ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ THANH THANH PHÁT TRIỂN DU LỊCH NÔNG THÔN TẠI NGHỆ AN, NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP: BẢN HOA TIẾN 2, CHÂU TIẾN, Q
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN THỊ THANH THANH
PHÁT TRIỂN DU LỊCH NÔNG THÔN TẠI NGHỆ AN, NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP: BẢN HOA TIẾN 2, CHÂU
TIẾN, QUỲ CHÂU
LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH
Hà Nội, 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN THỊ THANH THANH
PHÁT TRIỂN DU LỊCH NÔNG THÔN TẠI NGHỆ AN, NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP: BẢN HOA TIẾN 2,
CHÂU TIẾN, QUỲ CHÂU
Chuyên ngành: Du lịch
(Chương trình đào tạo thí điểm)
LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS PHẠM HỒNG LONG
Hà Nội, 2014
Trang 3MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG……….……… ……… 3
DANH MỤC SƠ ĐỒ……… 4
MỞ ĐẦU 5
1 Lí do chọn đề tài 6
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 7
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 9
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
5 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
6 Cấu trúc của luận văn Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DU LỊCH NÔNG THÔN
VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH NÔNG THÔN Ở VIỆT NAMError! Bookmark not
defined
1.1 Cơ sở lí luận về du lịch nông thôn và phát triển du lịch nông thôn Error!
Bookmark not defined
1.1.1 Khái quát về du lịch nông thôn Error! Bookmark not defined 1.1.2 Cơ sở lý luận về phát triển du lịch nông thônError! Bookmark not defined
1.2 Cơ sở thực tiễn về phát triển du lịch nông thôn trên thế giới và ở Việt
Nam……….Error!
Bookmark not defined
1.2.1 Thực tiễn phát triển du lịch nông thôn trên thế giớiError! Bookmark not
defined
1.2.2 Thực tiễn phát triển du lịch nông thôn ở Việt NamError! Bookmark not
defined
Tiểu kết chương 1: Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH NÔNG THÔN
TẠI NGHỆ AN VÀ Ở BẢN HOA TIẾN 2, CHÂU TIẾN, QUỲ CHÂU Error!
Bookmark not defined
2.1 Tiềm năng phát triển du lịch nông thôn của Nghệ An và của Quỳ ChâuError!
Bookmark not defined
2.1.1 Tiềm năng phát triển du lịch nông thôn của Nghệ AnError! Bookmark not
defined
2.1.2 Tiềm năng phát triển du lịch nông thôn của Quỳ ChâuError! Bookmark not
defined
2.2 Thực trạng tổ chức hoạt động du lịch nông thôn ở bản Hoa Tiến 2, Châu Tiến,
Quỳ Châu ……….Error!
Bookmark not defined
2.2.1 Công tác quản lí hoạt động du lịch Error! Bookmark not defined 2.2.2 Lao động phục vụ du lịch Error! Bookmark not defined
Trang 42.2.3 Cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ du lịchError! Bookmark not
defined
2.2.4 Số lượng khách và doanh thu từ du lịch Error! Bookmark not defined 2.3 Đánh giá khả năng phát triển du lịch nông thôn của bản Hoa Tiến 2Error!
Bookmark not defined
2.3.1 Khảo sát, điều tra nhằm đánh giá khả năng phát triển du lịch nông thôn tại
Hoa Tiến 2……… Error!
Bookmark not defined
2.3.2 Phân tích tình hình Error! Bookmark not defined 2.3.3 Mong muốn của người dân Error! Bookmark not defined 2.3.4 Đánh giá mô hình phát triển du lịch hiện tại của bản Hoa Tiến 2 Error!
Bookmark not defined
2.3.5 Các vấn đề cần khắc phục Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 2………72 CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT
TRIỂN DU LỊCH NÔNG THÔN TẠI NGHỆ AN VÀ Ở BẢN HOA TIẾN 2
Error! Bookmark not defined 3.1 Định hướng phát triển du lịch nông thôn tại Nghệ AnError! Bookmark not
defined
3.2 Giải pháp phát triển du lịch nông thôn tại Nghệ AnError! Bookmark not
defined
3.2.1 Giải pháp về cơ chế, chính sách trong quy hoạch phát triển du lịch nông
thôn……… ……….……… …………Error!
