Động cơ thành đạt trong hoạt động nghề nghiệp của thanh niên hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---o0o--- TRẦN ANH CHÂU ĐỘNG CƠ THÀNH ĐẠT TRONG HOẠT ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP CỦA THANH NIÊN HIỆN NAY Luận văn Thạc sĩ Tâm

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-o0o -

TRẦN ANH CHÂU

ĐỘNG CƠ THÀNH ĐẠT TRONG HOẠT ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP

CỦA THANH NIÊN HIỆN NAY

Luận văn Thạc sĩ Tâm lý học

Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-o0o -

TRẦN ANH CHÂU

ĐỘNG CƠ THÀNH ĐẠT TRONG HOẠT ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP

CỦA THANH NIÊN HIỆN NAY

Chuyên ngành Tâm lý học

Mã số: 60 31 80

Luận văn Thạc sĩ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Thị Thanh Hương

Hà Nội - 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Trần Anh Châu

LỜI CẢM ƠN!

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Lê Thị Thanh Hương

Cô đã chỉ bảo, tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Tâm lý học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến lãnh đạo Viện Tâm lý học và các bạn đồng nghiệp Viện Tâm lý học, đã tạo điều kiện, chia sẻ, giúp đỡ trong quá trình học tập của tôi

Cuối cùng với tất cả tấm lòng, tôi biết ơn gia đình đã luôn ở bên động viên, chia sẻ, giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành luận văn

Hà Nội, tháng 9 năm 2014

Học viên

Trần Anh Châu

3

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 Cơ sở lý luận về động cơ thành đạt của thanh niên 9

1.2 Một số vấn đề lý luận cơ bản về động cơ thành đạt của thanh niên 29

Chương 2 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu 45

Chương 3 Các kết quả nghiên cứu thực tiễn 50

3.2 Một số nhân tố tác động đến động cơ thành đạt của thanh niên 65 3.3 Một số biện pháp nhằm hoạt hoá và phát triển động cơ thành đạt của

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

4

Viết tắt Viết đầy đủ

DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU, BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ

STT Tên bảng số liệu, biểu đồ, hình vẽ Trang

5

2 Bảng 2 Những động lực cụ thể thôi thúc thanh niên nỗ lực làm

việc (%)

58

3 Bảng 3 Ba điều thanh niên mong muốn đạt được nhất liên quan

đến nghề nghiệp trong 5 năm tới (%)

60

4 Sơ đồ 1 Tương quan giữa các khía cạnh của ĐCTĐ và với tính

ganh đua

64

5 Bảng 4 Đánh giá của thanh niên về sự quan tâm của Nhà nước và

các tổ chức sử dụng lao động đối với việc khuyến khích họ vươn

tới thành đạt

66

6 Bảng 5 Các biểu hiện của sự quan tâm khuyến khích người lao

động vươn tới thành đạt

67

7 Bảng 6 Các biểu hiện của sự không quan tâm khuyến khích người

lao động vươn tới thành đạt

68

8 Bảng 7 Đánh giá của thanh niên về cách ứng xử của cha và mẹ đối

với con

73

9 Bảng 8 Sự khác biệt trong đánh giá của thanh niên về cách ứng xử

của cha và mẹ

75

10 Bảng 9 Đánh giá của thanh niên về cách ứng xử của cha đối với

con xét theo các nhóm khách thể khác nhau

76

11 Bảng 10 Đánh giá của thanh niên về cách ứng xử của mẹ đối với

con xét theo các nhóm khách thể khác nhau

77

12 Sơ đồ 2 Tương quan giữa cách ứng xử của cha và mẹ với động cơ

thành đạt của thanh niên

80

14 Bảng 11 Dự báo những thay đổi về động cơ thành đạt từ những

thay đổi trong cách ứng xử của cha, mẹ đối với thanh niên

80

15 Biểu đồ 1 Điểm trung bình của các đặc điểm nhân cách của thanh

niên

82

16 Bảng 12 Tương quan giữa các đặc điểm nhân cách và động cơ

thành đạt

85

6

17 Bảng 13 Kết quả hồi quy giữa các đặc điểm nhân cách và động cơ

thành đạt

85

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Mục tiêu đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp hoá, hiện đại hoá vào năm

2020 mà Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định đòi hỏi mỗi người Việt Nam phải không ngừng cố gắng vươn lên trong công việc cũng như trong cuộc sống nhằm góp phần vào việc thực hiện những nhiệm vụ chung của cả nước trong thời kỳ lịch sử này

Trong Tâm lý học, ĐCTĐ là một hiện tượng tâm lý giữ vai trò quan trọng trong cấu trúc nhân cách và là một loại động cơ được xem là nội lực thúc đẩy con người vươn tới sự điêu luyện, thành thạo với kết quả cao nhất trong thực hiện công việc Vì vậy, việc

