của đội tuyển bóng đá nam Seagames

22, Seagames 23, Seagames 24

Trong bóng đá các kỹ thuật đá bóng có vai trò hết sức quan trọng, khi thi đấu đội bóng nào có trình độ kỹ thuật tốt hơn thì sẽ chiếm ưu thế trên sân và có khả năng giành thắng lợi cao

Đá mu chính diện là phần bàn chân có diện rộng và rất cứng do đó đường bóng đi căng, mạnh Kỹ thuật đá bóng bằng mu chính diện là một trong những

kỹ thuật cơ bản nhất của cầu thủ bóng đá, kỹ thuật này được sử dụng rất nhiều trong thi đấu, có điểm rơi với mọi vị trí trên sân và đặc biệt có ý nghĩa trong sút vào cầu môn ghi bàn thắng Sử dụng tốt kỹ thuật này sẽ nâng cao hiệu quả trong tập luyện và thi đấu

Sơn La là một tỉnh miền núi có phong trào bóng đá phát triển tương đối mạnh mẽ Hàng năm tỉnh Sơn La thường tổ chức các giải bóng đá phong trào cho các đơn vị đóng trên địa bàn tỉnh như giải bóng đá thanh niên, giải bóng đá chân giầy toàn tỉnh, đây là một hoạt động hết sức bổ ích nhằm tạo ra một sân chơi lành mạnh và rèn luyện sức khoẻ cho thanh niên Tuy nhiên, về mặt chất

lượng chuyên môn của các cầu thủ chưa cao, đặc biệt là các kỹ thuật cơ bản trong bóng đá

Trường Đại học Tây Bắc được thành lập ngày 30 - 6 - 1960 Tiền thân là Trường Sư phạm cấp II Khu Tây Bắc, nâng cấp lên là Trường Cao đẳng Sư phạm Tây Bắc và đến nay là Trường Đại học Tây Bắc Trong hơn 55 năm qua, nhà trường đã đào tạo hàng vạn sinh viên sư phạm là con em các dân tộc, đáp ứng yêu cầu đào tạo đội ngũ giáo viên cho các tỉnh vùng Tây Bắc Đi đôi với việc nâng cao chất lượng đào tạo, nhà trường luôn quan tâm mở rộng các ngành nghề đào tạo và chú trọng xây dựng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu giáo dục - đào tạo trong thời

kỳ mới Hiện nay trường đang có 10 Khoa đào tạo và 1 bộ môn trực thuộc với số lượng khoảng 10.000 sinh viên, trong đó gồm 7.000 sinh viên hệ chính quy và 3.000 sinh viên hệ vừa học vừa làm

Nằm trong kế hoạch phát triển chung của nhà trường, Khoa TDTT được thành lập vào ngày 10 - 08 - 2010 Trong những năm qua Khoa TDTT luôn không ngừng mở rộng cả về quy mô đào tạo lẫn chất lượng đào tạo Khoa đã có tổng số 29 giảng viên chuyên ngành trong đó có 4 giảng viên chuyên ngành về bóng đá, ngoài nhiệm vụ giảng dạy các học phần GDTC cho sinh viên toàn trường giảng viên Khoa TDTT còn trực tiếp giảng dạy các môn thể thao chuyên ngành trong đó có môn bóng đá Được sự quan tâm của Đảng uỷ, Ban Giám hiệu nhà trường thường xuyên có đội bóng tham gia giải, tuy nhiên thành tích đạt được chưa cao Qua quan sát các nam sinh viên CLB bóng đá Khoa TDTT cũng như đội tuyển bóng đá nhà trường tập luyện và thi đấu, tôi nhận thấy khả năng sút bóng và dứt điểm bằng mu chính diện còn rất hạn chế Trong nhiều tình huống có tính chất quyết định của trận đấu thì sút bóng và dứt điểm bằng mu chính diện lại không chính xác Có thể khẳng định nguyên nhân chủ yếu là do thời gian tập luyện các kỹ thuật cơ bản còn ít và hệ thống các bài tập đưa vào tập luyện nhằm phát triển kỹ thuật này là chưa hợp lý

Xuất phát từ những lý do nêu trên, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài:

“ Nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc ”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, thực nghiệm: Tôi lựa chọn một số bài tập cơ bản phù hợp với đối tượng, thời gian học tập, tập luyện nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện, tạo điều kiện cho thi đấu, cho việc tiếp thu có hiệu quả cao hơn và đây cũng là tài liệu cho sinh viên chuyên ngành GDTC nói chung và sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc nói riêng trong quá trình học tập, nghiên cứu khoa học

và giảng dạy sau này

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để giải quyết nhiệm vụ đặt ra, đề tài tiến hành giải quyết các nhiệm vụ sau:

3.1 Nhiệm vụ 1

Cơ sở lý luận của việc lựa chọn đề tài:

- Cơ sở tâm, sinh lý HLKT động tác

- Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi 18 đến 25 trong hoạt động thể lực

- Nghiên cứu đặc điểm, lợi ích, tác dụng của môn bóng đá

- Những hoạt động với bóng

- Tác dụng và yếu lĩnh sút bóng bằng mu chính diện

- Các quy luật hình thành kỹ năng, kỹ xảo

- Căn cứ vào các nguyên tắc tập luyện bóng đá

- Căn cứ vào từng giai đoạn tập luyện

- Thực trạng về giảng viên hướng dẫn CLB bóng đá

- Thực trạng về tính tích cực trong tập luyện của sinh viên nam CLB bóng đá

- Nguyên nhân cơ bản ảnh hưởng đến khả năng sút bóng bằng mu chính diện của sinh viên nam CLB bóng đá Khoa TDTT, Trường Đại học Tây Bắc

3.3 Nhiệm vụ 3

Nghiên cứu lựa chọn và ứng dụng các bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa TDTT, Trường Đại học Tây Bắc:

- Những căn cứ để lựa chọn bài tập

- Phỏng vấn lựa chọn bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc

- Lựa chọn test kiểm tra đánh giá

- Tiến hành thực nghiệm

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hệ thống các bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại

học Tây Bắc

4.2 Khách thể nghiên cứu

20 sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc

5 Giả thuyết khoa học

Kết quả tập luyện, khả năng sút bóng bằng mu chính diện của sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao còn nhiều hạn chế, nguyên nhân

cơ bản của thực trạng trên là khả năng sút bóng bằng mu chính diện của sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá còn nhiều hạn chế, không đáp ứng được các bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện

Nếu có các biện pháp đảm bảo tính khoa học, tính khả thi, có tác dụng phát triển nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá thì thực trạng nêu trên sẽ được cải thiện đáng kể

6 Phạm vi nghiên cứu

Do kinh nghiệm nghiên cứu chưa có và điều kiện về thời gian nghiên cứu, nên tôi chỉ đi sâu nghiên cứu về thực trạng, việc sử dụng các bài tập phát triển khả năng sút bóng bằng mu chính diện đối với sinh viên nam và nghiên cứu, lựa chọn, thực nghiệm cũng như đánh giá hiệu quả các bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa Thể dục Thể thao

7 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ của đề tài tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

7.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu khoa học

Được sử dụng với mục đích tham khảo các tài liệu khoa học, các văn kiện nghị quyết của Đảng, Nhà nước, của ngành TDTT và của Bộ Giáo dục - Đào tạo

về định hướng phát triển công tác GDTC Từ phân tích tiếp thu và sử dụng các thông tin khoa học cần thiết liên quan, tổng hợp lại thành những vấn đề cơ bản

có tính định lượng Tìm hiểu các cơ sở lý luận về mục tiêu, nhiệm vụ, đường lối phát triển ngành TDTT nói chung và công tác GDTC trong các Trường Đại học, học viện và Cao đẳng nói riêng

Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu khoa học là một trong những phương pháp quan trọng được sử dụng trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học nói chung và khoa học về giảng dạy, huấn luyện thể thao nói riêng Qua quá trình đọc, phân tích, tổng hợp các sách báo, tài liệu có liên quan đến vấn đề nhằm hình thành trong quá trình nghiên cứu

