Tình hình thực hiện các hành động giảm nhẹ biến đổi khí hậu tại Việt NamError!. COP The Conference of the Parties Hội nghị các Bên tham gia Công ước khí hậu Designated National Authority
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC
LÊ THỊ MAI THANH
NAMA: TỪ QUAN ĐIỂM VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
ĐẾNTHỰC TIỄN TẠI VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
HÀ NỘI – 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC
LÊ THỊ MAI THANH
NAMA: TỪ QUAN ĐIỂM VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
ĐẾNTHỰC TIỄN TẠI VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Chuyên ngành: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Mã số: Chương trình đào tạo thí điểm
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Văn Thắng
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Văn Thắng – người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá thực hiện luận văn
Chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo, các thầy cô Khoa Sau đại học thuộc Đại học quốc gia Hà Nội và Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu và các nhà khoa học liên quan đã luôn nhiệt tình quan tâm, hỗ trợ tác giả trong quá trình học tập và hoàn thànnh luận văn
Tác giả cũng xin cảm ơn Lãnh đạo Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, đặc biệt là Phòng Khoa học Công nghệ và Hợp tác quốc tế - nơi tác giả đang công tác, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn
Sau cùng, tác giả xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè đã luôn động viên, khích lệ để tác giả có thể hoàn thành Khoá học và luận văn này
Hà Nội, tháng 12 năm 2014
Học viên
Lê Thị Mai Thanh
Trang 4MỤC LỤC
Trang
1.1.Bối cảnh quốc tế về đàm phán biến đổi khí hậu Error! Bookmark not defined.
1.2 Khái quát về NAMA Error! Bookmark not defined.
1.3 Kinh nghiệm thực hiện NAMA trên thế giới Error! Bookmark not defined.
1.4 Tình hình thực hiện các hành động giảm nhẹ biến đổi khí hậu tại Việt NamError! Bookmark not defined 1.5 Tại sao Việt Nam phải tiến hành NAMA Error! Bookmark not defined.
Chương 2.ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG THỰC HIỆN NAMA Ở VIỆT NAMError! Bookmark not defined.
2.1 Kiểm kê khí nhà kính năm 2010 theo các lĩnh vựcError! Bookmark not defined.
2.3 Đánh giá tiềm năngthực hiện và lựa chọn phương án ưu tiên giảm nhẹ KNK
trong lĩnh vực năng lượng và nông nghiệp Error! Bookmark not defined.
2.4 Đánh giá năng lực ngành Tài nguyên và Môi trường và các bên liên quan
trong việc quản lý và thực hiện NAMA ở Việt NamError! Bookmark not defined.
2.5 Tác động của công cụ thị trường đến việc giảm phát thải KNKError! Bookmark not defined.
Chương 3: ĐỀ XUẤT CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ CƠ CHẾ THỰC HIỆN NAMAError! Bookmark not defined.
3.1 Cơ quan điều phối trung ương (Central Coordinating Unit – CCU)Error! Bookmark not defined.
3.2 Các Bộ, ngành liên quan: Error! Bookmark not defined.
3.3 Kiểm chứng Error! Bookmark not defined.
Trang 5DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ VIẾT TẮT
QuỹthíchứngvớiBĐKH
CơquanPháttriểnPháp
Kếhoạchhànhđộngquốcgiavềbiếnđổikhíhậu
CơquanHỗtrợpháttriểnquốctế Australia
KếhoạchhànhđộngBali
Pháttriểnnhưbìnhthường
TrungtâmChínhsáchKhôngkhísạch
Cơ quan điều phối trung ương
CơchếPháttriểnsạch
Lượnggiảmphátthảiđượcchứngnhận
Cuộc họp các Bên tham gia Công ước khí hậu
Trang 617 COP The Conference of the Parties
Hội nghị các Bên tham gia Công ước khí hậu
Designated National Authority
QuỹMôitrườngToàncầu
BanliênChínhphủvề Biến đổi khí hậu
Nghị định thư Kyoto
Các nước kém phát triển
Mô hình Hệ thống kế hoạch thay thế năng lượng dài hạn
CơquanHợptácQuốctếNhậtBản
Sửdụngđất,thayđổisửdụngđất và rừng
Đo đạc, báo cáo và thẩm định
Nationally Apropriate Mitigation Action Các hành động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính phù hợp với điều kiện quốc gia
Thông báo Quốc gia
Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu
Trang 7DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1 Tổng phát thải khí nhà kính năm 2010 theo phân ngành trong
lĩnh vực năng lượng Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.2 Phát thải khí nhà kính năm 2010 theo phân ngành trong lĩnh vực
các quá trình công nghiệp Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.3 Phát thải khí nhà kính năm 2010 từ LULUCFError! Bookmark not defined.
