Nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trường cao đẳng tuyên quang

DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU Bảng 3.1: Nhận thức của sinh viên về các giá trị của nghề dạy học Bảng 3.2: Nhận thức của sinh viên về các phẩm chất cần thiết của giáo viên Bảng 3.3: Nhận thức của

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

HÀ THỊ MINH ĐỨC

NHẬN THỨC VỀ NGHỀ DẠY HỌC CỦA SINH VIÊN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG TUYÊN QUANG

Chuyên ngành: Tâm lý học xã hội

Mã số : 60 31 04 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

Người hướng dẫn: PGS TS Lê Thị Minh Loan

Hà Nội-2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Lê Thị Minh Loan Các số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Hà Nội, ngày 22 tháng 10 năm 2014

Tác giả luận văn

Hà Thị Minh Đức

Lêi c¶m ¬n

Trong quá trình hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình, có hiệu quả của rất nhiều tập thể và các cá nhân Tôi xin được trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô giáo đã quan tâm tạo điều kiện thuận lợi, nhiệt tình ủng hộ giúp đỡ tôi thực hiện đề tài này

Đặc biệt, tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Lê Thị Minh Loan, người đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình giúp đỡ và kịp thời khích lệ động viên tôi trong việc hoàn thiện luận văn tốt nghiệp

Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã cổ vũ động viên tôi trong suốt thời gian học tập vừa qua

Tuy nhiên bởi lý do có hạn về mặt thời gian và khả năng của bản thân

mà đề tài nghiên cứu của tôi không thể tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp và những ai quan tâm đến đề tài này

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn !

Hà Nội, tháng 10 năm 2014

Học viên

Hà Thị Minh Đức

DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU Bảng 3.1: Nhận thức của sinh viên về các giá trị của nghề dạy học

Bảng 3.2: Nhận thức của sinh viên về các phẩm chất cần thiết của giáo viên Bảng 3.3: Nhận thức của sinh viên về các năng lực cần thiết của giáo viên Bảng 3.4: Nhận thức của sinh viên về tính chất của nghề dạy học

Bảng 3.5: Nhận thức của sinh viên về đối tượng của nghề dạy học

Bảng 3.6: Nhận thức của sinh viên về công cụ của nghề dạy học

Bảng 3.7: Nhận thức của sinh viên về sản phẩm của nghề dạy học

Bảng 3.8: Tổng hợp mức độ nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trường Cao đẳng Tuyên Quang

Bảng 3.9: Mức độ rèn luyện của sinh viên để đáp ứng được yêu cầu của nghề dạy học

Bảng 3.10: Tác động của nhận thức đến khả năng lựa chọn lại nghề nghiệp của sinh viên

Bảng 3.11: Ảnh hưởng của sự nỗ lực của bản thân đến nhận thức nghề dạy học của sinh viên

Bảng 3.12: Mức độ tìm hiểu của sinh viên trước khi vào trường

Bảng 3.13: Ảnh hưởng của phương tiện truyền thông đại chúng đến nhận thức nghề dạy học của sinh viên

Bảng 3.14: Ảnh hưởng của chính sách xã hội đến nhận thức nghề dạy học của sinh viên

Bảng 3.15: Ảnh hưởng của hoạt động giáo dục nghề nghiệp tại Trường Cao đẳng Tuyên Quang đến nhận thức nghề dạy học của sinh viên

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Đoàn TNCS HCM: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

1

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN NHẬN

THỨC VỀ NGHỀ DẠY HỌC CỦA SINH VIÊN

06

1.1 Tổng quan một số công trình nghiên cứu về nhận thức về nghề dạy

học nghiệp của sinh viên

06

1.2.4 Một số yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến nhận thức về nghề dạy học

2.1 Một vài nét về địa bàn và khách thể nghiên cứu 31

3.1 Thực trạng nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trường Cao

3.1.1 Mức độ nhận thức về các giá trị nghề dạy học của sinh viên trường

Cao đẳng Tuyên Quang

43

3.1.2 Mức độ nhận thức về những yêu cầu đặc điểm nhân cách đối với

người giáo viên của sinh viên trường Cao đẳng Tuyên Quang

47

3.1.3 Mức độ nhận thức về các đặc điểm đặc trưng trong nghề dạy học

của sinh viên trường Cao đẳng Tuyên Quang

59

3.1.4 Tổng hợp mức độ nhận thức về các mặt của nghề dạy học của sinh

viên trường Cao đẳng Tuyên Quang

67

3.2 Mối quan hệ giữa nhận thức về nghề dạy học với xu hướng hành vi

của sinh viên trường Cao đẳng Tuyên Quang

73

3.2.1 Mối quan hệ giữa nhận thức về nghề dạy học với mức độ rèn luyện

của bản thân sinh viên

73

3.2.2 Mối quan hệ giữa nhận thức về nghề dạy học với khả năng lựa 75

2

chọn lại nghề của sinh viên

3.3 Đánh giá của sinh viên đối với một số yếu tố ảnh hưởng đến nhận

3.3.1 Ảnh hưởng của sự nỗ lực của bản thân đến nhận thức về nghề dạy học dạy học của sinh viên

