Hợp tác quốc tế của trường đại học giao thông vận tải từ 1994 đến 2013

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN ĐỖ MINH HẰNG HỢP TÁC QUỐC TẾ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TỪ 1994 ĐẾN 2013 LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN ĐỖ MINH HẰNG

HỢP TÁC QUỐC TẾ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI

TỪ 1994 ĐẾN 2013

LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế

HÀ NỘI - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN ĐỖ MINH HẰNG

HỢP TÁC QUỐC TẾ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI

TỪ 1994 ĐẾN 2013

Luận văn Thạc sỹ Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế

Mã số: 60 31 02 06

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hoàng Khắc Nam

HÀ NỘI - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-*** -

GIẤY XÁC NHẬN SỬA CHỮA LUẬN VĂN

Kính gửi: PGS.TS Phạm Quang Minh

Chủ tịch Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ khoa học chuyên

ngành Quan hệ Quốc tế (Mã số: 60310206)

Tên em là Nguyễn Đỗ Minh Hằng, học viên cao học khóa QH-2012-X, chuyên ngành Quan hệ Quốc tế, Khoa Quốc tế học theo quyết định số 2797/QĐ-XHNV-SĐH ngày 28/12/2012 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội

và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội Em đã hoàn thành bảo vệ Luận văn thạc sĩ khoa học chuyên ngành Quan hệ Quốc tế, mã số 60310206 ngày 01 tháng 11 năm

2014 với đề tài: “Hợp tác quốc tế của Trường Đại học Giao thông Vận tải từ

1994 đến 2013”

Theo những đánh giá, nhận xét và kết luận của Hội đồng chấm luận văn ngày

01 tháng 11 năm 2014, luận văn của em đã được sửa chữa như sau:

- Bổ sung nguồn trích dẫn cho biểu đồ 2.1, 2.2

- Sửa chữa một số lỗi chính tả do đánh máy

- Sửa lại đánh số thứ tự và quy cách trình bày ở phần tài liệu tham khảo

- Bổ sung mục tiêu xây dựng Nhà trường, phương hướng phát triển nói chung

và mục tiêu phát triển hợp tác quốc tế nói riêng

Nay em làm đơn này kính đề nghị PGS.TS Phạm Quang Minh - Chủ tịch Hội đồng xác nhận việc bổ sung nói trên của em đã tuân thủ theo đúng yêu cầu

Em xin trân trọng cảm ơn

Xác nhận của Chủ tịch hội đồng

PGS.TS Phạm Quang Minh

Hà Nội, Ngày 10 tháng 11 năm 2014

Học viên

Nguyễn Đỗ Minh Hằng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của riêng tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Hoàng Khắc Nam

Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực

Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình

Tác giả

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS TS Hoàng Khắc Nam đã tận tình trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện, hoàn thành luận văn này

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đối với các thầy giáo, cô giáo, các cán bộ văn phòng Khoa Quốc tế học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn và quan tâm giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn tới các đồng nghiệp ở Phòng Đối ngoại và các đồng nghiệp khác trong Trường Đại học Giao thông Vận tải đã động viên, giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành bản luận văn này

Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2014

Tác giả

1

MỤC LỤC

Trang

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục 1

Danh mục chữ cái viết tắt 3

Danh mục các bảng, biểu đồ, hình 5

MỞ ĐẦU 6

Chương 1: CÁC NHÂN TỐ QUY ĐỊNH HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC QUỐC TẾ

CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢIERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

1.1 Cơ sở lý luận và chủ trương, chính sách của Việt NamError! Bookmark not defined

1.1.1 Cơ sở lý luận Error! Bookmark not defined

1.1.2 Chính sách đối ngoại và định hướng hợp tác quốc tế về giáo dục đào

tạo Việt Nam Error! Bookmark not defined

1.1.3 Chính sách phát triển giao thông vận tải Error! Bookmark not defined

1.2 Cơ sở thực tiễn Error! Bookmark not defined

1.2.1 Tình hình trong nước và thế giới Error! Bookmark not defined

1.2.2 Những thách thức của toàn cầu hóa và bối cảnh giáo dục Việt Nam

trước và sau thời kỳ đổi mới Error! Bookmark not defined

1.3 Sự hình thành và phát triển hoạt động hợp tác quốc tế của Trường Đại học

Giao thông vận tải Error! Bookmark not defined

1.3.1 Tổng quan về Trường Đại học Giao thông vận tảiError! Bookmark not defined

1.3.2 Khái quát hoạt động hợp tác quốc tế của Nhà trường trước năm 1994

và sự thành lập phòng Đối ngoại Error! Bookmark not defined

Chương 2: CÁC HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC QUỐC TẾ CHỦ YẾU CỦA

