Dfin qufin, tU v$ thii dd da trfl thfinh mpt trong nhflng nhfin ttf quytft dinh, dfip tan cudc tfip kich chitfn Ifldc ciia khdng Iflc My.. Nhfin ro ban chtft ngoan ctf Ifit long eua dtf
Trang 1VAI T R d CIJA tirC LlfdmC DAI\ Q U A N , T l / VE
TIIL » 0 l l A I^dl TIKOI\G TltAlV "DitiV UltN PIIIJ TKEI\ KlldlVG" N\n 1 9 7 2
NCUVfeNHOtJDAO*
Sau nhflng thfing l(?i to Ifln nfim 1971,
bflde vfio Xufin • Hd nfim 1972, qufin
dfin mitfn Nam mfl cudc titfn cfing chitfn
lUdc ldn trfin kh^p chitfn truflng, gfly cho
My vfi chinh quytfn Sfii Gfin htft ngd ca vtf
hudng titfn cfing vfi quy mfi ehitfn dieh
Vflng giai phdng ciia ta dfl^c mfl rfing fl Trj
• Thien, dong bfing khu 5, Tfiy Nguyfin,
mien Dfing Nam Bfi tao thfinh thtf bao vfiy
chia cfit dich Chie'n lUpc "Vifit Nam hda
chitfn tranh" ciia My vfi chinh quytfn Sfii
Gdn dflng trUflc nguy cd sup do De cflu vfin
tinh the My dung phtfn ldn hda lUc khdng
quan, hai qufin "My hfia" trfl lai mitfn Nam
va ndm bom pha hoai mitfn Bfic Cufic ehitfn
tranh phfi hoai Ifin thfl hai mfi My titfn hfinh
trfin mien Bfic vdi quy mfi, cuflng do rtft ldn,
dinh cao lfi chien dich dung mfiy bay B52 d^i
bom xutfng Thu dfi Hfi N^i Khi titfn hfinh
chie'n tranh pha hoai mitfn Bfic, gidi cfim
quytfn Oasinhtdn da hd hdt: "dtfy Ifli mitfn
Bfic vtf thfli k$ dd da" (1) vfi "khfing cdn nghi
ngfl gi nfla My c6 t h i phfi huy mitfn Bfic
Vifit Nam mfit sdm mdt chi^u vfi bu^c hp
phai diu hfing" (2) NhUng Mjf da bj thtft b^i
tham hai "Vfl khi ky thufit My dfl hi§n d^i
den dau cung khfing t h i citu ke thfl khoi
thtft bai Quytft dinh thfing l^i lfi con ngUfli
Vidt Nam ydu nUflc, dung cam, thdng minh" (3) Thu dd Hfi Ngi vfin dflng vflng vfi Iftp chitfn edng vang ddi Qufin dfin Hfi N^i dfi nhtfn chim phfio dfii bay B52 - vii khi hi^n dai ciia Mj Trong chitfn edng vi dai nfiy, lUc lugng dfin qufin, tu v$ thii dfi da ed vai trd htft sfle to ldn Dfin qufin, tU v$ thii dd da trfl thfinh mpt trong nhflng nhfin ttf quytft dinh, dfip tan cudc tfip kich chitfn Ifldc ciia khdng Iflc My
Dtfn dtfu thang 10 nfim 1972, qua nhflng trfin phan kich gifing co vd ciing quytft li§t tren chitfn trUflng mitfn Nam, My vfi chinh quytfn Sfii Gdn da gianh gifit dupc mpt atf dia bfin mfi chung ta da giai phdng trong chitfn djch Xufin • Hd d mifi~n Bfic, vdi nhflng dpt ndm bom bfin phfi qui mfi ldn, chflng da phfi hiiy nhitfu cd sfl vfit chtft, sfit h^i vfi lfim thUdng vong nhifi'u ngufli Tuy nhifin, Mjf v5n khfing thtf xoay chuyln dUdc cyc di^n chitfn tranh Cfich mang Vi^t Nam v5n vflng budc di len Mitfn Bfic b i n rdi hdn
600 mfiy bay, bfit stfng nhitfu gific Ifii My
Cd quan tinh bfio My da tflng than thfl: Vitfc ndm bom fie litft khong ngfin chfln dupc B&c Vi^t Nam dUa ngufli vfi vu khi, trang b} vfio Nam
• Vi§n Sfl h9c
Trang 2Diu thfing 10 nfim 1972, phfii dofin
ngoai giao Vi^t Nam fl Hfii ngh; Paris chii
dfing dua ra ban dU thao Hi^p dinh vfi"
chtfm ddtt chid'n tranh, Ifip lai hda binh fl
Vidt Nam TrUdc tinh thtf htft lpi trfin ca hai
mitfn Nam - Bfic, trUdc dU lufin qutfc te vfi
trong nUde ngfiy cfing phan doi cudc chitfn
tranh ciia My fl Vi^t Nam; dfic bi$t, dfi' tfl ra
cd thien chl, Itfy long ci( tri My trong cufic
btfu cijt Td'ng thtfng My dfi chtfp nhfin ban
du thao vfi xfic djnh cd the ky chinh thflc
Hiep dinh vfio ngfiy 31 thfing 10 nfim 1972
Sau dd phia My tfl tri hoan dtfn trfio trfl
nhflng difi'u ki$n da thfla thufin Ngfiy 8
thfing 11 nfim 1972, Nichxdn trung cii Td'ng
thtfng nhifim ky 2 Cung tfl dtfy My da tri
hoan, kdo dfii vfi cuoi cflng Ifit long ddi phai
siia 126 diem trong ban du thao Hifip dinh
Hfii nghi Paris btf tfic Ngay 13 thang 12
nfim 1972, Kitxinhgid, co vfi'n dfic bifit cua
phai dofin My tuyfin btf bo hop vfi thdi ban
Thuc chtft My da ehii trUdng sii dung con
bfii cufii cung lfi dung B52 quyd't gifinh thtf
manh, rdi di dtfn giai phap chtfm dflt chitfn
tranh fl Viet Nam cd ldi cho My
Dua vao sfle manh quan sU, nhfi't lfi lUc
lUdng khdng qufin ehitfn lUpc, ngay 14
thang 12 nfim 1972, vdi ldi le nhU mfit ttfi
hfiu thu, Tong thtfng My Nichxdn giti difin
cho Chinh phii Vifit Nam ddi trong vdng 72
gid tdi phai trfl lai bfin dfim phan fl Paris