Trong đề tài này tôi sử dụng phương pháp này để xác định hiện trạng vấn

đề nghiên cứu hình thành nên giả thuyết khoa học và lựa chọn phương pháp từ tài liệu giảng dạy thực tế giúp cho việc phân tích các cơ sở lý luận có tính văn học cao Tư liệu khoa học còn giúp tôi phân tích sâu sắc kết quả nghiên cứu để

từ đó rút ra kết luận có tính chặt chẽ hơn

Trong quá trình nghiên cứu tôi đã tham khảo nguồn thông tin ban đầu từ các văn kiện của Đảng và Nhà nước, từ các sách giáo khoa các môn học như: Lý

luận và phương pháp Giáo dục Thể chất, học thuyết huấn luyện, tính chu kỳ trong huấn luyện, tâm lý học trong thể thao, giáo trình bóng đá, giảng dạy và huấn luyện bóng đá…

7.2 Phương pháp phỏng vấn

Phương pháp phỏng vấn cũng là một phương pháp được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu các lĩnh vực về giảng dạy và huấn luyện thể thao Bằng phương pháp này ta có thể xác định hiện trạng vấn đề và hình thành giả thiết khoa học Mặc dù thông tin chi tiết từ những người được hỏi cần làm cũng mang tính chủ quan, tuy nhiên vẫn phản ánh được khía cạnh khách quan của sự vật, nếu như đối tượng được hỏi là những chuyên gia có kinh nghiệm và với số lượng đủ để đánh giá độ tin cậy

Để giải quyết vấn đề cơ sở lý luận của việc lựa chọn một số bài tập nhằm phát triển khả năng sút bóng bằng mu chính diện, tôi đã tiến hành phỏng vấn các nhà chuyên môn, các giảng viên bộ môn Giáo dục Thể chất Trường Đại học Tây Bắc trực tiếp giảng dạy môn bóng đá cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá và các sinh viên đã và đang được học kỹ thuật môn bóng đá

Trong đề tài này tôi sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp và gián tiếp:

 Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Nhằm tìm hiểu sâu sắc hơn những vấn

đề mà phiếu hỏi chưa đáp ứng được Đối tượng là các giảng viên, HLV đang tham gia giảng dạy GDTC tại Trường Đại học Tây Bắc, sinh viên nam CLB bóng đá và các sinh viên chuyên ngành GDTC

 Phương pháp phỏng vấn gián tiếp: Nhằm thu thập những ý kiến và số liệu cần thiết cho nghiên cứu Trên cơ sở nội dung phỏng vấn gồm các vấn đề cụ thể theo phiếu phỏng vấn để đi sâu vào việc lựa chọn chỉ tiêu đánh giá thực trạng khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam CLB bóng đá và lựa chọn ứng dụng các bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện tại Trường Đại học Tây Bắc

7.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Quan sát sư phạm là phương pháp nghiên cứu rất quan trọng và được sử

dụng rộng rãi trong nghiên cứu về huấn luyện và giảng dạy thể thao

Trong quá trình nghiên cứu, ở giai đoạn đầu tôi tiến hành quan sát các sinh viên thuộc đối tượng nghiên cứu, đồng thời tôi quan sát các buổi tập và thi đấu của sinh viên hai nhóm thực nghiệm và đối chứng Các kết quả quan sát được ghi chép đầy đủ về các bài tập được sử dụng Từ kết quả quan sát nhằm rút

ra những nhận xét về nội dung, hình thức và hệ thống các bài tập hiện đang sử dụng ở các buổi tập của CLB Ở giai đoạn sau, sử dụng phương pháp quan sát

sư phạm nhằm ghi chép, tổng hợp diễn biến của các quá trình thực nghiệm sư phạm, từ đó có cơ sở để đánh giá các kết quả thực nghiệm giúp cho kết luận của

đề tài có tính khoa học và sức thuyết phục cao

7.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Thực nghiệm luôn là phương pháp cốt lõi trong các đề tài nghiên cứu về phương pháp giảng dạy và huấn luyện thể thao Thực nghiệm sư phạm là một phương pháp mà trong đó hiện tượng và điều kiện quan tâm chịu sự tác động và kiểm tra trực tiếp của các nhà nghiên cứu

Để đánh giá một cách khách quan, toàn diện và hiệu quả của bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam CLB bóng đá Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc Tôi tiến hành thực nghiệm song song

2 nhóm sinh viên, được lựa chọn ngẫu nhiên làm nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng Số lượng sinh viên ở 2 nhóm đồng đều nhau về trình độ, nhóm thực nghiệm gồm 10 sinh viên, nhóm đối chứng gồm 10 sinh viên

- Nhóm thực nghiệm: Học, tập luyện theo bài tập mới đề xuất, được cải tiến về nội dung và phương pháp mà tôi đưa ra

- Nhóm đối chứng: Học, tập luyện theo bài tập trong chương trình hiện hành

Để đánh giá khách quan và toàn diện nội dung chương trình chọn đề xuất, theo tôi xác định cần phải có các điều kiện cơ bản sau:

- Thực nghiệm phải được tiến hành toàn diện trên tất cả các khâu như: Nội dung, quỹ thời gian phân chia và cấu trúc tập luyện

- Điều kiện thực nghiệm phải tương đối đồng nhất như: Giảng viên, sân bãi dụng cụ, phương pháp giảng dạy, quan sát, đánh giá

- Đối tượng thực nghiệm phải tương đối đồng đều về các mặt như: Độ tuổi, giới tính, đặc biệt là khả năng sút bóng bằng mu chính diện ban đầu

Quá trình thực nghiệm kéo 6 tuần và tôi sử dụng phương pháp thực nghiệm

sư phạm đối với nhóm thực nghiệm sau đó so sánh song song 2 nhóm thực nghiệm và đối chứng

7.5 Phương pháp toán học thống kê

Phương pháp này được sử dụng trong việc phân tích và xử lý các số liệu thu thập được trong quá trình nghiên cứu như: Xác định các giá trị trung bình và phương sai chung, so sánh 2 số trung bình quan sát về các chỉ tiêu kiểm tra của đối tượng nghiên cứu Từ đó xác định mức nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện của đối tượng nghiên cứu và là căn cứ để đánh giá chất lượng giảng dạy của Khoa Thể dục Thể thao, Trường Đại học Tây Bắc

Trong quá trình xử lý các số liệu, đề tài sử dụng các tham số và các công thức toán thống kê truyền thống được trình bày trong cuốn “Đo lường thể thao”,

“ Phương pháp thống kê trong TDTT” [ 11],[18]

Các công thức sử dụng trong tính toán:

- Công thức tính giá trị trung bình: xi

x n

n: Số lượng đối tượng

- Phương sai chung:

Trong đó: x i : Là giá trị quan sát của từng cá thể

 2 : Phương sai

A

n : Số lượng đối tượng quan sát nhóm A

B

n : Số lượng đối tượng quan sát nhóm B

8 Những đóng góp mới của đề tài

- Đánh giá thực trạng khả năng sút bóng bằng mu chính diện của sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa TDTT, Trường Đại học Tây Bắc

- Nghiên cứu lựa chọn và ứng dụng các bài tập nâng cao khả năng sút bóng bằng mu chính diện cho sinh viên nam câu lạc bộ bóng đá Khoa TDTT, Trường Đại học Tây Bắc

9 Thời gian, địa điểm nghiên cứu

9.1 Thời gian nghiên cứu

Toàn bộ đề tài được tiến hành từ tháng 10/2015 đến tháng 05/2016 Và được chia thành 4 giai đoạn:

9.1.1 Giai đoạn 1: Từ 01/10/2015 đến 02/11/2015

- Xác định vấn đề nghiên cứu

- Chọn tên và đề tài đăng kí

9.1.2 Giai đoạn 2: Từ 02/11/2015 đến 03/02/2016

- Lập kế hoạch nghiên cứu

- Hoàn thành đề cương nghiên cứu

- Tài liệu tham khảo, nghiên cứu tài liệu

- Xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

- Lựa chọn một số bài tập để phỏng vấn

- Phỏng vấn chuyên gia, lựa chọn các bài tập đưa vào thực nghiệm

9.1.3 Giai đoạn 3: Từ 03/02/2016 đến 04/04/2016

- Lựa chọn nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng, lấy số liệu ban đầu của

