"Tinh t h i n chung cua chinh sach luu thdng phdn phdi Id: thue ddy sdn xudt bung ra theo dfldng Idi cua Dang vd phfldng hfldng k l hoach cua Nhd nude; khuyg'n khich ngfldi lao dpng san
Trang 1OUA TRINH THirC HIEN CHU TRl/dNG CAI TIEN TREN UNH Virc PHAN PHOI, LUU THONG Tif 1979
DEN NHUNG NAM DAU DOI M 6 |
LirONG VB^T SANG*
I Tinh h i n h p h a n phoi, Iflu t h o n g cua
'Viet N a m nhuTng n a m d a u sau ngay giai
p h d n g midn Nam, t h o n g nhd't d a t nfldc
Sau khi miln Nam dUdc giai ph6ng, cdch
mang 'Viet Nam bfldc vdo thcti k^ ca nu6c
qua dp ti^n Ign chu nghia xa h$i Nhiing
ndm tfl 1975 den 1980, bgn canh mot so
thdnh tflu dat dfldc, nen kinh te Viet Nam
ldm vdo tinh trang tri trg Thu nhdp quoc
ddn tfl 1976 dg'n 1980 chi tdng 1,6% trong
khi mflc tdng dan so cflng k^ Id 9,2% Tinh
hinh kinh t^ - xa hoi rd't kh6 khdn Nhi^u
nhu cdu toi thilu cua ngflcfi dan khong dxtOc
dap iJtng Ndm 1980 Nhd nfldc phai nhdp
1.576.000 tdn Ifldng thflc Binh quan Ifldng
thflc d i u ngflcfi giam Cac mdt hdng thiet
y^u khac cflng hi giam manh Thu chi ngan
sdch md't can doi nghigm trong Gia ca tdng
nhanh theo tflng ndm: ndm 1976 tdng
128%, ndm 1977: 117%, ndm 1978: 120,9%,
ndm 1979: 119,4%, ndm 1980: 125% (1)
Tfl ti-fl6c ngdy giai ph6ng mig'n Nam,
nhdn dan mien Bdc da song trong kh6
khdn, the hien b i n g viec hdng loat cac mdt
hdng thiet yg'u phai mua phan phoi theo tem phig'u, dinh lUdng Sau khi mig'n Nam giai ph6ng, nhflng kho khdn do tdng Ign
M6t s6 nxldc vign trd chu yeu cho Vigt Nam
trong thdi chi^n da cdt giam manh vign tr^, nhd't Id cac nhu yeu ph^m Phan phm theo dinh Ifldng khdng chi dp dung cho mien Bac
md cdn cho ca miln Nam Tinh trang "ngdn song cd'm chd" (sin ph£m Idm ra, k l ca sau khi hodn thanh nghia vu doi vdi nhd nUdc, khong dfldc Iifu thong tfl do, md phai ban cho Nhd nfldc theo gid chi dao) tilp tuc dfldc dp dung trgn ca nfldc, cdng ldm cho hdng hda thgm khan hiem vd triet tigu dong Iilc san xud't cua ngfldi lao dong Gia hdng hda ban phan phdi do Nhd nfldc dinh
ra qua re, trong khi gid ''chd den" lai cao gd'p nhieu l i n , gay ra nhilu tigu cflc trong phan phoi Iifti thong Thdi k^ nay Viet Nam gdp nhilu khd khdn v l ngoai giao, bi bao vdy c^m vdn kinh te, bi cdc the lflc thfl dich tien hdnh cudc chien tranh phd hoai nhilu mdt Dd't nUdc nghdo khd sau chiln tranh
v i n phai tiep tuc ging minh cho nhflng chi
' TS Hoc vign Chinh tri - Hdnh chinh Quoc gia Ho Chi Mflih
Trang 29u6 Mnh Biyc h i ^ chfl tnrong 43
phi qudn sfl do phai bao dam mdt so Ifldng
qudn thfldng trflc du d l bao vg bign gidi vd
giflp nhdn ddn Campuehia thoat khoi hoa
diet chung, xay dflng vd bao vg chinh quyin
non tre
Ld mdt nude ndng nghiep vdi hai vfla lua
ldn Id Dong b^ng sdng Hong vd Dong bang
sdng Cflu Long, nhflng Vigt Nam lai lam
vdo tinh trang thieu Ifldng thflc Ndm 1928,
xud't k h i u gao vd phu p h i m gao cua Viet
Nam dd dat 1,798 trigu td'n, quy ra thdc Id
2,390 tri^u td'n (2) Ndm 1963, rieng miln
Nam dat san Ifldng lua Id 5,327 trigu td'n vd
xud't k h i u dfltjc 296.000 td'n (3) Din khi
dd't nfldc thdng nhd't, cdc tinh Dong b i n g
sdng Cflu Long phai ban gao theo tieu
chuin, dinh Ifldng cho nhdn dan vd can hg
Ddy Id dilu bd't h<?p 1^ vd chflng td khd
khdn da ldn d i n dinh cao
Trfldc tinh hinh khd khdn dd, mdt s i dia
phfldng da tim each thao gd Ndm 1977,
ngdnh thfldng nghiep tinh Long An, dUde
Sil chd'p thudn cua Uy ban Nhan dan tinh,
dd thfl nghigm phfldng thflc mua dfldng thu
cdng vd ddu ph^ng theo gid thoa thudn d l
ban gia cao cho nhan dan, cdng nhan, vign
chflc vd trao dii vdi cac tinh ban Vdi
phfldng thflc ndy, ngay ndm 1977, Long An
da thu mua dfltjc g i n 1000 td'n dudng, cao
hdn 3 l i n ndm 1976 Ndm 1979, tinh An
Giang thflc hidn phfldng thflc mua lua gid
cao, huy ddng du ldm nghia vu cho trung
fldng, phdn phdi cho cac ddi tfldng thude
di§n cung cd'p vd dfldc trung fldng khen ngdi
Ngdy 26-6-1980, Ban Thfldng vu Tinh
uy Long An da cd cu^c hop quan trong bdn
vl chu trfldng bidn phap thu mua Ifldng
thflc vd ndng san thflc p h i m d dia phfldng
Theo Bign ban hop Thfldng vu Tinh uy so'
03/BB ngdy 27-6-1980 Ban Thfldng vu
Tinh uy da di den quylt dinh tien hdnh Idm
thii phfldng thflc mua hdng theo gia thda