Cung vdi viec gijti di$n cho Chinh phii Vidt
Nam, Nichxdn ra lenh cho Bfi chi huy
khfing quan chitfn lUdc va chitfn thufit
chuan bi ndm bom mien Bfic, tha them min
phong tda cang Hai Phdng vfi cac ciia sdng,
ciia bien khac My cdn thfinh Ifip Bd tU Ifinh
sU doan khfing qufin chie'n lUpc lam thfli va
ditfu dflng 48 mfiy bay F i l l sang thay thtf 4
phi dofin F4 fl Ddng Nam A My rfio ritft
chuan hi cho cudc tfip kich ehitfn lUpc bfing
khdng qufin vfio Hfi Ndi, Hai Phdng Cufic
(Laind bfi'chcd 2 Cii sflt trUdc khung thfinh) Tofin bO 193 mfiy bay B52, hdn
1000 mfiy bay chifi'n thufit trong vflng Dfing Nam A dUpe huy dfing cho chifi'n dieh nfiy Mue dieh ciia Linebacker II lfi tfin pha nfing mpt stf khu vUe dfin eU, ehii ytfu lfi Hfi Nfii, Hai Phdng hdng gfiy hoang mang, tao sfle dp ldn nhtft vfi dfinh sup y chl quytft tam gifinh thtfng nhtft, dfic Ifip ciia nhfin dfin ta, phfi hoai tifi'm lUc kinh tfi', qutfe phdng, ngfin chfin tfl gtfc ngudn titfp ttf mifi'n Bfic vfio miS'n Nam, rfin de cfic nUflc dang troi dfiy dfi'u tranh chd'ng dtf qutfc My Nhfi Trfing vfi Lfiu Nfim Gdc tinh tofin, vfli mpt eufie titfn cfing dai quy md bfing khdng qufin hidn dai vfi mpt khtfi lUpng bom dan khong Id trut xutfng Thii dd Hfi Ndi, Hai Phdng se t^o dUpc "cu soc" dfit ngdt, budc Chinh phu Viet Nam Dan chu Cflng hoa chfi'p nhfin die'u kifin "hda binh" cua My
My cdn cho rfing, hd thong phdng khong cua Bfic Vifit Nam se khdng t h i phfit huy hieu luc trude sfl titfn cflng ciia My
Nhfin ro ban chtft ngoan ctf Ifit long eua dtf quoc My, Bfi Chinh tri, Quan uy Trung Udng va Hfii ddng Chinh phii Viet Nam chi dao quan dfin mitfn Bic, dfic bifit la quan dan Thii dfi Hfi Nfii de eao canh gific, sfin sfing chitfn dtfu vfi phuc vu chie'n dfi'u, dfip tan mpi hfinh dfing quan su ciia dich Bd Tong tham mUu Quan doi Nhfin dfin Viet Nam ngay dfim theo ddi tflng dpng thai ciia dich vfi nhfin dinh: nd'u diing B52 ndm bora Hfi Ndi, My cho xufi't kich 30 lln/ehitfc, nhifi'u nhfi't 60 dtfn 80 ifinychitfe radi ngay Theo sfl chi dao eiia Dang, ktf hoach cua
Bp Tong tu Ipnh, ngfiy 30 thang 10 nfim
1972, Qufin chiing Phfing khdng - Khdng qufin md Hdi nghi chuyfin de vtf danh B52,
to chflc tap hutfn cho can bp chi huy va cac
kip chitfn dfi'u Cac ddn v\ Rada to chiic
chong nhilu vfi phfit hi^n chinh xac may bay B52 Bp Tu lenh Thu dfi to chflc tfip
Trang 3hufi'n bfin mfiy bay tfim thfl'p cho cfin bd chi
huy dfin qufin, ti^ v$ Cfic thii trUflng cd
quan, gifim dtfc nhfi mfiy, xi nghidp dUpc
qufin tri^t thfim mdt bflde vtf si^ ktft hpp
gifla chifi'n dfi'u vfi san xutft Cac khu vi^c
nfii, ngo^i thfinh diln tflp bfin mfiy bay,
dfinh djch dtf bd duflng khdng, ad tfin ngUfli
vfi tfii san cfi'p td'c, cdng tfic cflu thUdng, cflu
sfip gifl gin trtft ti^ tri an ,
Chua khi nfio qufin dfin Thu dfi Hfi N^i
sfii ddng, khfi'n trUdng trong edng tfic chutfn
hi vfi sSn sfing dfinh tra ndm bom phfi ho^i
ciia My nhU luc nfiy Cflng vdi nhi^m vy
lanh dao chu^n bj sSn sfing ehitfn dfi'u, ban
lanh dpo Thfinh phtf Hfi Npi ra sfle dfin dtfc
vific thi hfinh phdng, trfinh trong cfie
ngfinh, cfic cfi'p Do ngUfli vfi cfic phUdng
ti$n chie'n tranh ra, vfio thanh phtf ngfiy
cfing tfing khitfn nhflng dtfu mtfi giao thdng
quan trpng nhu: bd'n phfi, cfiu phao, n h i ga,
ben xe nhifi'u khi hi fich tfic euc bd Cac
lUc lupng kiem soat qufin sU, cdng an vu
trang, canh sfit, dfin qufin, tU vd dUdc to
chflc bien che hdp ly dl dam bao giao
thdng, trfit tu ndi dfing ngUfli Tfi't ca cfic
chan hfing, kho hfing Ifln fl Ddng Anh, Yfin
Vien, Giap Bfit dUpc lUc lUpng can bp,
nhfin vien, nhfin dfin, hpc sinh, sinh vien
ngfiy dfim phfin tan Tfi't ca cd quan, nhfi
may, xf nghidp, bdnh vi$n, trUdng hpe
hinh thfinh hai btf phfin: fl lai nfii thfinh
titfp tuc san xutft, cfing tfic va aSn sfing
chitfn dtfu, mpt b^ phfin vtf ndi sd tfin dl to
chflc san xufi't, ttf chflc sinh ho^t vfi hpc tfip
Cac ddn vi Phdng khdng-Khdng quan dflpc
hufi'n luy^n mpi phUdng an dfinh djch
Nhflng ddn vi phfio cao xa, ddn vi sung
may, sung trUflng nang cao trinh dp Ngufli
gifi, tre em, nhflng ngudi khdng cd nhi^m
vu chitfn dtfu, san xutft sS sd tan khoi ndi