2 nhóm

- Đưa các bài tập đã lựa chọn vào thực nghiệm đối với nhóm thực nghiêm

- Thu thập số liệu nghiên cứu

9.1.4 Giai đoạn 4: Từ 04/04/2016 đến 10/05/2016

- Xử lý số liệu nghiên cứu

- Hoàn thành đề tài và rút ra kết luận

- Báo cáo kết quả nghiên cứu trước hội đồng nghiệm thu

9.2 Địa điểm nghiên cứu

- Trường Đại học Tây Bắc

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SÚT BÓNG BẰNG MU CHÍNH DIỆN

1.1 Cơ sở tâm, sinh lý huấn luyện kỹ thuật động tác

1.1.1 Cơ sở sinh lý huấn luyện kỹ thuật động tác

Khoa học đã chứng minh các kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong cuộc sống con người: Lao động, chạy nhảy, săn bắn,… Được hình thành do quá trình lặp đi lặp lại nhiều lần trong hoạt động đó Trong quá trình sống nhờ tập luyện, lao động khả năng vận động các kỹ năng, kỹ xảo chủ yếu của con người được hình thành Trong thể thao cũng vậy kỹ năng, kỹ xảo thực hiện động tác được hình thành do quá trình tích luỹ các phản xạ có điều kiện, nghĩa là các phản xạ có điều kiện được thiết lập lặp đi lặp lại nhiều lần động tác tạo thành định hình trên

vỏ não

Khi nghiên cứu về quá trình hình thành các phản xạ có điều kiện các nhà sinh học cho rằng việc hình thành các định hình hành động của hệ thống của hệ thần kinh trung ương đó là chuỗi phản xạ có điều kiện được lặp đi lặp lại nhiều lần Quá trình tiếp thu kỹ thuật những động tác mới có liên quan đến đặc điểm lứa tuổi, giới tính ở mỗi giai đoạn cần có sự thay đổi mới thích ứng Việc học kỹ thuật động tác chính là quá trình củng cố hệ thần kinh trung ương Bóng đá là một môn thể thao vì thế việc huấn luyện kỹ, chiến thuật động tác cần có sự lặp lại cho thuần thục Có khi nhanh có khi chậm tuỳ thuộc vào bản thân người tập, thành công của độ khó động tác đánh giá phương pháp tập luyện của người tập

có tốt hay không

1.1.2 Cơ sở tâm lý huấn luyện kỹ thuật động tác

Tâm lý con người rất phong phú, đa dạng và sự biểu hiện của nó cũng rất sinh động Trong thể thao cũng như vậy khi tham gia các hoạt động tập luyện và thi đấu tâm lý của mỗi người tập cũng có biểu hiện rất khác nhau: Có những người có trạng thái tâm lý tốt và có những người có trạng thái tâm lý không tốt,

có những người thời điểm này tốt nhưng thời điểm khác lại không tốt… Vì thế

trong quá trình giảng dạy và huấn luyện đòi hỏi người giảng viên, HLV phải nắm được các quy luật hoạt động tâm lý của sinh viên mà mình đang trực tiếp giảng dạy, huấn luyện để có biện pháp điều chỉnh quá trình huấn luyện cho phù hợp

Bóng đá là môn thể thao thi đấu đối kháng trực tiếp các VĐV cần phải được trang bị đầy đủ về kỹ, chiến thuật, thể lực và đặc biệt là huấn luyện chu đáo về mặt tâm lý Bởi vì dù VĐV hai đội bóng có trình độ kỹ, chiến thuật, thể lực tốt nhưng sự chuẩn bị tâm lý không tốt thì hiệu quả thi đấu cũng sẽ không cao, các miếng phối hợp đồng đội cũng như sử dụng các kỹ thuật cá nhân và dẫn tới hiệu quả thực hiện cũng không cao và đá bóng thiếu chính xác

1.2 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi 18 đến 25 trong hoạt động thể lực

Trong quá trình giảng dạy, huấn luyện, để đạt hiệu quả tốt thì người giảng viên, huấn luyện viên phải nắm chắc các đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi, từ đó áp dụng các phương pháp và phương tiện tập luyện sao cho phù hợp với trình độ, lứa tuổi, giới tính và tình hình sức khoẻ, đó cũng là một trong các yếu tố quan trọng để tác động bài tập thể chất lên cơ thể con người Vì nói đến bài tập thể chất là nói đến lượng vận động, mà lượng vận động thì bao gồm cường độ và khối lượng sẽ tác động trực tiếp lên cơ thể người tập, muốn có thành tích thì lượng vận động là mấu chốt của việc nâng cao thành tích, cho nên việc hiểu và nắm rõ đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi là điều không thể thiếu được Cơ thể con người là một khối thống nhất hoàn chỉnh, bất cứ một tác động nào cũng gây lên

sự biến đổi trong cơ thể cho nên việc nắm vững đặc điểm tâm sinh lý là để xác định mức độ vừa sức của người tập Lượng vận động vừa sức là lượng vận động không dễ quá mà cũng không khó quá nhưng người tập phải có sự khắc phục của ý chí và thể lực, để hoàn thành bài tập thì đó mới là lượng vận động vừa sức,

để biết được lượng vận động có phù hợp với các đặc điểm trên hay không thì cũng phải kết hợp với việc thường xuyên kiểm tra y học, kiểm tra sức khoẻ của các bác sĩ trên cơ sở đó mà điều chỉnh các phương pháp tập luyện sao cho phù hợp mà không ảnh hưởng tới sức khoẻ của người tập

1.2.1 Đặc điểm về tâm lý

Trong tâm lý học lứa tuổi, người ta định nghĩa tuổi thanh niên là giai đoạn phát triển bắt đầu từ lúc dậy thì và kết thúc khi bước vào tuổi người lớn

- Những đặc thù tâm lý của hoạt động thanh niên lứa tuổi 19-20

+ Từ 14, 15-18 tuổi là giai đoạn đầu của tuổi thanh niên (còn gọi là thanh niên mới lớn)

+ Tuổi 18-25 là giai đoạn 2 của tuổi thanh niên

Chúng ta hãy xem xét đặc điểm tâm lý của giai đoạn 2 (tuổi từ 18-25) Tâm lý học Mác xít cho rằng cần phải nghiên cứu tuổi thanh niên một cách tổng hợp, phải kết hợp quan điểm tâm lý học xã hội với việc tính đến những quy luật bên trong của sự phát triển đó, là vấn đề phức tạp và khó khăn Bởi vì không phải lúc nào nhịp độ các giai đoạn phát triển của sự phát triển tâm lý cũng trùng hợp với các giai đoạn trưởng thành về mặt xã hội B.D.Annahiev đã viết: “Sự bắt đầu trưởng thành của một con người như là một cá thể, một nhân cách, một chủ thể nhận thức và một chủ thể lao động là không trùng hợp nhau về thời gian”

Xét về nội dung và tình cảm của hoạt động lứa tuổi này phức hợp hơn nhiều so với lứa tuổi thanh niên của giai đoạn trước Ở lứa tuổi này không những đòi hỏi về mặt học tập mà còn đòi hỏi tính năng động, sáng tạo ở mức độ cao hơn nhiều Đồng thời cũng đòi hỏi, muốn nắm được chương trình học tập một cách sâu sắc thì cần phải phát triển tư duy về mặt lý luận, khi tuổi càng trưởng thành thì kinh nghiệm sống càng phong phú, họ sẽ ý thức được rằng mình đang đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời Do vậy thái độ, ý thức học tập của các em lứa tuổi này phát triển cao Các em đã có hứng thú học tập gắn với hứng thú nghề nghiệp Hứng thú này giúp cho các em định hướng tốt trong quá trình học tập của mình Các em được thúc đẩy bởi động cơ học tập và đã nhận thức được ý nghĩa xã hội của môn học, của nghề nghiệp mình lựa chọn, đó cũng là điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy và huấn luyện

Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ, tri giác có mục đích đã đạt được ở mức

