Xác lập cơ sở địa lý cho định hướng sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường thành phố đà lạt

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- Dương Thị Thúy Hường XÁC LẬP CƠ SỞ ĐỊA LÝ CHO ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG HỢP LÝ TÀI NGUYÊN VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG THÀNH PHỐ ĐÀ LẠT

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Dương Thị Thúy Hường

XÁC LẬP CƠ SỞ ĐỊA LÝ CHO ĐỊNH HƯỚNG

SỬ DỤNG HỢP LÝ TÀI NGUYÊN VÀ BẢO VỆ

MÔI TRƯỜNG THÀNH PHỐ ĐÀ LẠT

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Dương Thị Thúy Hường

XÁC LẬP CƠ SỞ ĐỊA LÝ CHO ĐỊNH HƯỚNG

SỬ DỤNG HỢP LÝ TÀI NGUYÊN VÀ BẢO VỆ

MÔI TRƯỜNG THÀNH PHỐ ĐÀ LẠT

Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trường

Mã số: 60 85 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS ĐẶNG VĂN BÀO

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa hề sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này

đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày tháng năm

Tác giả

Dương Thị Thúy Hường

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được luận văn với đề tài "Xác lập cơ sở địa lý cho định hướng

sử dụng hợp lý Tài nguyên và bảo vệ Môi trường Thành phố Đà Lạt" tác giả đã nhận được rất nhiều sự động viên, giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể

Trước hết, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Đặng Văn Bào

đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tác giả trong suốt thời gian học tập, công tác và thực hiện luận văn

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, Đại học khoa học tự nhiên, Ban Chủ nhiệm Khoa Địa Lý và các thầy cô giáo đã tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình học tập

Xin cảm ơn sự hợp tác, giúp đỡ quý báu về tài liệu của Sở Tài nguyên & Môi trường tỉnh Lâm Đồng, Ủy ban Nhân dân Thành phố Đà Lạt và Đề tài nghiên cứu

khoa học cấp nhà nước thuộc Chương trình Tây Nguyên 3 “Nghiên cứu cơ sở khoa

học cho các giải pháp tăng cường liên kết vùng của Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ trong sử dụng tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và phòng tránh thiên tai” Mã số TN3/T19 do PGS.TS Đặng Văn Bào chủ trì

Cuối cùng tác giải xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè, những người đã luôn bên tác giả, động viên và khuyến khích tác giả trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu của mình

Do thời gian và trình độ còn nhiều hạn chế nên luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự đóng góp tích cực của quý thầy cô và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm

Tác giả

Dương Thị Thúy Hường

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 6

1.2 Tổng quan các nghiên cứu địa lý nhằm sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường 6

1.1.1 Trên thế giới 6

1.1.2 Ở Việt Nam 7

1.1.3 Tổng quan các công trình nghiên cứu tại Đà Lạt 9

1.2 Cơ sở địa lý cho việc sử dụng hợp lý Tài nguyên và bảo vệ Môi trường 11

1.2.1 Một số khái niệm cơ bản 11

1.2.2 Tiếp cận địa lý trong nghiên cứu sử dụng hợp lý TNTN và BVMT 12

1.2.3 Phân vùng địa lý tự nhiên cho định hướng SDHL TN và BVMT 15

1.3 Quan điểm và phương pháp nghiên cứu 16

1.3.1 Quan điểm nghiên cứu 16

1.3.2 Phương pháp nghiên cứu 18

1.3.3 Quy trình nghiên cứu 20

CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI THÀNH PHỐ ĐÀ LẠT 21

2.1 Vị trí địa lý và vị thế 21

2.2 Phân tích, đánh giá điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên TP Đà Lạt 22

2.2.1 Điều kiện tự nhiên 22

2.2.2 Tài nguyên thiên nhiên 42

2.3 Phân vùng địa lý tự nhiên thành phố Đà Lạt 54

2.3.1 Các chỉ tiêu phân vùng tự nhiên thành phố Đà Lạt 54

2.3.2 Kết quả phân vùng địa lý tự nhiên thành phố Đà Lạt 55

2.4 Phân tích thực trạng phát triển kinh tế - xã hội thành phố Đà Lạt 60

2.4.1 Đặc điểm dân cư 60

2.4.2 Hiện trạng phát triển các ngành kinh tế 62

CHƯƠNG 3 ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG HỢP LÝ TÀI NGUYÊN VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG THÀNH PHỐ ĐÀ LẠT 66

