ĐạI HọC QUốC GIA Hà NộI TRƯờNG ĐạI HọC KHOA HọC Xã HộI Và NHÂN VĂN ---*--- nguyễn thị thanh chúc Hoạt động th-ởng thức và bảo tồn âm nhạc dân gian truyền thống của sinh viên trên đ
Trang 1ĐạI HọC QUốC GIA Hà NộI TRƯờNG ĐạI HọC KHOA HọC Xã HộI Và NHÂN VĂN
-* -
nguyễn thị thanh chúc
Hoạt động th-ởng thức và bảo tồn
âm nhạc dân gian truyền thống của sinh
viên trên địa bàn Hà Nội hiện nay
LUậN VĂN THạC Sĩ
CHUYÊN NGàNH Xã HộI HọC
Hà Nội - 2014
Trang 2ĐạI HọC QUốC GIA Hà NộI
TRƯờNG ĐạI HọC KHOA HọC Xã HộI Và NHÂN VĂN
-* -
nguyễn thị thanh chúc
Hoạt động th-ởng thức và bảo tồn
âm nhạc dân gian truyền thống của sinh
viên trên địa bàn Hà Nội hiện nay
LUậN VĂN THạC Sĩ
CHUYÊN NGàNH Xã HộI HọC Mã số: 60 31 03 01
Ng-ời h-ớng dẫn khoa học:
TS Nguyễn Thị Vân Hạnh
Trang 3Hµ Néi - 2014
Trang 4MỤC LỤC
MỤC LỤC 4
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 7
DANH MỤC CÁC BẢNG 8
DANH MỤC CÁC BIỂU 10
MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined
1 Lý do chọn đề tài Error! Bookmark not defined
2 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined
3 Ý nghĩa khoa học, ý nghĩa thực tiễn Error! Bookmark not defined 3.1 Ý nghĩa khoa học Error! Bookmark not defined 3.2 Ý nghĩa thực tiễn Error! Bookmark not defined
4 Đối tượng khách thể, phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
4.1 Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined 4.2 Khách thể nghiên cứu Error! Bookmark not defined 4.3 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 4.3.1 Phạm vi không gian Error! Bookmark not defined 4.3.2 Phạm vi thời gian Error! Bookmark not defined 4.3.3 Phạm vi nội dung nghiên cứu Error! Bookmark not defined
5 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined 5.1 Mục đích nghiên cứu Error! Bookmark not defined 5.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined
6 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
7 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined
8 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 8.1 Phương pháp phân tích tài liệu Error! Bookmark not defined 8.2 Phương pháp trưng cầu ý kiến Error! Bookmark not defined 8.3 Phương pháp phỏng vấn sâu cá nhân Error! Bookmark not defined
9 Khung lý thuyết Error! Bookmark not defined NỘI DUNG Error! Bookmark not defined Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI Error! Bookmark not defined
Trang 51.1 Những khái niệm công cụ Error! Bookmark not defined 1.1.1 Thưởng thức âm nhạc Error! Bookmark not defined 1.1.2 Bảo tồn Error! Bookmark not defined 1.1.3 Di sản văn hóa phi vật thể Error! Bookmark not defined 1.1.4 Sinh viên Error! Bookmark not defined 1.1.5 Âm nhạc, âm nhạc dân gian truyền thống Error! Bookmark not defined
1.2 Quan điểm của quốc tế và Việt Nam về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quan điểm bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể trên Thế giới Error! Bookmark not defined
1.2.2 Quan điểm bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể ở Việt Nam Error! Bookmark not defined
1.3 Một số lý thuyết xã hội học sử dụng trong đề tàiError! Bookmark not defined