Bookmark not defined
3.2.2 Giải pháp về tổ chức quản lý các hoạt động du lịch nông thôn Error!
Bookmark not defined
3.2.3 Giải pháp về hợp tác đầu tư và hỗ trợ phát triển du lịch nông thônError!
Bookmark not defined
3.2.4 Giải pháp về đa dạng và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch nông thôn
Error! Bookmark not defined 3.2.5 Giải pháp về xúc tiến, quảng bá du lịch Error! Bookmark not defined 3.3 Giải pháp phát triển du lịch nông thôn ở bản Hoa Tiến 2Error! Bookmark
not defined
3.3.1 Thành lập BQL DL và các nhóm người dân làm du lịchError! Bookmark
not defined
3.3.2 Xây dựng sản phẩm du lịch Error! Bookmark not defined 3.3.3 Đầu tư cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất du lịchError! Bookmark not defined 3.3.4 Đào tạo, nâng cao chất lượng nhân lực du lịch Error! Bookmark not
defined
3.3.5 Công tác marketing, xúc tiến và quảng báError! Bookmark not defined
Trang 53.3.6 Công tác giám sát và quản lí Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 3………95
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
DANH MỤC BẢNG
1 Bảng 1.1: Một số loại hình du lịch nông thôn 19
2 Bảng 1.2: Định nghĩa chu kỳ phát triển du lịch 23
3 Bảng 1.3: Các chương trình “Làng quê với các chủ đề Nông
thôn” ở Hàn Quốc
33-34
4 Bảng 1.4: Một số điển hình phát triển du lịch nông thôn tại
Việt Nam
39-41
5 Bảng 2.1: Lao động phục vụ du lịch bản Hoa Tiến 2 55
6 Bảng 2.2: Số lượng khách quốc tế du lịch đến Hoa Tiến từ 59
Trang 62008-2014
7 Bảng 2.3: Đặc trưng của bản Hoa Tiến 2 67
DANH MỤC SƠ ĐỒ
1 Sơ đồ 1.1: Biểu đồ khái niệm du lịch nông thôn 16
2 Sơ đồ 1.2: Chu kì phát triển của 1 điểm du lịch 22
3 Sơ đồ 2.1: Mô hình quản lí du lịch bản Hoa Tiến 2 54
4 Sơ đồ 2.2: Mô hình dịch vụ du lịch hiện tại của bản Hoa
Tiến 2
69
5 Sơ đồ 3.1: Cơ chế du lịch mà mô hình thí điểm tại bản Hoa
Tiến 2 hướng đến
80
Trang 76 Sơ đồ 3.2: Sơ đồ bộ máy tổ chức quản lí du lịch Hoa Tiến 2
hướng đến
84
MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Việt Nam là một đất nước có tài nguyên du lịch thiên nhiên và tài nguyên du lịch văn hóa phong phú Bên cạnh đó, việc phát triển du lịch ngày càng được Đảng
và Nhà nước chú trọng, trong “Chiến lược phát triển du lịch đến năm 2020, tầm
nhìn 2030” xác định các quan điểm: “phát triển du lịch theo hướng chuyên
nghiệp, hiện đại, có trọng tâm trọng điểm, chú trọng phát triển theo chiều sâu đảm bảo chất lượng và hiệu quả, khẳng định thương hiệu và khả năng cạnh tranh; phát huy tối đa tiềm năng , lợi thế quốc gia về yếu tố tự nhiên và văn hóa dân tộc , thế mạnh đặc trưng các vùng miền trong cả nước”[12, tr.1]
Trang 8Tuy nhiên, đánh giá quá trình phát triển du lịch Việt Nam, các chuyên gia luôn cho rằng sự phát triển của du lịch Việt Nam còn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có, chưa khai thác được thế mạnh của từng địa phương Đặc biệt, các sản phẩm du lịch của các địa phương chưa tạo được nét riêng, độc đáo, nhất là chưa khai thác tốt tiềm năng du lịch của một quốc gia gốc nông nghiệp trong khi nền sinh thái nông nghiệp của Việt Nam phát triển dựa trên nền sinh thái thiên nhiên có