7

nghiên cứu ĐCTĐ của thanh niên hiện nay - lực lượng lao động đầy tiềm năng của đất nước sẽ là một nghiên cứu có khả năng góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc giáo dục và hình thành những nguồn nhân lực đáp ứng những đòi hỏi của sự phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay, góp phần cho thấy thực trạng các khía cạnh biểu hiện của ĐCTĐ của thanh niên hiện nay Về mặt lý luận, nghiên cứu này sẽ góp phần bổ xung thêm những tri thức mới về những phạm trù cơ bản của tâm lý học như động cơ, nhu cầu, về mặt thực tiễn, giúp chúng ta hiểu rõ hơn thực trạng ĐCTĐ của thanh niên hiện nay, những nhân tố tác động đến sự hoạt hoá loại động cơ này, từ đó có thể đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả làm việc, học tập của họ, nâng cao

sự đóng góp của họ vào việc thực hiện những nhiệm vụ mà quá trình xây dựng và phát triển đất nước đặt ra

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu ĐCTĐ của thanh niên hiện nay, đề xuất các khuyến nghị nhằm hoạt hoá và thúc đẩy ĐCTĐ ở thanh niên, góp phần tạo điều kiện cho họ làm việc

có hiệu quả hơn

3 Đối tƣợng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những khía cạnh biểu hiện ĐCTĐ của thanh niên ở Hà Nội hiện nay, cụ thể là khát vọng thành đạt, xúc cảm liên quan đến thành đạt,

nỗ lực thành đạt, mục đích vươn tới… và một số biến tác động như tinh thần trách nhiệm, tính kỷ luật, niềm tin vào bản thân và môi trường làm việc…

4 Khách thể nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu của đề tài là những thanh niên Hà Nội (bao gồm một số sinh viên và một số thanh niên đã đi làm)

5 Giả thuyết nghiên cứu:

- ĐCTĐ của thanh niên hiện nay không cao, trong đó những khía cạnh thể hiện nhận thức

và những xúc cảm chủ quan thể hiện rõ nét hơn những khía cạnh thể hiện mặt ý chí, mục đích vươn tới nổi trội hơn mục đích né tránh thất bại

- ĐCTĐ của thanh niên chịu tác động của nhiều nhân tố khác nhau, trong đó tác động của tinh thần trách nhiệm, tính kỷ luật, niềm tin vào bản thân và môi trường làm việc có tác động rõ nét nhất

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

8

6.1 Xây dựng cơ sở lý luận cho nghiên cứu thực tiễn:

- Tổng quan tình hình nghiên cứu vấn đề

- Xác định khái niệm công cụ - khái niệm “ĐCTĐ” phục vụ nghiên cứu thực tiễn: làm rõ

bản chất, các khía cạnh biểu hiện, các nhân tố tác động đến ĐCTĐ

6.2 Tìm hiểu thực trạng ĐCTĐ một số nhân tố tác động đến ĐCTĐ của thanh niên hiện nay

- Những biểu hiện nội dung của ĐCTĐ: Thanh niên hiện nay hướng tới những điều gì, coi trọng các giá trị nào trong cuộc sống và trong công việc, thứ bậc ưu tiên các giá trị đó trong hệ thống các giá trị

- Khía cạnh lực (độ mạnh) của ĐCTĐ: Những khía cạnh khác nhau của ĐCTĐ của thanh niên được thể hiện ở mức độ nào?

- Trên cơ sở phân tích các khía cạnh nêu trên, phác hoạ những nét đặc trưng trong ĐCTĐ của thanh niên hiện nay

- Một số nhân tố tác động đến ĐCTĐ của thanh niêm hiên nay như một số đặc điểm nhân cách của thanh niên (niềm tin vào bản thân, vào công bằng xã hội, hứng thú nghề, tinh thần trách nhiệm, tính kỷ luật, tính ganh đua…); môi trường làm việc:

9

Tài liệu tham khảo

1 Huệ Chi, Bệnh “nhảy việc”, Báo An ninh thủ đô số 2342, ngày5/6/2008

2.Gần 6.500 cán bộ, công chức TP HCM thôi việc, Báo Thanh niên số 155 (4546) ngày 3/6/2008

3.Lê Hương (2003), Tính tích cực nghề nghiệp của công chức một số nhân tố ảnh hưởng,

NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội

4.Lê Hương (2004), "Động cơ và quá trình hình thành nhân cách", trong cuốn Một số vấn