3.1 Hiện trạng khai thác, sử dụng tài nguyên và môi trường 66

3.1.1 Hiện trạng khai thác và sử dụng tài nguyên 66

3.1.2 Hiện trạng môi trường và tai biến thiên nhiên 77

3.2 Phân tích một số quy hoạch 87

3.2.1 Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của thành phố Đà Lạt 87

3.2.2 Quy hoạch thăm dò, khai thác tài nguyên khoáng sản thành phố Đà Lạt đến năm 2020 94

3.2.3 Quy hoạch thành phố Đà Lạt và vùng phụ cận đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050 96

3.3 Định hướng không gian sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường TP Đà Lạt 97

3.3.1 Tiểu vùng sơn nguyên trung tâm thành phố Đà Lạt 97

3.3.2 Tiểu vùng núi và sơn nguyên phía Tây Nam thành phố Đà Lạt 100

3.3.3 Tiểu vùng núi và sơn nguyên phía Đông Nam thành phố Đà Lạt 103

KẾT LUẬN 108

TÀI LIỆU THAM KHẢO 110

PHỤ LỤC i

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

Chữ viết tắt

1 BTNMT Bộ tài nguyên môi trường

2 BVMT Bảo vệ môi trường

3 DTTN Diện tích tự nhiên

4 ĐHQGHN Đại học quốc gia Hà Nội

5 KHCNVN Khoa học công nghệ Việt Nam

6 ONMT Ô nhiễm môi trường

7 QCVN Quy chuẩn Việt Nam

8 SDHL Sử dụng hợp lý

9 SDHLTN Sử dụng hợp lý tài nguyên

10 SXNN Sản xuất nông nghiệp

12 TNTN Tài nguyên thiên nhiên

13 TN & MT Tài nguyên và môi trường

15 SXNN Sản xuất nông nghiệp

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Nhiệt độ trung bình trạm Đà Lạt giai đoạn 2001 - 2011 31

Bảng 2.2: Nhiệt độ tối cao tuyệt đối tại trạm Đà Lạt giai đoạn 2001 - 2011 32

Bảng 2.3: Nhiệt độ tối thấp tuyệt đối tại trạm Đà Lạt giai đoạn 2001 - 2011 32

Bảng 2.4: Lượng mưa tháng (mm) tại Đà Lạt giai đoạn 2001 - 2011 33

Bảng 2.5: Các nhóm đất và loại đất 36

Bảng 2.6: Diện tích các loại đất ở Tp Đà Lạt 47

Bảng 2.7: Tỷ lệ diện tích đất phân theo tầng dày 48

Bảng 2.8: Tỷ lệ diện tích đất phân theo độ dốc 48

Bảng 2.9: Bảng thống kê cơ sở lưu trú du lịch tại TP Đà Lạt (2011 - 2013) 64

Bảng 2.10: Bảng thống kê lượng khách du lịch đến TP Đà Lạt (2011 - 2013) 64

Bảng 3.1: Các giấy phép khai thác và thăm dò Khoáng sản còn hiệu lực trên địa bàn TP Đà Lạt đến ngày 18/08/2014 68

Bảng 3.2: Hiện trạng sử dụng đất năm 2010 của Thành phố Đà Lạt 70

Bảng 3.3: Hiện trạng các chỉ tiêu sử dụng đất nông nghiệp năm 2010 TP Đà Lạt 71

Bảng 3.4: Kết quả quan trắc chất lượng môi trường một số hồ đầu năm 2011 80

Bảng 3.5: Kết quả quan trắc chất lượng môi trường nước mặt tại một số hồ tại thành phố vào thời điểm từ 1/2/2013 -10/4/2013 81

Bảng 3.6: Tổng lượng chất thải rắn phát sinh 83

Bảng 3.7: Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 TP Đà Lạt 88

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1: Sơ đồ vị trí khu vực nghiên cứu 21

