Làm rõ những quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ.. Trên cơ sở đó, đưa ra những phương hướng hoàn thiện quy định của pháp luật và mộ
Trang 1Người bị tạm giữ trong tố tụng hình sự
Hoàng Thị Hồng Chiêm
Khoa Luật Luận văn ThS Luật hình sự và tố tụng hình sự; Mã số: 60 38 01 04
Người hướng dẫn: TS Đỗ Thị Phượng
Năm bảo vệ: 2014
Abstract Luận văn đã phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận chung về người bị tạm giữ
trong tố tụng hình sự Việt Nam Làm rõ những quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ Đánh giá thực trạng áp dụng quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về người bị tạm giữ trên địa bàn Thành phố
Hà Nội từ năm 2009 đến năm 2013 Trên cơ sở đó, đưa ra những phương hướng hoàn
thiện quy định của pháp luật và một số giải pháp nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ trong tố tụng hình sự Việt Nam
Xác định và bảo đảm địa vị pháp lý của người bị tạm giữ trong tố tụng hình sự Việt Nam
là vấn đề thiết thực liên quan đến việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ Nội dung này, chưa được nghiên cứu nhiều trong khoa học luật tố tụng hình sự nước ta Việc nghiên cứu làm sáng tỏ nội dung các quy định về người bị tạm giữ trong TTHS Việt Nam cũng như phương hướng hoàn thiện các quy định, nhằm bảo đảm quyền
và lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc tăng cường pháp chế, tôn trọng quyền tự do, dân chủ của công dân khi tham gia vào hoạt động
tố tụng hình sự, nâng cao hiệu quả trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm Đây
là một vấn đề khó nhưng rất quan trọng cả về lý luận và thực tiễn, nên chúng tôi đã quyết
định chọn đề tài: “Người bị tạm giữ trong tố tụng hình sự” Với khả năng có hạn,
chúng tôi đã cố gắng nghiên cứu và đạt được một số kết quả khiêm tốn sau đây:
1/ Luận văn đã góp phần làm rõ thêm vấn đề lý luận chung và quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ trong tố tụng hình sự Việt Nam Đã đưa ra được những khái niệm quan trọng như: địa vị pháp lý của người bị tạm giữ, khái niệm khoa học về người bị tạm giữ Xác định được tư cách tố tụng, những đặc điểm chung nhất của người bị tạm giữ nói chung và người bị tạm giữ trong một số trường hợp đặc biệt Từ đó, giúp cho việc áp
Trang 2dụng các quy định về người bị tạm giữ trong từng trường hợp cụ thể được chính xác, không để người bị tạm giữ bị tạm giữ oan sai, không để lọt tội phạm Trên cơ sở, tìm hiểu
và so sánh địa vị pháp lý của người bị tạm giữ trong tố tụng hình sự Việt Nam với một số nước trên thế giới, cho thấy những quy định cụ thể của pháp luật Việt Nam đối với người
bị tạm giữ và những điểm tiến bộ trong TTHS một số nước đã nêu trên
2/ Luận văn đã phân tích có hệ thống và làm rõ các quy định của Bộ luật TTHS hiện hành về quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ trong TTHS Việt Nam Đồng thời, nêu lên được các quy định pháp luật cụ thể liên quan đến người bị tạm giữ Góp phần đưa
ra những quan điểm nhằm bảo đảm cho các quy định đối với người bị tạm giữ được thực hiện một cách nghiêm chỉnh, đúng pháp luật Trên cơ sở đánh giá thực tiễn việc áp dụng các quy định pháp luật và bảo đảm các quyền của người bị tạm giữ, đã đưa ra được những kết quả đáng khích lệ trong quá trình người bị tạm giữ tham gia vào quá trình tố tụng Đồng thời, nêu lên được những hạn chế còn tồn tại cũng như những nguyên nhân khách quan và chủ quan đối với những hạn chế đã nêu ra Từ đó, có phương hướng hoàn thiện và những giải pháp cụ thể nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập
3/ Luận văn đã đưa ra được một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật TTHS Việt Nam và tăng cường bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ trong hoạt động TTHS Trên cơ sở những nghiên cứu lý luận
và đánh giá thực trạng về người bị tạm giữ trong năm năm gần đây, chúng tôi đã kiến nghị sửa đổi, bổ sung những quy định còn có nhiều vướng mắc, mâu thuẫn, những quy định chưa hợp lý, bổ sung một số quyền, lợi ích hợp pháp mà người bị tạm giữ cần phải
có, nhất là trong TTHS giai đoạn hiện nay Đồng thời với việc hoàn thiện pháp luật TTHS, cũng cần thực hiện các giải pháp khác nhằm nâng cao hiệu quả trong việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ./
Keywords Luật hình sự; Tố tụng hình sự; Người bị tạm giữ; Pháp luật Việt Nam
References
Chương 1: Một số vấn đề chung về người bị tạm giữ
Chương 2: Quy định của Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam hiện hành về người bị tạm giữ và thực trạng áp dụng trên địa bàn thành phố Hà Nội
Trang 3Chương 3: Một số giải pháp nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ
References
1 Ban chấp hành Trung ương Đảng CSVN, Bộ chính trị (2002), Nghị quyết số 08/NQ - TW
về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới
2 Ban chấp hành Trung ương ĐCSVN, Bộ chính trị (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5 của Bộ Chính trị về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, Hà Nội
3 Bộ tư pháp, Tạp chí dân chủ và pháp luật (1998), số chuyên đề về Luật hình sự của một số nước trên thế giới
4 Đại từ điển Tiếng Việt (1999), Nxb, Văn hóa thông tin
5 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6 của Bộ Chính trị về
chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội
6 ĐHQG Hà Nội, khoa luật (2001), Giáo trình Luật TTHS Việt Nam, Nxb Đại học Quốc Gia,
Hà Nội
7 Đuma Quốc gia Liên bang Nga (2002), BLTTHS Liên bang Nga, phụ trương thông tin khoa học pháp lý, VKSND Tối cao, Hà Nội
8 Nguyễn Văn Điệp (2005), Các biện pháp ngăn chặn bắt, tạm giữ, tạm giam trong TTHS Việt Nam, thực trạng, nguyên nhân và giải pháp, Luận án tiến sỹ Luật học, Hà Nội
9 Đinh Thế Hưng (2010), Bảo vệ quyền con người trong Tố tụng Hình sự, Tham luận tại Hội thảo, Các điều kiện đảm bảo quyền con người ở Việt Nam do Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Viện NN và Pháp luật tổ chức ngày 27/8/2010
10 Đoàn Tạ Cửu Long và Nguyễn Tấn Hảo (2012), “Một số ý kiến hoàn thiện Bộ luật TTHS
về quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo”, Tạp chí kiểm sát, (21)/2012
11 Nghị viện Pháp (1998), BLTTHS của nước Cộng hoà Pháp, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
12 Hoàng Phê (2013) (chủ biên), Từ điển Tiếng Việt, - Nxb Đà Nẵng
13 Nguyễn Bá Phùng (2010), Vai trò của Viện kiểm sát trong việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn bắt, tạm giữ, tạm giam trong luật TTHS Việt Nam, Luận án tiến sỹ Luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội
14 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1959), Hiến pháp Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Trang 415 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1980), Hiến pháp Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
16 Quốc hội nước CHND Trung Hoa (1979), Luật TTHS của nước CHND Trung Hoa, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
17 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2000), BLTTHS của nước CHXHCN Việt Nam năm
1988, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
18 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2001), Hiến pháp Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam 1992, sửa đổi bổ sung năm 2001
19 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2003), Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm
2002, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội
20 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2010), Luật trách nhiệm bồi thường của nhà nước năm 2009, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội
21 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2003), BLTTHS của nước CHXHCN Việt Nam năm
2003, Nxb Tư pháp, Hà Nội
22 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2003), BLHS của nước CHXHCN Việt Nam năm 1999 được sửa đổi bổ sung năm 2009, Nxb Tư pháp, Hà Nội
23 Hoàng Thị Minh Sơn (2008), “Những hạn chế trong việc thực hiện quyền bào chữa của người bị tạm giữ, bị can và bị cáo”, Tạp chí Luật học, (10)/2008
24 Hoàng Thị Minh Sơn (2011), “Bảo đảm quyền của người bị bắt, người bị tạm giữ, người
bị tạm giam trong TTHS Việt Nam”, Tạp chí Luật học, (3)/2011
25 Lại Văn Trình (2011), Bảo đảm quyền con người của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo trong TTHS Việt Nam, Luận án tiến sỹ Luật học, Thành phố Hồ Chí Minh
26 Trường đại học Luật Hà Nội (2008), Giáo trình Luật TTHS Việt Nam, Nxb Công an nhân dân
27 Từ điển luật học - Viện khoa học pháp lý- Bộ tư pháp
28 Văn bản Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX (2001), Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội
29 Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hà Nội (2009 - 2013), Thống kê về công tác kiểm sát việc tạm giữ từ năm 2009 đến năm 2013
30 Viện nghiên cứu khoa học pháp lý (1992), Bình luận khoa học BLTTHS
Một số trang web:
- Http://www tks.edu.vn
Trang 5- Http://www haimat.vn
- Http://www kiemsat.org.vn
- Http://www Toaan.gov.vn
- Http://www saigonminhluat.vn