thudn ddl vdi hang ndng san, thflc phim vd ban hdng theo gid thoa thudn doi vdi hdng tigu dflng Vdi phfldng thflc ndy Long An chuyin tfl thu t h u l bdng hien vdt sang thu
t h u l biing tiln, chuyin tfl mua ndng san, thilc p h i m theo gia chi dao sang mua theo gia thda thudn, chuyin tfl phdn phoi hdng theo gia chi dao cho nhilng ngfldi thuoc dign cung cd'p sang ban hdng theo gid xd'p
XI thi trfldng vd ban rpng rai cho nhdn ddn (4) Day Id each lam chu dpng, sang tao cua Tinh uy Long An do sfl thdi thflc cua thflc tiin d dia phfldng
n Quyet d i n h lam cho san x u a t " b u n g
r a " c u a D a n g Cong san Viet Nam Thang 8-1979, Dang Cdng san Vidt Nam
da hpp Hdi nghi Tnmg fldng l i n thfl 6 (Khoa rV) bdn v l nhflng vd'n d l cip bdch v l kinh t l - xd hdi vd vd'n de san xud't hdng tigu dflng
Hpi nghi da vach ro nhflng khuyet dilm, sai lim trong lanh dao kinh te: xay dflng k l hoach tdp trung quan hgu, chfla k i t hdp chdt che ke hoach hod vdi sfl dung thi trfldng, chfla phat huy qude doanh, cflng chfla sfl dung dung ddn cac thdnh phin kinh
t l ca the vd tfl san dan tpc d mien Nam; chdm khic phuc sfl tri trg, bao thu trong viec xdy dflng cac chfnh sdch cu t h i v l kinh
tl, tdi chi'nh de khuyin khi'ch san xud't, cd nhi2ng bieu hign ndng vdi trong cdng tac cai tao xa hpi chu nghia d mien Nam
D l cfldng k i t Iudn Hpi nghi cd doan nhdn xgt: "Dilu ddc biet nghigm trong Id ngfldi lao ddng ndng nghiep ciing nhfl edng nghigp, trong quoc doanh eung nhfl trong hdp tde xa, giam sut long hdng hdi san xuit" (5)
V l dfldng loi chung va dfldng ldi kinh t l , Hpi nghi d l cdp d i n vide ''nen c i n vdn d^ng rpng rai cdc quan he thi trfldng'' Cd nhieu lo^ii thi trfldng: thi trfldng todn quoc, thi trfldng dia phfldng, thi trfldng trong k l
Trang 344 Rghi&n curu iJch sit s6 6.2012
hoach, thi trfldng ngodi ke hoach (tflc thi
trfldng tfl do) "Moi loai thi trfldng cd vai trd
tdc diing cua nd, chung ta khdng ngn diing
thai dp gian ddn hay thd bao ddi vdi thi
trfldng" (6)
Hpi nghi cho rang cdc chinh sach Iflu
thdng phan phdi hien nay noi chung khong
cd tac dung thflc d i y san xud't, khdng
khuyin khieh ngudi lao dpng hdng hdi san
xud't cho tdp the vd qude doanh Nhigm vu
ddt ra Id phai to chflc nghign cflu chinh
sach d l cd sil doi mdi c i n thiet vd kip thdi
"Tinh t h i n chung cua chinh sach luu thdng
phdn phdi Id: thue ddy sdn xudt bung ra
theo dfldng Idi cua Dang vd phfldng hfldng
k l hoach cua Nhd nude; khuyg'n khich
ngfldi lao dpng san xud't, bao dam cho Nhd
nfldc lam chu dfldc thi trfldng, thu mua
dfldc nhilu hdng hod; tdn trong quyin lam
chu cua q u i n chiing, bao dam sii nhd't tri
gifla ba ldi ich Phdi ldy phdt triin sdn xudt
lam tiiu chudn cao nhdt de ddnh gid cde
ehinh sdeh" (7)
Hpi nghi nhd'n manh phai xac dinh
nhiem vii quan trpng nhd't bd'y gid Id dpng
vign cao dp vd td' chflc todn ddn, todn qudn
d i y manh san xud't ndng, lam, ngfl nghiep,
hdng tieu diing vd hang xud't khiu Trung
Udng ygu cau Chinh phu phai ban hdnh
ngay cdc chinh sach khuyin khich manh
me san xud't ndng nghigp nhfl: on dinh mflc
nghia vu lUdng thflc trong 5 ndm, p h i n cdn
lai ban cho nha nude vdi gid thoa thudn vd
dUdc tfl do luu thong; khuyin khich hdp tdc
xa, gia dinh xa vign tdn dung dign tfch dd't,
ho, ao cdn bd hoang hodc bo hod; dn dinh
mflc bdn thit ldn, p h i n edn lai ban gid thoa
thudn cho nhd nfldc hodc Iflu thdng tfl do;
sfla lai gia IflcJng thilc, ndng san, bo 161
phan phdi theo dinh sud't, dinh Iflilng trong
cac hdp tac xa, bao dam phan phfi theo
nguygn tdc lao dpng
VI phudng hudng phat triln hdng tieu dflng: phai dua trgn cd sd san xud't trong nfldc, chd'ng tu tudng y lai vdo vign trd; phd'n dd'u dn no, mSc d'm, d l cao tinh thin tilt kiem, gian di, khuyg'n khich dflng hdng san xud't trong nude, ddnh hdng tot cho xud't khiu Ve bign phdp va chfnh sdch cu the, Nghi quyet nhd'n manh viec bao dam quyin chu dpng san xud't kinh doanh vd quyin til chu v l tdi chfnh eua cd sd
Muc dfch cua Hdi nghi Trung Udng Iln thfl 6 Id nhdm thao gd tflng bfldc nhflng rdng budc cua cd chg' tdp trung quan ligu bao cd'p, kfch thfch lflc lUdng san xud't phat triln vdi tinh t h i n ldm cho san xud't "bung ra" Tuy chua cd ban vd todn didn nhung Hpi nghi da d l ra dfldc mpt so quan ni$m, chu trudng doi mdi d i u tien cd y nghia Vdi vide phg phdn cd e h l cfl vd de ra phfldng hfldng phai cai each cd e h l n h i m giai phdng cho sflc san xud't "bung ra", Hpi nghi Trung fldng l i n thfl 6 cd tdc diing giai toa nhflng
