Tiểu luận Lý luận hành chính: Phương pháp giáo dục thuyết phục trong hành chính

Gần với cuộc sống thực tiễn, ngoài ra, còn dễ dàng và được thường xuyên sử dụng, phương pháp giáo dục thuyết phục được xem như công cụ hàng ngày của các chủ thể hành chính để thực hiện t

Trang

LỜI MỞ ĐẦU 3

Chương 1: Khái niệm phương pháp 4

Chương 2: Nội dung phương pháp 5

2.1. Cơ sở, nội dung 5

2.2. Đặc trưng 6

2.3. Ưu điểm, nhược điểm 8

Chương 3: Thực tiễn áp dụng phương pháp 10

PHỤ LỤC 14

1. Chú thích và danh mục tài liệu 14

2. Danh sách thành viên 15

3. Bảng phân công công việc 15

LỜI MỞ ĐẦU

“Hành chính là một nghề”(1) Do đó mà trong hành chính, chủ thể hành chính luôn cần sự nhanh nhẹn, linh hoạt, áp dụng khéo léo các phương pháp hành chính để giải quyết hiệu quả các tình huống công việc đưa ra Đồng thời, chủ thể hành chính cũng cần tích cực tiếp thu, trau dồi những cái mới, xu thế mới xuất hiện trong ngành nghề để phù hợp với thực tiễn

Việc áp dụng khéo léo, nhanh nhẹn các phương pháp hành chính trong thực tiễn công việc hàng ngày được xem như quan trọng nhất vì nó cho thấy hiệu quả công việc đối với từng chủ thể hành chính Việc nghiên cứu từng phương pháp hành chính để nâng cao hiệu quả của công việc thực sự cần thiết đối với từng chủ thể hành chính Các phương pháp hành chính bao gồm phương pháp giáo dục, thuyết phục, phương pháp tổ chức, phương pháp kinh tế, phương pháp hành chính Gần với cuộc sống thực tiễn, ngoài ra, còn dễ dàng và được thường xuyên sử dụng, phương pháp giáo dục thuyết phục được xem như công

cụ hàng ngày của các chủ thể hành chính để thực hiện triệt để Nghiên cứu phương pháp, ngoài mục đích đi sâu, hiểu sâu phương pháp, chủ thể hành chính còn rút ra được kinh nghiệm cho phương pháp từ đó có thể sử dụng phương pháp một cách linh hoạt và hiệu quả hơn

Bằng việc nghiên cứu giáo trình, sách đọc thêm, tìm hiểu nguồn tài liệu trên mạng và hệ thống các kiến thức, cũng như liên hệ thực tiễn một cách khoa học nhất, nhóm chúng em mong rằng qua việc nghiên cứu phương pháp này, các thành viên trong nhóm sẽ tự rút kinh nghiệm, làm phong phú vốn kiến thức, bổ trợ cho những môn học, công việc sau này

CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM PHƯƠNG PHÁP

Để tác động tới các quan hệ xã hội, hành vi của các đối tượng bị quản lý, các

cơ quan Nhà nước, người có thẩm quyền áp dụng nhiều biện pháp, cách thức khác nhau Việc sử dụng các biện pháp mang tính thuyết phục hay cưỡng chế tuỳ thuộc vào bản chất, tính xã hội của Nhà nước

Trong các kiểu Nhà nước như: chủ nô, phong kiến, tư sản để bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị, các Nhà nước đó chủ yếu sử dụng các biện pháp cưỡng chế, biện pháp thuyết phục đặt xuống hàng thứ yếu Trong điều kiện chủ nghĩa

xã hội, Nhà nước là của dân do dân và vì dân, mọi hoạt động của bộ máy Nhà nước phục vụ cho lợi ích của nhân dân, không vì bất kì mục đích tự thân nào, do

đó giáo dục thuyết phục là phương pháp chủ yếu được sử dụng nhằm thực hiện những nhiệm vụ trong hoạt động quản lý hành chính Nhà nước ở nước ta(2)

Phương pháp giáo dục là phương pháp bồi dưỡng con người những phẩm

chất đạo đức, những tri thức cần thiết về tự nhiên và xã hội, cũng như những kĩ năng, kĩ xảo cần thiết trong đời sống

Phương pháp thuyết phục là phương pháp làm cho người ta thấy đúng, hay

mà tin theo, thông qua tuyên truyền, giáo dục, giải thích, hướng dẫn, nêu gương.