thfinh Trung dofin mang ten 'T)oan Quang
Trung bao vfi Thii dd" (4) dUpc btf sung dtfy
dii stf qufin, trang bi dtfy dii vfi tfip hufi'n
phUdng fin dfinh djch vfi khfic phyc hfiu qufi khi Thu dd Hfi N$i bj ndm bom Dfic bidt, sau khi tfn djnh ttf chflc, bifin chtf, Dofin Quang Trung phtfi hpp vdi mtft stf ddn v) b(k dpi ehii li^c thi^c hfinh cufic diSn tfip dfinh qufin dtf bp dudng khdng tai m$t stf khu vi^c nhu: Quang truflng Ba Dinh, Nhfi hfit ldn, Ngfin hfing Trung Udng, Vufln hoa Chi Linh Trong luc chitfn sM dang diSn ra quytft lidt, vi^c ttf chflc, dpng vidn vfi thuc tfip, trung dofin qufin dii nhi^m dfi cd tac d(ing ctf vu khi thtf chitfn dfi'u ciia cfic lUc lupng vu trang nhfin dan, khdi dfiy truytfn thtfng kifin cUflng chtfng gific ngoai xfim, bao vd Thu dfi ciia ngUfli Hfi Nfii Bdn canh
dd, Bp Td'ng tham mUu cdn quytft dinh cho Hfi Npi thfinh Ifip thfim 8 dai dpi ti^ v§ tfip trung, thofit ly san xutft O 4 huy^n ngoai thfinh moi huypn to chflc mot dai dpi bfi binh tfip trung, trang bi sung dan, lfim nhi^m vy co dfing chitfn dfi'u trong dia bfin huypn Trong ndi thfinh, moi khu pho to chflc 1 dai dpi phfio cao xa 100 ly (gdm 5 khtfu dpi), tfing eUdng cho hfi thong bfin may bay ttfm cao Quan sd' cfic dai dpi nfiy chii yfi'u lfi cfing nhan ciia nhitfu nhfi may,
xi nghipp tap trung lpi Ngofii lUc lUdng dfin qufin, tu vd dUpc bo sung, tfing cUflng; cfic CO quan xi nghitfp chutfn bi xe, mfiy, ngudi, phUdng tidn dl sfin sfing cd dpng khfic phyc hfiu qua phfi hoai ciia dich khi
cd Ipnh Cflng vfli thfinh phtf, cfic cd quan khoa hpc, nghidp vy tham gia phdng trfinh vfi danh dich Cfic san phtfm mdi phyc vu chitfn dfi'u Itfn lupt ra dfli nhU: Ca nd khfing ngufli Ifii, ky thufit mdi Ifip rap cfiu phao, phfi xe liia Chi mpt thfli gian ngfin, Thii dfi Ha Npi da chuyln sang thfli chitfn Cufic chitfn dtfu quytft gifinh thfing ldi cua qufin dfin thii dd da chutfn bi sfin sfing Vfio 12h ngfiy 18 thang 12 nfim 1972 khfing quan My bfit dtfu titfn danh Thu dfi
Trang 4dao Guam vfio sfin bay Utapao (Thai Lan),
cd may bay ehitfn thutft yim trp Ifin lUpt
xufi't kich bay vtf hudng Vi§t Nam Dofin
mfiy bay hon hpp kdo dfii hfing chyc kildmdt,
tfm am ngupc sdng Mfi Kdng Ifin Tfiy Bfic rfii
theo cfic day nfli bay vfio ddng b^ng Btfc Bp
Tfl 19h40' dtfn 20hl8' nhitfu td'p B52 (mfii
top 3 chifi'c) dfii bom xud'ng cfic khu vyc sfin
bay Npi Bfii, Dfing Anh, Yfin Vifin, Gia Lfim
vfi nhifi'u ndi khfic fl Thii dfi Hfi Npi
Tfl dfinh nho dfi'n dfinh ldn, danh ban
dem vfi danh ban ngfiy, danh lifin tuc, dfl
ddi vdi cuflng dd mfii ngfiy mdt tfing, dtf
quoc My hong khufi't phyc quytft tfim sfit dfi
chtfng My, giai phdng mien Nam, thd'ng
nhfi't To qutfc ciia qufin dan Hfi Ndi ndi
rifing, nhfin dan Vifit Nam nfii chung Dtf
qud'c My quye't gifinh thfi' manh, quytfn chu
dfing trong bfin dfim phfin ngoai giao tai
Paris NhUng mfit ifin nfla de quoc My da
tinh tofin sai lfim, chiu thtft bai va chiu hfiu
qua nfing ne
Cupc tfip kich chitfn lUpc bfing khfing
qufin ciia My vfio mitfn Bfic Viet Nam ma
Thu do Hfi Nfii lfi muc tieu ehu ytfu da dien
ra lien tuc 12 dem, 11 ngfiy, Trong 12 ngfiy
ddm ay My da sii dung 726 Ifin chitfn B52,
gfin 2000 Ifin chifi'c mfiy bay chie'n thufit
Rifing fl Thii dfi Ha Nfii, My sii dung 444
Ifin chitfe B52, hdn 1000 Ifin chien may bay
chifi'n thufit ndm xutfng khoang hdn 10000
tfi'n bom, gifi't hai 2380 ngfldi, lfim bi
thUdng 1355 ngufli (5) Trdn dia bfin Thu dd
Hfi Ndi cd 9 ga xe liia thi 7 ga hi phfi hong
Trong 5 chitfe cfiu, 5 ben phfi thi My pha
sfip vfi hong 4 cfiu, 4 phfi Cang duy nhtft fl
Ha Ndi lfi cang Sfing Hdng hi My ndm bom
khdng boat ddng dUpc binh thudng Mfit
phfin ba trong td'ng stf 200 nhfi may, xi
nghiep cflng 5 b^nh vi^n, dfii phfit thanh
titfng ndi Vi^t Nam, nhitfu cdng trinh kinh
ttf, khoa hpc ky thufit, vfin hda, trUflng hpc,
hiiy hofic thipt hai nfing; 67 xa ngoai thfinh
vfi 39 khtfi phtf npi thfinh h\ bfin phfi (6)
