Gắn đào tạo nghề với chương trình đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp tại tỉnh bạc liêu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- MẠC PHƯỚC TRONG GẮN ĐÀO TẠO NGHỀ VỚI CHƯƠNG TRÌNH ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP TẠI TỈNH BẠC LIÊU LU

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

MẠC PHƯỚC TRONG

GẮN ĐÀO TẠO NGHỀ VỚI CHƯƠNG TRÌNH ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP

TẠI TỈNH BẠC LIÊU

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

Hà Nội, 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

MẠC PHƯỚC TRONG

GẮN ĐÀO TẠO NGHỀ VỚI CHƯƠNG TRÌNH ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP

TẠI TỈNH BẠC LIÊU

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

MÃ SỐ: 60.34.04.12

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Văn Quyết

Hà Nội, 2014

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 6

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 7

DANH MỤC CÁC BẢNG , BIỂU, SƠ ĐỒ 8

MỞ ĐẦU 9

1 Lý do chọn đề tài 9

2 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề: 10

3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tàiError! Bookmark not defined

4 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Đối tượng khách thể và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

6 Mẫu khảo sát: Error! Bookmark not defined

7 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

8 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined

9 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

10 Kết cấu của Luận văn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI Error! Bookmark not defined

1.1 Một số khái niệm cơ bản: Error! Bookmark not defined

1.1.1 Quản lý đào tạo Error! Bookmark not defined 1.1.2 Đào tạo nghề: Error! Bookmark not defined

1.2 Mối quan hệ giữa quản lý và chất lượng đào tạo nghề.Error! Bookmark not defined

1.2.1 Chất lượng và chất lượng đào tạo nghề. Error! Bookmark not defined

1.2.2 Mối quan hệ giữa quản lý và chất lượng đào tạo nghề. Error! Bookmark not defined

1.3 Những nhân tố tác động đến quản lý đào tạo nghề:Error! Bookmark not defined

1.3.1 Cơ chế, chính sách của nhà nước. Error! Bookmark not defined 1.3.2 Môi trường: Error! Bookmark not defined

1.3.3 Các yếu tố bên trong. Error! Bookmark not defined 1.3.4 Đặc điểm của quản lý đào tạo nghề. Error! Bookmark not defined

1.4 Chương trình đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp ở Bạc LiêuError! Bookmark not defined

1.4.1 Công nghệ và đổi mới công nghệ Error! Bookmark not defined 1.4.2 Vài nét về chương trình đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp ở Bạc Liêu Error! Bookmark not defined

1.5 Đổi mới công nghệ như mục tiêu và chuẩn đầu ra của các chương trình liên kết đào tạo nghề ở trường Trung cấp nghề Bạc LiêuError! Bookmark not defined

1.5.1 Vài nét về mục tiêu và chuẩn đầu ra Error! Bookmark not defined 1.5.2 Một số chương trình đào tạo nghề ở trường Trung cấp nghề Bạc Liêu Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ BẠC LIÊU GẮN VỚI CHƯƠNG TRÌNH ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CỦA DOANH NGHIỆP TẠI TỈNH BẠC LIÊU Error! Bookmark not defined

2.1 Vài nét về trường Trung cấp nghề Bạc Liêu và các doanh nghiệp tại Bạc Liêu Error! Bookmark not defined

2.1.1 Vài nét về Trường Trung cấp nghề Bạc Liêu Error! Bookmark not defined

2.1.2 Vài nét về các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bạc Liêu Error! Bookmark not defined

2.2 Xây dựng nội dung, chương trình đào tạo Error! Bookmark not defined

2.2.1 Khảo sát các doanh nghiệp Error! Bookmark not defined 2.2.2 Hình thành mục tiêu và chuẩn đầu ra Error! Bookmark not defined 2.2.3 Nội dung chương trình đào tạo nghề Error! Bookmark not defined