78

3.3.2 Ảnh hưởng của việc tìm hiểu về nghề trước khi vào học của sinh

viên trường Cao đẳng Tuyên Qang

80

3.3.3 Ảnh hưởng của phương tiện truyền thông đại chúng đến nhận thức

3.3.4 Ảnh hưởng của chính sách xã hội đến nhận thức về nghề dạy học

dạy học của sinh viên

86

3.3.5 Ảnh hưởng của hoạt động giáo dục nghề nghiệp tại nhà trường Cao đẳng Tuyên Quang đến nhận thức về nghề dạy học dạy học của sinh viên

87

3

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Nhận thức được Tâm lý học Mác xít xem là một trong ba mặt cơ bản của đời sống tâm lý con người, có mối liên hệ chặt chẽ với thái độ và hành vi Trong đó, nhận thức vừa là cơ sở, vừa là điều kiện, tiền đề, phương tiện hình thành thái độ và hành vi Vì vậy, nhận thức luôn là đối tượng của nhiều công trình nghiên cứu Tâm lý học, Giáo dục học

Đối với sinh viên trường Cao đẳng Tuyên Quang, là những giáo viên trong tương lai, trực tiếp đảm nhận công việc đào tạo thế hệ trẻ, đào tạo một lớp người phục vụ cho sự nghiệp Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá của đất nước Để làm được điều đó, cần một đội ngũ giáo viên có đủ các năng lực và phẩm chất nhân cách để đáp ứng được yêu cầu của xã hội, thực sự hiểu được

vị trí, vai trò, của nghề; có nhận thức đúng đắn về nghề dạy học Nếu như trong thời gian ngồi trên ghế nhà trường mà sinh viên không có nhận thức đúng đắn, đầy đủ về nghề thì sẽ tạo ra những giáo viên hoặc không có đủ năng lực nghề hoặc không có tình yêu, tâm huyết với nghề, thiếu niềm tin trong nghề dạy học

Trường Cao đẳng Tuyên Quang được thành lập chính thức từ năm

1999 Lịch sử phát triển của nhà trường luôn đảm bảo vai trò là “cỗ máy cái” trong việc đào tạo đội ngũ giáo viên cho tỉnh Tuyên Quang và các tỉnh lân cận Đặc biệt trong những năm gần đây, lượng đăng ký dự tuyển vào trường tăng rõ rệt và các em đến từ nhiều tỉnh, thành phố khác nhau trên toàn quốc, nhưng khi vào học tại trường, các em đã nhận thức đúng đắn về nghề của mình hay chưa và liệu các em có nguyện vọng gắn bó với sự nghiệp giáo dục hay không? Do đó, việc tiến hành tìm hiểu thực trạng nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trường Cao đẳng Tuyên Quang từ đó có biện pháp giúp sinh viên có nhận thức đúng đắn, sâu sắc về nghề là rất quan trọng và cần thiết

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trường Cao đẳng Tuyên Quang” làm luận văn tốt nghiệp này

4

2 Mục đích nghiên cứu

Phân tích thực trạng nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trường

Cao đẳng Tuyên Quang, chỉ ra một số yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến nhận thức đó và đưa ra một số kiến nghị để nâng cao nhận thức về nghề dạy học của sinh viên

3 Đối tượng nghiên cứu

Biểu hiện và mức độ nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trường

Cao đẳng Tuyên Quang

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Tổng hợp các công trình nghiên cứu có liên quan đến nhận thức, nhận thức về nghề dạy học;

4.2 Xây dựng các khái niệm cơ bản của đề tài;

4.3 Khảo sát biểu hiện và mức độ nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trường Cao đẳng Tuyên Quang và phân tích một số yếu tố tác động đến nhận thức;

4.4 Đề xuất một số kiến nghị để nâng cao nhận thức về nghề dạy học nghiệp của sinh viên

5 Khách thể, phạm vi nghiên cứu

303 sinh viên trường Cao đẳng Tuyên Quang

6 Giả thuyết nghiên cứu

Đa số sinh viên trường Cao đẳng Tuyên Quang đã có nhận thức chính xác, đầy đủ về các mặt biểu hiện của nghề dạy học (giá trị nghề, đặc điểm nhân cách đáp ứng yêu cầu của nghề, đặc điểm đặc trưng của nghề) Trong

đó, các đặc điểm nhân cách đối với người giáo viên được sinh viên nhận thức đầy đủ, chính xác nhất Tuy nhiên, một số mặt còn chưa được sinh viên nhận thức một cách rõ ràng Mức độ nhận thức về nghề dạy học của sinh viên phụ thuộc vào nhiều yếu tố chủ quan và khách quan, trong đó các yếu tố chủ quan