gd bd trong linh vue phan phoi, Iuu thong
va cung Id bude di d i u tign tren con dudng do'i mdi hfldng tdi n i n kinh t l thi trfldng cua Viet Nam
i n Cac bfldc cai t i e n p h d n phd'i, Iflu
t h o n g Sau Hpi nghi Trung Udng l i n thfl 6, Vigt Nam da cd nhflng doi mdi quan trpng trong quan ly kinh te Vide thay doi cdn ban chfnh sach gia ca, tien lUdng dUde eoi Id dot pha khau trong qua trinh thay do'i chfnh sach, cd che kinh te
Cudi ndm 1979, Trung Udng Dang vd Chfnh phu lap To' Nghign cflu chg' dp tien Ifldng vd chfnh sach gid ca
Ngdy 23-6-1980, Bp Chfnh tri da ra Nghi quyet 26 v l cai tien cdng tde phdn phdi, luu thdng Muc tigu cua viec cai tiln cong tac phdn phdi, luu thdng Id thue diy san xud't, trfldc h i t Id san xud't ndng
Trang 49uA Irtnh Hiuc hien chfl hvong 45
nghigp, on dinh tdi chfnh, luu thdng tiln te
vd thi trudng, tdng cudng ndm nguon hang
(ddc bidt Id mat hdng cd tfnh chd't chien
Ifldc), phan phdi hdp ly san p h i m xa hpi va
thu nhdp quoc dan theo quy md todn xa
hpi Nghi quyet d l ra nhigm vu cai tien he
thong thu mua n h i m khuyin khich san
xud't ndng nghiep Ddng Iflu y Id Nghi
quylt chfl trfldng cho nong dan tu do sfl
diing, Iflu thong vd tigu thii p h i n lUdng
thilc, ndng san ngodi nghia vu; Xoa bd tCttig
budc chS^ dp cung cd'p theo tem philu; Dilu
chinh gia ca tien tdi cai cdch todn bp he
thing gid nhd nfldc theo bfldng Idm cho gid
phan anh d i y du hdn cdc chi phi hdp Iy v l
san xud't vd Iflu thdng, bao dam cho ngudi
san xud't ed Idi nhudn thoa ddng; Bao dam
nhu ciu tdi thigu ve hdng thig't ylu cho
nhdn dan lao dpng Nghi quylt d l ra tien
trinh cai tien cdng tac phdn phm, Iifti thdng
gom ba budc:
Bude thd nhdt: Tdp trung sflc khdi phuc
vd phdt trien san xud't; d'n dinh nen tdi
chfnh quoc gia, thdng bang thu ehi ngdn
sdch nhd nfldc, giam mflc phdt hdnh tiln
mdt, cai tien cdng tdc luu thdng hdng hod
nhim bao dam cho nhd nfldc ndm dfldc
nhilu hdng hod, tdng cfldng quan ly va Idm
chu thi trfldng; dilu chinh mpt bfldc nhiing
gid bdn le qua bd't hdp Iy, bao dam cung cd'p
du hdng tigu dflng theo dinh Ifldng vd theo
gid ehi dao n h i m d'n dinh vd cai thien mpt
bfldc ddi sd'ng cua cdng nhan, ndng dan, can
bp vd nhdn dan
Budc thd hai: Trgn ed sd nhflng tiln de
dd tao ra d bfldc thfl nhd't, t i l n hdnh cai
cdch hg thong gid bdn Id vd gid thu mua
theo nguygn tdc gia ea phfl hdp vdi chi phi
san xud't vd lifu thdng, xod bo bfl lo khdng
hdp ly cho ngdn sach; cai each he tho'ng tiln
Ifldng cua cdng nhdn vd can bp nhd nfldc
trgn cd sd djnh mflc lao dpng vd he thong
gia ban le mdi; tilp tiic cung co he thd'ng tdi chfnh - tiln te
Budc thd ba: Cai cdch he thong gid bdn
budn va hodn thign he thong phan phdi, Iuu thdng" (8)
Tfl tfldng mdi cua Nghi quyet 26 la da phdt hien dfldc ygu ciu sfla doi he thong phan phdi, Iuu thdng hay sU can thiep cua Nhd nude trong qua trinh quan Iy kinh te
vi md tdn tai tfl 20 nam trfldc; phu dinh chfnh sdch, he thd'ng gia "phi thi trfldng" vdi tigu chf "gid ca phfl hdp vdi chi phi san xud't vd Iuu thdng"
Tuy nhien, Nghi quyg't 26 vdn gifl quan diem nha nude phdn phdi vd dinh gid hang hod Nhd nude chi cai tien de tdng mflc phdn phdi cho can bp cdng nhdn vign, chfla
cd y dinh xod bd chg' dp phdn phoi Nghi quyg't ehu trUdng khuyen khich sin xud't rdi trgn cd sd dd mdi cii tien phdn phoi, luu thdng, trong khi ygu ciu cd'p bach Id phii eii tien phdn phdi, Iuu thdng ngay
Nghi quyg't 26 eua Bd Chi'nh tri da
"truyin them sflc manh" cho cde dia phfldng trong ca nude Ngdy 20-8-1980, Tinh fly Long An da ra "Dl an cii tiln phan phdi, Iflu thdng" vdi tinh t h i n chu ddng, sang tao, "ddm nghi, dam ndi, dam Idm" Nhd dd, trong 5 nam Uln (1981-1985), mdc dfl cd ndm gdp thign tai nhUng nhin chung
s i n xud't trgn dia bdn tinh vdn phdt trien
S i n Ifldng Ifldng thflc nam 1980 Id 436.000 td'n, nam 1985 Id 580.000 td'n, s i n lUdng
v i i cae ndm tfldng flng Id 2.350.000m vd 6.500.000m Viee huy ddng tdng Ien gd'p bdi Long An vfldt mflc nghia vii ddng gdp vdi Trung fldng v l Ifldng thflc, ndng sin, thflc p h i m vd v i i (9)
Nghi quyet 26 eua Bd Chi'nh tri Id sil cu the hod d i u tien tfl tfldng doi mdi cua Hdi nghi Trung fldng Ian thfl 6, md dudng de cd