2.3 Kết quả khảo sát sinh viên, cán bộ quản lý trường, cán bộ các doanh nghiệp

về sự gắn kết đào tạo với chương trình đổi mới công nghệ:Error! Bookmark not defined

2.3.1 Ý kiến của sinh viên Error! Bookmark not defined 2.3.2 Ý kiến cán bộ, giáo viên Error! Bookmark not defined 2.3.3 Ý kiến cán bộ quản lý doanh nghiệp Error! Bookmark not defined

2.4 Thực trạng chương trình đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp tại Bạc Liêu Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP ĐỂ NÂNG CAO GẮN ĐÀO TẠO VỚI CHƯƠNG TRÌNH ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CỦA DOANH NGHIỆP TẠI TỈNH BẠC LIÊU Error!

Bookmark not defined

3.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất biện pháp.Error! Bookmark not defined

3.1.1 Quan điểm của Đảng về vị trí, vai trò của khoa học công nghệ Error! Bookmark not defined

3.1.2 Định hướng mục tiêu phát triển công tác đào tạo của Trường Trung cấp nghề Bạc Liêu Error! Bookmark not defined

3.2 Các biện pháp để nâng cao đào tạo gắn với các chương trình đổi mới của các doanh nghiệp tại Bạc Liêu Error! Bookmark not defined

3.2.1 Phối hợp chặt chẽ giữa Trường với các doanh nghiệp trong việc đổi mới mô hình đào tạo gắn liền với chương trình chuyển đổi công nghệ của doanh nghiệp (Mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức). Error!

Bookmark not defined

3.2.2 Xây dựng cơ chế liên kết đào tạo gắn với đổi mới công nghệ tại doanh nghiệp Error! Bookmark not defined 3.2.3 Xây dựng cơ sở thực hành tại các doanh nghiệp để rèn luyện, phát triển các kỹ năng nghề nghiệp thực tế trong quá trình đổi mới công nghệ cho sinh viên trong quá trình đào tạo. Error! Bookmark not defined 3.2.4 Nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm, năng lực hướng dẫn thực hành cho đội ngũ cán bộ giảng dạy trong nhà trường và cán bộ quản lý trực tiếp của doanh nghiệp. Error! Bookmark not defined

3.2.5 Hoàn thiện từng bước cơ sở vật chất, điều kiện, phương tiện phục vụ công tác đào tạo. Error! Bookmark not defined

3.3 Khảo nghiêm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp.Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

PHẦN PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin gửi lời cám ơn trân trọng nhất tới các thầy cô giáo đã truyền thụ kiến thức cho tôi trong suốt thời gian học tập tại Khoa Khoa học Quản

lý, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội Đặt biệt là cá nhân PGS TS Vũ Cao Đàm người thầy đã chỉ dẫn cho tôi cách hình thành

ý tưởng nghiên cứu khoa học và hoàn chỉnh ý tưởng nghiên cứu khoa học của mình

Tôi xin gửi lời cám ơn sâu sắc nhất tới người thầy hướng dẫn khoa học PGS

TS Phạm Văn Quyết, người đã tận tình chỉ bảo và mất nhiều công sức quý báu giúp tôi hoàn thành luận văn nghiên cứu này

Tôi xin gửi lời trân trọng cám ơn Ban lãnh đạo và các cán bộ phụ trách Phòng Sau đại học Trường Đại học Bạc Liêu đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành chương trình cao học ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ

Tôi xin tỏ lòng cám ơn chân thành tới Ban lãnh đạo Sở Lao động – Thương binh và Xã hội Bạc Liêu, các anh chị, các bạn đồng nghiệp đã động viên, khuyến khích, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành chương trình cao học cũng như luận văn nghiên cứu này

Do điều kiện và thời gian có hạn nên luận văn không tránh khỏi những khiếm khuyết, kính mong các thầy cô, các anh chị đồng nghiệp đóng góp ý kiến để luận văn được hoàn chỉnh và có ý nghĩa thực tiễn hơn nữa