Hình 2.2: Bản đồ địa chất thành phố Đà Lạt 25

Hình 2.3: Bản đồ địa mạo thành phố Đà Lạt 30

Hình 2.4: Sương mù buổi sáng sớm tại thành phố Đà Lạt 34

Hình 2.5: Sơ đồ hệ thống sông suối thành phố Đà Lạt 35

Hình 2.6: Bản đồ thổ nhưỡng thành phố Đà Lạt 39

Hình 2.7: Rừng thông Đà Lạt 40

Hình 2.8: Các loài hoa - rau đặc trưng tại Đà Lạt 41

Hình 2.9: Sơ đồ các điểm khoáng sản tại TP Đà Lạt 43

Hình 2.10: Khai thác quặng thiếc tại khu vực suối Đạ Tro và hồ chiến Thắng 43

Hình 2.11: Đất đỏ bazan khu vực xã Xuân Thọ 47

Hình 2.12: Thác Prenn mùa khô (trái) và mùa mưa (phải) 49

Hình 2.13: Thác Cam Ly mùa khô (trái) và mùa mưa (phải) 49

Hình 2.14: Hồ Suối Vàng 50

Hình 2.15: Mô hình nuôi ong trong rừng 52

Hình 2.16: Vườn hoa thành phố Đà Lạt 53

Hình 2.17: Danh lam thắng cảnh tại Đà Lạt 53

Hình 2.18: Bản đồ phân vùng địa lý tự nhiên thành phố Đà Lạt 59

Hình 2.19: Biểu đồ cơ cấu dân số TP Đà Lạt theo giới tính năm 2009 61

Hình 3.1: Hồ DanKia nhìn từ đỉnh Langbiang 73

Hình 3.2: Bản đồ hiện trạng rừng năm 2011 75

Hình 3.3: Những di tích lịch sử có giá trị du lịch 76

Hình 3.4: Rác thải chặn đứng nguồn nước vào Hồ Xuân Hương 79

Hình 3.5: Bãi rác thành phố Đà Lạt 83

Hình 3.6: Rác thải tại hồ Xuân Hương và nguồn nước dẫn vào hồ 84

Hình 3.7: Hiện tượng ngập úng do mưa lớn 86

Hình 3.8: Hiện trượng sạt lở đất do mưa lớn 87

Hình 3.9: Bản đồ quy hoạch sử dụng đất thành phố Đà Lạt đến năm 2020 91 Hình 3.10: Bản đồ quy hoạch thăm dò - khai thác khoáng sản đến năm 2020 tại thành phố Đà Lạt 94 Hình 3.11: Bản đồ quy hoạch TP Đà Lạt và vùng phụ cận đến năm 2030

tầm nhìn 2015 96 Hình 3.12: Bản đồ định hướng không gian SDHN TN và BVMT TP Đà Lạt 106

1 TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Tiếng Việt

1 A.G.Ixatsenko (1969), Cơ sở cảnh quan học và phân vùng địa lý tự nhiên, NXB

Khoa học và Kỹ thuật

2 A.G.Ixatsenko (1985), Cảnh quan học ứng dụng, NXB Khoa học và Kỹ thuật

3 Lê Đức An (1981), Báo cáo lập BĐ địa mạo Việt Nam tỷ lệ 1:500.000 và thuyết

minh, Liên đoàn bản đồ địa chất

4 Phạm Quang Anh, Nguyễn Cao Huần và James K.Lain (1996 - 2005), Nghiên cứu

ứng dụng cảnh quan trong lập quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, quy hoạch bảo

vệ Môi trường

5 Cục thống kê tỉnh Lâm Đồng (2013), Niên giám thống kê tỉnh Lâm Đồng năm

2013

6 Nguyễn Văn Cường (1986-1992), Đề án điều tra địa chất đô thị Đà Lạt năm 1996,

thành lập bản đồ địa chất thủy văn thành phố Đà Lạt tỷ lệ 1:25.000

7 Nguyễn Lập Dân (2011-2014), Nghiên cứu cơ sở khoa học cho giải pháp tổng thể

giải quyết các mâu thuẫn lợi ích trong việc khai thác sử dụng tài nguyên nước lãnh thổ Tây Nguyên, Viện Địa lý - Viện Hàn lâm KHCNVN

8 Nguyễn Cao Huần, Hoàng Danh Sơn và nnk (2004-2006), Nghiên cứu địa lý tổng

hợp ứng dụng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

9 Nguyễn Xuân Huyên (2011-2014) đề tài TN3/T04: Nghiên cứu một số dạng tai

biến địa chất điển hình phục vụ phát triển kinh tế - xã hội khu vực Tây Nguyên,

Viện Địa chất, Viện Hàn lâm KHCNVN

10 Vũ Tự Lập (1976), Cảnh quan địa lý miền Bắc Việt Nam, NXB Đại học Sư phạm

11 Liên Đoàn Bản Đồ Địa chất Miền Nam (1988 - 2005), Nghiên cứu cấu trúc địa

chất cao nguyên Đà Lạt, thành lập bản đồ địa chất và điều tra khoáng sản tỷ lệ 1:50.000