sự đa dạng sinh học vào bậc cao trên thế giới Bên cạnh đó, du lịch nông thôn đang trở thành một loại hình du lịch được các quốc gia trên thế giới chú trọng đầu tư phát triển nhằm thay đổi bộ mặt kinh tế các vùng nông thôn, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, góp phần tạo sinh kế mới cho cộng đồng cư dân nông thôn, về lâu dài giúp thu hẹp khoảng cách giàu - nghèo giữa nông thôn và thành thị Bài học kinh nghiệm từ phát triển du lịch nông thôn của các quốc gia khác được áp dụng tại
một số điển hình ở Việt Nam bước đầu thành công đã chứng tỏ “phát triển du lịch nông thôn đang trở thành xu hướng chiến lược nhằm phát huy yếu tố cội rễ văn hóa dân tộc thấm đậm ở khắp các miền quê Việt Nam”[ 23, tr 2] Hơn thế, theo
nhận định của chuyên gia, du lịch nông thôn có thể trở thành sản phẩm du lịch giúp Việt Nam đón được nhiều du khách hơn Mặc dù, vẫn còn nhiều thách thức đặt ra cho loại hình du lịch này, đó là: sự thiếu hụt nguồn nhân lực phục vụ cho du lịch;
cơ sở hạ tầng còn chưa được đầu tư đúng mức theo hướng đa dạng nhằm đáp ứng mọi nhu cầu của khách; nhiều nơi sản phẩm du lịch thiếu bản sắc văn hóa riêng, bị trùng lặp với những vùng khác nên tính hấp dẫn bị hạn chế; việc quảng bá hình ảnh
du lịch vẫn chưa tạo được ấn tượng, chưa đủ sức thu hút khách đến tham quan,… Nằm ở trung tâm vùng Bắc Trung Bộ, Nghệ An từ lâu được biết đến là vùng đất giàu tài nguyên du lịch với sự phong phú, đa dạng về cảnh quan thiên nhiên và
là mảnh đất địa linh nhân kiệt, giàu bản sắc văn hóa truyền thống Tiềm năng du lịch của Nghệ An là rất lớn nhưng trên thực tế, Nghệ An vẫn chưa khai thác hết tiềm năng du lịch của mình Hiện nay, chương trình du lịch đến Nghệ An chủ yếu
Trang 9đưa khách đi nghỉ biển Cửa Lò và thăm quê Bác Nam Đàn, hoạt động du lịch tập trung phát triển ở địa bàn thành phố Vinh, Cửa Lò và vùng phụ cận còn các vùng nông thôn rộng lớn phía Tây giàu tài nguyên nhưng chưa được đầu tư phát triển thích đáng
Đứng trước thực trạng đó và trên cơ sở nhận định của các dự án hỗ trợ phát triển du lịch nông thôn Việt Nam do Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch Việt Nam (ITDR) và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) về các địa bàn nông thôn có
tiềm năng phát triển du lịch tại Nghệ An, học viên đã lựa chọn đề tài “Phát triển
du lịch nông thôn tại Nghệ An, nghiên cứu trường hợp: bản Hoa Tiến 2, Châu Tiến, Quỳ Châu” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp của mình
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Nghiên cứu tiềm năng nhằm phát triển du lịch ở một vùng miền là vấn đề đã được đề cập rất nhiều trong báo cáo của Tổng cục Du lịch, trong chiến lược phát triển du lịch quốc gia, là định hướng phát triển du lịch lâu dài ở mỗi địa phương
Ở Việt Nam , các công trình nghiên cứu về du lịch nông thôn chưa có nhiều , trước hết phải kể đến một công trình khoa học có giá trị lý thuyết và thực tiễn cho
phát triển du lịch nông thôn ở Việt Nam , chính là “Cẩm nang thực tiễn phát triển
du lịch nông thôn Việt Nam” Công trình này là kết quả hợp tác Việt Nam - Nhật
Bản, trong năm 2013, Tổng cục Du lịch đã giao Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch phối hợp cùng Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) biên tập và xuất bản cuốn “Cẩm nang thực tiễn phát triển du lịch nông thôn Việt Nam” trên cơ sở đúc rút kết quả thực hiện các dự án hỗ trợ phát triển du lịch của Nhật Bản tại các vùng quê Việt Nam: Đường Lâm (Hà Nội), Phước Tích và Thanh Toàn (Thừa Thiên Huế), Hồng Phong (Hải Dương), Đông Hòa Hiệp (Tiền Giang), Tabhing (Quảng Nam) và 3 làng nghề Phù Lãng, Đình Tổ và Hòa Long (Bắc Ninh)
Còn lại chủ yếu là các nghiên cứu nhỏ lẻ về tiềm năng và định hướng phát triển
du lịch nông thôn ở từng địa phương, có thể kể ra các công trình sau:
Trang 10- Đề tài thạc sỹ Kinh tế nông nghiệp “ Phát triển du lịch nông thôn ở tỉnh Lâm Đồng” của tác giả Huỳnh Lê Ái Linh , Đại học Nông lâm thành phố Hồ Chí Minh ,
năm 2012
- Luận văn thạc sỹ du lịch “ Phát triển du lịch nông thôn tại Ninh Bình” của tác giả
Lê Thị Bích Huyền, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, năm 2012
Xét riêng với tỉnh Nghệ An, việc nghiên cứu phát triển du lịch nông thôn nói riêng và nhất là nghiên cứu trường hợp bản Hoa Tiến 2 gắn với người Thái Quỳ Châu thì chưa được đề cập trong bất cứ tài liệu nào Một số công trình, đề tài nghiên cứu có liên quan đến phát triển du lịch ở tỉnh Nghệ An có thể kể đến:
- Đề tài “ Phát triển du lịch cộng đồng gắn với xóa đói giảm nghèo bền vững cho bản Yên Thành – xã Lục Dạ - huyện miền núi Con Cuông” do Trung tâm Xúc
tiến Du lịch Nghệ An thực hiện năm 2008
- Thạc sỹ Trần Thị Thủy (chủ biên) với công trình “ Phát triển du lịch cộng đồng gắn với xóa đói giảm nghèo ở miền Tây Nghệ An” do Trung tâm Khoa học
Xã hội và Nhân văn Nghệ An chủ trì hoàn thành trong 2 năm (2012-2014)
Tác giả đã nghiên cứu, khai thác và phát triển đề tài trên cơ sở tiếp thu các kiến thức đã được các học giả đi trước trong đó có kế thừa những nhận xét tổng quát và rõ ràng nhất về du lịch nông thôn, đồng thời kế thừa các kiến thức, tài liệu
về cộng đồng người Thái Quỳ Châu cùng với các tài liệu về phát triển sinh thái nhân văn của tỉnh Nghệ An để phân tích và làm sáng rõ vấn đề cần nghiên cứu
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu tiềm năng du lịch nông thôn và hiện trạng phát triển du lịch nông thôn tại bản Hoa Tiến 2, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An Trên cơ sở đó góp phần nâng cao khả năng khai thác phát triển du lịch nông thôn của tỉnh Nghệ An theo hướng phát triển bền vững
- Nhiệm vụ nghiên cứu:
Trang 11+ Tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về du lịch nông thôn và phát triển du lịch nông thôn
+ Phân tích những điều kiện phát triển du lịch của bản Hoa Tiến 2, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An về tiềm năng, lợi thế sẵn có, những thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển du lịch nông thôn tại bản này
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
*Tiếng Việt
1 Báo Nghệ An (2011), Du lịch cộng đồng – nét riêng ở Quỳ Châu , Nghệ An,