Vdi khtfi lupng bom dan, dtf qutfc My da tfin pha ciia vfi ngufli Vipt Nam Quan dfin miin Bfic, Thii dd Hfi Npi do chufin bj ttft vtf thtf trfin tinh thfin, chii ddng sd tfin, phfin tfin, de vfla chifi'n dtfu dat hipu qua cao, vfla phdng trfinh ttft, ndn thipt h^i vfi thUdng vong thfi'p Trong 12 ngfiy dem, 81 mfiy bay My bj bfin rdi trfin mifi'n Bfic, trong dd cd 34 may bay B62 Hfing trfim gific lai My, phfin ldn lfi gific lai B52 hi chtft, mtft tich vfi bi bfit song Thu dfi Hfi Npi, khu vUc myc tidu chii ytfu cua ehitfn dich, 23 may bay B52, 2 mfiy bay F i l l vfi 5 mfiy bay chifi'n thufit khfic hi bfin rdi (7) Vdi Linebacker II, My dfinh chung ta bfit ngfl, nhung ehinh ehung bi bfi't ngfl Chung bfi't ngfl ve stf lUdng B52 hi tieu diet, vtf y dd gay sfle dp trfin mfit trfin ngoai giao khfing dat My tfl eho bat ngd rdi dtfn than phuc ve tinh thfin binh tinh, vflng vang ciia qufin dfin Thii dd Hfi Npi trUflc mUa bom, bao dan ciia eupe tfip kich chie'n lUdc bfing khdng quan ma chung titfn hanh Trong Hoi ky ciia minh, Nichxdn da phai thu nhfin: "Die'u lo ngai chinh cua tdi trong tufin le nfim bom dau tidn khfing phai lfi nhflng ddt phan doi gay gfit fl trong nfldc ta vfi thtf gidi, die'u nay da dupe dU tinh, mfi ehlnh lfi thipt hai nfing ne ve B52" (8) Thfing ldi vi dai, oanh liet trong 12 ngfiy dem ciia "Trfin Dien Bien Phii tren khdng" cudi nfim 1972 la thanh qua to Idn eiia tofin Dang, tofin qufin vfi tofin dfin ta Nd bfit nguon tfl nhitfu nhan to, trong dd phai ke dtfn vai trd to ldn ciia dpi ngii dfin qufin, tU v^ thii dd
Dfim 18 thang 12 nfim 1972, dfim dfiu tien My dung B52 nfim bom danh phfi Thii
dd Hfi Npi, lfi dem gfin 1 trifiu ngUfli Hfi Nfii gfin nhu khdng ngii Hang chuc trifiu ngufli
Trang 5Hfi Ndi xuc dpng, lo fiu Hfi Npi vfin dflng
viSng Cfic cd quan Ifinh dgo Dang, Nhfi
nUdc vfi qufin dpi vfin lfim vipc fl nhflng cfin
hfim trong thfinh phtf B^ Chinh t 4 Trung
Udng Dang, Chinh phii vfi Bd Ttfng TU Ipnh
dfic bipt chu trpng theo sfit vfi chi dpo cutfc
chitfn dfi'u fl thii dfi Gifl vflng thii dd luc
nfiy lfi gifl vflng nilm tin cho ca nUflc Vfli y
dfi khfing cho doi phUOng khfic phye hfiu
qua, nhflng trfin bom trong dfim vi!ra dflt
My titfp tyc eho mfiy bay chitfn thufit vfio
bfin phfi ban ngfiy, Cflng vdi chitfn dtfu, viPc
khfic phyc hfiu qua vfi ttf chflc sd tfin trfl
thfinh nhipm vy cfi'p bfich cua thfinh phtf,
Dong chi Trfin Duy Hflng, Chii tjch LTy ban
Hfinh chinh thfinh phtf cflng nhitfu cfin b$
Dang, chinh quytfn, Bfi Tfl Ipnh Thii dd dfi
tdi cfic trfin dia phfio, dfii phfit thanh, cfic
khu cdng nghiep, nhflng dia bfin dfing dfin
cu 3 Yen Vien, Gia Lfim, Dong Anh ,
nghien cflu to chflc chitfn dtfu vfi khfic phyc
hfiu qua Lpnh sd tfin tript dl, khtfn cfi'p eiia
Chii tich Hpi ddng phfing khfing dUpc cdng
btf tren cac phUdng ti^n thdng tin dai
chung Tfi't ca ngUfli gifi, tre em, nhflng
ngudi khfing cd nhidm vy fl lai ndi thfinh
phai sd tan htft Nhflng ngUfli fl lai tranh
hoi hpp, tu tfip Ctfp ttfe dfio, siia ehfla them
hfim, hfio Cfic luc lupng khfic phyc hfiu qua
sfin sfing cd dpng lfim nhipm vy Uy ban
Hfinh chinh thfinh phtf cdn chi thj cho cfic
khu, huypn, cac ngfinh, dofin t h i dinh chi
nhflng cupe hpp; hpc sinh tam thfli nghi
hpc, phfin tfin, giai tfin nhanh hfing hfia,
kho tfing Mpi hoat ddng ciia thfinh pho trfl
nen gtfp gap Hfing trfim roi hfing nghin xe
chfl ngufli, hfing hda, tfii lipu, mfiy mde di
sd tan Nhfl cd ktf hoach chu^n hi tot, dupe
cac ctfp chinh quytfn, li^c lUpng an ninh, dfic
bipt lfi dfin quan, tU vp ddng dao gdp sfle
nen moi vipc dii khtfn trUdng nhung vfin
binh tinh, sudn se, cd trfit ty
Cupc chitfn dtfu cua qufin dfin Hfi Npi va cfi mitfn Bfic difin ra hfin titfp vfli cudng dp ngfiy cfing fie lipt Lfin lUpt, cfic khu vUc quan trpng trong Thfinh phtf Hfi Npi bj dpi bom nhu: Ga Hfing C6, Bp Giao thfing vfin tai, Ttfng Cdng dofin, sfin bay Bach Mai, khu cdng nghiPp vfi dfin cU Dfing Anh- Ctf Loa, Gifip Bfit, bpnh vipn Bach Mai, khu phtf Khfim Thidn T^i Bpnh vipn Bach Mai, trung tfim y ttf vfio lo^i ldn nhtft miin Bflc vfio thfli ky nfiy, lue 3h45' ngfiy
22-12-1972 bj B52 dpi bom Hfing ttfn may mde, thitft bj, thutfc men b) hu h^i, 28 bfic si, y si,