Bảng 2.4 Phát thải theo các phân ngành thuộc lĩnh vực nông nghiệpError! Bookmark not defined Bảng 2.5 Kết quả kiểm kê phát thải KNK trong lĩnh vực chất thảiError! Bookmark not defined Bảng 2.6 Tổng hợp hấp thụ/phát thải KNK cho năm 2010Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.7 Phát thải khí nhà kính và tỷ lệ % năm 2010 và ước tính phát
thảicho các năm 2020 và 2030 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.8 TiềmnăngvàchiphígiảmnhẹKNK tronglĩnhvực năng lượngError! Bookmark not defined Bảng 2.9 TiềmnăngvàchiphígiảmnhẹKNK tronglĩnhvực nông nghiệpError! Bookmark not defined Bảng 2.10.Tỷ lệ % tiềm năng giảm phát thải trong 30 năm của 2 lĩnh vực
năng lượng Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.11 Tiềm năng và chi phí giảm nhẹ KNK trong lĩnh vực năng
lượng Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.12: Bảng đánh giá phân lớp tiềm năng giảm nhẹ KNK cho lĩnh
vực năng lượng Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.13: Bảng đánh giá phân lớp tiềm năng về chi phí giảm nhẹ KNK
theo hiệu quả kinh tế cho lĩnh vực năng lượngError! Bookmark not defined.
Bảng 2.14 Rào cản trong việc thực hiện các phương án giảm nhẹ KNK
được đề xuất Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.15 Tiềm năng và chi phí giảm nhẹ KNK trong lĩnh vực nông
nghiệp Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.16: Bảng đánh giá phân lớp tiềm năng giảm nhẹ KNK cho lĩnh
vực nông nghiệp: Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.17: Bảng đánh giá phân lớp tiềm năng về chi phí giảm nhẹ KNK
theo hiệu quả kinh tế cho lĩnh vực Nông nghiệpError! Bookmark not defined.
Trang 8DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1 Số lượng các NAMA tính đến cuối năm 2013Error! Bookmark not defined.
Hình 1.2 Tình hình phát triển NAMA theo khu vựcError! Bookmark not defined.
Hình 1.3 Tỉ lệ về số lượng các NAMA theo ngànhError! Bookmark not defined.
Hình 1.4 Tỉ lệ các NAMA theo loại hình hoạt độngError! Bookmark not defined.
Hình 1.5 Tỷ lệ các loại hình dự án CDM của Việt Nam được EB đăng kýError! Bookmark not defined Hình 1.6 Một số dự án CDM tại Việt Nam Error! Bookmark not defined.
Hình 3.1: Cơ cấu quản lý, vận hành nội dung kiểm chứngError! Bookmark not defined.
Hình 3.2: Mô hình quản lý cấp nhà nước các hoạt động NAMAError! Bookmark not defined.
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài luận văn:
Biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất của nhân loại trong thế kỉ 21 Sự gia tăng nhanh chóng của phát thải khí nhà kính từ các hoạt động kinh
tế - xã hội đã được công nhận rộng rãi là nguyên nhân chính dẫn đến biến đổi khí hậu toàn cầu Do đó, vấn đề giảm phát thải khí nhà kính luôn là chủ đề chính của các cuộc đàm phán tại Hội nghị các bên (COP) tham gia Công ước khung Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) Nghị định thư Kyoto năm 1997 đã đạt được một thỏa thuận về mục tiêu cắt giảm phát thải khí nhà kính đối với các nước phát triển Ðối với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, mặc dù không có nghĩa vụ giảm phát thải định luợng, nhưng cũng được khuyến khích đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải chung toàn cầu để có thể giữ nhiệt độ trái đất vào cuối thế
kỷ tăng không quá 2ºC so với thời kỳ tiền công nghiệp Ở Việt Nam, kể từ những năm của thập kỷ 80 thế kỷ trước, kinh tế và chính trị của Việt nam bắt đầu có sự thay đổi, đánh dấu sự bắt đầu của quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch tập trung sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, kể từ đó, Việt Nam đã đạt được thay đổi hoàn toàn về kinh tế một cách ấn tượng Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng về mặt kinh tế, khai thác triệt để tài nguyên thiên nhiên là việc gia tăng phát thải khí nhà kính ngày càng nghiêm trọng Do đó, Chính phủ Việt Nam đã tích cực tham gia nhiều hoạt động liên quan đến giảmnhẹ phát thải khí nhà kính nhưCơ chế phát triển sạch (CDM), tiết kiệm năng lượng vàgiảm phát
thải từ suy thoái rừng (REDD+) (Trích Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu)
Theo đánh giá tổng hợp của Viện Khoa học khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, các dự án CDM hiện nay không còn là công cụ hiệu quả trong nỗ lực khuyến khích thực hiện các hoạt động giảmnhẹ phát thải khí nhà kính Năm 2007, tại Bali, Indonesia, khái niệm về "Các hành động giảmnhẹ phát thải khí nhà kính phù hợp với điều kiện quốc gia" (NAMA) được xác định trong Kế hoạch hành động Bali và sau
đó được chính thức hóa trong Thỏa thuận Copenhaghen năm 2009