Từ đó, ta có thể hiểu rằng phương pháp giáo dục, thuyết phục trong hành

chính là phương pháp do các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội tác động vào

nhận thức đối tượng quản lý nhằm tạo ra ý thức về lối sống cộng đồng, ý thức

pháp luật, tạo ra thói quen sống và làm việc theo pháp luật, đồng thời, nâng cao tính tự giác, tinh thần trách nhiệm và năng lực trí tuệ của họ(3).

Giáo dục, thuyết phục có vai trò rất to lớn để nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, tăng cường củng cố pháp chế và kỉ luật trong quản lý hành chính Nhà nước Nhà nước vững mạnh chính bởi ý thức giác ngộ của quần chúng, chứ không chỉ do tăng cường các biện pháp cưỡng chế bắt buộc Vì vậy, công tác tuyên truyền giáo dục trong hành chính Nhà nước có tầm quan trọng đặc biệt

CHƯƠNG 2: NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP

2.1. CƠ SỞ, NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC, THUYẾT PHỤC

Phương pháp giáo dục thuyết phục dựa trên cơ sở vận dụng các quy luật

về nhận thức của con người và khoa học tâm lý để tác động có hiệu quả đến tư

tưởng, tình cảm làm thay đổi hành vi cá nhân theo hướng tích cực(4).

Thu hút đông đảo quần chúng nhân dân tham gia quản lý Nhà nước và xã hội, phát huy tính tích cực chính trị, sự sáng tạo của quần chúng trong cách mạng là vấn đề luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm Sự quan tâm

đó được ghi nhận trong nhiều văn kiện của Đảng, đặc biệt được ghi nhận trong Hiến pháp 1992 (Điều 53)(5) Kế thừa và phát huy quan điểm của V.I Lênin là

“Nhà nước vững mạnh bởi ý thức giác ngộ của quần chúng chứ không phải sự tăng cường đàn áp của bộ máy chuyên chính như quân đội và cảnh sát của Nhà nước đó”(6), Đảng ta đã khái quát thành quan điểm “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng”(7), “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”(8) Do đó, bằng hoạt động tuyên truyền, giáo dục, khơi dậy lòng yêu nước thương nòi và truyền thống cách mạng của nhân dân ta, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, chúng ta đã giành được sự thắng lợi vẻ vang trong hai cuộc kháng chiến trường

và gian khổ chống giặc ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc

Đặc biệt, trong tình hình kinh tế – chính trị khá nóng hiện nay, khi các thế lực thù địch luôn nhòm ngó, chống phá Đảng và Nhà nước ta Bên cạnh việc xây dựng Nhà nước vững mạnh, Đảng và Nhà nước luôn cố gắng giúp xây dựng lòng dân vững mạnh, một lòng với đất nước, tự nhận thức được điều đúng – sai, tạo quan điểm đúng đắn về tình yêu đất nước, có ý thức tự chống lại những tư tưởng đi lệch hướng Đảng và Nhà nước đề ra

Với vị trí địa lý cửa ngõ thuận lợi cho việc giao lưu về kinh tế cũng như văn hoá, từ xưa đến nay, Việt Nam luôn là điểm sáng của những nước lớn mạnh sang xâm chiếm Sự kiện biển Đông vào năm 2013 được xem như một hồi chuông cảnh báo trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo nói riêng và chủ quyền đất nước nói chung Bằng việc đưa dàn khoan HD981 ra địa phận hàng hải Việt Nam, Trung Quốc đã khơi mào trong loạt hành động sai trái mang tính chất xâm phạm chủ quyền lãnh thổ Việt Nam Trái với những hành động ngang ngược của Trung Quốc ngoài biển Đông, Việt Nam luôn theo tiêu chí Hòa bình – Hữu nghị,

kêu gọi sự đồng thuận, bảo vệ của các nước khác trên toàn thế giới Mặt khác, Đảng và Nhà nước luôn giáo dục, tuyên truyền, thuyết phục cho người dân thấy những điều sai trái mà Trung Quốc đã làm, không nên có bất cứ động thái tiêu cực nào nhằm đáp trả hành động gây hấn của Trung Quốc, đồng thời, khơi dậy ngọn lửa yêu nước ở mỗi người dân Việt Nam Rất nhiều những gia đình sau khi được các cán bộ tuyên truyền, thuyết phục đã tình nguyện ra ngoài đảo sinh sống, bảo vệ chủ quyền hải đảo Việt Nam Bất chấp những khó khăn thiếu thốn,

họ tin và mong muốn được góp một phần công sức để bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ Việt Nam