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TỪ 1994 ĐẾN 2013ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED 2.1 Hợp tác đào tạo Error! Bookmark not defined

2.1.1 Trao đổi giảng viên, sinh viên Error! Bookmark not defined

2.1.2 Các đề án, chương trình đào tạo quốc tế Error! Bookmark not defined

2.1.3 Các chương trình học bổng Error! Bookmark not defined

2.1.4 Gửi và tiếp nhận lưu học sinh Error! Bookmark not defined

2.2 Hợp tác nghiên cứu khoa học công nghệ Error! Bookmark not defined

2.2.1 Hợp tác khai thác các đề tài nghiên cứu quốc tếError! Bookmark not defined

2.2.2 Tổ chức hội nghị, hội thảo, khóa học ngắn hạnError! Bookmark not defined

2.3 Hợp tác nhằm tăng cường cơ sở vật chất, tài liệu giảng dạy cho Nhà trườngError! Bookmark not defined 2.3.1 Hợp tác nhằm tăng cường trang thiết bị, máy móc kỹ thuậtError! Bookmark not defined

2

2.3.2 Trao đổi, chuyển giao các tài liệu học thuật, đồng xuất bản tài liệu,

tạp chí khoa học Error! Bookmark not defined

2.4 Các hoạt động khác Error! Bookmark not defined

2.4.1 Công tác đoàn ra, đoàn vào Error! Bookmark not defined

2.4.2 Đặt trụ sở của cơ sở đào tạo, tổ chức nước ngoài trong khuôn viên

trường Error! Bookmark not defined

2.4.3 Hợp tác tổ chức tư vấn du học và tuyển dụngError! Bookmark not defined

2.4.4 Tổ chức các sự kiện quốc tế khác Error! Bookmark not defined

2.5 Đánh giá Error! Bookmark not defined

2.5.1 Thành tựu Error! Bookmark not defined

2.5.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined

Chương 3: TRIỂN VỌNG HỢP TÁC VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO

HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC QUỐC TẾ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC

GIAO THÔNG VẬN TẢI ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

3.1 Triển vọng hợp tác quốc tế của Trường đại học Giao thông vận tảiError! Bookmark not defined 3.1.1 Thuận lợi Error! Bookmark not defined

3.1.2 Khó khăn Error! Bookmark not defined

3.2 Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động hợp tác quốc tế của Trường Đại

học Giao thông vận tải Error! Bookmark not defined

3.2.1 Xây dựng các kế hoạch, chiến lược hợp tác quốc tế của Nhà trường

về dài hạn, ngắn hạn Error! Bookmark not defined

3.2.3 Hoàn thiện hệ thống văn bản quy định về hợp tác quốc tế trong

Trường Error! Bookmark not defined

3.2.4 Duy trì và mở rộng quan hệ với các đối tác quốc tếError! Bookmark not defined

3.2.5 Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lựcError! Bookmark not defined

3.2.6 Đẩy mạnh việc tìm kiếm các nguồn tài chính phục vụ hoạt động hợp

tác quốc tế Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

TÀI LIỆU THAM KHẢO 8

PHỤ LỤC ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

3

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

AIT Asian Institute of Technology

Viện Công nghệ châu Á

Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á

Mạng lưới các trường Đại học Á –Âu

AUF Agence universitaire de la Francophonie

Tổ chức Đại học Pháp ngữ

Cơ quan trao đổi hàn lâm Đức

Bằng tiếng Pháp cơ sở

ĐH Đại học

EU European Union

Liên minh châu Âu

State Technical University

Trường Đại học Tổng hợp Kỹ thuật Quốc gia Đường

bộ Matxcova

Trường Đại học Tổng hợp Kỹ thuật Quốc gia Đường sắt Matxcova

4

NCS Nghiên cứu sinh

ODA Official Development Assistant

Viện trợ phát triển chính thức

TCF Test de Connaissance du Français

Chứng chỉ tiếng Pháp

Trường đại học Giao thông Tây Nam

5

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH

Bảng 2.1 Một số dự án hợp tác quốc tế về đào tạo điển hình của Trường Đại học

GTVT giai đoạn 2003 – 2013 Error! Bookmark not defined

Tên biểu đồ

Biểu đồ 2.1: Số lượng dự án HTQT về đào tạo từ năm 1995 đến 2013Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2.2 Thống kê số lượng thỏa thuận với các đối tác theo quốc giaError! Bookmark not defined