1.3.1 Lý thuyết lựa chọn hành vi hợp lý Error! Bookmark not defined 1.3.2 Lý thuyết xã hội hóa Error! Bookmark not defined 1.3.3 Cách tiếp cận xã hội học văn hóa Error! Bookmark not defined 1.4 Tổng quan về địa bàn nghiên cứu Error! Bookmark not defined Chương 2: THỰC TRẠNG THƯỞNG THỨC VÀ HÀNH VI BẢO TỒN
ÂM NHẠC DÂN GIAN TRUYỀN THỐNG CỦA SINH VIÊN Error! Bookmark not defined
2.1 Âm nhạc dân gian trong quá trình hội nhập Error! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng thưởng thức âm nhạc dân gian truyền thống của sinh viên các trường Đại học trên địa bàn Hà Nội hiện nay Error! Bookmark not defined
2.2.1 Thể loại âm nhạc sinh viên yêu thíchError! Bookmark not defined
2.2.2 Mức độ thưởng thức âm nhạc dân gian của sinh viên trên địa bàn Hà
Nội hiện nay Error! Bookmark not defined
2.2.3 Các loại hình âm nhạc dân gian truyền thống mà sinh viên trên địa
bàn Hà Nội thường thưởng thức Error! Bookmark not defined
Trang 62.2.4 Cách thức tiếp nhận âm nhạc dân gian truyền thống của sinh viên trên
địa bàn Hà Nội hiện nay Error! Bookmark not defined
2.2.5 Đánh giá của sinh viên trên địa bàn Hà Nội hiện nay về hoạt động
biểu diễn âm nhạc dân gian truyền thống Error! Bookmark not defined 2.3 Hành vi bảo tồn âm nhạc dân gian truyền thống của sinh viên trên địa bàn Hà Nội hiện nay Error! Bookmark not defined
2.3.1 Đánh giá của sinh viên về sự cần thiết bảo tồn loại hình âm nhạc dân
gian truyền thống Error! Bookmark not defined
2.3.2 Sự tham gia của sinh viên vào các hoạt động bảo tồn âm nhạc dân
gian truyền thống Error! Bookmark not defined Chương 3: NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG
THƯỞNG THỨC VÀ BẢO TỒN ÂM NHẠC DÂN GIAN TRUYỀN
THỐNG CỦA SINH VIÊN Error! Bookmark not defined 3.1 Ảnh hưởng của nhận thức đến hoạt động thưởng thức và bảo tồn âm nhạc dân gian truyền thống của sinh viên Error! Bookmark not defined 3.2 Ảnh hưởng của một số đặc trưng nhân khẩu xã hội đến quá trình
thưởng thức và bảo tồn âm nhạc dân gian truyền thống của sinh viênError! Bookmark not defined
3.2.1 Nơi sống trước khi vào đại học Error! Bookmark not defined 3.2.2 Trường sinh viên đang học Error! Bookmark not defined 3.2.3 Giới tính Error! Bookmark not defined 3.3 Quá trình giao lưu hội nhập văn hóa Error! Bookmark not defined 3.4 Các hoạt động giảng dạy, tuyên truyền âm nhạc dân gian truyền thống hiện nay Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
1 Kết luận Error! Bookmark not defined
2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 11 PHỤ LỤC
Trang 7DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo VHTT&DL : Văn hóa thể thao và du lịch
ĐH : Đại học GDĐH : Giáo dục Đại học THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học Phổ thông CLB : Câu lạc bộ
KHXH&NV : Khoa học xã hội và nhân văn UBND : Ủy ban nhân dân
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1: Danh sách tổng hợp các Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân
loại của UNESCO Error! Bookmark not defined
Bảng 2.1: Hiểu biết của sinh viên về nội dung của các thể loại âm nhạc dân gian
truyền thống Error! Bookmark not defined Bảng 2.2: Thể loại âm nhạc sinh viên yêu thích nhất Error! Bookmark not
defined
Bảng 2.3: Mức độ thường xuyên nghe âm nhạc dân gian của giới trẻ Error!