12 Nguyễn Kim Lợi và Đinh Nguyễn Duy Quang (2011), Ứng dụng GIS phân tích

biến động diện tích rừng trên địa bàn thành phố Đà Lạt giai đoạn 2008-2011,Thư

viện Đại học Nông lâm TP Hồ Chí Minh

13 Trần Quang Ngãi và các cộng sự (1986), Phân vùng địa lý tự nhiên Tây Nguyên,

NXB Khoa học kỹ thuật, Hà Nội

14 Phạm Trọng Nhân (2003), Nghiên cứu ảnh hưởng của các nhân tố khí hậu đến

sinh trưởng của thông ba lá (Pinus kesya) tại Đà Lạt, Thư viện Trường Đại Học

Nông Lâm Tp Hồ Chí Minh

15 Nguyễn Thục Nhu (2005), Cơ sở lý luận về phân vùng địa lý tự nhiên Việt Nam,

giáo trình, bài giảng Đại học Huế

16 Vũ Văn Ninh (1988), Báo cáo lập BĐ địa mạo Việt Nam tỷ lệ 1:500.000 và thuyết

minh

17 Phòng Tài nguyên và Môi trường TP Đà Lạt (2010), Báo cáo quy hoạch sử dụng

đất thành phố Đà Lạt đến năm 2020

18 Phòng Tài nguyên và Môi trường TP Đà Lạt (10/1987), Báo cáo quy hoạch nông

nghiệp TP Đà Lạt

19 P.G Shisenko (1998), Địa lý tự nhiên ứng dụng

20 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2005), Luật bảo vệ Môi

trường Việt Nam

21 Sở Tài nguyên & Môi trường tỉnh Lâm Đồng (2010), Bản đồ và báo cáo thuyết

minh quy hoạch thăm dò, khai thác tài nguyên khoáng sản tỉnh Lâm Đồng đến năm 2020

22 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lâm Đồng (2010), Báo cáo hiện trạng môi

trường tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2006-2010

23 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lâm Đồng (2010), Kiểm kê đất đai năm 2010

24 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lâm Đồng (2008), Báo cáo kết quả rà soát,

quy hoạch 3 loại rừng tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2008-2020,Quyết định

450/QĐ-UBND ngày 19/02/2008

25 Vũ Cao Thái và Nguyễn Bá Thuận (1985), Chú giải tóm tắt bản đồ đất tỉnh Lâm

Đồng, (lưu trữ) Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lâm Đồng

26 Nguyễn Văn Thêm (2003), Khôi phục nhiệt độ và lượng mưa ở Đà Lạt dựa trên

thông tin khí hậu từ các vòng năm của Thông ba lá, Tạp chí KHKT NLN, Trường

ĐHNL TP Hồ Chí Minh

27 Tổng cục Địa chất Khoáng sản (8.2013), Kết quả rà soát của Đoàn kiểm tra hoạt

động khoáng sản do Tổng cục Địa chất Khoáng sản thành lập

28 Tạ Quang Trung (2009), Nghiên cứu phát triển bền vững du lịch sinh thái thành

phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Luận văn Thạc sỹ Địa lý, Trường Đại học Sư phạm

TP Hồ Chí Minh

29 UBND Thành phố Đà Lạt (2010), Điều tra đánh giá đất sản xuất nông nghiệp cho

thành phố Đà Lạt tỷ lệ 1:10.000

30 UBND Thành phố Đà Lạt (2013), Báo cáo ước Kinh tế Xã hội năm 2012-2013

thành phố Đà Lạt

31 Viện Kiến trúc Quy hoạch Đô thị và Nông thôn và Phân viện quy hoạch đô thị -

nông thôn Miền Nam (2014), Điều chỉnh quy hoạch chung Thành phố Đà Lạt,

tỉnh Lâm Đồng đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050

32 Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp (1987), Bản đồ đất tỉ lệ 1/100.000

- Tiếng Anh

33 James K.Lain (2003), Integrated Environmental Planning, Technical Report

34 Hall.P (1992), Urban & Regional Planning, Routledge, London and New York,

350p

- Các trang web