Trang 546 Rghi&n cflu IJch sfl s6 6.2012
nhQng bfldc doi mdi cd e h l q u i n Iy kinh t l
trong ndng nghigp vd cdng nghigp tilp theo
Trong ndng nghiep: bfldc chuyen Idn Id
cd e h l khodn theo Chi thi 100 ngdy
13-1-1981 eua Ban Bi thfl v l Cdi tiin cdng tdc
khodn, md rgng "khodn sdn phdm den
nhdm va ngUdi lao dpng" trong cde hop tdc
xd ndng nghiip, thfldng gpi Id "khodn 100"
Theo cdch "khoan 100", trong 8 khdu s i n
xud't ndng nghigp thi h6p tac xa ldm 5 khau
d i u (Idm dd't, thuy ndng, giong ma, quin Iy
vd phdn phdi phdn bdn, phdng trfl sau benh
bio vg mfla mdng), ngfldi lao dpng Idm 3
khdu cudi (cd'y trong, chdm sdc, thu hoach)
Nlu vfldt khoan thi ngfldi lao dpng dfldc
hfldng Hinh thflc khoan ndy tuy edn d mflc
dp thd'p nhflng da thoi mpt luong gid mdi
vdo nong thdn, ndng nghiep Vipt Nam S i n
Iflc^ng ndng nghigp nhflng ndm d i u cua
"khoan 100" tdng kha
Trong cdng nghiep: noi bdt thdi k^ nay
Id cac Quyet dinh 25/CP vd 26/CP cua
Chfnh phu Sau khi nghign cflu tong k i t
nhflng dilm ldm thfl, ngdy 21-1-1981, Hpi
dong Chfnh phu da ra hai quyg't dinh la
Quylt dinh 25/CP v l mdt s i chu trfldng vd
bi$n phap n h i m phdt huy quyin chu dpng
s i n xud't kinh doanh vd quyin tfl chu v l tdi
chfnh cua eae xf nghiep qud'c doanh vd
Quylt dinh 26/CP v l md rpng hinh thflc t r i
ludng khodn, lUdng s i n p h i m vd vdn dung
hinh thflc tiln thudng trong cde ddn vi s i n
xud't kinh doanh cua Nhd nfldc Trong hai
quylt dinh ndy thi Quylt dinh 25/CP Id ed
tdc ddng rd nhd't d i n tinh hinh s i n xud't
cdng nghigp d Vigt Nam Npi dung chfnh
Ciia Quylt dinh 25/CP la k l hoach 3 phin:
P h i n Nhd nfldc giao ed vdt tfl b i o d i m (ke
hoach A), p h i n xf nghiep til Idm (ke hoach
B), vd p h i n s i n p h i m phu ( k l hoach C)
Sau mdt thdi gian thuc hien thi k l hoach 3
phin bi big'n dang din Cdc p h i n k l hoach
bi Iln Ion Cac xf nghigp tim mpi each dg cd ldi cho rigng minh
Vdi "khodn 100", cdc Quylt dinh 25/CP
vd 26/CP, s i n xud't nong nghiep, cong nghigp trong giai doan 1981-1985 tdng hdn trudc nhUng tinh hinh vdn khd khdn hdn, khung hoing kinh t l nghigm trpng hdn Tai k^ hpp Quoc hpi, cd dai bigu dd ngu Ign thilc trang: "Cdc tinh dd chiing kiln cinh ngodi rudng lua dang ddi phdn, trong kho phdn diy dp, nhung khdng lam edeh ndo dUa phdn ra rupng vi gid c i phii do Trung Udng quylt (Jinh" (10) Ddn din tinh trang trgn c6 the cd nhieu nguygn nhdn "nhflng nguygn nhdn quan trpng nhd't Id trgn linh vile Iflu thong phdn phoi cd nhilu vd'n d l ndng bong nhflng chua dfl(?e giii quylt" (11)
Cdi cdch gid vd litOng ldn thd nhd't 1981-1982
Tinh t h i n eua Nghi quyet 26 cua Bp Chfnh tri Id cii thign ddi sdng cho can bo cdng nhdn vign chflc ngn ddt dilu chinh gia nam 1981 gdn Uln vdi cii cdch tiln Ifldng Viee tdng Ifldng dfldc tiln hdnh trudc khi dfla ra mflc gid mdi Tfl ngdy 29-6-1981, Ifldng cua can bp cdng nhdn vien dfldc tdng Ign 2 lin Tilp dd, cdc quyet dinh dilu chinh gid ban budn vdt tfl mdi, gid thu mua nong
s i n vd gia ban budn l i n Ifldt dfldc cdng bl Ddl vdi gid hdng tigu dflng, Nhd nfldc vdn gifl chfnh sach hai gia: gid ban cung cd'p eho can bd vd gid kinh doanh ban tfl do eho nhan ddn Nhd nude gifl lai 12 mdt hdng cung cd'p dinh lUdng theo tem philu
vd 9 mdt hdng cung cd'p khdng dinh Ifldng theo gid eung cd'p cho cdn bd, cdng nhdn vien chflc, lflc lUdng vu trang Ngodi di$n, ngodi mflc tren vd cdc mdt hdng khac dfldc ban theo gia kinh doanh
Ddi vdi gid bdn vdt tu vd thu mua ndng sin, Nhd nfldc ndng gid vdt tu, tu lieu s i n xud't Ign 5-7 hodc 10 l i n tu^ tflng loai, dong
Trang 69u6 h-inh ihirc hl&n chii tnrcmg 47
thdi ndng gia thu mua theo hdp dong ldn
trgn dfldi 5 l i n D6i vdi cae s i n p h i m mua
ngodi h^p ddng thi dp dung gia thoi thudn
Dong thdi, Nhd nude ciing nang ti gia hdi
dodi tfl 5,64 ddng len 17 dong 1 rflp chuyin
nhfldng (12)
Vdi ddt cii each l i n nay, Vigt Nam da
xod bd mpt bfldc k l hoach tdp trung Cac
nhd Idm chfnh sdeh da ed chu trfldng tfnh
dflng, tfnh du ehi phf d i u vdo vd dua ra
khai niem "diu ra dfldc thi trfldng chd'p
nhdn" Ddi vdi ndng dan, Nhd nfldc tilp tuc
h<Jp ding kinh te hai chilu vdi gid thda
thudn, nhflng Id "gia thoi thudn ed hudng
din'" thdng qua cac ti 1$ trao do'i md Nhd
nfldc cho Id hdp ly C h i dp cung cd'p dd b i t