y tfi, nhfin vifin phyc vy cflng cfic npn nhfin cua cfic vy ndm bom trUdc, cfic b$nh nhfin dang di^u trj bj chtft vfi bj thUdng; Dfii titfng ndi Vipt Nam chi trong 3 ngfiy, 6 lfin B62 My dpi bom dfinh phfi, gfiy thUdng vong 130 ngufli; hfing trfim nhfi fl, vufln cfiy, gieng nUdc, cfing trinh cfing cpng bj san b4ng Vfio dem ll Nfien (26-12), B52 dpi bom rai tham bao trum gfin htft chieu dfii phtf Khfim Thifin, gitft hai 287 ngUfli, lfim bi thUdng 290 ngufli, san bfing, pha sfip gfin
2000 ngfii nhfi, dtfn chfla, truflng hoc, tram xfi, hfim ho ciia cd quan, gia dinh Cd gia dinh cd 6 ngufli khdng mpt ai song sdt (9) Thfinh phtf Hfi Npi rung chuyen bfli titfng Sling, tifi'ng may bay, tifi'ng bom ntf Trong khi khdi lila vfi cdng vipc btf bpn, vipc bao
vp ngufli, cd sfl vfit chtft ludn ludn dUdc dfit len hfing dfiu TrUflc nhflng dien bitfn phflc tpp, dfin dfip do sU tfin fie ciia gific My, Phu Thu tudng da tripu tflp nhflng cufic hop khtfn cfi'p vdi cfic hi thu, chu tjch mdt stf tinh dl giai quytft nhflng vtfn dtf ctfp bach vfi chitfn dfi'u, phdng trfinh va chi vipn cho Thii dfi Hfi Npi Bp Qutfc phdng, Bp Giao thfing vfin tai tfip trung lyc lUpng, phUdng tipn de khfic phuc b$u qua, giai tda giao thfing Cfic tinh Vinh Phfl, Hfi Tay, Hai HUng, Hfi Bfic sfin sfing chi vifin sfle ngUfli, sfle ciia cho Ha Npi Vipc di chuyln ngudi
Trang 6vfi tai san nhd nudc ra khoi Thii dd vfin lfi
cfing vipc cfi'p bach nhfi't Chfi'm dflt sfl phfin
tan thifi'u ttf chfle, chi ch^y tfl phtf nfiy sang
phtf khfie hofic sfing sd tan, tfii quay vtf
Lanh dao thfinh pho vfi cfic cfi'p cfie ngfinh
da ctf gtfng dam bao toi thieu vtf eh6 fin, ehS
fl cho ngufli di sd tfin
Nhilu bidn phap rfl't cu t h i ciia Dang,
Chinh phii vfi lanh dao Thu dd kip thfli
giup qufin, dfin Ha Ndi chifi'n dfi'u gidi,
phdng trfinh ttft vfi gifl gin trfit tU trj an
Ben cpnh nhflng ddn vj, nhflng tfi'm gUdng
chitfn dfi'u dung cam, mUu tri dfii mfit vdi
quan thfl trfin trfin dja, ed bifi't bao nhflng
hfinh dfing eao dpp tifiu bieu eho truyin
thtfng htft khutft eiia Thii dd diln ra trfin
cac mfit trfin phyc vy chifi'n dtfu, khfic phyc
hfiu qua bom dan ciia lUe lUdng dan qufin,
tu vfi Cd gai di?n thoai vien Ld Thi Van,
bUu difin Gia Lam lifin tyc 10 ngfiy dfim
thuflng trUc bfin dfii, bfin mfiy, bom no each
ndi lfim vific 100m vfin binh tinh nfii day,
cung dong dpi bao dam lifin lac O dpi 2
cfing ty cau dudng nfii thfinh, khi dpi
truflng bj thuong, mfit dfi't edn hoc khdi, dpi
phd Trfin Thi Tuytft vfin xdng len ehi huy
ddn vi thu don nhanh ehdng, giai phdng
mfit duflng cho xe chay Cac chj Pham Thj
Bfic, Ngd Thj Dfiu (bpnh vidn Vipt - Dflc),
Le Thj Ba (bfinh vien Dtfng Da), Nguyen
Thj Thuflng (bfinh vipn Xanh Pdn), cac chj
em fl nhfi hfl sinh B (khu Hai Bfi TrUng) vfi
rtft nhieu can bfl, nhan vien y ttf fl cfic bpnh
vien, tram xfi da khdng quan mpt nhpc, hy
sinh, ngay dem tfin tyy cflu chfla ngUfli bj
nan Nguyen Thi Sao, ciia hfing phd ciia
hfing fin uong Yen Vifin bj bom vui Itfp da
tu bdi ciia hfim cflu minh vfi dpng vifin chj
em bam try lo cdm nfldc phuc vy lUc Ifldng
dtfn khtfc phye hfiu qua Bi thU dang iiy vfi
chu tjch cfic xa Giang Bien, Thach Bfin, Uy
No, Due Tfl, Nhfin Chinh, Ml Tri hfiu htft
dflt, cac chj dfi nhanh chdng huy ddng lUc lupng dtfn khfic phuc hfiu qua, on dinh tU tuflng vfi san xufi't trong dja phUdng Cfic chj Trfin Thj Kim Dung, Trfin Thj Hfing Sfim, cfing nhfin nhfi may dpt 8/3 Ifi nhflng dpi vifin xung kich lufin cd mfit sdm nhtft dl cflu may, cflu ngUdi khi cd dich ndm bom vfio nhfi mfiy Cfic chitfn si cdng an Pham Xuan Dat, Lfi Thj Khuyen, TrUdng Cfing Sam bj bom vui Itfp, sau khi dupe cflu thofit, ngfldi cdn thUdng tich nhUng dfi kifin tri theo sd dfi khu vUc cflng dong dpi dUa hdn 40 ngUfli ra khoi vdng nguy hiem Vfi, cdn bie't bao tfi'm gUdng sang dang dupe ca ngdi ciia chifi'n si, dfing bfio fl cfic bp, cfic ngfinh, cfic etfp,,
