Biện hộ hỗ trợ việc làm cho người sau cai nghiện ma túy dựa vào cộng đồng tại tỉnh vĩnh phúc

LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện Luận văn Thạc sỹ, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, tạo điều kiện nhiệt tình và quý báu của nhiều cá nhân và tập thể.. Tôi cũng xi

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

*****************

LÊ THỊ NGỌC ÁNH

BIỆN HỘ HỖ TRỢ VIỆC LÀM CHO NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN MA TÚY DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

*****************

LÊ THỊ NGỌC ÁNH

BIỆN HỘ HỖ TRỢ VIỆC LÀM CHO NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN MA TÚY DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI TỈNH VĨNH PHÚC

Chuyên ngành: Công tác xã hội

Mã số: 60 90 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Tố Như

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện Luận văn Thạc sỹ, tôi

đã nhận được sự giúp đỡ, tạo điều kiện nhiệt tình và quý báu của nhiều cá nhân và tập thể

Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Tố Như

đã tận tâm hướng dẫn trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu hoàn thành Luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô trong Khoa Xã hội học, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội, đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn, truyền đạt kiến thức trong suốt quá trình học tập, thực hiện và hoàn thành Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn các cơ quan đơn vị, các đồng chí lãnh đạo địa phương thuộc huyện Vĩnh Tường, huyện Lập Thạch, thị xã Phúc Yên và thành phố Vĩnh Yên thuộc tỉnh Vĩnh Phúc; Phòng Bảo trợ xã hội thuộc Sở Lao động - Thương binh và xã hội tỉnh Vĩnh Phúc, Trung tâm Giáo dục - Lao động xã hội; Chi cục phòng chống tệ nạn xã hội tỉnh Vĩnh Phúc

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tập thể học viên lớp Cao học Công tác

xã hội và những người đã giúp tôi trả lời bảng câu hỏi khảo sát làm cơ sở cho việc phân tích và đưa ra kết quả nghiên cứu để hoàn thành Luận văn này Mặc dù đã rất cố gắng hoàn thiện luận văn bằng tất cả sự nhiệt tình và năng lực của mình, tuy nhiên không thể tránh khỏi những thiếu sót hoặc có những phần nghiên cứu chưa sâu Rất mong nhận được sự chỉ bảo, đóng góp quí báu của quý thầy cô và các bạn

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Thị Ngọc Ánh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Lê Thị Ngọc Ánh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

3 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 7

4 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài Error! Bookmark not defined

6 Giả thuyết nghiên cứu, hệ biến số và khung phân tích………

Error! Bookmark not defined

6.1 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined 6.2 Xác định các hệ biến số Error! Bookmark not defined 6.3 Khung phân tích Error! Bookmark not defined.

7 Ý nghĩa của đề tài 11

8 Phương pháp nghiên cứu 11

8.1 Phương pháp phân tích tài liệu Error! Bookmark not defined 8.2 Phương pháp điều tra Xã hội học Error! Bookmark not defined.

9 Kết cấu củ a luâ ̣n văn 13

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄNERROR! BOOKMARK NOT

DEFINED

1.1.MỘTSỐKHÁINIỆMCƠBẢNCỦANGHIÊNCỨUE RROR ! B OOKMARK NOT DEFINED

1.1.1 Khái niệm Công tác xã hội 15

1.1.2 Khái niệm biện hộ Error! Bookmark not defined 1.1.3 Khái niệm việc làm, nghề nghiệp Error! Bookmark not defined 1.1.4 Khái niệm Ma tuý Error! Bookmark not defined 1.1.5 Khái niệm Nghiện ma túy Error! Bookmark not defined 1.1.6 Khái niệm Cai nghiện ma túy Error! Bookmark not defined 1.1.7 Khái niệm người sau cai nghiện ma túy Error! Bookmark not defined

1.1.8 Khái niệm cộng đồng và tái hòa nhập cộng đồngError! Bookmark not defined

1.2.LÝTHUYẾTỨNGDỤNGTRONGNGHIÊNCỨUE RROR ! B OOKMARK NOT DEFINED

1.2.1 Lý thuyết hệ thống Error! Bookmark not defined 1.2.2 Lý thuyết sai lệch chuẩn mực Error! Bookmark not defined 1.2.3 Lý thuyết xã hội hóa Error! Bookmark not defined.

1.2.4 Lý thuyết dán nhãn……….34

1.3.CƠSỞTHỰCTIỄN E RROR ! B OOKMARK NOT DEFINED

1.3.1 Cách thức tiếp cận về tạo việc làm và giải quyết việc làm ở Việt Nam Error!

Bookmark not defined

1.3.2 Chính sách việc làm và giải quyết việc làm cho người nghiện ma túy Error!

Bookmark not defined

1.3.3 Vài nét về thực trạng việc làm cho người sau cai nghiện ma túy ở Việt Nam

Error! Bookmark not defined

1.3.3.1 Chính sách tạo việc làm cho người sau cai nghiện ma túy Error! Bookmark not defined

1.3.3.2 Công tác hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai nghiện ma túy Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: BIỆN HỘ HỖ TRỢ VIỆC LÀM CHO NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN MA TUÝỞ VĨNH PHÚC HIỆN NAY ERROR! BOOKMARK NOT

DEFINED

2.1 ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ XÃ HỘI CỦA ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ MẪU NGHIÊNCỨU E RROR ! B OOKMARK NOT DEFINED