diu bi dung cham tuy v i n cdn mpt p h i n
quan trpng de on dinh ddi sd'ng eua can bd,
cong nhan vien chflc, lUe Ifldng vu trang
Ddy Id mdt bfldc tig'n quan trpng trong tu
duy v l kinh tg'
Sau ddt eii cdch gid l i n ndy, cd mdt ngt
mdi quan trpng Id dong dd-Ia My (USD) bdt
diu thinh hdnh trong n i n kinh t l Viet
Nam Ngoai thfldng Viet Nam ngdy edng
tdng cfldng budn bdn vdi khu vflc hai, nhd't
Id ddi vdi cde mdt hdng Lign Xd khdng cung
cd'p du 100% Dong USD bdt d i u trd thdnh
phfldng tign thanh toan tuy chua nhilu
Trfldc khi e i i each, gid nhd nfldc vd gia
thi trfldng ehgnh nhau 10 l i n nhflng sau
cai each thi chi ehgnh 2-3 l i n Khoing cdch
ndy ngdy cdng bi ndi rpng vi gid nhd nfldc
dfldc gifl d'n dinh hodc chi dieu chinh ft
trong khi gid thi trfldng tdng nhanh Nhilu
ngdnh cdng nghiep p h i i sfl dung c i nguygn
U$u theo gid tfl do ndn Nhd nfldc phii ddnh
m$t khoin ehi ngan sdeh rd't Idn de bfl lo
cho khu vflc cdng nghiep quoc doanh Chi
phf s i n xud't tdng nhanh ngn gia nhd nfldc
djnh ra bi md't hieu luc Ndm 1984 bdi chi
ngan sach so vdi tdng s i n phdm xd hdi Ien
tdi 1/3 (dflng 1/3 td'ng so xa hpi Idm dfldc trong ndm de bfl ddp bdi chi ngan sdch) (13) Dd Id ly do p h i i tiln hdnh eii each gia
va lUdng l i n thfl hai
Cdi cdch gid vd litang ldn thiic hai 1984-1985
Thing 7-1984, Hdi nghi Trung fldng lin thfl 6 (khod V) cua Dang ra nghi quylt v l nhflng nhigm vu cd'p bach trong edng tac quan ly kinh t l Nghi quylt Hdi nghi ngu ro:
"Khin ttTldng dieu chinh h$ thdng gid eua nhd nfldc mdt cdch ed k l hoach vflng chde Idm cho gid c i ngdy cdng phan dnh diy
du hdn hao phf lao ddng xa hdi cin thilt vd phfl hdp vdi sflc mua eua ding tiln
Trfldc mdt cin thi hdnh chfnh sdch hai loai gid mpt each nhd't quan: bgn canh h$ thong gid d'n dinh (gia ban budn trong kinh
te qude doanh, gia cung cd'p cho nhflng ngudi dn Ifldng, gid mua vd bdn theo hdp dong hai chilu), de dd'u tranh vdi thi trudng tfl do" (14)
L i n d i u tien Trung fldng dUa ra quan
diem phii tiln tdi thi hdnh "mpt mdc gid thd'ng nhdt" Nghi quylt cd nhd'n manh din
mua theo hdp dong hai chilu vd gid thoi thudn trong khi mua hdng hdp dong Gid thoa thudn ndy dfldc chi dao Unh hoat trong khung gid quy dinh (thoi thudn nhung vdn ed q u i n Iy) Nhd nude dieu chinh gid cung cd'p Ign bang mflc gid bdn le mdi d'n dinh va dua mflc gid ban le mdi on dinh ciia Nhd nfldc vao khoin ehgnh lech
tiln Ifldng Cung tfl day khdi niem "gid kinh doanh thUOng nghiip" bdt d i u dUdc sfl
dung Gid nay dUde dieu chinh linh hoat de dd'u tranh vdi thi trfldng tfl do, gdp p h i n dilu tig't eung ciu tuy vdn khdng cdng nhdn gia thi trfldng tfl do
V l vd'n di Ifldng, Nghi quyet chii trfldng
trong mdt so ndm trfldc mdt tiln lUdng phii bao gom hai p h i n : p h i n tiln lUdng on dinh
Trang 748 Rghien cflu Lich sir s6 6.2012
dfldc bio dam b i n g e h l do cung cd'p nhiing
mdt hdng t h i l t ylu theo gia on dinh vd tiln
Ifldng bien dpng dfldc bio d i m bang phu
cd'p ddt dd theo chi so gia sinh hoat tflng
thdi gian vd tflng khu vflc Bio dam p h i n
tien Ifldng on dinh chig'm 70% tiln Ifldng
cua cdn bp cong nhdn vign Phdn phu cd'p
ddt do 30% gpi Id "bfl gid vdo Ifldng"
Thing 6 ndm 1985, Hpi nghi Trung Udng
l i n thfl 8 cua Ding hpp chuygn bdn v l gia
-lUdng tiln Hpi nghi nhdn dinh viee chia
ra ba bfldc cii tig'n phdn phoi, Iflu thong
cua Nghi quye't so' 26 cua Bp Chfnh tri da
dUde thflc tien chflng minh Id khdng dung:
"khdng the on dinh dfldc tinh hinh kinh te
vd ddi sd'ng, can b i n g dfldc ngdn sach vd
tien mat, trong khi vdn duy tri bao cd'p qua
gia vd lUdng" Hdi nghi da rflt ra bai hpc
bao trflm Id "phii dflt khoat xoa bd cd e h l
tdp trung quan ligu bao cd'p, thilc hign
dung chg' dp tdp trung dan ehu, hach todn
kinh t l vd kinh doanh xa hpi chu nghia",
khang dinh "xda quan Ueu bao cd'p trong
gia vd ludng la yeu ciu he't sflc cd'p bach, Id
khdu dpt phd cd tinh quyit dinh de chuyin
n i n kinh tg' sang hach todn, kinh doanh xd
hdi chu nghia" (15)
Nhflng ndi dung cua cii each gid Ifldng
tien l i n ndy Id: Tinh du chi phi hop ly
trong gia thdnh s i n phim Gid c i b i o d i m
bfl dap chi phi thilc t l hdp Iy, eho ngfldi s i n
xud't cd Idi nhudn t h o i dang vd Nhd nude
tflng bfldc ed tfch luy, thilc hien ea che mpt
gid trong todn bd hg tho'ng gid; Tiln Ifldng