số ra ngày 12/12/2011
2 Nguyễn Đức Hoa Cương (2006), Chính sá ch vì sự bền vững của ngành du lịch và lợi ích người dân Sapa, Tạp chí Du lịch Việt Nam, số tháng 6/2006
3 Trần Kim Đôn (2004), Địa lí các huyện, thành phố, thị xã tỉnh Nghệ An,
NXB Nghệ An, Nghệ An
Trang 124 Ninh Viết Giao (1998), Nghề, làng nghề thủ công truyền thống ở Nghệ An,
NXB Nghệ An, Nghệ An
5 Ninh Viết Giao (2001), Văn hóa ẩm thực dân gian xứ Nghệ, Hội văn nghệ
dân gian ấn hành, Nghệ An
6 Đoàn Thị Mỹ Hạnh và Bùi Thị Quỳnh Ngọc(2012), Phát triển du lịch nông thôn ở vùng đồng bằng sông Cửu Long: Đường đến cơ cấu kinh tế dịch vụ - nông - công nghiệp, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Kinh tế và Kinh doanh 28
tr 261‐268
7 Bùi Thị Lan Hương (2010), Du lịch nông nghiệp và Du lịch nông thôn , Nội san năm 2010(số 1) –Trường Cán bộ quản lý nông nghiệp và Phát triển nông thôn 2,tr 51-53
8 Bùi Thị Lan Hương(2012), Quan niệm và hành vi khách du lịch nông thôn: khảo sát tại thành phố Hồ Chí Minh, Tạp chí Khoa học 2012:24b,
tr.210-218, Trường Đại học Cần Thơ
9 La Quán Miên (1997), Phong tục tập quán các dân tộc thiểu số Nghệ An,
NXB Nghệ An, Nghệ An
10 Nguyễn Văn Mạnh và Trần Huy Đức (2010), Phát triển du lịch nông thôn để thúc đẩy hiện đại hóa nông thôn ở Hà Nội
11 Bùi Xuân Nhàn (2009), Phát triển du lịch nông thôn ở nước ta hiện nay, Tạp chí Cộng sản, số 17 tháng 9/2009
12 QĐ 2473/QĐ-TTg ngày 30/12/2011 của Thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt “Chiến lược phát triển du lịch đến năm 2020, tầm nhìn 2030”
13 QĐ số 1963/QĐ-UBND ngày 09/05/2008 của UBND tỉnh Nghệ An về việc phê duyệt “Quy hoạch phát triển ngành nghề nông thôn tỉnh Nghệ An đến năm
Trang 1314 QĐ số 2737/QĐ-UBND VX ngày 12/06/2009 của UBND tỉnh Nghệ An về
việc phê duyệt “Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Nghệ An đến năm 2020”
15 Sở KH&CN Nghệ An, Trung tâm KHXH&NV (2014), Đề tài “ Phát triển
du lịch cộng đồng gắn với xóa đói giảm nghèo ở miền Tây Nghệ An”
16 Sở VHTTDL Nghệ An (2009), Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Nghệ
An thời kì 2006 – 2020
17 Hà Văn Tấn (1984), Nghệ Tĩnh thời nguyên thuỷ và thuở các vua Hùng
18 Trần Viết Thụ (2005), Địa danh lịch sử - văn hóa Nghệ An, NXB Nghệ An,
Nghệ An
19 Trung tâm xúc tiến du lịch Nghệ An (2008), Phát triển du lịch cộng đồng gắn với xóa đói giảm nghèo bền vững cho bản Yên Thành – xã Lục Dạ - huyện miền núi Con Cuông
20 Lê Anh Tuấn(2008) Du lịch nông thôn – Định hướng phát triển ở Việt Nam, Tạp chí Du lịch Việt Nam, số 3/2010, tr.46- 47
21 UBND Tỉnh Nghệ An, Sở VHTT&DL (2010), Kỷ yếu hội thảo liên kết phát triển du lịch các tỉnh Bắc miền Trung, Nghệ An
22 UBND Tỉnh Nghệ An, Sở VHTT&DL (2013), Kỷ yếu hội thảo liên kết xây dựng sản phẩm du lịch các tỉnh Bắc miền Trung, Nghệ An
23 Viện nghiên cƣ́u phát triển Du lịch(2013), Cẩm nang thực tiễn phát triển du lịch nông thôn ở Việt Nam
24 Bùi Thị Hải Yến(2008), Du lịch cộng đồng, NXB Giáo dục, Hà Nội
*Tiếng Anh
25 R.W Butler (1980), The concept of a tourism area cycle of evolution,
Canadian Geographer 24, pg.5-12