5

là sự nỗ lực rèn luyện của bản thân sinh viên, yếu tố khách quan cơ bản là

việc cung cấp thông tin nghề nghiệp của nhà trường Cao đẳng Tuyên Quang

7 Phương pháp nghiên cứu:

7.1 Phương pháp nghiên cứu văn bản tài liệu

7.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

7.3 Phương pháp phỏng vấn sâu

7.4 Phương pháp quan sát

7.5 Phương pháp thống kê toán ọc

6

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đặng Quốc Bảo (2010), “Cảm nghĩ về nghề dạy học”, Tạp chí Giáo dục Thủ đô, tr 8 - 9

2 Cruchẽki V.A (1982), Những cơ sở của tâm lý học sư phạm, Tập 2, Nxb

Giáo dục

3 Phạm Tất Dong (Chủ biên) (2005), Giáo dục hướng nghiệp, sách giáo viên,

Nxb Giáo dục

4 Đỗ Ngọc Hà (2006), Một số nét tâm lý đặc trưng về định hướng giá trị của thanh niên hiện nay

5 Phạm Minh Hạc (chủ biên) (1992), Giáo trình Tâm lý học, Nxb Giáo dục,

Hà Nội

6 Nguyễn Kế Hào, Nguyễn Quang Uẩn (2008), Tâm lý học lứa tuổi và Tâm

lý học sư phạm, Nxb Đại học Sư phạm

7 Lê Văn Hồng, Lê Ngọc Lan (2001), Tâm lý học lứa tuổi và Tâm lý học sư phạm, Nxb Đại học Quốc gia

8 Lê Hương (2006), Một số nét tâm lý đặc trưng của lứa tuổi thanh niên

9 Nguyễn Thị Vân Hương (2013), Nhận thức của công chức hành chính về việc sắp xếp lại bộ máy các cơ quan chuyên môn trực thuộc UBND cấp tỉnh/thành phố, LATS Tâm lý học

10 Nguyễn Thị Hường (2011), Nền giáo dục và đào tạo Việt Nam theo định

hướng của Đại hội Đảng lần thứ XI, Báo Đại đoàn kết, tr5 -7

11 Nguyễn Sinh Huy (1993), “Dạy học GDNV và quốc tế cho học sinh”, Tạp chí Nghiên cứu giáo dục, tr 6-8

12 Đặng Thị Thu Huyền (2012), Nhà giáo và nghề dạy học dưới góc nhìn

pháp lý, Cổng thông tin điện tử của viện nghiên cứu luật pháp, bộ giáo dục và đào tạo ngày 30/11/2012

13 Đặng Phương Kiệt (2011), Cơ sở tâm lý học ứng dụng, Nxb Đại học Quốc

gia, Hà Nội

7

14 Klimmop A.G (1983), Vai trò của định hướng giá trị trong sự hình thành nhân cách học sinh, Viện liên hiệp khoa học Liên Xô

15 V.I.Lênin (1981), Bút ký triết học, Nxb Sự thật, Hà Nội

16 V.I Lênin (1980), Lênin toàn tập, Tập 18, Nxb Tiến bộ, Matxcova

17 Lêvitop.N.D (1971), Tâm lý học trẻ em và Tâm lý học sư phạm Nxb Giáo

dục

18 Trần Viết Linh Tìm hiểu tư duy mới về giáo dục của tổ chức UNESCO ở thế kỷ 21

19 Đỗ Long, Định hướng giá trị và sự phát triển của thế hệ trẻ, Tạp chí Tâm

lý học , 1999

20 Luật giáo dục, 2005

21 Hồ Chí Minh (1995), Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 6, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội

22 Trần Thị Minh Ngọc (2005), Nhận thức của sinh viên Đại học Sư phạm

về sức khỏe sinh sản, LATS Viện Tâm lý học

23 Hoàng Đức Nhuận, Lê Đức Phúc (Chủ biên) (2008), Cơ sở lý luận của việc đánh giá chất lượng học tập của học sinh phổ thông, Đề tài KX 07.08,

Hà Nội

24 Petropxki A.V (1982), Tâm lý học lứa tuổi và sư phạm,Nxb Giáo dục

25 Trêbuseva V.V (1973), Tâm lý học dạy lao động, Tập 2 Nxb Giáo dục,

1973

26 Từ điển Giáo dục học (2000), Nxb Bách khoa, Hà Nội

27 Thái Duy Tuyên (1994), Tìm hiểu định hướng giá trị của thanh niên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường, chương trình KHCN cấp nhà nước

KX 07 – Hà Nội

28 Phạm Hồng Tung (2010), Văn hóa và lối sống của thanh niên Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế

8

29 Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Hữu Luyến, Trần Quốc Thành (2001), Tâm

lý học đại cương, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội

30 Đặng Trường Xuân (1995), Thực trạng định hướng giá trị nghề của học sinh các trường trung cấp nghề trong giai đoạn hiện nay