Bookmark not defined
Bảng 2.4: Các loại thể loại và sự yêu thích của sinh viên đối với âm nhạc
dân gian mà sinh viên đã từng thưởng thức Error! Bookmark not
defined
Bảng 2.5: Các loại nhạc cụ truyền thống sinh viên đã được thưởng thức thông
qua biểu diễn trong âm nhạc dân gian Error! Bookmark not defined
Bảng 2.6: Sinh viên thưởng thức âm nhạc dân gian một các trực tiếp Error!
Bookmark not defined
Bảng 2.7: Đánh giá của sinh viên về mức độ xuất hiện của những loại hình âm
nhạc dân gian truyền thống trên các phương tiện truyền thôngError! Bookmark not defined
Bảng 2.8: Nhận định của sinh viên về mức độ xuất hiện loại hình âm nhạc dân gian truyền thống nhiều nhất trên các kênh phương tiện
truyền thông Error! Bookmark not defined
Bảng 2.9: Quan điểm của sinh viên về trang phục của các nghệ sĩ biểu diễn âm
nhạc dân gian truyền thống hiện nayError! Bookmark not defined
Bảng 2.10: Nhận định của sinh viên về cách trang điểm của các nghệ sĩ
biểu diễn âm nhạc dân gian truyền thống Error! Bookmark not
defined
Trang 9Bảng 2.11: Quan điểm của sinh viên về sự “cải biến” âm nhạc dân gian truyền
thống theo hướng âm nhạc cách tân, tân cổ giao duyên, hay pha giai
điệu hiện đại Error! Bookmark not defined
Bảng 2.12: Kiến thức của sinh viên về các loại hình âm nhạc dân gian truyền
thống được công nhận là di sản văn hóa thế giớiError! Bookmark not defined
Bảng 2.13: Nhận thức của sinh viên về ý nghĩa của việc những loại hình âm
nhạc dân gian truyền thống được công nhận là di sản văn hóaError! Bookmark not defined
Bảng 2.14: Nhận thức của sinh viên về cách thức để bảo tồn các giá trị âm nhạc
dân gian truyền thống Error! Bookmark not defined
Bảng 3.1: Tương quan giữa ý kiến của sinh viên về: âm nhạc dân gian truyền
thống không còn phù hợp với sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội
hiện nay và mức độ thường xuyên nghe nhạc dân gian Error! Bookmark not defined
Bảng 3.2: Mức độ cần thiết tuyên truyền về âm nhạc dân gian trong học đường
để bảo tồn, phát huy các giá trị nghệ thuật Error! Bookmark not defined
Bảng 3.3: Tương quan giữa nhận thức về mức độ cần thiết tuyên truyền về
âm nhạc dân gian trong học đường để bảo tồn, phát huy các giá trị của
nó và mức độ thường xuyên nghe nhạc dân gian của sinh viênError! Bookmark not defined
Bảng 3.4: Mối quan hệ giữa nơi sống trước khi vào đại học và quan điểm nên hiện
đại hóa hoàn toàn "cải biến" âm nhạc dân gian truyền thống theo hướng
cách tân, tân cổ giao duyên, hay pha giai điệu hiện đại Error! Bookmark not defined
Bảng 3.5: Kiểm định Anova giữa trường học và quan điểm nên hiện đại hóa
hoàn toàn "cải biến" âm nhạc dân gian truyền thống theo hướng cách
tân, tân cổ giao duyên, hay pha giai điệu hiện đạiError! Bookmark not defined
Trang 10Bảng 3.6: Phân tích Anova một yếu tố so sánh sinh viên giữa các trường
đại học Error! Bookmark not defined
Bảng 3.7: Tương quan giữa giới tính và mức độ thường xuyên nghe nhạc
dân gian Error! Bookmark not defined
Bảng 3.8: Tương quan giữa giới tínhvới đánh giá của sinh viên về mức độ
tâm huyết mức độ tâm huyết của các nghệ sỹ với vai diễn Error!