Với mục đích dùng phương pháp để tác động vào nhận thức của con người trong tổ chức, hay công dân trong xã hội nhằm nâng cao tính tự giác, tinh thần trách nhiệm và năng lực trí tuệ của con người, phương pháp luôn được đánh giá cao trong hiệu quả áp dụng

2.2. ĐẶC TRƯNG CỦA PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC THUYẾT PHỤC

Đặc trưng của phương pháp này là tính thuyết phục, tức là giúp cho con

người phân biệt được phải, trái, đúng, sai để mỗi người nỗ lực cống hiến cho xã hội một cách có trách nhiệm và tự giác sống, làm việc theo pháp luật Khi sử

dụng phương pháp này, các chủ thể hành chính phải xác định đúng địa vị pháp

lý của mình với đối tượng thuyết phục để bảo đảm kỷ cương chung trong xã

hội(9)

Chúng ta vừa mới thoát khỏi cuộc chiến tranh lâu dài, bước vào xây dựng cuộc sống mới, cơ chế cũ chưa mất, cơ chế mới chưa hình thành ổn định và phát triển, đời sống xã hội còn nhiều khó khăn, do đó trong xã hội tồn tại những nhân

tố xã hội chủ nghĩa và cả những nhân tố chưa phải là xã hội chủ nghĩa, còn có nhiều nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm, vi phạm pháp luật, cộng với ý thức pháp luật chưa cao trong một bộ phận lớn của dân cư, trình độ, ý thức pháp luật của cán bộ viên chức, công chức Nhà nước chưa đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi ngày càng cao trong quản lý Nhà nước, vì vậy công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật có tầm quan trọng đặc biệt Nhưng sẽ là sai lầm, nếu cho rằng trong quản lý Nhà nước và xã hội chỉ cần các biện pháp thuyết phục Bởi vì

trong xã hội luôn tồn tại tội phạm, vi phạm pháp luật, còn tồn tại sự chống đối, phá hoại trật tự quản lý Nhà nước và An ninh quốc gia, an toàn xã hội Vì vậy phải kết hợp giữa thuyết phục và cưỡng chế trong quản lý hành chính Nhà nước V.I Lênin đã chỉ ra rằng: “Trước hết phải thuyết phục và sau đó mới cưỡng bức,

dù thế nào đi nữa trước hết chúng ta cũng phải thuyết phục rồi mới cưỡng chế”(10)

Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế là cần thiết đối với những cá nhân, tổ chức vi phạm pháp luật, gây rối trật tự trị an, có thái độ chống đối lại chính quyền nhân dân, không chấp hành đường lối, chủ trương và pháp luật của Nhà nước Trong các trường hợp đó việc áp dụng cưỡng chế không trái với nguyên tắc nhân đạo và dân chủ của Nhà nước ta, trái lại nó được thực hiện vì lợi ích chung của nhân dân, xã hội Nhà nước, trong đó có cả lợi ích cá nhân

Không áp dụng cưỡng chế, hay coi nhẹ nó cũng có nghĩa là buông nhẹ kỷ cương dẫn tới tình trạng vô kỷ luật trong xã hội và trong bộ máy Nhà nước Ngược lại, quá nhấn mạnh đến cưỡng chế sẽ dẫn đến độc đoán, chuyên quyền trái với bản chất Nhà nước của dân, do dân và vì dân Vì vậy, kết hợp thuyết phục và cưỡng chế một cách hợp lý sẽ có tác dụng to lớn đối với việc thực hiện tốt những nhiệm vụ cụ thể trong quản lý Nhà nước Đây cũng là yêu cầu đối với khoa học quản lý

2.3. ƯU ĐIỂM, NHƯỢC ĐIỂM CỦA PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC,

THUYẾT PHỤC

Theo phương pháp này, các cơ quan hành chính Nhà nước cũng như các thủ trưởng không phải lúc nào cũng điều chỉnh hành vi chỉ bằng luật pháp, mà phải kết hợp giữa giáo dục, thuyết phục và cưỡng chế hành chính Ý thức đúng thì hành động đúng Do vậy, phải giáo dục đạo đức và tư tưởng để cho mọi đối tượng biết được việc làm nào là tốt, là vinh, là thiện, việc làm nào là xấu, là nhục, là ác Phải giáo dục ý thức pháp luật, tư tưởng chính trị đúng đắn, kỷ luật

và trách nhiệm, pháp chế kỷ cương… thì kết quả lao động sẽ cao, việc phạm pháp giảm hoặc không vi phạm pháp luật(11)