độ cao, quan sát trở lên có mục đích, có hệ thống và trở lên hoàn thiện hơn Ở

lứa tuổi này ghi nhớ có chủ định giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động trí tuệ, đồng thời vai trò của ghi nhớ lôgic, trừu tượng ngày một tăng rõ rệt, đặc biệt các

em đã tâm thế được trong ghi nhớ

Cấu trúc của não phức tạp và chức năng não phát triển nên suy nghĩ của các em chặt chẽ hơn, có căn cứ hơn và nhất quán hơn Đây là cơ sở để hình thành thế giới quan

- Sự phát triển về ý thức:

Sự phát triển về tự ý thức là đặc điểm nổi bật trong sự phát triển nhân cách của thanh niên trong giai đoạn này Đặc điểm quan trọng là sự tự ý thức của lứa tuổi này nó xuất hiện yêu cầu của cuộc sống, hoạt động, địa vị trong xã hội, mối quan hệ với thế giới xung quanh buộc các em phải ý thức được nhân cách của mình Các em không chỉ nhận thức được cái tôi của mình trong hiện tại mà còn nhận thức được vị trí của mình trong xã hội và trong tương lai Các em có được phẩm chất nhân cách bộc lộ rõ trong lao động, biết yêu lao động, tính cần cù, dũng cảm, tinh thần trách nhiệm, lòng tự trọng và ý chí cao, biết khắc phục những khó khăn để đạt được mục đích mà mình đã định, đây chính là điều kiện thuận lợi cho

ta rèn luyện các tố chất thể lực Không những thế, họ còn biết đánh giá hành vi của mình và biết đánh giá những phẩm chất, tốt, xấu của người khác

- Sự hình thành thế giới quan:

Ở lứa tuổi này sự hình thành thế giới quan, hệ thống quan điểm về tự nhiên, xã hội và các nguyên tắc và quy tắc ứng xử… Những điều đó giúp ý thức vào các hình thức tiêu chuẩn, nguyên tắc hành vi xác định, vào một hệ thống hoàn chỉnh

1.2.2 Đặc điểm về sinh lý

- Hệ xương: Vẫn tiếp tục được cốt hoá tới năm 24-25 tuổi mới hoàn thiện

Các cơ tăng khối lượng và đạt 43-44% trọng lượng toàn thân Sự cốt hoá bộ xương, điều đó có ý nghĩa đã gần như chấm dứt sự phát triển về chiều dài Quá trình đó xảy ra do các màng xương được phát triển dày lên theo bao bọc quanh sụn

- Hệ thần kinh: Được phát triển một cách hoàn thiện khả năng tư duy,

phân tích tổng hợp và trừu tượng hoá tạo điều kiện tốt cho việc hình thành phản

xạ có điều kiện Ngoài ra, do hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên, làm cho quá trình hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế Giữa hưng phấn và ức chế không cân bằng đã ảnh hưởng đến hoạt động thể lực cho nên phải sử dụng các bài tập sao cho phù hợp

- Hệ cơ: Riêng cơ bắp lớn hơn phát triển nhanh (cơ đùi, cơ cánh tay) các

cơ co phát triển sớm hơn cơ duỗi vì vậy sử dụng các bài tập phát triển sức nhanh, mạnh là hợp lý, nhưng các bài tập phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức và đảm bảo cho tất cả các loại cơ

- Hệ tuần hoàn: Đã phát triển hoàn thiện, mạch đập của nam vào khoảng

70-75 lần/phút, nữ 75-80 lần/phút Sau vận động mạch và huyết áp hồi phục tương đối nhanh, cho nên phù hợp với các bài tập chạy sức bền và những bài tập

có khối lượng và cường độ tương đối lớn

- Hệ hô hấp: Đã hoàn thiện vòng ngực trung bình của nam 75-80cm, nữ

80-85cm, diện tích tiếp xúc của phổi khoảng 120-150cm2 Dung lượng phổi khoảng 4-5 lít, tần số hô hấp 10-20 lần/phút, vì vậy các bài tập phát triển sức bền rất phù hợp với lứa tuổi này

* Tóm lại: Đây là giai đoạn thuận lợi nhất cho việc hoàn thiện các tố chất thể

lực và kỹ thuật thể thao Do sức mạnh cơ bắp và sức bền đã được phát triển rất lớn, khả năng phối hợp vận động tốt lên rõ rệt Vì vậy ở lứa tuổi này có thể áp dụng tất cả các bài tập phát triển sức mạnh và sức bền, cũng như tham gia tập luyện các kỹ thuật và thi đấu tất cả các môn thể thao rất tốt

Vấn đề giáo dục phát triển các kỹ thuật thể thao và các tố chất thể lực khác ở lứa tuổi này đặc biệt thuận lợi, vì khối lượng tim và mạch máu đều đã đạt đến mức tiêu chuẩn, hoạt động của tim ổn định Hệ thần kinh phát triển đầy đủ

Hệ thống tín hiệu thứ hai đã đạt đến mức hoàn chỉnh, ngôn ngữ bên trong và bên ngoài rất phong phú Trong khi hệ thần kinh phát triển đầy đủ thì cấu trúc nội tế bào của não lại trở lên phức tạp nhiều so với thời kỳ trước, số các sợi thớ liên

hiệp tăng lên, các quá trình hưng phấn và ức chế cũng như mối liên hệ giữa chúng được hoàn thiện

Tất cả những điều đó tạo điều kiện thuận lợi cho chúng ta áp dụng các phương tiện và phương pháp tập luyện để phát triển các kỹ thuật thể thao và các

tố chất thể lực Sự phát triển các kỹ thuật thể thao và các tố chất thể lực theo lứa tuổi luôn có quan hệ chặt chẽ với sự hình thành các kỹ năng vận động và mức độ phát triển các cơ quan và hệ cơ của cơ thể

Sự phát triển các tố chất thể lực trong quá trình trưởng thành xảy ra không đều, có những giai đoạn phát triển diễn ra với nhịp điệu nhanh và cũng có những giai đoạn phát triển tương đối chậm, ngoài sự phát triển các tố chất xảy ra không đồng bộ, mỗi tố chất còn phát triển theo một nhịp độ riêng, vào những thời kỳ khác nhau và đạt đến mức phát triển cao ở những thời kỳ khác nhau Ví dụ như

tố chất tốc độ là một tố chất vận động được đặc trưng bởi thời gian tiềm tàng của phản ứng, tần số động tác và tốc độ của mỗi động tác riêng lẻ Trong hoạt động thể lực tốc độ thường biểu hiện một cách tổng hợp, thời gian phản ứng có thể đo được ở lứa tuổi 5-7 tuổi là 0.33”- 0.40” và đến 13-14 tuổi đã đạt mức của người lớn 0.11”- 0.25” Tốc độ của một động tác đơn lẻ cũng biến đổi rõ rệt ở lứa tuổi

từ 16-17 tuổi lại hơi giảm xuống và 20-30 tuổi lại tăng lên Nếu tập luyện thường xuyên và có hệ thống thì tố chất tốc độ sẽ phát triển tốt

Sức bền trong quá trình trưởng thành của cơ thể cũng biến đổi đáng kể trong các hoạt động tĩnh lực cũng như các hoạt động động lực Sức bền tĩnh lực được đánh giá bằng thời gian duy trì một gắng sức tĩnh nào đó Chỉ số này tăng dần theo lứa tuổi Mặc dù khác nhau giữa các nhóm cơ

Sức bền động lực được đánh giá cao bằng khả năng hoạt động thể lực cụ thể qua các chỉ số hoạt động trên xe đạp lực kế 2.700km/phút ở lứa tuổi trưởng thành Sức bền động lực phát triển với nhịp điệu không đều, sức bền ưa khí phát triển mạnh từ 15-18 tuổi, trong khi đó sức bền yếm khí lại phát triển ngay khi ở lứa tuổi 10-14, sự phát triển sức bền được đánh giá thông qua chỉ số hấp thụ ôxi tối đa của cơ thể (VO2max) chỉ số này 7 tuổi vào khoảng 1,30 lít/phút tăng lên 3,50 lít/phút ở lứa tuổi 19-20