Bookmark not defined
Bảng 3.9: Lý do “âm nhạc dân gian truyền thống hiện nay không còn nhận được
sự quan tâm của giới trẻ” Error! Bookmark not defined
Trang 11DANH MỤC CÁC BIỂU
Biểu đồ 2.1: Đánh giá của sinh viên về nhận định:“âm nhạc dân gian truyền
thống không còn phù hợp với sự phát triển của kinh tế - văn hoá -
xã hội hiện nay” Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 2.2: Sinh viên thưởng thức âm nhạc dân gian truyền thống thông qua
các phương tiện truyền thông Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 2.3: Đánh giá của sinh viên về các hoạt động biểu diễn âm nhạc
dân gian truyền thống Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 2.4: Đánh giá của sinh viên về sự tâm huyết của các nghệ sĩ diễn
suất với vai diễn Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 2.5: Các hoạt động sinh viên tham gia bảo tồn âm nhạc dân gian truyền
thống Error! Bookmark not defined Biểu đồ 3.1: Nhà trường chủ trương tuyên truyền về âm nhạc truyền thống Error!
Bookmark not defined
Trang 12
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Phần sách, tạp chí nghiên cứu, văn bản chính sách:
1 Hoàng Diệu Anh (2009), Nhu cầu âm nhạc của sinh viên nghiên cứu tại
Đại học Quốc gia Hà Nội, Luận văn ThS/ ĐHKHXH & NV
2 Nguyễn Bách, Học nhạc để hiểu nhạc không phải để chơi nhạc, Báo Pháp
Luật TP.HCM Chủ nhật 1-9-2013
3 Nguyễn Duy Bắc, Sự biến đổi các giá trị văn hóa trong bối cảnh xây
dựng nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay (2008), Nxb Từ điển
Bách khoa, Hà Nội
4 Nguyễn Chí Bền (chủ biên, 2010), Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn
hóa vật thể ở Thăng Long - Hà Nội, Nxb Hà Nội
5 Bộ VH,TT&DL - Nhà xuất bản Âm nhạc (2010), Nghìn năm âm nhạc
Thăng Long - Hà Nội, NXB Âm nhạc
6 Nguyễn Thị Minh Châu (Phản biện công trình khoa học cấp bộ), Âm nhạc cổ
truyền và đời sống của nó trong xã hội đương đại, Viện Âm nhạc Hà Nội
7 Nguyễn Trọng Chuẩn, Phạm Văn Đức, Hồ Sĩ Quý (đồng chủ biên)
(2001), Tìm hiểu giá trị văn hoá truyền thống trong quá trình công nghiệp
hoá, hiện đại hoá, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
8 Nguyễn Trọng Chuẩn, Nguyễn Văn Huyên (đồng chủ biên) (2002), Giá
trị truyền thống trước những thách thức của toàn cầu hoá, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội
9 Cù Huy Chử (1995), Kế thừa giá trị truyền thống văn hoá dân tộc
trong xây dựng nền văn hoá nghệ thuật Việt Nam, Luận án Phó tiến
sĩ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội
10 Phùng Dũng (2000), Sân khấu sẽ ra sao, Trong Báo cáo đề dẫn hội nghị
Trung ương về nghệ thuật truyền thống
11 Vũ Dũng (2008), Từ điển Tâm lý học, Nxb Từ điển Bách khoa
12 Đảng Cộng Sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
Trang 1313 Đảng Cộng Sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ X, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
14 Đảng Cộng Sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
15 Trần Văn Giàu (Chủ biên) (1983), Về giá trị văn hóa tinh thần Việt Nam,
Nxb Thông tin lý luận, Hà Nội
16 Trần Văn Giàu (1993), Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt
Nam, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh
17 Nguyễn Hồng Hà (2001), Văn hoá truyền thống dân tộc với việc giáo dục
thế hệ trẻ hiện nay, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
18 Nguyễn Văn Hạnh (8/2009), Vấn đề dân tộc và hiện đại trong xây dựng nền
văn hóa văn nghệ Việt Nam hiện nay, Tham luận trong hội thảo khoa học toàn
quốc về tính dân tộc và tính hiện đại trong văn học, nghệ thuật Việt Nam hiện nay do Hội đồng Lý luận, phê bình VHNT Trung Ương tổ chức, Hội An
19 Mai Văn Hai - Mai Kiệm (2008), Xã hội học văn hóa, NXB Đại học quốc
gia Hà Nội
20 Dương Phú Hiệp, Quan niệm về mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển
hệ giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam với tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Đăng trên Cổng thông tin Khoa học công nghệ tỉnh Daklak
21 Hiệp hội quốc gia vì sự giáo dục của trẻ Trẻ em, Thưởng Thức Nhạc, Một
ngôn ngữ phổ quát cho mọi lứa tuổi
22 Hội thảo khoa học Âm nhạc dân tộc với cuộc sống hôm nay (8/2013), do
Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy âm nhạc dân tộc tổ chức, TPHCM
23 Lê Ngọc Hùng (2009), Lịch sử và lý thuyết xã hội học, Nxb Đại học quốc
gia Hà Nội
24 Đỗ Huy (2002), Giá trị truyền thống Việt Nam trước thách thức của toàn
cầu hóa, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
25 Quốc hội (2001), Luật di sản văn hóa, được Quốc hội khóa X, kỳ họp thứ
9 thông qua ngày 29 tháng 6 năm 2001
Trang 1426 Quốc hội (2001), Luật giáo dục đại học, được Quốc hội khóa XII, kỳ họp
thứ 5 thông qua ngày 18 tháng 6 năm 2009
27 Hoàng Kiều (2001), Thanh điệu tiếng Việt và âm nhạc cổ truyền, NXB
Âm nhạc
28 Đinh Xuân Lâm, PGS TS Bùi Đình Phong (2007), Văn hóa và triết lý
phát triển trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
29 Nguyễn Thị Mỹ Liêm (2011), Góp phần nghiên cứu Đờn ca Tài tử , NXB
thành phố Hồ Chí Minh
30 Nguyễn Thị Mỹ Liêm (2007), Đào tạo âm nhạc hàn lâm, nhạc dân tộc –
vấn đề cần làm ngay, Tham luận tại hội thảo khoa học Đời sống văn học –
nghệ thuật Tp.HCM thời kỳ hội nhập, Nhạc viện Tp.HCM
31 Đặng Hoành Loan, Báo cáo đề dẫn Hội thảo Âm nhạc cổ truyền trong đời
sống hôm nay, Tháng 5/ 2003
32 Nguyễn Thụy Loan (2007), Lịch sử âm nhạc thế giới và Việt Nam 1 – 2,
NXB Đại học Sư phạm
33 Lê Hồng Lý- Lê Trung Vũ chủ biên (2005), Sách viết về Lễ hội Việt Nam,
NXB Văn hóa thông tin
34 Trần Sỹ Phán (1996), Sinh viên với định hướng giá trị nhân cách, Tạp chí
Lý luận chính trị
35 Trần Sỹ Phán (1999), Giáo dục đạo đức đối với sự hình thành và phát
triển nhân cách sinh viên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, Luận án tiến
sĩ Triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
36 Bùi Ngọc Phúc (2011), Âm nhạc cổ truyền Việt Nam qua báo chí nửa sau
thế kỷ XX, Nxb Thuận Hóa Huế
37 Bùi Ngọc Phúc (2011), Âm nhạc trong Hầu văn Huế, Đề tài cấp cơ sở
Học viện Âm nhạc Huế
38 Hoài Thanh – Hoài Trân (2008), Thi Nhân Việt Nam, Nxb Văn hóa thông
tin, Hà Nội
39 Nguyễn Phan Thọ- Nguyễn Lam Sơn (1980), Thị hiếu âm nhạc của quần
chúng qua điều tra hội ca- múa- nhạc, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội