Tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo điều 156 bộ luật hình sự năm 1999

Xử lý hình sự đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả theo quy định của Điều 156 Bộ luật hình sự BLHS là một trong những nội dung quan trọng về phòng, chống sản xuất, buôn bán hàng g

Tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo Điều 156

Bộ luật hình sự năm 1999

Nguyễn Thị Tố Uyên

Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật Hình sự; Mã số: 60 38 40

Người hướng dẫn: GS.TS Đỗ Ngọc Quang

Năm bảo vệ: 2014

Keywords Luật hình sự; Pháp luật Việt Nam; Buôn bán hàng giả

Content

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm gần đây, sự xuất hiện của hàng giả trên thị trường đã trở thành hiện tượng phổ biến và mang tính toàn cầu Sản xuất và buôn bán hàng giả là vấn nạn của xã hội Đối với sản xuất và tiêu dùng nội địa, hàng giả ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và quyết tâm của các doanh nghiệp chân chính muốn phát triển bằng con đường cạnh tranh lành mạnh, ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của nhân dân và gây hoang mang trong dư luận xã hội Đối với quan hệ kinh tế - quốc tế, nạn hàng giả làm giảm sự hấp dẫn trong thu hút đầu tư nước ngoài, ảnh hưởng đến tiến trình thực hiện các chế định kinh tế quốc tế mà điển hình nhất là các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Theo báo cáo từ tổ chức Hải quan thế giới, cứ 10 sản phẩm lại có 1 sản phẩm bị làm giả

Hòa chung với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, những năm qua kinh tế nước ta có những bước phát triển đáng kể, an sinh xã hội được đảm bảo Bên cạnh đó, có một số vấn đề đáng quan ngại, trong đó dư luận bức xúc trước tình trạng hàng giả xuất hiện tràn lan trên thị trường Hàng giả phong phú về chủng loại, đa dạng về mẫu mã và linh động về giá cả có mặt ở rất nhiều phân khúc của thị trường từ các phiên chợ ở vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn đến các chợ, các siêu thị ở các đô thị lớn Tình hình sản xuất, buôn bán hàng giả cũng có chiều hướng gia tăng về số lượng, loại hàng hóa và có diễn biến ngày càng phức tạp, đặc biệt trong điều kiện nước ta có chung đường biên giới với Trung Quốc , "một phân xưởng sản xuất của thế giới" và cũng là một trung tâm sản xuất, phát luồng hàng giả

Đấu tranh phòng, chống nạn hàng giả là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và của toàn xã hội Phòng chống sản xuất, buôn bán hàng giả được thực hiện bằng nhiều biện pháp, trong đó xử lý hình sự là một biện pháp hữu hiệu, nghiêm khắc nhất để bảo vệ trật tự quản lý kinh tế, quyền lợi của người tiêu dùng và các nhà sản xuất, phân phối chân chính Xử lý hình sự đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả theo quy định của Điều 156 Bộ luật hình sự (BLHS)

là một trong những nội dung quan trọng về phòng, chống sản xuất, buôn bán hàng giả Trong cuộc đấu tranh đó, pháp luật hình sự cùng với hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật đóng vai trò hết sức quan trọng Nhận thức được tầm quan trọng của công tác phòng ngừa, đấu tranh

chống tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả các cơ quan bảo vệ pháp luật đã chủ động áp dụng nhiều biện pháp, xử lý nghiêm những trường hợp phạm tội sản xuất, buôn bán hàng giả và đã đạt được những kết quả đáng kể Tuy nhiên, quá trình áp dụng pháp luật về tội sản xuất, buôn bán hàng giả còn phát sinh một số hạn chế bất cập: quy định của pháp luật có điểm chưa phù hợp với thực tiễn cuộc đấu tranh phòng chống hàng giả, thiếu tính thống nhất, đồng bộ trong thi hành và

áp dụng pháp luật; chưa có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật; biện pháp áp dụng của pháp luật chưa triệt để, nghiêm minh Những hạn chế, bất cập ấy, đã ảnh hưởng đến kết quả thi hành pháp luật đối với tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả Số vụ sản xuất buôn bán hàng giả được phát hiện trong những năm trở lại đây lên đến con số hàng nghìn, song số vụ được khởi tố, truy tố và đưa ra xét xử là rất ít: Trong 05 năm (từ năm 2009 - đến năm 2013) ngành Tòa án đã xét xử sở thẩm 67 vụ, 94 bị can, trung bình mỗi năm xét xử 13,4 vụ, 18,8

bị can về tội sản xuất, buôn bán hàng giả - một con số rất ít ỏi so với tình hình thực tế hiện nay