thflc t l phai b i o d i m cho ngfldi an lUdng
sd'ng chu yg'u bdng tiln lUdng, tdi s i n xud't
sflc lao dpng vd phfl hdp vdi k h i ndng cua
nen kinh te quoc ddn, thilc hien t r i Ifldng
bing tien, xod bd chg' dp cung cd'p hien vdt
theo gid thd'p; Cdc ngdnh kinh tl, ky thudt,
cdc dia phflcJng vd ed sd s i n xud't chuygn
h i n mpi hoat dpng s i n xud't kinh doanh
sang che dd hach todn kinh doanh xd h^i ehu nghia, xoa mpi khoin bfl lo bd't hdp Iy trfl trfldng hdp ea biet; Nhanh chdng chuyen h i n ngan hdng sang hach toan kinh tg'va kinh doanh xa hpi chu nghia
Vdi Nghi quyg't Hdi nghi Trung fldng lin thfl 8, tfnh tdp trung trong cd che quin Iy gia da bi giim vi Trung fldng chi dinh gia nhflng mat hdng quan trpng, cdn nhflng mdt hdng khde thi cd the do dia phUdng, cd
sd dinh gia Gid e i dUde dilu chinh linh hoat hdn vd tiing quy hodc dot xud't c6 the dfldc xem xet lai de xdc dinh phu cd'p ddt
do Dai bp phdn vd'n d i u tu vd vd'n Iflu dpng eua eae xf nghigp dUde chuygn sang hinh thflc tin diing (trfldc day Nha nfldc cung cd'p vo'n, nay xf nghiep phii di vay 100%) NhQng chu trfldng cua Hdi nghi thg hien sil thfla nhdn s i n xud't hdng hod vd nhflng quy Iudt cua s i n xud't hang hod
Ddt dilu chinh gid - Ifldng - tien lin thfl hai dUde tien hanh sau Hpi nghi Trung fldng l i n thfl 8 Gid vd Ifldng dfldc dilu chinh dong thdi, bdt diu tfl ngdy
1-10-1985 Nhd nfldc thilc hign mdt gia kinh doanh, xoa bd hodn todn gid cung cd'p vd che dp tem phieu, chi gifl lai sd gao cho can
bd, edng nhan, vign chflc, lflc Ifldng vu trang, ddi tfldng chfnh sdch de bio hiem khi gia Ifldng thflc cd dot biln Tong dieu chinh todn bp he thong gid Nhd nfldc chi dao, lay gia Ifla thi trudng thing 8-1985 Idm chuin dua todn bp mdt bing gid chi dao Ign khoing 10 Ian so vdi trfldc thing 10-1985 Tien lUdng dfldc tfnh lai tren cd sd mflc gia mdi, theo mflc tang gia Quylt dinh doi tiln cung dUdc dfla ra vdi y muon tdng mflc ehi tra cua ngdn hang Ign 10 l i n so vdi tien hien ed lflc dd de giii quyet yeu ciu vl tiln cho viee tdng Ifldng, tdng gia bing each tdng menh gid ddng tiln Ign 10 l i n (10 dong cfl doi thdnh 1 dong mdi) Ngdy
Trang 813-9-Qu& hinh thuc hien chfl hvong 49
1985, Chu tich Hpi dong Nhd nfldc Trfldng
Chinh da ky Ignh cdng bd Phdp Idnh ve viec
phdt hdnh tidn ngdn hdng mdi, thu doi tiln
ngdn hdng cu Cdn cfl vdo dd, Ngan hdng
Nhd nfldc t i l n hdnh thu do'i tien, phdt hdnh
cde loai gid'y bae mdi menh gia 500 dong,
100 dong, 50 dong, 30 dong, 10 dong, 5
dong, 2 dong va 1 dong
Tdng gid, tdng lUdng va doi tiln - ba viec
ldn Idm eflng mpt luc da gay ra cfl sdc cho
n i n kinh t l eiing nhu ddi song tdm Iy xd
hoi He q u i la lam phdt phi ma 3 con so'
trong ba ndm 1986-1988 vd Ign den cue
diem vdo thdng 12-1986 Id 747,7% (16)
Nin thong kg edn ylu ddn d i n tinh trang
khdng ndm chfnh xdc dUde so hdng, so tiln
thilc t l vd c i n thilt Khdng chi thieu tien
ve khdl Ifldng d l dap flng lUdng tiln lUdng
tdng, md thig'u c i ed cd'u tiln Mgnh gid
dong tiln qua ldn gay khd khdn eho viec chi
tigu cua nhdn dan Gid c i vdn tdng nhanh
ngn tien Ifldng mdi du^e tdng dd bi vd hieu
hod ngay sau 1 ndm cai cdch Ndm 1986
Nhd nfldc p h i i quay trd lai thilc hien chinh
sach hai gid: bdn le 6 mdt hang (sau rut
xud'ng cdn 4 mdt hdng) theo gid cung cd'p
mdi Vi$e thflc hign mdt gid nhflng Id gia
thdng nhd't do Trung fldng vd dia phfldng
quy dinh khong thfch hdp
Cung nhfl trong ndng nghiep vd edng
nghigp, chfnh d cac dia phfldng da tilp tue
ed nhflng sang tao md dfldng vd Idm sdng td
v l thflc tien trong vd'n d l gid - Ifldng - tien
Thdi k^ ndy, tmh Long An tilp tuc di
tign phong v l xoa bd ed che cu Trfldc
nhflng yeu c i u cua cudc song, Idnh dao tinh
Long An quylt dinh dUa gia Ign theo biln
dpng cua thj tnldng vd bfl Ifldng cho can bd
cong nhdn vign chflc Mflc Ifldng eua can bd
cdng nhan vign chflc Long An khdng diing
lai theo mflc Nhd nfldc dinh ra ndm 1985
Cac ehl tigu kinh t l cua Long An tdng Day
Id budc dot phd trong tu do hod gid c i vd Long An la dien hinh de Ding vd Nhd nude nghien cflu, iing dung
Dai hpi dai bieu todn quoc Ian thfl VI eua Ding Cdng s i n Vigt Nam hpp thing 12-1986 chfnh thflc md d i u cdng cupc do'i mdi, danh dd'u mpt budc ngodt trong su nghigp xay diing chu nghia xd hpi d Viet Nam Ngodi nhflng khd khdn khach quan, Dai hdi VI dd phan ti'ch sdu sdc nhiing nguygn nhan chu quan, ngu ro nhflng sai