NAMA hiện tại còn là một khái niệm tương đối mới và được hiểu như là một công cụ để các nước đang phát triển có thể thực hiện các biện pháp giảmnhẹ phát thải
Trang 10khí nhà kính và đảm bảo phát triển bền vững với sự hỗ trợ của các nước phát triển về công nghệ, tài chính và tăng cường năng lực
Nhiều quốc gia đang phát triển trong đó có Việt Nam hiện đang phải nỗ lực cân bằng giữa phát triển kinh tế - xã hội,thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu và xây dựng nềnkinh tế các-bon thấp và tăng trưởng xanh Để hài hòa được các mục tiêu phát triển này, giải pháp được nhiều nước đang phát triển lựa chọn
là xây dựng và triển khai các hành động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính phù hợp với điều kiện quốc gia (NAMA) Việc quản lý, áp dụng và thực hiện NAMA ở Việt Nam đòi hỏi nhiều yếu tố về mặt pháp lý lẫn kinh nghiệm thực thi sao cho việc áp dụng cơ chế này vừa đóng góp chung vào tình hình giảm phát thải khí nhà kính vừa tận dụng cơ hội phát triển kinh tế, khoa học công nghệ, đảm bảo môi trường và phát triển bền vững
Hiện tại, tác giả đang công tác tại Cục Khí tượng Thủy văn và biến đổi khí hậu, Bộ Tài nguyên và môi trường Công việc hiện nay trực tiếp liên quan đến các hoạt động giảm nhẹ biến đổi khí hậu, giảm nhẹ phát thải khí nhà kính,tác giả mong muốn được tìm hiểu và tham gia thực hiện NAMA và đồng thời thông qua kết quả của luận văn này, tác giả mong muốn làm rõ mặt tích cực của NAMA, lợi ích của việc áp dụng NAMA vào thực tiễn tại Việt Nam
Tác giả hy vọng có thể đóng góp phần nhỏ bé vào việc giảm phát thải khí nhà kính phù hợp với điều kiện tại Việt Nam.Chính vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài
“NAMA: Từ quan điểm và kinh nghiệm quốc tế đến thực tiễn tại Việt Nam”
2 Câu hỏi nghiên cứu:
a Kinh nghiệm thực hiện NAMA ở các nước trên thế giới như thế nào?
b Bối cảnh thực tiễn và tiềm năng thực hiện NAMA tại Việt Nam như thế nào?
c Bằng cách nào thực hiện NAMA có hiệu quả và góp phần vào phát triển bền vững kinh tế - xã hội tại Việt Nam?
3 Mục tiêu nghiên cứu
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tiếng Việt
Hà Nội
Việt Nam, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội
và tác động ở Việt Nam, Nhà xuất bản KHCN, Hà Nội
kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam”, Tạp chí KTTV
Nam, Tạp chí Khí tượng Thủy văn, số 610
thuật xây dựng các hành động giảm nhẹ khí nhà kính phù hợp với điều kiện quốc gia (NAMA)” Nhà xuất bản Tài nguyên Môi trường và bản đồ
điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và đề xuất các giải pháp chiến lược phòng tránh, giảm nhẹ và thích nghi, phục vụ phát triển bền vững kinh tế - xã hội ở Việt Nam, Hà Nội
phó với biến đổi khí hậu, Hà Nội
dâng cho Việt Nam, Hà Nội
10 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2010), Thông báo Quốc gia lần thứ hai của
Việt Nam cho Công ước khung Liên Hiệp Quốc về Biến đổi khí hậu, Hà Nội
11 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2010), Thông báo Quốc gia lần thứ hai của
Việt Nam cho Ban Thư ký Công ước khung về Biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc, Hà Nội, Việt Nam
12 Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu (2012), Đề án Quản lý phát thải
khí gây hiệu ứng nhà kính; Quản lý các hoạt động kinh doanh tín chỉ các-bon
ra thị trường thế giới, Hà Nội, Việt Nam
Trang 1213 Chính phủ Việt Nam (2008), Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày
02/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu, Hà Nội, Việt Nam
14 Chính phủ Việt Nam (2012), Quyết định số 1393/QĐ-TTg ngày 25/9/2012 của
Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, Hà
Nội, Việt Nam
15 Chính phủ Việt Nam (2012), Quyết định số 1755/QĐ-TTg ngày 21/11/2012
của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án quản lý phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính; quản lý các hoạt động kinh doanh tín chỉ các-bon ra thị trường thế giới, Hà Nội, Việt Nam
16 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2014), Báo cáo cập nhật hai năm một lần đầu tiên của Việt Nam cho Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (BUR)
Tài liệu tiếng Anh
implementation
Process, UNDP Vietnam, Hanoi, Vietnam
for Nationally Appropriate Mitigation Actions
Change Mitigation – A guide book for Developing Countries
(2010),Report of the Conference of the Parties on its fifteenth session, held
in Copenhagen from 7 to 19 December 2009 FCCC/CP/2009/11/Add.1
Modern, Harmonious and Creative High-Income Society February 2012