Mỗi phương pháp luôn tồn tại những ưu nhược điểm song song nhau Ưu điểm dễ nhận thấy nhất của phương pháp này là do phương pháp dễ tiếp cận, thực hiện nên đối tượng hành chính dễ tiếp thu, tiếp nhận kiến thức một cách dễ dàng Ngoài ra, chủ thể hành chính còn có thể linh hoạt trong việc lựa chọn không gian, thời gian để sử dụng phương pháp Nếu sử dụng phương pháp này thành công còn tạo môi trường thân thiện, tích cực giữa chủ thể hành chính và đối tượng hành chính Từ đó, ta có thể mong đợi được một tương lai xã hội Việt Nam công bằng, dân chủ, văn minh, vững mạnh, phát triển

Bên cạnh những ưu điểm, ta vẫn luôn nhìn thấy những nhược điểm tồn tại song song Vì với mỗi nhóm đối tượng thì có độ tuổi, trình độ học vấn khác nhau nên cần áp dụng các phương pháp khác nhau Chúng ta không thể áp dụng đại trà một phương pháp nhất định cho toàn nhóm đối tượng Vì vậy, phương pháp đòi hỏi chủ thế hành chính cần bỏ công sức nghiên cứu trước về nhóm đối tượng cần áp dụng phương pháp Tiếp đó, đề ra những nội dung cơ bản, thiết thực nhất với nhóm đối tượng sẽ tiếp xúc

Ngoài ra, ta vẫn còn thấy sự giáo dục thủ công, thiên nhiều về lý thuyết tồn tại trong phương pháp này Chủ thể hành chính vẫn còn chưa đưa ra những kiến thức thực tiễn để đối tượng hành chính có thể nhận thức và áp dụng trong cuộc sống hàng ngày Đôi lúc, chủ thể hành chính vẫn còn khá bảo thủ trong việc áp dụng hình thức đổi mới, dẫn đến tình trạng đối tượng hành chính không thể hiểu được chủ thể hành chính muốn truyền đạt gì, gây khó khăn cho cả hai

bên, làm giảm tiến độ công việc Ta có thể thấy hình ảnh khá quen thuộc là chỉ

có chủ thể hành chính đưa ra, tuyên truyền ý kiến của mình mà chưa có sự phản hồi tích cực từ phía đối tượng hành chính, do vậy, vẫn chưa tạo ra được tương tác giữa hai bên Đối tượng hành chính chỉ tiếp thu theo tính thụ động, bắt buộc

mà không phải chủ động, tích cực tiếp thu ý kiến, từ đó dễ gây ra hiểu lầm cho hai bên

Ngược lại với ưu điểm, nếu áp dụng phương pháp thất bại, sẽ tạo ra môi trường làm việc kém hiệu quả thân thiện, làm tăng thêm khoảng cách giữa chủ thể hành chính và đối tượng hành chính

Từ việc tìm hiểu về ưu – nhược điểm của phương pháp, ta có thể tự rút kinh nghiệm được cho chính bản thân mình, đặc biệt là với chủ thể hành chính Đồng thời, ta còn tìm được con đường ngắn nhất để thực hiện phương pháp thành công

CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP

Trong hoạt động hành chính Nhà nước nhiều năm qua, chúng ta không thể phủ nhận được tầm quan trọng của phương pháp giáo dục, thuyết phục Hiệu quả phương pháp này cũng được thể hiện rõ qua những hoạt động công việc hàng ngày của những chủ thể hành chính Do bản chất của phương pháp này là làm cho đối tượng quản lý hiểu rõ được sự cần thiết và tự giác thực hiện hoặc tránh thực hiện những hành vi xác định Thông qua thuyết phục, các chủ thể quản lý hành chính Nhà nước giáo dục cho công dân nhận thức đúng đắn về kỉ cương xã hội, kỉ luật Nhà nước, động viện họ tự giác thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và xã hội

Không quá khó để tìm được những ví dụ về phương pháp giáo dục thuyết phục trong hoạt động hành chính thực tiễn hàng ngày, ngành phát triển đô thị là một trong những ngành được xem như cần dùng nhiều phương pháp này nhất, bởi vì ngành liên quan nhiều đến các dự án giải toả đền bù cho những hộ dân thuộc diện có đất nằm trong dự án