* Tóm lại: Từ những đặc điểm về tâm sinh lý nói trên đây là thời kỳ phát triển

mạnh mẽ nhất về thể chất và tinh thần Là giai đoạn thuận lợi cho việc hình thành các kỹ xảo và việc phát triển các tố chất thể lực cho lứa tuổi này Các điều kiện thuận lợi về mặt sinh lý đó là sự phát triển hoàn thiện toàn bộ các hệ thống chức năng của cơ thể, về mặt tâm lý đặc điểm nổi bật là sự nhận thức được vai trò, địa vị của mình trong xã hội, nhận thức được nghề nghiệp mình đã chọn, từ

đó các em có mục đích nỗ lực rèn luyện ý chí khắc phục khó khăn để đạt được mục đích của mình đã định, đây cũng là phẩm chất tâm lý quan trọng nhất để các em tập luyện

1.3 Đặc điểm, lợi ích, tác dụng của môn bóng đá

Từ thời cổ xưa các trò chơi tương tự bóng đá, với các tên gọi khác nhau

đã xuất hiện ở nhiều dân tộc trên các châu lục Năm 1862 G.S Tring (Anh) lần đầu tiên công bố luật chơi và bóng đá hiện đại ra đời Sau hơn một thế kỷ bóng

đá ngày càng phát triển mạnh mẽ, trở thành một trong những môn thể thao mang tính nghệ thuật cao, hấp dẫn quần chúng nhất

Bóng đá là một trò chơi đối kháng giữa hai đội trên sân hình chữ nhật, mỗi đội có 11 cầu thủ (ngày nay có nhiều loại như bóng đá Futsan “5 người”, 7 người, bóng đá bãi biển…) Các cầu thủ dùng các bộ phận của cơ thể (trừ tay) một cách hợp lệ để điều khiển bóng và phối hợp cùng đồng đội đưa bóng vào cầu môn đối phương, đồng thời ngăn cản các cầu thủ đối phương đưa bóng vào cầu môn của đội mình Trong 11 cầu thủ chỉ có thủ môn là người được dùng tay chơi bóng trong khu vực của mình Sau thời gian quy định cho một trận đấu, đội nào đưa bóng vào cầu môn đối phương được nhiều hơn thì đội đó thắng cuộc

Cho đến nay đã có 204 nước gia nhập Liên đoàn Bóng đá Quốc tế (Federation Internationale De Football Association - FIFA) Đây là tổ chức quản

lý và điều hành bóng đá trên Thế giới Trên Thế giới hiện có hơn 200 triệu cầu

thủ tham gia thi đấu cho hơn 3000 câu lạc bộ và các đội bóng

1.3.1 Đặc điểm của môn bóng đá

Bóng đá là môn thể thao đối kháng trực tiếp, các tình huống trên sân rất

đa dạng và phức tạp đòi hỏi phải có ý chí chiến đấu cao, sự phối hợp thông minh

của cả một tập thể Sự phong phú, đa dạng và hấp dẫn của bóng đá được thể hiện

ở 3 đặc điểm lớn sau: Tính tập thể, tính chiến đấu, tính phức tạp

 Bóng đá là môn thể thao có tính tập thể

Trận đấu bóng đá được tiến hành trên một sân rộng với 2 đội, mỗi đội có

11 cầu thủ Trong một đội bóng các cá nhân cầu thủ rất quan trọng, một đội bóng hay không thể thiếu các cầu thủ xuất sắc Tuy nhiên không có bất cứ một cầu thủ nào đủ sức vượt qua một không gian rộng lớn và sự cản phá quyết liệt của đối phương để ghi bàn thắng Điều đó có nghĩa là sức mạnh của đội bóng được thể hiện trước hết ở tính tập thể Điều này đòi hỏi các cầu thủ phải biết chơi có tổ chức, biết phối hợp chặt chẽ với nhau, hỗ trợ cho nhau trong tấn công cũng như trong phòng thủ vì mục đích chung của toàn đội là giành chiến thắng Với trình độ kỹ thuật, chiến thuật cao như ngày nay do vậy tính tập thể trong thi đấu cũng đòi hỏi ngày càng cao, trong tấn công cũng như trong phòng thủ đòi hỏi toàn đội phải tham gia

Thực chất của việc nâng cao trình độ chiến thuật là nâng cao trình độ hiệp đồng tổ chức tấn công và phòng thủ, nâng cao tính tập thể của đội bóng

 Bóng đá là môn thể thao có tính chiến đấu cao

Trong thi đấu đội nào cũng muốn giành chiến thắng, vì vậy các đội thường

sử dụng mọi biện pháp trong khuôn khổ luật cho phép để tiến hành tấn công cũng như phòng thủ Có thể nói trận đấu bóng đá là cuộc đấu ý chí, đấu trí, đấu lực, đấu về trình độ kỹ chiến thuật giữa hai đội Cuộc đấu này lại được tiến hành trong thời gian dài với sự đối kháng trực tiếp của các cầu thủ Do đó có thể nói tính chiến đấu thể hiện trong trận đấu rất cao, đội nào thể hiện được sự vượt trội

về mọi mặt mới có thể làm chủ trận đấu và giành chiến thắng

Chính tính chiến đấu cao của bóng đá là một trong những yếu tố quan trọng hấp dẫn khán giả ở mọi lứa tuổi

 Bóng đá là môn thể thao phức tạp

Một đặc điểm rất đặc biệt của bóng đá là các cầu thủ không được dùng tay chơi bóng (trừ thủ môn trong khu vực được phép) mà chủ yếu là dùng chân và các bộ phận cơ thể khác để điều khiển trái bóng tròn Hai yếu tố này đã nói lên

phần nào đặc tính phức tạp của bóng đá Chân và các bộ phận khác của cơ thể (đầu, ngực, vai) là các bộ phận ít linh hoạt, nhưng trong bóng đá không chỉ thực hiện các chức năng vốn có của nó mà còn được dùng để thực hiện nhiệm vụ vô cùng quan trọng là điều khiển trái bóng tròn, một vật thể rất linh hoạt, với các yêu cầu rất khác nhau đây là điều vô cùng phức tạp

Sự đối kháng cao trong thi đấu cũng là một yếu tố tạo nên tính phức tạp Trong quá trình thực hiện các hoạt động luôn bị đối phương cản trở, tấn công Bóng đá là môn thể thao tình huống Trong thi đấu vô vàn tình huống xảy

ra mà cầu thủ phải giải quyết tức thời, mà trong thực tế các tình huống đó thường diễn ra rất đa dạng và không hề lặp lại Đây là điều vô cùng khó khăn nhưng đồng thời lại cũng vô cùng hấp dẫn của bóng đá

Bóng đá ngày càng phát triển yêu cầu đối với cầu thủ ngày càng cao Để đáp ứng tốt được những yêu cầu đó thì trong mỗi cầu thủ phải biết vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo và hợp lý các kỹ, chiến thuật cả trong tấn công lẫn phòng thủ ở trình độ cao, trong nhịp độ cao của trận đấu

1.3.2 Lợi ích, tác dụng của môn bóng đá

Bóng đá là môn thể thao đặc biệt Với sự hoạt động đa dạng, phức tạp, đòi hỏi cao về ý chí, bóng đá đã đem lại cho người tham gia nhiều lợi ích thiết thực

cả về thể chất lẫn tinh thần

Bóng đá là môn thể thao giàu tính nghệ thuật, cho nên việc phát triển phong trào vừa phải tăng cường về thể chất lại vừa phải rèn luyện, bồi dưỡng về tinh thần Các cầu thủ phải dũng cảm trong tiến công, ngoan cường trong phòng thủ và phải có tác phong tư tưởng vững vàng Phát triển môn bóng đá có tác dụng hỗ trợ tích cực tới việc xây dựng tinh thần văn minh nhân loại, đồng thời

nó cũng là một phương pháp hữu hiệu nhất để tăng cường tinh thần dân tộc và

mở rộng giao lưu Quốc tế

 Bóng đá là môn thể thao giảm sự căng thẳng

Đến với bóng đá dù với hình thức nào những người tham gia đều có những giây phút thư giãn sảng khoái, giúp làm giảm sự mệt mỏi về tinh thần tạo điều kiện tốt cho công việc hàng ngày