Vì vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn của tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả theo quy định tại Điều 156, BLHS năm 1999 để giúp nâng cao hiệu quả của công tác đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này là một nhu cầu thực tế và thiết thực

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong lĩnh vực nghiên cứu, ở mức độ khái quát tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả

được đề cập trong nhiều cuốn Bình luận khoa học BLHS năm 1999 như: Bình luận khoa học Bộ

luật hình sự 1999 (phần các tội phạm), của tập thể tác giả TS Phùng Thế Vắc, TS Trần Văn

Luyện, LS,Ths Phạm Thanh Bình, Ths Nguyễn Đức Mai, Ths Nguyễn Sỹ Đại, Ths Nguyễn

Mai Bộ, Nxb Công an nhân dân, 2001; Bình luận khoa học Bộ luật hình sự, Phần các tội phạm,

tập VI, do Ths Đinh Văn Quế chủ biên, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2003; Bình luận khoa học Bộ luật hình sự Việt Nam đã được sửa đổi bổ sung năm 2009, do TS Trần Minh

Hưởng chủ biên, Nxb Lao động, 2009; Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, tập 2, Trường Đại học

Luật Hà Nội, Nxb Công an nhân dân, 2012 Ở mức độ nghiên cứu chuyên sâu, tác giả Mai Thị

Lan đã nghiên cứu về tội phạm này trong Luận văn thạc sỹ với đề tài "Tội sản xuất, buôn bán

hàng giả theo pháp luật hình sự Việt Nam", năm 2008 tại Khoa luật, Đại học quốc gia Hà Nội

Mặc dù, tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả đã được nghiên cứu cả ở góc độ lý luận và thực tiễn tuy nhiên về thời điểm nghiên cứu, các công trình nghiên cứu trên đây, đặc biệt là nghiên cứu của Thạc sỹ Mai Thị Lan đã được thực hiện từ năm 2008, với bối cảnh và trực trạng áp dụng pháp luật đối với tội sản xuất, buôn bán hàng giả năm 2008 và những năm trước đó đến nay đã có nhiều thay đổi Nạn hàng giả vẫn tiếp diễn, gia tăng, diễn biến phức tạp với thủ đoạn ngày càng tinh

vi Các vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật về tội sản xuất buôn bán hàng giả vẫn còn là vấn đề mang tính thời sự pháp luật, cần được nghiên cứu cụ thể, đầy đủ và toàn diện, phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử và đấu tranh chống tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả ở nước ta hiện nay Chính vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống cả về lý luận và thực tiễn về tội phạm này sẽ đáp ứng được những đòi hỏi của thực tiễn và yêu cầu của cuộc đấu tranh phòng chống hàng giả

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích:

Làm rõ khái niệm, đặc điểm pháp lý, các vấn đề khác có liên quan, kết quả cuộc đấu tranh phòng, chống tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả Trên cơ sở đó có thể để xuất một số kiến nghị hoàn thiện quy định của Điều 156 BLHS và một số giải pháp nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm này

* Nhiệm vụ:

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả, trong đó làm rõ khái niệm, đặc điểm của tội sản xuất, buôn bán hàng giả, phân biệt tội phạm này với một

số tội phạm khác có liên quan và với pháp luật hình sự của một số nước

- Nghiên cứu, phân tích, đánh giá các quy định pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành về tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả và thực tiễn áp dụng các quy định này từ đó tìm ra những mặt đạt được và những hạn chế

- Đề xuất một số giải pháp góp phần bổ sung, hoàn thiện quy định về tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả trong BLHS Việt Nam và nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm về hàng giả

4 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu sự hình thành và phát triển các quy định về tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả trong luật hình sự Việt nam từ trước đến nay, các vấn đề liên quan đến việc định tội danh, trách nhiệm hình sự và hình phạt đối với tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo quy định tại Điều 156, BLHS năm 1999 cả ở góc độ lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật trong phạm vi cả nước, giai đoạn 2009-2013

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lê Nin về duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, tử tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng lãnh đạo, chỉ đạo cũng như chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung và tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả nói riêng

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử, thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh, đối chiếu, trao đổi với các chuyên gia, các nhà nghiên cứu và khảo sát thực tiễn

6 Ý nghĩa của luận văn

- Đề tài là công trình chuyên khảo có hệ thống ở cấp độ luận văn thạc sĩ luật học nghiên

cứu làm rõ những cơ sở lý luận và thực tiễn về tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả trong BLHS Việt Nam

- Kết quả của đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo, học tập, đồng thời cung cấp cho cán bộ làm công tác thực tiễn những hướng dẫn, chỉ dẫn cụ thể, góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự trong giai đoạn hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề chung về tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả

Chương 2: Các dấu hiệu pháp lý của tội sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả theo Điều

156 Bộ luật hình sự hiện hành và thực tiễn áp dụng

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả

điều tra, truy tố, xét xử về tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo Điều 156 Bộ luật hình sự

References

1 Bộ Thương mại - Bộ Tài chính - Bộ Công an - Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường (2000), Thông

tư liên tịch số 10/2000/TTLT-BTM-BTC-BCA-BKHCNMT ngày 27/4/2000 hướng dẫn Chỉ thị số 31/1999/CT-TTg ngày 27/10/1999 của Thủ tướng Chính phủ về đấu tranh chống sản xuất và buôn bán hàng giả, Hà Nội

2 Lê Văn Cảm (2005), Sách chuyên khảo Sau đại học: Những vấn đề cơ bản trong khoa họ luật hình sự

(Phần chung), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

3 Nguyễn Ngọc Chí (2008), Hoàn thiện các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế trước yêu cầu cải cách tư

pháp, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, ngày 23/5

4 Chủ tịch Chính phủ lâm thời (1945), Sắc lệnh của Chủ tịch chính phủ lâm thời số 47 ngày 10/10/1945

5 Chính phủ (2006), Nghị định 89/2006/NĐ-CP ngày 30/8/2006 về nhãn hàng hóa, Hà Nội

6 Chính phủ (2012), Nghị quyết 10/NQ-CP ngày 24/4/2012 của Chính phủ về Chiến lược phát triển kinh tế

xã hội từ năm 2011-2020, nhiệm vụ phát triển đất nước 5 năm 2011-2015, Hà Nội

7 Chính phủ (2013), Nghị định số 185/2013/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2013 về việc quy định xử phạt

vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại sản xuất buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Hà Nội

8 Thế Dương (2013) Lần đầu tiên xét xử vụ án làm hàng nhái tại thành phố Hồ Chí Minh, website:

www.vtv.vn, http://vtv.vn/Kinh-te/Lan-dau-tien-xet-xu-vu-an-lam-hang-nhai-tai-TPHCM/69352.vtv, ngày 16/5

9 H.Giang - M.Quang (2013), Khu vực Đông Á – Thái Bình Dương: Tội phạm kiếm được nhiều tiền nhất

từ hàng giả, website: tuoitre.vn, http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/563847/toi-pham-kiem-duoc-nhieu-tien-nhat-tu-hang-gia.html, ngày 15/8

10 Thu Hiền (2013), Hàng giả - Tội phạm lớn nhất thế kỷ 21, website: vtv.vn, http://vtv.vn/Kinh-te/Hang-gia-Toi-pham-lon-nhat-the-ky 21/88160.vtv, ngày 06/11

11 Hội đồng Chính phủ Lâm thời Miền nam Việt nam (1976), Sắc lệnh số 03 ngày 15 tháng 3 năm 1976

12 Hội đồng Nhà nước (1982), Pháp lệnh số 07-LCT/HDDNN7 ngày 10/7/1982 về trừng trị các tội đầu cơ,

buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái phép, Hà Nội

13 Hội đồng Bộ trưởng (1983), Nghị định số 46/HĐBT ngày 10/5/1983 của Hội đồng Bộ trưởng về kiểm

tra xử lý việc sản xuất, buôn bán hàng giả, Hà Nội

14 Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (2006), Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP ngày 12 tháng 5

năm 2006 về hướng dẫn áp dụng một số qui định của Bộ luật hình sự, Hà Nội

15 Hội đồng Bộ trưởng (1991), Nghị định số 140/HĐBT ngày 25/4/1991 của Hội đồng Bộ trưởng quy định

việc xử lý hành chính hành vi đầu cơ, buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái phép, Hà Nội

16 Thu Hương (2013), Thế gới nhức nhối với đại dịch hàng nhái, website: 24h.com.vn,

http://hn.24h.com.vn/thoi-trang/the-gioi-nhuc-nhoi-voi-dai-nan-do-fake-c78a589617.html, ngày 23/11

17 Thịnh Hưng (2013), Báo động về hàng giả, website: www.thanhnien.com.vn,

http://www.thanhnien.com.vn/pages/20121130/bao-dong-ve-hang-gia.aspx, ngày 09/6

18 Khoa Luật - Đại học quốc gia Hà Nội (2007), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm),

Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

19 Nguyễn Thị Lâm (2013) - VKSND huyện Thuận Thành, Thuận Thành: Xét xử lưu động vụ án buôn bán

hàng giả, website: vksbacninh.gov.vn

http://vksbacninh.gov.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=1536:xet-xu-luu-dong-02-vu-an-tang-tru-trai-phep-chat-ma-tuy-tai-luong-tai&catid=46:tin-phap-luat&Itemid=77, ngày 22/08