l i m khuylt diem trong hoat dpng cua Ding
vd Nhd nude trgn cdc Iinh vflc Trong Knh vflc phdn phd'i, luu thong, Dai hpi VI danh gia: sud't 5 ndm qua, linh vflc phdn phdi, Iuu thdng ludn edng thang vd roi ren Nhflng giii phip dua ra ehua thilc sfl cd hieu qui Tinh hinh ndi tren Id ket qui tong hdp cua nhilu ylu td': sai lim trong trong bo tri cd cd'u kinh t l , trong cii tao xd hpi chu nghia, tdc hai cua cd chg' tdp trung quan ligu bao cd'p tdn tai nhilu ndm vd nhflng sai l i m khuyet diem trong viec giai quyet v l gid, Ifldng, tiln
Dai hpi VI neu ra dudng loi do'i mdi todn dien v l kinh t l , chfnh tri, xa hpi, vdn hod, ddl ngoai V l doi mdi cd che quin Iy kinh
te, sau khi phg phan nhflng yeu kem cua ed
e h l eu - ed e h l q u i n Iy tdp trung quan Ugu, bao cd'p tfl nhilu nam nay, Dai hpi khdng dinh phfldng hfldng xoa bd cd che cfl, xdy dflng cd e h l mdi phfl hdp vdi quy Iudt khdeh quan va vdi trtnh dp phdt trien cua
n i n kinh te Nghi quylt Dai hdi de cdp d i n viec sii dung quan hg hdng hod - tien te ddi hdi s i n xud't phai gdn vdi thi trfldng Vl viec sfl dung cdc ddn bay kinh t l , Nghi quylt ngu ro: De kfch thfch s i n xud't phat trien, ldp lai trdt til vd d'n dinh thi trfldng,
p h i i cd chfnh sach md rpng gia-^ Iflu hdng hod, xod bd tinh trang ngdn song, cd'm chd, chia cdt thi trfldng theo dia gidi hdng chfnh
Trang 950 Rghi6n cflu Lich sfl stf 6.2012
Trong n i n kinh t l cdn cd nhilu thdnh
phin, bgn canh sfl Iflu thdng hang hod cua
thUdng nghigp xd hdi chu nghia, cdn cd thi
trfldng tfl do bao gom hoat dpng mua ban
trflc tilp giiia ngfldi s i n xud't vd ngfldi tigu
dflng trong dan cfl vd hoat ddng Iflu thdng,
dieh vu cua nhiing ngudi kinh doanh tfl
nhdn d c i thdnh thi va ndng thdn
Chfnh sdch gid e i phai vdn dung td'ng
hdp nhieu quy Iudt, trong dd quy Iudt gia
tri cd tdc ddng trflc tig'p Gid c i phii phfl
hdp vdi gia tri, ddng thdi phfl hdp vdi sflc
mua cua dong tiln vd tfnh de'n quan h i
cung ciu Cdc ygu ciu dilu tig't thu nhdp,
bao d i m chfnh sdch xd hdi, thflc diy cii tao
xa hpi chfl nghia, cin dfldc thilc hign thong
qua sfl dung dong bd nhieu bien phdp,
trong dd co cdc bien phdp gii ei, tdi chfnh,
tin dung; chi diing bien phdp gid c i de ddp
flng nhiing ygu ciu dd se diy gia c i den
mflc thodt ly gid tri
Mud'n on dinh gid ci, chfnh sdch gid c i
phii n h i m trude hg't kfch thfch cdc cd sd
s i n xud't va ngudi lao ddng Idm ra nhieu
s i n p h i m hdng hod, ha gid thdnh, hdng hdi
ban s i n phim cho Nhd nfldc Khdng t h i on
dinh gid c i bing each gifl gid mpt each cflng
nhic, bd't chd'p sflc mua cua dong tiln, bd't
chd'p quan he cung ciu vd sil big'n dpng cua
cdc ylu tdhinh thdnh gii ci
Phd'n dd'u thi hdnh chfnh sdch mpt gid,
dd Id gid kinh doanh thUdng nghigp Chfnh
sdch mpt gid g i n Uln vdi ed chg' hach todn
kinh doanh xa hpi chu nghia cd tdc dung
kfch thfch s i n xud't vd md rpng Iflu thdng
hdng hod, tao dilu kien cho thudng nghiep
xd hpi chu nghia chuyen sang kinh doanh,
chig'm linh vd ldm chu thi trfldng, khdng
tao ra nhu ciu gii tao, ngdn chdn ed higu
q u i tinh trang thd't thodt hdng hod
Tren tinh t h i n cua Dai hpi Dang l i n thfl
VI, thdi k>> 1986-1988 cd nhflng bfldc
chuyen quan trpng v l cd che hinh thdnh gia Mflc dp can thigp eua Nhd nfldc vdo gid
c i b i t d i u giim din
Do hg q u i cua nhQng bien ddng vl gia Ifldng tien tfl trudc Dai hpi VI, tinh hinh kinh t l xd hdi vd phdn phdi, Iflu thong ngdy cdng xd'u di nghigm trpng Lam phdt
t r i m trpng, gii c i tdng vpt Hdng hod, nhd't
Id Ifldng thilc, thilu gay gdt Ddi song nhdn dan, nhd't Id nhiing ngudi dn lUdng, ngdy cdng khd khdn
Thing 4-1987, Hdi nghi Trung Udng lin thfl 2 (khoa VI) dd hpp vd ra nghi quylt giii quylt nhfllig vd'n d l cd'p bach ve phdn phdi, Iflu thdng Hpi nghi chi ro phan phoi, Iflu thdng thdng vdn Id mdt trdn ndng bdng cua n i n kinh t l Phudng hfldng vfla cd bin, vfla cd'p bich de giii quylt tinh hinh khd khdn v l kinh te xa hdi Id xoa bd cd ehl tdp trung quan Ueu bao cd'p, chuyen han hoEit dpng cua n i n kinh t l sang hach todn kinh doanh xd hdi chu nghia, ldm cho todn bd hg thong s i n xud't, Iflu thong hoat dpng theo quy Iudt khach quan, tdng nhanh sin