Bóng đá thông qua các cầu thủ, đặc biệt là các cầu thủ xuất sắc, cho mọi người được thưởng thức những kỹ thuật điêu luyện, những pha phối hợp ăn ý là món ăn tinh thần rất bổ ích

 Bóng đá bồi dưỡng cho con người về mặt ý chí, phẩm chất

Trong quá trình tập luyện và thi đấu con người thường bộc lộ những tình cảm và cá tính một cách xác thực nhất Những tình huống gay go, những giây phút căng thẳng mệt mỏi, những thời điểm nghiêm trọng làm các cầu thủ thể hiện rõ bản chất của mình, đồng thời đây cũng là cơ hội để họ trở lên bản lĩnh hơn, kinh nghiệm hơn trong giải quyết các tình huống một cách đúng đắn

Trong quá trình tập luyện và thi đấu bóng đá con người được bồi dưỡng rất nhiều về các mặt phẩm chất, ý chí Sự tập luyện thường xuyên cùng đồng đội, lối chơi đồng đội đã giáo dục cho cầu thủ có được ý thức tập thể cao Tình đồng đội đã giúp cho cầu thủ biết tương trợ nhau, biết hỗ trợ động viên nhau trong thi đấu, từ đó tính tổ chức được đề cao Trong trận đấu mỗi cầu thủ được phân công nhiệm vụ ở một vị trí nhất định đã giúp cầu thủ luôn có tinh thần trách nhiệm trước tập thể

Mặt khác để giành được thắng lợi các cầu thủ phải có tinh thần khắc phục khó khăn, ý chí chiến đấu ngoan cường, dũng cảm Tính chất đối kháng mãnh liệt của môn bóng đá, sự yêu cầu rất cao về thể lực trong thi đấu cũng như trong tập luyện đòi hỏi các cầu thủ phải nỗ lực ý chí cao, hơn nữa trong những trường hợp khó khăn cầu thủ không được nóng vội mà phải bình tĩnh, kiên trì và sáng suốt đưa ra những lựa chọn ưu việt để giành lại chiến thắng

 Tập luyện bóng đá nâng cao được sức khoẻ và phát triển các tố chất thể lực

Nét đặc trưng của hoạt động trong bóng đá là tính đối kháng không có chu

kỳ, cường độ vận động luôn biến đổi (từ nhỏ đến cực đại) trong một thời gian dài, trên một không gian rộng và điều kiện môi trường khác nhau Do đó thường xuyên tập luyện bóng đá có thể nâng cao sức khoẻ, phát triển các tố chất thể lực, nâng cao khả năng vận động của cơ quan vận động cũng như khả năng chức phận của các cơ quan trong cơ thể của người tập

Các tố chất thể lực của con người gồm: Sức mạnh, sức nhanh, sức bền, mềm dẻo và khéo léo

Bóng đá là môn thể thao phức tạp, các tình huống trên sân luôn đa dạng nên để đáp ứng được những điều đó thì đòi hỏi có sự trang bị đầy đủ các tố chất thể lực như: Sức nhanh sử dụng trong những động tác di chuyển với tốc độ cao không bóng và có bóng; sức mạnh trong các động tác tranh cướp bóng, sút cầu môn…, sức bền để đảm bảo thể lực trong suốt trận đấu; mềm dẻo và khéo léo để xoay trở trong phạm vi hẹp thoát ra khỏi sự đeo bám của đối phương

 Tập luyện và thi đấu bóng đá giúp tăng cường tình hữu nghị và sự hiểu biết giữa các tập thể, các quốc gia

Thi đấu bóng đá cũng là một bộ phận của công tác tuyên truyền văn hoá, nghệ thuật Sức hấp dẫn của bóng đá ngày càng lớn, quần chúng hâm mộ bóng

đá ngày càng đông đảo thì ảnh hưởng của nó càng sâu rộng

Thi đấu bóng đá trong nước giữa các đơn vị, trường học, xí nghiệp, hợp tác

xã, nông trường, các tỉnh, thành… có tác dụng rất tốt để trao đổi, học tập lẫn nhau

Thi đấu bóng đá Quốc tế giúp tăng cường tình đoàn kết, hiểu biết lẫn nhau giữa các Quốc gia

1.4 Những hoạt động với bóng

Trong thi đấu bóng đá, trung bình một cầu thủ trong một trận thi đấu chỉ có khoảng 3-4 phút hoạt động với bóng Tuy vậy, nói tới bóng đá là nói tới các hoạt động diễn ra với trái bóng trên sân, là đội nào làm chủ được trái bóng tốt hơn

Đá bóng:

* Vị trí và tầm quan trọng của kỹ thuật đá bóng trong bóng đá:

- Đá bóng là hành động dùng chân đưa bóng tới một mục đích lựa chọn Đá bóng là một hoạt động ít mang tính tự nhiên hơn so với các môn dùng tay điều khiển bóng Do vậy việc thực hiện kỹ thuật đá bóng là khó khăn, phức tạp, cần phải tập luyện nhiều và thường xuyên

- Trong các hoạt động sử dụng bóng, kỹ thuật đá bóng có tầm quan trọng đặc biệt Trước hết nó là thành phần được sử dụng nhiều nhất, rộng rãi nhất

trong thi đấu (chuyền, sút cầu môn, phá bóng…) Thứ hai, nó là cơ sở của các kỹ

thuật khác (dẫn, dừng)

* Các yêu cầu đối với kỹ thuật đá bóng:

- Đá bóng phải chính xác: Để đá bóng chính xác theo ý định thì có hai yếu

tố phải chú ý là: Hướng dùng lực tác động và vị trí tiếp xúc bóng

- Để bóng đi thẳng: Lực phải tác động vào tâm sau của bóng và hướng

dùng lực phải trùng với hướng định đưa bóng đi Khi lực tác động lệch tâm và

lệch hướng, bóng sẽ đi xoáy, lệch hướng và sức mạnh đường bóng sẽ giảm

+ Khi lực tác động lệch tâm về phía dưới tâm bóng cũng xảy ra hiện

tượng bóng sẽ tự xoay tròn từ dưới lên làm cho đường bóng đi xoáy lên và cự

ly ngắn lại

Hình 1: Các hướng dùng lực Công thức tính:  V1 V2  V F ; 1  F2  F 

+ Trong hoạt động thi đấu, không phải khi nào cũng cần đường bóng

mạnh, thẳng hướng, tuỳ theo tính chất chiến thuật, cầu thủ còn sử dụng các

đường bóng đi vòng cung, đi xoáy nhằm nâng cao hiệu suất thi đấu

- Sức mạnh đường bóng:

Sức mạnh đường bóng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố mang tính chất chủ quan và khách quan Yếu tố chủ quan là kỹ thuật đá bóng và sức mạnh của VĐV, và khách quan là chất lượng của quả bóng và điều kiện môi trường Cầu thủ thực hiện kỹ thuật chuẩn xác là yếu tố rất quan trọng để tạo nên sức mạnh của đường bóng, trong đó tốc độ vung chân lăng là yếu tố rất quan trọng ảnh hưởng đến sức mạnh của đường bóng

* Phân loại các kỹ thuật đá bóng:

Có nhiều cách phân loại kỹ thuật đá bóng: Dựa vào tính chất của động tác trong sử dụng mà phân chia (ví dụ: loại kỹ thuật chuyền bóng, kỹ thuật sút cầu môn, kỹ thuật đá phá bóng…), hoặc phân loại theo độ cao thấp của đường bóng (ví dụ: kỹ thuật đá bóng sệt, kỹ thuật đá bóng cao, kỹ thuật đá bóng bay…) Cách phân loại kỹ thuật đá bóng dựa theo bộ phận của chân khi tiếp xúc với bóng được coi là hợp lý hơn cả, bởi vì nó đáp ứng được yêu cầu chặt chẽ trong phân tích cấu trúc động tác, cũng như thích hợp với khả năng tổ chức tập luyện

cơ bản ban đầu và huấn luyện nâng cao Theo quan điểm phân loại này sẽ có các

kỹ thuật đá bóng sau: Kỹ thuật đá bóng bằng lòng bàn chân, má trong bàn chân,

mu giữa bàn chân (mu chính diện), má ngoài bàn chân, mũi chân và gót chân

* Phân tích các kỹ thuật đá bóng cơ bản:

Trong thực tiễn thi đấu cầu thủ sử dụng rất nhiều kỹ thuật, có kỹ thuật thường xuyên được sử dụng, có kỹ thuật ít được sử dụng, hoặc chỉ có ít người sử dụng Những kỹ thuật là cơ sở cho các kỹ thuật khác và thông dụng nhất được gọi là kỹ thuật cơ bản

Phân tích các kỹ thuật đá bóng cơ bản được dựa trên cấu trúc động tác, bao gồm các giai đoạn: Chạy đà - đặt chân trụ - vung chân lăng - tiếp xúc bóng và kết thúc

- Giai đoạn chạy đà nhằm tạo động năng ban đầu để đưa bóng đi

- Giai đoạn đặt chân trụ tạo điểm tựa vững chắc để thực hiện động tác Đặt chân trụ đúng kỹ thuật thì việc thực hiện động tác chuẩn xác, bóng đi đúng theo

ý định

- Giai đoạn vung chân lăng là giai đoạn phát lực chủ yếu Biên độ, tốc độ vung chân lăng và hướng vung chân lăng sẽ quyết định sức mạnh của động tác

đá, đồng thời tạo điều kiện để bóng đi đúng hướng

- Giai đoạn tiếp xúc bóng là giai đoạn quyết định toàn bộ kỹ thuật đá Đây

là thời điểm chủ yếu truyền lực và hướng cho bóng

- Giai đoạn kết thúc tạo điều kiện truyền hết lực cho bóng và kết thúc động tác nhịp nhàng thoải mái

Các giai đoạn này được tiến hành liên tục hài hoà để có thể đưa bóng đi theo ý muốn người thực hiện Việc phân tích “ngắt quãng” chỉ nhằm truyền thụ cho người tập hiểu biết đầy đủ mà thôi (hiểu để thực hiện, và biết để sửa chữa sai sót nếu mắc phải)

1.5 Tác dụng và yếu lĩnh sút bóng bằng mu chính diện

1.5.1 Tác dụng sút bóng bằng mu chính diện

Sút mu chính diện bàn chân là phần bàn chân có diện rộng và rất cứng do

đó đường bóng đi căng, mạnh Kỹ thuật đá mu chính diện vì vậy đặc biệt có ý nghĩa trong sút cầu môn và dứt điểm bóng Về mặt giải phẫu, kỹ thuật này khi thực hiện khá thuận lợi Tuy nhiên trong thực tế đây là kỹ thuật khó vì khi tiếp xúc bóng mũi bàn chân chúc xuống đất tạo cảm giác không an toàn cho người thực hiện Cũng như các kỹ thuật đá bóng khác, kỹ thuật đá bóng (sút bóng) bằng mu chính diện đều có chung yếu lĩnh kỹ thuật gồm 5 giai đoạn: Chạy đà, đặt chân trụ, vung chân lăng, tiếp xúc bóng và kết thúc

1.5.2 Yếu lĩnh sút bóng bằng mu chính diện

Các giai đoạn của kỹ thuật động tác:

* Giai đoạn chạy đà:

Hướng chạy đà thẳng với hướng đá Cự ly chạy đà khoảng 3- 4m Chạy đà nhịp nhàng, bước chạy không dài, tốc độ tăng dần, bước cuối cùng dài (độ dài tuỳ theo tốc độ chạy) nhằm tạo điều kiện để đặt chân trụ Thân người hơi ngả về trước, tay đánh lăng rộng để giữ thăng bằng

* Giai đoạn đặt chân trụ:

Dùng chân không thuận làm chân trụ Chân trụ đặt ngang và cách bóng

khoảng 10-15cm trong phạm vi từ mép trước đến mép sau của bóng tuỳ theo tầm vóc và ý đồ thực hiện Bước cuối cùng khi tiếp đất gót chân được đặt trước rồi đến cả bàn chân Bàn chân trụ đặt song song với hướng đá Đầu gối chân trụ hơi khuỵu, trọng tâm dồn vào chân trụ, thân người hơi ngả về trước và không căng cứng Hai tay dang ngang tự nhiên để giữ thăng bằng

* Giai đoạn vung chân lăng:

Trong khi đặt chân trụ thì chân lăng được đưa ra sau Chân lăng cố gắng đưa hết về sau để tạo điều kiện tăng sức mạnh cho động tác Khi đưa chân về trước lúc đầu chủ yếu là sự chuyển động của khớp hông, tức là đùi đi trước, khớp khối co để giữ cẳng chân Khi đùi gần đến phương thẳng đứng thì lúc này khớp gối chuyển động là chủ yếu để đưa cẳng chân về phía trước, lúc này cổ chân duỗi mũi chân chúc xuống đất Trong giai đoạn vung chân này đùi, cẳng chân và mũi chân cùng trong một mặt phẳng, hướng vung chân chùng với hướng đá

* Giai đoạn tiếp xúc bóng:

Diện tiếp xúc của chân vào bóng là phần mu bàn chân từ cổ chân tới đầu bàn chân (phần buộc dây giầy) Điểm tiếp xúc vào bóng là tâm sau của bóng, nếu tiếp xúc vào phía trên hoặc phía dưới tâm sau của bóng thì bóng sẽ đi lập bập hoặc đi bổng Khi tiếp xúc bàn chân duỗi căng, cả chân lăng tạo thành một khối chắc chắn, hông hơi đưa về trước

* Giai đoạn kết thúc:

Theo quán tính chân lăng tiếp tục đưa về trước và cơ thể di chuyển nhẹ nhàng lên trên, như vậy động tác không bị giật cục và tạo điều kiện để thực hiện các động tác tiếp theo

1.6 Các quy luật hình thành kỹ năng, kỹ xảo

Giáo dục Thể chất là một bộ phận của văn hoá thể chất, một bộ phận hữu

cơ của giáo dục toàn diện nhằm tác động sư phạm có hệ thống phát triển những năng lực thể chất toàn diện của con người Dạy học động tác và những hiểu biết

có liên quan là nội dung cơ bản của GDTC Thực chất đó là dạy cho con người biết cách điều khiển vận động hợp lí hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động Mặt khác, trực tiếp phát triển thể lực chung (nhanh, mạnh, bền, khéo léo)

- Kỹ năng vận động trong TDTT thể hiện ở mức độ thành thục, thành thạo trong thao tác kỹ thuật và động tác chiến thuật Có kỹ năng tức là có phương pháp giải quyết các nhiệm vụ kỹ thuật, chiến thuật một cách hoàn thiện

- Kỹ xảo vận động là kỹ năng thao tác hoạt động đến mức độ tự động hoá cao nhờ quá trình tập luyện Động tác kỹ thuật được thực hiện nhanh chóng, chính xác, tiết kiệm sức và hiệu quả cao về cả lượng và chất

Chúng ta đều biết là các mức độ thực hiện động tác là kết quả của một quá trình dạy học và rèn luyện cần thiết Sự hoàn thiện kỹ thuật động tác còn phụ thuộc vào yêu cầu dạy học

Kỹ năng vận động thể hiện ở mức độ thực hiện động tác nhưng khi thực hiện động tác còn phải tập trung chú ý vào từng phần của động tác, thực hiện động tác còn chưa ổn định, kỹ năng vận động có vai trò khác nhau trong quá trình GDTC Cần phải nắm chắc và hoàn thiện kỹ thuật động tác, từng bước hoàn thiện kỹ năng để làm bậc thang vận động cao hơn Song cũng nhiều trường hợp phải học động tác riêng lẻ có ý nghĩa bổ trợ cho những động tác không cần hình thành kỹ xảo Các động tác loại này thường là các bài tập phải chia thành các phần nhỏ