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

KH&CN Khoa học và Công nghệ

CNH – HĐH Công nghệ hóa – Hiện đại hóa

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ

01 Bảng 1.1 : Phân loại mức kiến thức, kỹ năng theo

Bloom

02 Bảng 1.2: Các tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo nghề

theo ILO

03 Sơ đồ 1.3 Phương trình công nghệ

04 Bảng 2.1 Phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt

Nam

05 Bảng 3.1 Kết quả khảo sát thực trạng về cơ sở vật chất

và phương tiện dạy học đối với cán bộ giáo viên

06 Bảng 3.2 Kết quả khảo sát thực trạng về cơ sở vật chất

và phương tiện dạy học đối với học sinh – sinh viên

07 Bảng 3.3 Kết quả tổng hợp khảo sát tính cần thiết và tính

khả thi của các biện pháp đối với cán bộ giáo viên

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Mấy năm gần đây, do tác động của quá trình đô thị hóa diễn ra với tốc độ nhanh trên một số vùng của đất nước đặc biệt là tại tỉnh Bạc Liêu dẫn đến tình trạng mất cân đối về cung, cầu lao động giữa nông thôn và thành thị

Trường hợp xảy ra có tính chất phổ biến: các doanh nghiệp mới ra đời không tuyển đủ số lao động cần thiết (chủ yếu lao động có tay nghề, chuyên môn nghiệp vụ) trong khi đó lao động phổ thông không có việc làm lại dư thừa khá nhiều còn các doanh nghiệp có chương trình đổi mới công nghệ thì tuyển không được nguồn nhân lực chất lượng phục vụ cho quá trình đổi mới công nghệ Mỗi năm có hàng trăm nghìn lao động phổ thông từ các vùng xung quanh các đô thị lớn đổ xô ra thành phố, thị xã tìm việc làm Các “chợ lao động” tự phát xuất hiện ở một số đường phố ngày càng nhiều

Sở dĩ có tình trạng như vậy vì nhiều năm liền chúng ta chưa chú ý đào tạo nghề cho nông dân một cách có bài bản, chưa làm tốt vấn đề phân công lao động trong nông nghiệp

Vì vậy, chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn là sự nghiệp của Đảng và Nhà nước, của các cấp, các ngành và xã hội nhằm nâng cao chất lượng lao động nông thôn, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Nhà nước tăng cường đầu tư để phát triển đào tạo nghề cho lao động nông thôn, có chính sách bảo đảm thực hiện công bằng xã hội về cơ hội học nghề đối với mọi lao động nông thôn, khuyến khích huy động và tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia đào tạo nghề cho lao động nông thôn Đây là cơ sở hành lang pháp lý để các hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn phát triển nhằm nâng cao chất lượng lao động nông thôn

Mấy năm gần đây ngành Giáo dục - Đào tạo đang chuyển mạnh theo xu hướng đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp Do đó một số ngành nghề mới cũng

đã được chú ý đưa vào chương trình đào tạo nhằm đáp ứng với sự hội nhập ngày càng sâu rộng của Việt Nam vào nền kinh tế thế giới Nghĩa là nó không những giúp doanh nghiệp đưa giá trị sản phẩm dịch vụ cao ra thị trường mà còn tạo ra đòn bẩy phát triển xã hội và nghề nghiệp Vì vậy cũng đặt ra vấn đề bắt buộc nhân lực thuộc các ngành nghề nào phải qua đào tạo thì doanh nghiệp mới được phép tuyển dụng

2 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề:

Ngày 27/11/2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1956/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020" (gọi tắt là