Cflng vfli cac chitfn si tfin liia, cao xa dfinh djch, cac cd quan tai khu phtf, huyfin chii ddng chi vifin ehitfn dfi'u, phuc vu chifin dfi'u Cfing trUdng 57 titfp dan phao 100 ly cho trfin dia khu Ba Dinh Trung dpi nfl dan quan thfin Thanh Mai tifi'p dan cho trfin dia phfio Hai Bfi TrUng Trfin dia khu Dtfng Da, Hofin Kitfm va nhie'u trfin dia trfin khfip Thii do Hfi Npi da dUdc dfing dao dan quan, tU vp, hpc sinh, smh vien, xa vifin ra ho trd Mfic cho bom dan uy hie'p, chitfn si quan sat tren cfic ndc nhfi Ngfin hfing Trung Udng, Hpc vien Thuy Lpi, Dai hpc Bach Khoa, Cd khi Quang Trung, xa Tri Hipp, Khu Van Ho, Dai hpc Su pham vfin kien quytft bam try theo ddi tinh hinh, bfio efio kip thfli cho sfl chi huy O chdi quan sat xa Giang Bien (Gia Lfim), btfn ed gai do Nguyen Minh Ty phy trach bam try tfl dfiu chitfn dich vfin kien cUdng bude ngUfli vfio thfinh sfit dl khoi bfit xutfng dtft khi bom
no gfin, dfinh dfi'u tflng khu vfle bj ndm bom, bfio cao vtf ban chi huy huypn dpi
Bfin canh dd, dan qufin, tU vp Thii dd Hfi Npi da Ifip dflpc nhflng chitfn cdng xutft sfic Trfin dja cua cac ehitfn si tU vp Vfin Don, bfing 5 khtfu phao nha dan cung mdt thfli
Trang 7dilm b^n ha mfiy'bay F l l l A ciia gific My
(9h dfim ngfiy 22-12-1972) Dfiy lfi chitfe
F l l l A dfiu tifin vfi cung tfi mfiy bay chitfn
thufit hi^n dpi nhfi't ciia My Iflc bfi'y gifl
Trong trfin nfiy, cfie khfi'u dpi trfldng Nguyin
Thj Hicu, Nguyin Vfin Hai, Bfli Mai,
Nguyin Hflng, Phpm Thj Viin da dflpc ctfp
trdn khen ngdi vfi dUpc Chii tjch Tdn Dflc
Thfing, Dgi tfldng Vo Nguyfin Gifip vfi nhic'u
cac ddng chi lanh dpo Dang, Chinh phii vfi
thfinh phtf xuong tfin trfin dja dPng vifin,
tfing qufi vfi chyp anh lUu ni^m Vfi, tfl kinh
nghipm bfin rdi mfiy bay FllA eiia tU vp
trfin dja Vfin Dfin, Bp Tu ipnh thii dfi da chi
dao cfic khu phtf, huyfin nhanh chdng ttf
chflc 23 trfin dja tfip trung khfie sfin sfing
danh djch Moi trfin dia ed tfl 4 dtfn 6 khtfu
phao, bo tri thfinh cym, ddn long cfic dUdng
bay ciia dich Cfich danh djch cung rfi't
phong phu, da dang Khu vfle nfiy khdng
ddn dupc may bay, anh chj em lai chuyen
trfin dja sang khu vUe khae PhUdng tifin
vfin chuyen cua efic trfin dia cung rfi't thd
sd, linh hoat; khi bfing d td, may kdo, lue
bfing xe bd, xe eai tid'n hofic khifing vfic,
Chinh efic trfin dja phao ciia dfin qufin, ty
vp thu dd gdp phfin gifing lUdi liia, btf vfiy
uy hifi'p vfi qufit nga may bay eiia gifie My
Ngfiy 30 thang 12 nfim 1972, My bupc
phai ngflng ndm bom bfin pha mifi'ii Bfic
Ga Hfing Co, Yen Vien, Giap Bfit, Vfin Diln
lai ntfi nhau dua ngudi, vu khi, trang thifi't
bj vfio miin Nam Bp dpi chu li^c, bp dfii dja
phUdng, dan quan, ti; vfi chtfn chinh ddn vj,
Cling CO trfin dja, tich eUc tufin tilu Nhfin
dfin thii dd lai bfit tay vfio cupc hfin gfin vtft
thUdng chitfn tranh, tifi'p tye san xutft, tfn
dinh cupc song
Rd rfing, dan quan, tU vp da gifl mpt vj
tri vfi cflng quan trpng trong trfin "Difin
Bien Phu tren khfing" nfim 1972 fl Thu dfi
Hfi Npi Dfin qufin, tU vP thij dfl chfing
nhflng chitfn dtfu vfi phyc vy chitfn dtfu gioi mfi cdn gdp phfin khfing nho trong vipc sd tfin ngufli vfi tai san ciia nhfi nUflc ra khoi vflng chitfn sy; cflu nhitfu ngUfli vfi tfii san ciia nhfi nUflc khdi bj thipt hai, bj thfldng,
bj chtft Dfin qufin tU vfi dfi ddng vai trd to Ifln, quytft djnh trong vipc nhanh chdng khac phyc hfiu qua phfi hoai ciia gific My trong tflng gid, tflng ngfiy Dfic bifit, dfin qufin ti^ vfi da phffi ktft hdp vfli cfic lUc lupng vu trang, dam bao tot trfit tU, an tofin xfi hpi Dfin qufin, ti^ vfi thu dfi thUc sU lfi mfit nhfin ttf quytft djnh trong thfing lpi ciia trfin "Difin Bifin Phii tren khfing" eutfi nfim 1972 tren hfiu trfli Hfi Ndi
Cudc chifi'n dtfu chtfng chitfn tranh phfi hoai lfin thfl 2 ciia dtf quoc My mfi dinh cao
la 12 ngay dfim cuoi nfim 1972 tren hfiu trfli Hfi Npi da di vfio ljch sit Vifit Nam vfi thtf gifli nhu mpt dfi'u son chdi lpi Chflng minh nhfin djnh dung dfin, sang suot cua Chii tjch Hfi Chi Minh: "Phai dU kitfn mpi tinh hutfng cfing sdm cfing ttft Nhfl lfi truflc khi thua fl Trifiu Tien, dtf qufic My da hiiy dipt Binh Nhuflng d Vipt Nam, My se nhtft djnh thua NhUng id chi chju thua sau khi thua trdn bfiu trdi Hfi NSi" (10) Tr$n "Difin Bifin Phii tren khdng" cutfi nfim 1972 tren bfiu trfli Thii dfi Hfi Nfii se lfi dtf tfii cho nhitfu nhfi qufin sU, chinh trj, sii hoc trfin thfi' gidi nghien cflu, khai thfie vtf tinh chtft anh hiing cua Vipt Nam, ciia quan dfin Thii dfi Hfi Npi vfi vtf nhflng sai lfim cua dtf qufic
My, Dl lfim nfin khuc ea khai hofin ve vang fl'y, cfi vj tri, vai trd to Ifln ciia lUc lUdng dfin qufin, tu vfi thii dfi Lue lUdng dan quan, tfl
vp thii dfi Hfi Npi da khJing dinh vai trd to ldn lfi mpt li^c lupng ndng ctft trong cufic chifi'n tranh nhan dfin Viet Nam dufli sU lanh dao ciia Dang
(Xem tidp trang 59)
Trang 8CHU THtCH
(1) T4n cutfn sfich: Histoire Terminates
ES,L,S Le Monde de 1945 d noajoura Collection
Laurent Bourquin Edition Belin, Paria 2010
(2) 6 Phfip CO Profesaeur k I'UniveraittS,
Maitre de Conference fi I'Univerait^, Proreaseur au
lyc4e
(3) ChUdng trinh g6m 18 chUdng c6 ti^u dfi
nhu aau:
Phdn I: Thg gidi tU ndm 1945 din nay: L Th«'
gidi aau Gu^ Th^ chitfn thfir Hai 2 Sy chuyan bi^n
vl kinh ttf 3 NhQng ki^u sfi'ng mdi 4 NhOng mfiu
hinh ldn v l y thCic h$ 5 Sy thS'nK trj thufic dja cua
ch&u Au 6 Phi thyc dfin h6a vg ay ra ddi cua Thi*
gidi thul Ba 7 Sy dtfi d£u Dfing - Tfiy cho dtfn
nhiing nfim 1970 8 Ti£'n tdi kg't thiJc thtf gidi hai
cvic tir nhang nfim 1970 de'n 1991 9 M$t t h i gidi
khong on dinh t£c 1991 din ngfiy nay
Phdn H: Chdu Au tic ndm 1945 din nay 10
TSy Au cho dtfn cuETi nhiing nfim 80.11 Thdi ky
ciia cfic nin dfin chu nhfin dfin 12 Cii dxKfc vk cfii
mfi't cua chfiu Au tfl nfim 1989
(4), Lfi'y vi d\i trang Lich sii vd ngh§ thudt
thuOc chiftJng 8 (tr, 170 - 171) mang ti6u dl
Hollywood vd Vi^t Nam g6m 5 biic anh tit 5 phim chiiu vi chifi'n tranh Vi^t Nam, Cu^c hdnh trinh din cu^ dia nguc cua Michael Cimino (1978), Ngdy tdn thi ciia Francia Ford Coppola (1979), Trung ddi cua Oliver Stone (1986), ChUc do gidp cua Stanley Kubrick (1987), Sinh ngdy 4 thdng Bdy cua Ohver Stone (1990) Dildi mSi tffm anh
diu c6 chii thfch ve tac gia, n9i dung cuon phim vfi ldi binh lu^n Qua d6, hpc sinh c6 thi nh^n biet du^c chiin tranh Vi^t Nam dildi cfii nhin Lua phim anh vfi trong dilu ki^n cua nUdc Phap, vi^c xem
nhOng cu^n phim n&y khong phai \k dieu khd
(5) Chfl vifi't tdt theo tie'ng Phap, ta thUdng diing theo tilng Anh, vf dy OTAN lfi NATO, OTASE lfi SEATO
VAI T R O CUA LlJC LlJOlVG DAW QUARf, TlJ VE
(Tiep iheo trang 52) CHU THICH
(1), (2) Bfio Qudn dgi Nhdn ddn ngfiy
6-2-1973
(3) Dai tudng Vo Nguyen Giap, Tdng tdp HSi
ky, Nxb Quan doi Nhan dan Hfi N^i 2006, tr,
11346
(4) TJofin Quang Trung bao v§ Thii d6" A\it}c
thfinh Ifip vfio ngfiy 21-6-1972 Trung dofin chu y^u
lfi bd d6i chuyln ngfinh dang hof t d$ng fl khtfi cflng
nghidp Ban Chi huy gom cfic d&ag chf: Phdng 'Vfin
Thfii Trung dofin trudng, LUu Quang Hfing
-Chfnh uy
(5), (6), (7) Thd dd Hd Ngi Lick ai khdng chien ch&ng My cUu nUdc (1954-1975) Nxb Quan
dpi Nhfin dfin, Hfi Noi, 1991, tr 245, 254, 255 (8) Hoi ky cua Nichxdn Nxb, Cflng an Nhan dfin 2004, tr 907
(10), Hi Chi Minh, bien niin sU kien vd tU lieu
vi qudn st^ Nxb Qufin d§i Nhfin dfin, Hfi Npi,
1990, tr 203,
(9) Thd dd Hd Ngi Lich si khdng chii'n chSng
My cUu nUdc (1954-1975) Nxb Qufin dpi NhSn
dfin, Hfi Npi, 1991, tr 255
Trang 9VE CO D 6 I \ G D A U T R A I M I ClIOl^G DlJ Aj\ TIIUE
]\AM 193« QUA BAO CIII XlT ij\ TUUl^G KY
NGUVfiN VAN TRUNG*
1 Ban dii a n thutf vk cac tdi bdo ciia
Xijf uy Trung Ky nfim 1938
Khi nguy cd Chifi'n tranh the gidi thfl
Hai dang gfin kfi", Chinh phii thufic dia tim
moi each tfing thu ngfin sach thfing qua cac
khoan ddng gdp nhfi't lfi thutf khda Vi le
dd, dudi sU dieu khiln ciia thflc dfin Phfip,
nfim 1938 Hoang de'Bao Dai ban hanh dao
Du quy dinh mflc thue' than vfi thufi' ditfn
thfi' mdi doi vdi ngUfli dan An Nam,
Theo dd, thufi' than chia thfinh 2 hang:
thue' nha't dinh cflng thue ty Ip Ngofii ra,
nhflng khoan thutf khac mfi ngUdi lao dfing
tfly theo dia vi kinh ttf cua minh mfi hp
phai nop cho Chinh phu ma d^io Du xac
dinh gdm: "Nhihig ngUdi khdng cd sdn
nghiep gi ddng ddng thud diin tho, khdng
cd phuang sanh hogc gi ddng ddng thue
mdn bdi, hay la khdng thiit cd chUc nghiSp
gi chdc chdn cd mdt sd'lUOng ddng niin it Id
180$, thi diu chiu thud nhdt dinh Id 1$00
NhUng ngudi ndo dUOc hitdng mdn tU lai
trong cdc mdn ndi ro d trin, thi phdi chiu
thud nhdt dinh 2$S0" (1) Tfi't ca thanh
nifin nfldc ta dung 18 tufi'i vfio ngfiy
01-01-1939 phai chiu ddng thutf nhtft dinh