Kỹ năng vận động hình thành theo những quy luật tự nhiên nhất định, khi nhận biết được những quy luật ấy sẽ tạo khả năng xây dựng có ý thức và có hiệu quả quá trình dạy học (giả sử quy tắc từ đơn giản đến phức tạp, từ biết ít đến biết nhiều,…) Quy luật ấy là cơ sở cấu tạo nên các hành vi có ý thức của con người

là các cơ chế hoạt động phản xạ hệ thần kinh Các công trình nghiên cứu trong lĩnh vực sinh vật học và sinh lý thần kinh về phản xạ có điều kiện theo quan điểm điều khiển học hiện đại đã cho phép PK Arokhin đề ra học thuyết về “hệ thống chức năng” của hành động có ý thức Từ đó đã soi sáng theo kiểu mới các

cơ chế chức năng vận động

Hệ thống chức năng là một cơ cấu chức năng được hình thành nhanh chóng

để thống nhất hoạt động của hệ thống trong cơ thể theo một ý thức nhất định Điểm quan trọng trong hoạt động chức năng của hệ thống là sự truyền ngược lại,

liên tục (mối liên hệ ngược lại từ các cơ quan cảm giác) những thông tin về diễn biến và kết quả hoạt động

Như vậy, mỗi động tác bắt đầu sự phân tích kích thích cảm giác trong vỏ não Sự phân tích ngược xảy ra trên cơ sở gây hứng thú ưu thế được tạo nên bởi các động tác kích thích khác nhau từ bên ngoài (tình huống mới xảy ra) Sự kích thích gây hứng thú tạo nên sự phân tích tích cực và đánh giá tình huống hoạt động sắp tới (thông tin ngược về tình huống và phản xạ định hướng)

1.7 Căn cứ vào các nguyên tắc tập luyện bóng đá

Giảng dạy TDTT vừa chịu sự chi phối của các quy luật giáo dục chung vừa chịu sự chi phối của các quy luật hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong thể thao Các quy luật này được thể hiện trong các nguyên tắc giảng dạy, bởi vậy để đạt hiệu quả cao trong giảng dạy phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

1.7.1 Nguyên tắc tự giác và tích cực

Tính tích cực của người tập TDTT thường thể hiện qua hoạt động tự giác, gắng sức nhằm hoàn thành những nhiệm vụ học tập - rèn luyện Nó bắt nguồn từ một thái độ học tập tốt, sự cố gắng nắm được những kỹ năng, kỹ xảo vận động cùng hiểu biết có liên quan, phát triển các phẩm chất về thể lực và tinh thần… Nhất định cùng khắc phục những khó khăn trên con đường đó Tính tự lập là một trong những hình thức cao nhất của tính tích cực, biểu hiện qua hoạt động hăng hái để tự giải quyết những nhiệm vụ do kích thích nội tâm của từng người tạo nên

Nguyên tắc tự giác và tích cực còn đòi hỏi xa và cụ thể hơn Cần làm cho người tập nhận thức được ý nghĩa cụ thể của các nhiệm vụ cần được thực hiện, tức là chứng minh được sự cần thiết của nhiệm vụ đó như một trong những khâu tất yếu những bước tuần tự trên con đường đạt tới mục đích đã định, đồng thời xây dựng được nhận thức đúng về các quy luật và các điều kiện quyết định để thực hiện các nhiệm vụ đó Các nhiệm vụ trong quá trình giáo dục nhất định Người giáo viên cần phải dạy cho người tập không những hiểu cần tập gì và tập như thế nào, mà còn hiểu tại sao lại tập chính bài tập này mà không phải là bài

tập khác, vì sao cần phải tuân theo các quy tắc thực hiện động tác như thế này

mà không như thế khác

Nguyên tắc này đòi hỏi phải hình thành ý thức tự giác và hiểu rõ mục đích của việc tập luyện làm cho người tập tham gia một cách tự giác tích cực vào quá trình học tập, tập luyện, thi đấu và biết tự kiểm tra đánh giá những hoạt động và kết quả tập luyện

Để đảm bảo tính tự giác tích cực trong tập luyện phải thực hiện các yêu cầu sau:

- Giải thích mục đích ý nghĩa của mỗi bài tập và phương thức thực hiện bài tập đó

- Tự tìm ra những nguyên nhân thành công và sai lầm (học tập có suy nghĩ)

- Nhận xét và đánh giá khách quan các thành tích đạt được

- Giao cho các bài tập để tự tập luyện

Đây là nguyên tắc mang tính chủ quan, do đó mà tác dụng quyết định đến việc nâng cao hiệu quả tập luyện của người tập Tính tự giác tích cực chủ yếu phụ thuộc vào lòng ham muốn, ý chí nghị lực của người tập Song nó vẫn còn mặt khách quan tác động đến như:

- Khả năng nhận thức về mục đích, nhiệm vụ… của người tập luyện

- Ảnh hưởng của các khoa mục đối với đặc tính của người tập luyện

- Khả năng tiếp thu tri thức và sự ứng dụng nó vào thực tế (chủ yếu là trong thi đấu)

Hứng thú thật sự chi phối tính tự giác, tích cực có thể khơi gợi và phát triển hứng thú ở một mức độ nhất định bằng cách lựa chọn nội dung tập luyện hấp dẫn và hình thức tổ chức tập luyện về bản chất, các bài tập thể lực còn liên kết hữu cơ với cảm giác vui sướng, sảng khoái và cảm xúc tốt khác Khi biết tổ chức buổi tập thì các động tác, các nhân tố sẽ tăng lên và cơ thể trở thành một trong

số những nhân tố quan trọng nhất để khơi gợi và phát triển hứng thú

* Tóm lại: Trong công tác giảng dạy ngoài nhiệm vụ bồi dưỡng những tri thức,

khả năng chuyên môn còn phải làm cho người tập hiểu rõ được rằng đây là một lao động đòi hỏi sự tư duy, suy luận, phải vận dụng các kiến thức khoa học

Mới có thể đạt được kết quả chứ đây không phải là một trò chơi giải trí đơn thuần, tất cả mọi người tập luyện, thi đấu do lòng đam mê còn phải tạo cho mình một bản lĩnh, chủ động, lý trí, biết ghép mình vào những kỷ luật chặt chẽ,

có như vậy mới vượt qua được những khó khăn, gian khổ trong tập luyện

1.7.2 Nguyên tắc trực quan

Từ lâu, khái niệm “trực quan” trong lý luận và thực tiễn sư phạm đã vượt

ra ngoài ý nghĩa chân phương của từ này Tính trực quan trong dạy học và giáo dục biểu hiện ở việc sử dụng rộng rãi các cảm giác, các thụ cảm của nhiều giác quan, nhờ đó có thể tiếp xúc trực tiếp nhiều mặt với hiện thực xung quanh

Trong GDTC, tính trực quan đóng một vai trò đặc biệt quan trọng, bởi vì hoạt động của người tập về cơ bản là mang tính chất thực hành và có một trong những nhiệm vụ chuyên môn của mình là phát triển toàn diện các cơ quan cảm giác

Các cơ quan thụ cảm (thính giác, thị giác…) có vai trò rất quan trọng trong việc tiếp thu động tác… Thông qua các cơ quan này người học hình thành được trong tư duy hình ảnh của động tác Trong mỗi giai đoạn tập luyện trực quan có vai trò khác nhau Để đảm bảo nguyên tắc trực quan cần phải tuân thủ các quy tắc sau:

- Xác định nội dung, nhiệm vụ học tập cần phải được giải quyết bằng phương tiện trực quan

- Thông qua các giác quan tạo cho người tập khái niệm được toàn bộ động tác

- Sử dụng hợp lý các phương tiện trực quan

- Sử dụng phương tiện trực quan theo trình độ và lứa tuổi Trình độ và lứa tuổi càng thấp càng nên áp dụng rộng rãi phương tiện trực quan

Một trong những phương pháp giảng dạy để có hiệu quả cao nhất trong phương pháp trực quan Nếu so với giảng giải thuyết trình mang tính chất nâng cao là trìu tượng và phức tạp thì giới thiệu trực quan là phương pháp đơn giản dễ hiểu Trong công tác truyền thụ kiến thức nếu kết hợp giữa các trực quan với giảng giải và thuyết trình thì kết quả sẽ tốt hơn Thông thường thì phương pháp trực quan đi trước một bước và nó cũng là cần thiết hàng đầu đối với công tác