Đề án 1956)1 Quyết định nêu rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước ta là đào tạo nghề cho lao động nông thôn là sự nghiệp của Đảng và Nhà nước, của các cấp, các ngành và xã hội nhằm nâng cao chất lượng lao động nông thôn, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Nhà nước tăng cường đầu

tư để phát triển đào tạo nghề cho lao động nông thôn, có chính sách bảo đảm thực hiện công bằng xã hội về cơ hội học nghề đối với mọi lao động nông thôn, khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia đào tạo nghề cho lao động nông thôn Đây là cơ sở tạo hành lang pháp lý để các hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn phát triển nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn Đề án 1956 đã đề ra mục tiêu tổng quát bình quân hằng năm đào tạo nghề cho khoảng một triệu lao động nông thôn, trong đó đào tạo, bồi dưỡng cho 100.000 lượt cán bộ, công chức xã Nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề, nhằm tạo việc làm, tăng thu nhập của lao động nông thôn; góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động và cơ cấu kinh tế, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Để thực hiện có hiệu quả các mục tiêu đã nêu, Đề án đề ra các giải pháp và tám hoạt động cụ thể với tổng kinh phí từ ngân sách Nhà nước cho 10

1

Quyết định 1956/QĐ-TTg, ngày 27/11/2009 của Thủ tướng Chính phủ

dự kiến là 25.980 tỷ đồng Có thể nói đây là đề án lớn nhất trong lĩnh vực đào tạo nghề từ trước đến nay, nhiều cả về nội dung, lớn cả về quy mô kinh phí để thực hiện

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đảng Cộng sản Viêt Nam (1991) Cương lĩnh xây dựng đất nước trong

thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội NXB sự thật Hà Nội

2 Đảng Công sản Viêt Nam (1996) Văn kiện Hội nghị lần thứ hai Ban chấp

hành Trung ương khoá VIII, Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII về định hướng phát triển GD - ĐT trong thời kỳ CNH - HĐH

và nhiệm vụ đến năm 2000 Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội

3 Đảng Cộng sản Viêt Nam (2001) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần

thứ IX Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội

4 Đảng Cộng sản Viêt Nam (2002) Kết luận Hội nghị TW6, khoá IX Nxb

Chính trị Quốc gia Hà Nội

5 Đảng Cộng sản Viêt Nam (2006) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần

thứ X Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội, 2006

6 Vũ Cao Đàm (2009) Giáo trình Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

7 Đặng Quốc Bảo (2004) Quản lý nhà trường, quản lý giáo dục NXB

ĐHQG, 2004

8 Hồ Chí Minh Toàn tập (Tập 4, 6, 7, 12) (2000) Nxb Chính trị Quốc gia

Hà Nội

9 Hà Thế Ngữ (1987) Quá trình sư phạm, bản chất, cấu trúc, tính quy luật

Trường CBQLGD TW2 TP HCM

10 Nguyễn Quốc Chí (2004) Cơ sở lý luận quản lý NXB ĐHQG

11 Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (1996) Lý luận đại cương về

quản lý Giáo trình lớp cao học QLGD Hà Nội

12 Nguyễn Đức Chính (2004) Chất lượng và quản lý chất lượng trong giáo

dục NXB ĐHQG

13 Nguyễn Bá Dương (1998) Nâng cao chất lượng đào tạo học viên hệ tập

trung ở Phân viện Hà Nội Đề tài cơ sở

14 Nguyễn Thị Doan, Đỗ Minh Cường, Phương Kỳ Sơn (1996) Các học

thuyết quản lý Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội

15 Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2004) Những quan điểm giáo dục hiện đại

ĐHQGHN

16 Luật dạy nghề - Số 76/2006/QH11

17 Vũ Cao Đàm (2008), Khoa học chính sách, NXBĐHQG

18 Vũ Cao Đàm, Hệ thống pháp luật Khoa học và Công nghệ Việt Nam 50

hình thành và phát triển, Tạp chí Hoạt động khoa học, số tháng 9/2009

19 Quốc hội nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2013), Luật Khoa

học và công nghệ Việt Nam

20 Sở KH&CN tỉnh Bạc Liêu (2013), báo cáo kết quả hoạt động KH&CN

năm 2012

21 Sở KH-ĐT tỉnh Bạc Liêu (2013), báo cáo kết quả hoạt động các doanh

nghiệp năm 2012-2013