Tuy vfiy, trong khoan thfl hai cua dao
Du Cling da lidt ke difi'u kifin dflpc mien
ddng thutf thfin cho mdt so trfldng hdp: nhflng ngUdi b; tfin tfit khfing cd kha nfing lao ddng, eflng vdi ngUdi giS 60 tu^i; ngUdi dang tham gia qufin dpi Nam trid'u, canh sat dang phue vu, quan nhan khfing c6 phfim chflc, linh tfip va cac chflc vide tfip binh dang tai ngu, cflu chie'n bmh trong Chien tranh the gidi lan Nhfi't bi thUdng hofic mfie benh nfing; dan lang cua Vua (gpi lfi Ifing Quy hUdng)
Ve" nghia vu ddng thue' ty Ip, tfit ca ngUdi dan nudc ta khfing ke dfin fing hay dan bfi dung 18 tufi'i fl tai Trung Ky vfio ngay 01-01-1939, hang nfim phai ddng thud', ne'u:
"1) Chung no Id nghiip chu d hUang -thdn cd rugng hogc dd han hai mdu 2) Chung nd Id nghiep - chu d thdnh thi, hode cd mdn bdi co nggch thudtho dia hogc thud mdn bdi qud rugt thue'3$0 3} Chung nd cd chUc nghiip hogc dUOc thiim dudng, ddng niin hudng mdt so'tiin bong cdp hogc bdng thiim duang ngogi 300$" (2)
Ben canh dd, hang thutf difi'n thfi' dUdc ap dung ddi vdi cac loai dfi't khac nhau Cu the
thutf difin: "hgng 1, 2$50/mdu; hgng 2,
2$00/mdu; hgng 3, l,5$/mdu; hang 4, 1,0$/mdu Cdn thudtho dUac dinh mUc: hgng
'ThS, D^i hpc Vinh
Trang 10Trang Ohu m$t st tir bio cda Trung Ky gial
dotin 1936- 1139
Nguon- Bdo tdng Cdch mgng Vii I Nam
1, 2$50; hgng 2, 2$00; hang 3, 1,0$; hgng 4,
0,80$;hgng5, 0,60$;hang6 0,30$"i3)
Ngo&i ra, dfi cd nUde phvc vu san xutft
do Sfl dfin thuy cung ctfp, ngUdi dan cung
phai ganh chiu mdt khoan thutf tUdng dtfi
nfing, theo quy dinh thi "bgc 1: 4,0$; bdc 2:
3,5$; bdc 3:3,0$"{4)
Trong boi canh dd, phong trfio cfich
mang tai Trung K^ vfio dfiu nfim 1938, d$t
dudi sfl lanh dao ciia 3 dfiu mfii lfi Ban cfin
su hfin tinh Ngai - Binh - Phu; Lifin Xfl uy
Bfic Ky - Bfic Trung Ky vfi bp phfin cfic
ddng chi boat ddng fl Trung Ky do ddng chl
Nguyen Chi Dieu - Uy vifin Trung Udng
(TW) Dang dflng dfiu
Trudc tinh hinh chfla thong nhfi't nhfl
tren, tai Hpi nghi Ban Chfi'p hanh TW Dang
thang 3 - 1938 da quytft dinh Ifip l^i Xfl uy
Trung K% giao 3 tinh Bfic Trung KJ (Thanh •
Nghp - tinh) cho Xfl iiy Trung KJ chi d^o
Thuc hidn chu trUdng nfiy, dfiu thfing
4-1938, Xfl iiy Trung K^ dUpc Ifip lai do ddng
chi Nguyin Chi Dieu Ifim Bi thU Xfl iiy lue
nay ddng cd quan fl Hutf Cuoi nfim 1938,
ddng chi Nguy§n Chi Di^u lfim b^nh vfi qua
Xfl uy Ngofii vi§c chi d^o chung, Xfl iiy cdn tri^c titfp chi dpo cfic tinh Trung Trung Ky Sau khi Xfl iiy Trung K^ thtfng nhtft dupc tfii l§p, thso chu trUdng ciia TW Dang, d^
ti§n cho B\f lanh dao, Xfl iiy Trung KJ da
thfinh l$p cfic Ban cfin si^ d l lanh dao cfic tinh litfn ktf Vi^c thfinh Ifip Xfl uy vfi Ban cfin 81^ Dang lanh d^o cfic dja phUdng lfi nhfin ttf quytft dinh thuc dfiy phong trfio cfich m^ng t^i Trung Ky trong nhflng nfim
1936 • 1939, Sii dyng kha nfing hpp phfip do thfing lpi ciia M4t trfin binh dfin fl Phfip dem lai, hopt ddng bfio chi cdng khai ciia nhflng lUc lU0ng titfn bd mfi hat nhfin lfi cac chitfn si cfing Ban fl Trung K^ di^n ra eoi n^i trong nhflng nflm 1938- 1939
Vfio trUdc thang 7-1938, Xfl uy Trung
K^ cd 2 tfl bao lfi Nhdnh Ida vfi Sdng
Huang tuc bdn, nhflng cae tfl bao tfy da bi
cfi'm ho^t ddng Khi Xfl iiy Trung Kj^ vfla dUdc phyc hdi da cho ra ddi td bfio Ddn, xufi't ban hfing tufin vfio ngfiy thfl sau tai Hutf, Tda soan 11 Doudart de lagred, ngudi sfing l^p, chu nhi^m Nguyin Dan Qutf tfl stf
1 • 15; tfl stf 16 - 17 do Nguyen XuSn Cac, Chl d^o bifin ttfp Phan Dfing Lim, bfi phfin bidn tfip gdm nhflng d6ng chi nhU Hai Tritfu, Bfli San, Lfi Bdi Vdi danh nghia lfi
"Cd quan lifin hi^p ttft ca cfic lUc lUdng etfp titfn trong xfl" nhung thUc chtft lfi cd quan ngfin lufin ciia Xfl iiy, tham mUu cho cufic vfin ddng dfin chii tai Trung Ky
Bao Ddn ra mfit b^n dpc ngfiy 6-7-1938,
lfi bfio dupc nhitfu ddc gia nhfi't khoang 6.000 ban mSi stf Vdi trpng trach kip thdi cung ctfp nhflng tin chinh xac den vdi dfic
gia, Ban bifin tfip yfiu cfiu "NhUng tin gii vi
ddng, xin cdc ban hdy diiu tra cdn thdn trUdc dd vd thudt cho dung khdng dUOc thim, bdt ty ndo cd Ndu sai sU thUc, ddn ndi xdy ra viic gi, ngUdi ky tin phdi hodn