p h i m xa hpi Hdi nghi da d l ra muc tigu 4 giim: giim ty lg bdi chi ngdn sich; giim nhip dp tdng gia; giim toe dp lam phat; giim khd khdn v l ddi sdng eua nhdn dan lao dpng Hpi nghi d l edp den cdc bfldc giii quylt vd'n d l phan phdi, Iflu thong phii
phfl hop vdi dieu kien thilc t l , vfla tfch cflc,
vfla viing chde Khdng Idm ndng vdi, giin ddn, nhd't loat, thieu chuin bi, gay ra nhiing biln ddng ldn, nhiing hdu q u i xd'u
v l kinh te - xd hpi Hpi nghi da de ra chu trfldng quan trpng Id thilc hign chfnh sdch thu mua ndng s i n cua ndng ddn theo gid thoi thudn Day Id dilm dot pha quan trpng vdo viee loai bd chi'nh sdch hai gia, thflc hign mdt gia thu mua ndng s i n vd dUdc ndng ddn dong tinh
Trang 109ua hinh thye hien chfl hvong 51
Gii ca ndm 1985 thflc t l khdng di vdo
cude sdng Nhd nfldc khdng ed menh Ignh
ndo b i t cdc dia phudng phii gifl gia Gia do
Nhd nude dieu chinh mpt thdi gian thi lai bi
vd hieu hod Trude tinh hinh dd, ngdy
15-10-1987, Nhd nude dieu ehinh gia bdn le Ign eao
hdn so vdi ndm 1985 khoing 8,3 lin
Thilc hign Nghi quyet Hpi nghi Trung
fldng l i n thfl 2 (khda VI), ngdy 3-11-1987,
Hpi dong Bp trudng ra Quylt dinh so
209a-HDBT v l vigc chuyen hoat ddng cua ngdnh
lUdng thflc sang hach todn kinh doanh xd
hpi ehu nghia Theo quylt dinh, nguon
Ifldng thflc do Tong Cdng ty Ludng thflc
Trung fldng vd cde cdng ty Ifldng thflc cdc
tinh, thdnh pho mua tfl nguon thue ndng
nghiep, nguon lUdng thflc cua ndng dan t r i
cdng cho cac cd sd dich vu s i n xud't ndng
nghipp, theo hdp dong kinh t l , mua ngodi
hdp dong theo gii thda thudn de kinh
doanh P h i n mua ngodi hdp dong, ngdnh
lUdng thflc c i n thflc hien ngay nguygn tic
kinh doanh tfl bfl ddp chi phf Nhd nfldc
khdng bfl lo
Thing 12-1987, Hpi nghi Trung fldng
l i n thfl 4 nhd'n manh viec sdm thflc hien cd
e h l mdt gii kinh doanh Sau hpi nghi ndy,
tinh hinh kinh te' xd hdi vdn cdn nhilu
khd khdn gay git
Ndm 1988, Nhd nfldc tdng gid vdt tfl 3
ddt, chu yg'u Id gid vdt tfl nhdp k h i u Din
quy 1-1989 Nhd nfldc lai tdng tig'p gid d i u
vdo nhdp k h i u Ign 2-3 l i n so vdi gid 1988
vd eho phgp cde xf nghiep til quyg't dinh gid
diu ra - tflc Id Nhd nfldc khdng cdn quylt
dinh gia bdn le Bdt d i u cd hien tflitag mpt
mdt hdng cd nhilu loai gia md khdng phii
theo gid do ed quan vdt gid Nhd nude de ra
Ngdy 5-4-1988, Bd Chinh tri ra Nghi
quyg't v l Ddi mdi qudn ly kinh ti nong
nghiip, gpi tdt Id Nghi quylt 10 Nghi
quyg't 10 xdc dinh hdp tdc xa Id ddn vi kinh
t l tfl chu, til quin; hd gia cfinh xd vign Id ddn vi nhdn khoin vdi hdp tdc xd Tiep dd, thdng 3-1989, Hpi nghi Trung Udng l i n thfl
6 xdc dinh thgm hp xd vign Id ddn vi kinh te' tfl chu, khuyg'n khich hd xd vign Idm gidu Dudng Idi quin Iy ndng nghigp da cd nhiing bfldc tiln dai rd't ed bin, nhanh chdng mang lai hieu q u i Ndm 1989, chi sau mpt ndm thUc hign Nghi quyg't 10, Viet Nam khdng chi da thodt khdi tinh trang thigu lUdng thuc, md cdn xud't k h i u 1,37 trieu td'n (17), trd thdnh nUdc hang d i u v l xud't khiu gao trgn t h i gidi
VI thudng nghigp: Sau Hpi nghi Trung fldng l i n thfl 6 (khda VI), Nhd nude cdng bd xod bd dpc quyen kinh doanh lUdng thflc, bo hodn todn e h l dp cung cd'p Ifldng thilc Ndm
1989, Hd Ndi Id dia phUdng cuoi eflng trong
c i nfldc bd So dang ky mua lUOng thUe Thi
trfldng Ifldng thflc dfldc tfl do hod
Ciing tai Hpi nghi Trung Udng l i n thfl 6,
nhilu quylt sach quan trpng diiOc de ra,
trong dd cd quyg't dinh v l vd'n d l kiem chg
vd diy Ifli lam phdt, ddc biet Id chinh sdch gid Nghi quyet hpi nghi chi ro: thi tnldng tdc dpng dg'n qua trtnh tdi s i n xud't, chu ylu thdng qua gid ei Trong quan he hdp
t i c vd canh tranh, ngudi s i n xud't, ngUdi Iflu thong vd ngfldi tigu dflng chu dpng mua ban, thoi thudn vdi nhau vl gid, hinh thdnh ngn gid thi trfldng Doi vdi cae ddn vi kinh te, dd chfnh Id gia kinh doanh, vfla
p h i n dnh gia tri vd phfl hdp vdi sflc mua cua dong tiln, vfla chiu tdc ddng cua quan
hg cung ciu Gid ca trong nUde gdn vdi gid
e i trgn thi trfldng qude t l Ty gid gifla dong Viet Nam vd ngoai te p h i i phfl hdp vdi gii thi trfldng trong nfldc vd qude te Nhd nfldc chi dinh gii mpt so ft vdt tfl, hdng hod rd't thiet yg'u doi vdi s i n xud't vd ddi song do cdc td' chflc kinh t l eua Nhd nfldc ndm, nhung khdng bao cd'p qua gid Cdc vdt tfl hang hod