Hàng năm, với hàng chục những dự án lớn nhỏ khác nhau, nhà quản lý hành chính trong lĩnh vực này đòi hỏi cần kĩ thuật chuyên môn cao kèm theo sự kết hợp khéo léo cùng phương pháp giáo dục thuyết với những hộ dân có đất nằm trong diện giải toả đền bù Để làm cho dự án kịp tiến độ, đi theo đúng hướng đã khó nhưng việc đảm bảo cho những hộ dân có đất nằm trong dự án hợp tác, chấp thuận theo quyết từ người quản lý đưa ra còn khó hơn

Bài học điển hình cho ngành quản lý phát triển đô thị phải nhắc đến là câu truyện Đoàn Văn Vươn tại Tiên Lãng, Hải Phòng, hay vụ cưỡng chế đất ở Văn Giang, Hưng Yên,… Người dân Việt Nam vốn luôn “bám đất, bám làng”, không

dễ dàng để họ có thể đánh đổi chia lìa hoặc bán lại mảnh đất mà họ đã chung sống hơn chục năm mà có khi là nhiều đời thế hệ chung sống trên cùng một mảnh đất Điều đó lại càng khó hơn với những nhà quản lý trong ngành khi những dự án phát triển đô thi vẫn còn đó và đòi hỏi luôn kịp tiến độ và hiệu quả

Vì thế, việc áp dụng khéo léo hiệu quả phương pháp giáo dục thuyết phục càng cần thiết hơn nữa Áp dụng khéo léo thành công phương pháp này nhằm giúp người dân hiểu rõ được vấn đề, tầm quan trọng của việc di dời nhà ở đối

với dự án, một phần giúp đẩy nhanh tiến độ của dự án, một phần giúp tạo môi trường thân thiện, làm việc hiệu quả giữa người dân và những nhà quản lý hành chính Từ đó, ta có thể khẳng định được tầm quan trọng của phương pháp giáo dục, thuyết phục với ngành quản lý phát triển đô thị trong thực tiễn

Tuy đã đã đứng vào hàng những nước đang phát triển, Việt Nam vẫn luôn

cố gắng về mọi mặt để khẳng định mình trên trường quốc tế Những công tác xã hội luôn được động viên thực hiện nhằm đảm bảo đời sống an sinh xã hội Với đặc điểm đa văn hoá, đa dân tộc, chủ trương quan tâm chú trọng đến các dân tộc miền núi, hải đảo được đặt lên hàng đầu Do địa hình đồi núi, sông ngòi dày đặc, việc đưa con em đi học ở các dân tộc miền núi hay đồng bằng sông Cửu Long vẫn còn hạn chế, thực trạng học sinh bỏ học vẫn còn nhiều Nhằm cải thiện tình trạng, các cán bộ huyện, phường, xã tại các vùng trung du, miền núi phía Bắc, vùng đồng bằng sông Cửu Long luôn cố gắng vận động, thuyết phục các gia đình cho con em mình đi học Theo số liệu thống kê cho thấy năm học 2009–

2010, 15 tỉnh trung du và miền núi phía Bắc có số học sinh bỏ học giảm 0,09%, bằng 942 em so với năm trước, nhiều tỉnh không có học sinh tiểu học bỏ học

Hiệu quả của phương pháp thuyết phục còn được thể hiện qua chính sách

kế hoạch hoá gia đình trong nhiều năm qua Với số dân cao, Việt Nam luôn là điểm đến của những nhà đầu tư nước ngoài với nguồn nhân lực rẻ và dồi dào Tuy vậy, mỗi gia đình có hơn hai người con, thậm chí bảy, tám người con lại là vấn đề cần sự can thiệp của những nhà chức trách Do đông con, cha mẹ thường không thể quán xuyến, chỉ dạy, quan tâm đến từng người con trong gia đình, bên cạnh đó là nỗi lo về “cơm, áo, gạo, tiền” cho đủ các thành viên trong gia đình Điều đó làm giảm chất lượng an sinh xã hội, ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển đất nước Trước vấn đề đó, việc can thiệp của các nhà quản lý, các nhà chức trách là rất quan trọng Hình ảnh những biển quảng cáo, áp phích với nội dung về kế hoạch hoá gia đình xuất hiện khắp nơi, từ nông thôn đến thành phố, nhưng cũng phải kể đến các cán bộ huyện, phường, xã luôn sẵn sàng đi đến từng

hộ gia đình, khu dân cư tuyên truyền, giáo dục về kế hoạch hoá gia đình nhằm giúp người dân hiểu rõ tận sâu vấn đề và nghiêm chỉnh chấp hành theo Sau 10