20 Nguyễn Long (2014), Buôn bán hàng giả, lĩnh án tù, website: www.anninhthudo.vn,

http://www.anninhthudo.vn/Ky-su-phap-dinh/Buon-hang-gia-linh-an-tu/532542.antd, ngày 10/01

21 Đinh Văn Quế (2003), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự (Phần các tội phạm, Tập VI), Nxb TP Hồ

Chí Minh, TP.Hồ Chí Minh

22 Quốc hội (1980), Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, Hà Nội

23 Quốc hội (1985), Bộ luật hình sự, Hà Nội

24 Quốc hội (1992), Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, Hà Nội

25 Quốc hội, (1999), Bộ luật hình sự, Hà Nội

26 Quốc hội (2001), Hiến pháp năm 1992 sửa đổi bổ sung năm 2001, Hà Nội

27 Quốc hội (2005), Luật sở hữu trí tuệ, Hà Nội

28 Quốc hội (2007), Luật tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, ngày 29/6, Hà Nội

29 Quốc hội (2007), Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa, ngày 21/11, Hà Nội

30 Quốc hội (2009), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự, Hà Nội

31 Quốc hội, (2010), Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng,, Hà Nội

32 Quốc hội (2012), Luật xử lý vi phạm hành chính, ngày 20/6, Hà Nội

33 Lê Sơn (2013), Mất niềm tin với tem chất lượng, website: tuoitre.vn, http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/548001/mat-niem-tin-voitem%C2%A0-chat-luong.html#ad-image-0, ngày 13/5

34 Trường Đại học Luật Hà Nội (2012), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Tập 1), Nxb Công an nhân dân,

Hà Nội

35 Trường Đại học Luật Hà Nội (2012), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Tập 2), Nxb Công an nhân dân,

Hà Nội

36 Nguyễn Trường Thành (2013), Đề nghị xem xét vụ án Hà Minh Tuấn bị khởi tố điều tra về tội ''Sản xuất

mua bán hàng giả", website: www.vanly.com.vn, http://www.vanly.com.vn/index.php/phap-luat/De-nghi-xem-xet-vu-an-Ha-Minh-Tuan-bi-truy-to-ve-toi-San-xuat-mua-ban-hang-gia-Lan-2-2548, ngày 27/9

37 Thủ tướng Chính phủ (1999), Chỉ thị số 31/1999/CT-TTg ngày 27/10/1999 về dấu tranh chống sản xuất

và buôn bán hàng giả, Hà Nội

38 Thủ tướng Chính phủ (2008), Chỉ thị số 28/2008/CT-TTg ngày 08/9/2008 về một số biện pháp cấp bách

chống hàng giả, hàng kém chất lượng, Hà Nội

39 Ủy ban Thường vụ Quốc hội (1970), Pháp lệnh 150-LCT ngày 21/10/1970 về trừng trị các tội xâm phạm

tài sản riêng của Công dân

40 Ủy ban khoa học Nhà nước - Bộ Thương mại và Du lịch (1991), Thông tư liên tịch số 1254-TTLT ngày

08/11/1991 hướng dẫn thực hiện Nghị định số 140/HĐBT, Hà Nội

41 Phùng Thế Vắc - Trần Văn Luyện - Phạm Thanh Bình - Nguyễn Đức Mai - Nguyễn Sỹ Đại - Nguyễn

mai Bộ (2001), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự 1999 (Phần các tội phạm), Nxb Công an nhân dân

42 Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp (2006), Từ điển Luật học, Nxb Từ điển bách khoa, Nxb Tư pháp,

Hà Nội

43 Viện Khoa học xét xử (1998), "Luật hình sự một số nước trên thế giới", Dân chủ và pháp luật (Số

chuyên đề)

44 Thế Vĩnh (2013), Hàng giả ngày càng tinh vi, website: baocongthuong.com.vn,

http://baocongthuong.com.vn/thi-truong-sang- toi/46150/hang-gia-ngay-cang-tinh-vi.htm#.U4RTj3ZGCho, ngày 06/12

45 Vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án hành sự về kinh tế và chức vụ - VKSND tối cao

(2010), Những giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra đối với các

vụ án về các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp (Đề tài nghiên cứu cấp bộ), Hà Nội

46 H.Vũ (2010), "Xuất ngoại" đặt làm hàng giả, website: www.cand.com.vn, www.cand.com.vn/vi-VN/phongsu/2010/9/141202.cand, ngày 19/12