Tên hình

Hình 3.1 Sơ đồ phân cấp quản lý hoạt động hợp tác quốc tế tại Trường Đại Học

Giao thông vận tải Error! Bookmark not defined

6

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Bước vào thế kỷ 21, quá trình toàn cầu hóa đã và đang tác động mạnh mẽ đến mọi quốc gia, ở mọi mặt của đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Để đối mặt và vượt qua các thách thức của toàn cầu hóa, các quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển phải có sự chuẩn bị kỹ càng, tập trung đầu tư cho nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng tiếp nhận, cải biến và sáng tạo tri thức Giáo dục do vậy trở thành quốc sách hàng đầu của nhiều nước Trong đó, giáo dục đại học đóng vai trò quan trọng và được nhìn nhận như một cột trụ cho việc xây dựng và phát huy nội lực, tiến tới phát triển bền vững và sự thịnh vượng của mỗi quốc gia

Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước cũng luôn khẳng định phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển; giáo dục vừa là mục tiêu vừa là động lực để phát triển kinh tế - xã hội Với chủ trương tham gia tích cực và chủ động vào cộng đồng quốc tế, việc hội nhập của giáo dục đại học là một quá trình tất yếu Hội nhập quốc tế được coi như một trong những con đường cần thiết góp phần đổi mới và cải cách một cách toàn diện, căn bản nền giáo dục đại học

mà đất nước ta đang mong muốn triển khai Trong quá trình đổi mới này, cái bên trong của nền giáo dục đại học Việt Nam là quyết định nhưng cái tác động bên ngoài từ hệ thống giáo dục đại học quốc tế là không thể thiếu

Nghị quyết 14/2005/NQ-CP đã đặt ra nhiệm vụ:“xây dựng chiến lược hội nhập quốc tế, nâng cao năng lực hợp tác và sức cạnh tranh của giáo dục đại học Việt Nam, thực hiện các hiệp định và cam kết quốc tế” Trên tinh thần đó, các trường đại học Việt Nam nói chung và Trường Đại học Giao thông vận tải (GTVT) nói riêng

đã tích cực thiết lập, củng cố và mở rộng các hoạt động hợp tác quốc tế, thông qua nhiều dự án hợp tác đào tạo, nghiên cứu, trao đổi sinh viên, trao đổi học thuật, chuyển giao công nghệ Tại Trường Đại học GTVT, các chương trình hợp tác quốc

tế phục vụ đào tạo, nghiên cứu đã được quan tâm và triển khai từ thời kỳ đổi mới, khi chính sách ngoại giao, văn hóa, xã hội của Việt Nam cởi mở hơn Vào thời điểm này, tình hình quốc tế cũng có nhiều biến chuyển thuận lợi, là thời cơ để Nhà trường

7

đẩy mạnh công tác hợp tác quốc tế Trong hoàn cảnh đó, phòng Đối ngoại được thành lập vào tháng 10/1994 đã đưa hoạt động hợp tác quốc tế của Nhà trường đi vào chiều sâu, được tổ chức quy củ, chuyên nghiệp hơn Hợp tác quốc tế từ đó đạt nhiều thành tựu đáng kể khi tạo điều kiện cho giảng viên, sinh viên tiếp cận với hệ thống các tri thức khoa học mới, tiên tiến của thế giới; cập nhật và học hỏi các nội dung đào tạo hiện đại của các trường nước ngoài Hợp tác quốc tế cũng đem đến cho cán bộ, giảng viên nhiều bài học và kinh nghiệm quý báu trong quá trình thực hiện các dự án hợp tác giáo dục, nghiên cứu Quan trọng hơn, bên cạnh việc cải thiện chất lượng nguồn nhân lực ở cả khía cạnh tri thức và văn hóa, hợp tác quốc tế còn giúp nâng cao năng lực đào tạo – nghiên cứu, tác động tích cực đến quan điểm, nhận thức truyền thống về giáo dục đào tạo cũng như quảng bá tên tuổi của Nhà trường với bạn bè quốc tế

Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đạt được, hoạt động này còn bộc lộ nhiều hạn chế, chưa phát huy được tối đa hiệu quả và tương xứng với tiềm năng phát triển của Nhà trường và các đối tác Số lượng các hoạt động hay các dự án hợp tác hàng năm còn ít, tính bền vững và chất lượng của nhiều chương trình tương đối thấp Có những chương trình được ký kết nhưng đến khi thực hiện lại không khả thi hoặc không được triển khai Hơn nữa, các kế hoạch, chiến lược hợp tác quốc tế của Nhà trường chưa được hoạch định ở dài hạn mà mới chỉ được đề xuất thực hiện theo từng năm hoặc lâu hơn là theo nhiệm kỳ

Trước thực trạng đó, là chuyên viên làm công tác quan hệ quốc tế của phòng

Đối ngoại, Trường Đại học GTVT, tác giả lựa chọn đề tài “Hợp tác quốc tế của

Trường Đại học Giao thông vận tải từ 1994 đến 2013” với mong muốn có cái

nhìn tổng quan về hoạt động hợp tác quốc tế của Nhà trường sau 20 năm chính thức hoạt động (từ 1994 đến 2013) Từ đó đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác quan hệ quốc tế của Nhà trường ở cả chiều rộng và chiều sâu

2 Mục đích nghiên cứu

8

TÀI LIỆU THAM KHẢO

I Tiếng Việt

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2002), Vụ Quan hệ quốc tế, Hướng dẫn về quan hệ

quốc tế trong giáo dục và đào tạo, NXB Giáo dục

2 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2009), Báo cáo phát triển của hệ thống giáo dục đại

học, các giải pháp đảm bảo và nâng cao chất lượng đào tạo, số 760/BC-BGDĐT

3 Chính phủ Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1962), Quyết định 42/

CP ngày 24/3/1962 về việc thành lập Trường Đại học Giao thông vận tải

4 Chính phủ Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2000), Nghị định 06/2000/ NĐ - CP về việc hợp tác đầu tư với nước ngoài trong lĩnh vực khám chữa bệnh, giáo dục đào tạo, nghiên cứu khoa học

5 Chính phủ Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2001), Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010

6 Chính phủ nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2001), Nghị định 18/ 2001/ NĐ - CP ngày 4/5/ 2001 quy định về lập và hoạt động của các cơ sở văn hóa, giáo dục nước ngoài tại Việt Nam

7 Chính phủ Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2010), Điều lệ trường đại học

8 Chính phủ Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2010), Quyết định số 76/2010/QĐ-TTg về việc tổ chức, quản lý hội nghị, hội thảo quốc tế tại Việt Nam

9 Chính phủ Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2011), Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020

10 Chính phủ Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2012), Nghị định số 73/2012/NĐ-CP quy định về hợp tác, đầu tư của nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục

9

11 Chính phủ Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2013), Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 về Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế

12 Đảng bộ Trường Đại học Giao thông vận tải (2010), Báo cáo tại Đại hội đại

biểu đảng bộ Trường lần thứ 28, nhiệm kỳ 2010-2015

13 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr.112

14 Bùi Thị Giang (2009), Biện pháp quản lý các dự án Hợp tác quốc tế về đào tạo

tại trường Đại học Giao thông vận tải trong giai đoạn hiện nay, Luận văn thạc

sỹ chuyên ngành Quản lý giáo dục

15 An Thùy Linh (2004), Tổ chức công tác quan hệ quốc tế nhằm nâng cao chất

lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và hội nhập trong Đại học Quốc gia Hà Nội, Luận văn thạc sỹ

16 Ngô Thùy Linh (2013), Quản lý dự án về hợp tác quốc tế của Trường Đại học

Giao thông vận tải đến năm 2020, Luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý giáo

dục

17 Phòng Đối ngoại (2006), Báo cáo tổng kết dự án đào tạo phối hợp Việt-Nga

18 Phòng Đối ngoại (2006), Báo cáo tổng kết dự án đào tạo kỹ sư cầu đường bằng

tiếng Pháp

19 Phòng Đối ngoại (2007), Báo cáo tổng kết các dự án hợp tác quốc tế về đào tạo

của trường Đại học Giao thông vận tải từ năm 1996-2007

20 Phòng Đối ngoại (2009), Báo cáo tổng kết dự án đào tạo tiến sỹ hai giai đoạn

Việt – Đức

21 Phòng Đối ngoại (2002), Báo cáo tổng kết hoạt động đối ngoại 1998-2002

22 Phòng Đối ngoại (2013), Báo cáo tổng kết công tác đối ngoại Trường Đại học

GTVT nhiệm kỳ 2008-2013

23 Phòng Đối ngoại (2008), Báo cáo tổng kết công tác đối ngoại Trường Đại học

GTVT nhiệm kỳ 2003-2008