đề nghiên cứu nhân cách, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

5.Lê Thanh Hương (2001), Động cơ thành đạt trong khoa học của cán bộ nghiên cứu

thuộc Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn Quốc gia, Báo cáo tổng kết đề tài cấp Bộ,

Viện Tâm lý học

6.Lê Hương (chủ biên),2003, Tính tích cực nghề nghiệp của công chức - một số nhân tố ảnh hưởng, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

7.Lômốp B.Ph (2000), Những vấn đề lý luận và phương pháp luận tâm lý học, Nxb Đại học quốc gia, Hà Nội

8.Maurice Reuchlin, Tâm lý học đại cương, Nxb Thế giới, Hà Nội, 1995 T.3

9.Minh Thi, “Người Nigeria hạnh phúc nhất thế giới”, Tạp chí Nghiên cứu con người, số

5

10.Mối tương quan giữa động cơ thành đạt và một số đặc điểm nhân cách (2004), Báo cáo tổng kết đề tài cấp Viện Tâm lý học, chủ nhiệm đề tài: Lê Thanh Hương

11.Trần Ngọc Thêm (1997), Tìm về bản sắc văn hoá Việt Nam, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh

12.Stephen R.Covey (2004), 7 thói quen của người thành đạt, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh

13.Yoshihara Kunio (1996), Văn hoá, thể chế và tăng trưởng kinh tế: nghiên cứu so sánh

Hàn Quốc với Thái lan, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

14.Walter Doyle Staples (2003), Hãy nghĩ như người thành đạt, Nxb Trẻ

15.Ames C and Archer J (1988), "Achievement Goals in the Classroom: Students'

Learning Strategies and Motivation Processes", Journal of Educational Psychology,

Volume 80 Issue 3, September 1988

16.Barry D Smith Psychology: scien & understanding Press: Mc Graw - Hill 1998

10

17.Chen Chuansheng and Stevenson H.W Motivation and mathematies: a compatitive study of Asian - American, Caucstan - American and East Astan high schôl students, The book: Child development, society for research in child development, 199.5

18.Corsini R J (1999), The Dictionary of Psychology, Bruner/Mazel

19.Duda J L., Allison M T (1989), "The attributional theory of achievement motivation:

Cross-cultural considerations", International Journal of Intercultural Relations (Volume

13, Issue 1)

20.Durik A M and Harackiewicz J M (2003), "Achievement goals and intrinsic

motivation: Coherence, concordance, and achievement orientation", Journal of

Experimental Social Psychology (Volume 39, Issue 4)

21.Ellioot A J và McGoreges H A (1999), "Test anxiety and the Hirarchial: Model of

Approach and Avoidance Achievement motivation", Personality and Social Psychology

(Volume 76, No 4)

22.Elliot A J and Sheldon K M (1997), "Avoidance Achievement Motivation: A

Personal Goals Analysis", Journal of Personality and Social Psychology (Volume 73,

Issue 1)

23.Elliot A J and Harackiewicz J M (1996), "Approach and Avoidance Achievement

Goals and Intrinsic Motivation: A Mediational Analysis", Journal of Personality and

Social Psychology (Volume 70, Issue 3)

24.Jennifer A (1994), "Achievement Goals as a Measure of Motivation in University

Students", Contemporary Educational Psychology ( Volume 19, Issue 4), pages 430 -

446

25.Fontaine A M (1991), "Impact of social context on the relationship between

achievement motivation and anxiety, expectations or social conformity", Personality and

Individual Differences (Volume 12, Issue 5)

26.McConell J.V, Phihpchalk R.P, Understanding human behaviour

27.O'Connell A N (1980), "Effects of manipulated status on performance, goal setting,

achievement motivation, anxiety, and fear of success", The Journal of Social Psychology

28.Ronald.E.Smith (1993), Psychology, West Publiting Copany

29.Cynthia Fan, Wally Karnilowicz, Measurement of definitions of success among Chinese and Australian girls, Journal of Cross cultural Psychology, Vol 28, No 5, 1997

11

30.Terry F Pettijohn Psychology: a concise Introduction (Third edition) The Dushkin Publishing Group, Inc 1992

31.Aceev V.G (1975), Động lực hành vi và sự hình thành nhân cách, Nxb “Tư duy”, Matxcơva

33.Leonchiev A.N (1977), Hoạt động, ý thức, nhân cách, Nxb Chính trị Mátxcơva 34.Petrovski A.V và Iarosevski M.G (Chủ biện), (1990), Từ điểm tâm lý học, NXB Chính trị, Matxcơva

35.Poll Phrres, J.Piaget, Tâm lý học thực nghiệm, Nxb Tiến bộ, Matxcova, 1975, T 5 36.Rubinstein X.L (1976), Các vấn đề của tâm lý học đại cương, Nxb Giáo dục, Matxcova