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Vĩnh PhúcError! Bookmark not

defined

2.1.2 Vài nét về thực trạng việc làm cho người lao động và người sau cai nghiện

ma túy ở tỉnh Vĩnh Phúc Error! Bookmark not defined

2.1.3 Đặc điểm nhân khẩu học của người sau cai nghiện ma túyError! Bookmark

not defined

2.1.3.1 Tuổi, giới tính, trình độ học vấn, trình độ đào tạo nghề của người sau

cai nghiện Error! Bookmark not defined

2.1.3.2 Tình trạng hôn nhân và đặc điểm hộ gia đình của người sau cai

nghiện Error! Bookmark not defined 2.1.3.3 Mức sống và địa bàn cư trú của người sau cai nghiện Error! Bookmark not defined

2.1.3.4 Quá trình nghiện ma túy và cai nghiện ma túyError! Bookmark not defined

2.2.THỰCTRẠNGVIỆCBIỆNHỘGIẢIQUYẾTVIỆCLÀMCHONGƯỜISAU CAINGHIỆNMATÚYỞVĨNHPHÚC E RROR ! B OOKMARK NOT DEFINED

2.2.1.Công tác trợ giúp đào tạo nghề Error! Bookmark not defined

2.2.2 Việc làm của người sau cai nghiện ma túy khi được biện hộ trợ giúp việc làm

Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ CÔNG TÁC BIỆN HỘ HỖ TRỢ VIỆC LÀM CHO NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN MA TUÝ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

3.1.MỘTSỐYẾUTỐKINHTẾXÃHỘIẢNHHƯỞNGĐẾNTẠOVIỆCLÀM CHONGƯỜISAUCAINGHIỆNMATÚY E RROR ! B OOKMARK NOT DEFINED

3.1.1 Yếu tố kinh tế Error! Bookmark not defined 3.1.2 Yếu tố về xã hội Error! Bookmark not defined

3.2 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG QUÁ TRÌNH BIỆNHỘ TÌMVIỆCLÀMCHO NGƯỜISAUCAI NGHIỆNMA TUÝ

ỞVĨNHPHÚC E RROR ! B OOKMARK NOT DEFINED

3.2.1 Đào tạo nghề, chuyển nghề cho người sau cai nghiện ma túy Error!

Bookmark not defined

3.2.2 Trao việc và xếp việc cho người sau cai nghiện ma túyError! Bookmark not

defined

3.3 MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI NGHIỆNMATÚYSAUCAI E RROR ! B OOKMARK NOT DEFINED

3.3.1 Đối với chính quyền địa phương và doanh nghiệp 102

3.3.2 Đối với các đoàn thể, tổ chức chính trị xã hội 103

3.3.3 Đối vớiTrung tâm Giáo dục – Lao động xã hội 104

3.3.4 Đối với gia đình, người thân, bạn bè 104

3.3.5 Đối với người sau cai nghiện ma túy 105

3.3.6 Đối với nhân viên công tác xã hội 106

KẾT LUẬN 110

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 113

PHỤ LỤC 116

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

Viết tắt Viết đầy đủ

CDTP : Chất dạng thuốc phiện

NSCNMT : Người sau cai nghiện ma túy THNCĐ : Tái hòa nhập cộng đồng

TNSCN : Thanh niên sau cai nghiện

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Tuổi của người sau cai nghiện Error! Bookmark not defined Bảng 2.2: Trình độ đào tạo nghề trước cai và sau khi THNCĐError! Bookmark not defined

Bảng 2.3: Loại nghề được đào tạo trước cai và khi THNCĐ (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.4: Mối liên hệ giữa nghề nghiệp được đào tạo và mức sống trước khi cai và

sau khi THNCĐ (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.5: Mối tương quan giữa nghề nghiệp hiện tại và mức sống hiện tại (tỷ lệ %)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.6: Những lý do chưa được đào tạo nghề của người nghiện ma túy (tỷ lệ %)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.7: Đánh giá về mức độ phù hợp của việc đào tạo nghề tại Trung tâm Giáo

dục - Lao động Xã hội (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.8: Tương quan giữa hình thức hợp đồng lao động và thời gian THNCĐ (tỷ

lệ %) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.9: Việc làm trước khi cai nghiện, sau khi THNCĐ và hiện nay của người

sau cai nghiện Error! Bookmark not defined

Bảng 2.10: Tương quan giữa nghề nghiệp hiện tại và thời gian nghiện ma túy (tỷ lệ

%) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.11: Tương quan giữa nghề nghiệp hiện tại và thời gian tái hòa nhập cộng

đồng (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.12: Tương quan giữa thu nhập và mức sống trước khi cai và sau khi

THNCĐ (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined Bảng 2.13: Mức độ hài lòng với việc làm hiện tại sau khi THNCĐ (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.14: Khả năng biện hộ tìm kiếm/giúp đỡ việc làm cho NSCNMT của các chủ

thể xã hội khi người nghiện ma túy THNCĐ (tỷ lệ %)Error! Bookmark not defined

Bảng 2.15: Lý do khi chưa có được việc làm (tỷ lệ %)Error! Bookmark not defined

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Trình độ học vấn của NSCNMT (tỷ lệ %)Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.2: Tình trạng hôn nhân trước cai và sau khi THNCĐ (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.3: Đặc điểm hộ gia đình trước khi cai nghiện và sau khi THNCĐ (tỷ lệ

%) Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.4: Mức sống trước và sau khi tái hòa nhập của người sau cai nghiện (tỷ lệ

%) Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2.5: Địa bàn cư trú trước cai nghiện và sau khi THNCĐ (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.6: Số năm nghiện ma túy của người sau cai nghiện (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.7: Số lần cai nghiện ma túy (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2.8: Thời gian THNCĐ từ lần cai nghiện cuối đến nay (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.9: Hình thức hợp đồng lao động trước cai và sau THNCĐ(tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.10: Mức độ thu nhập trước khi cai và sau khi THNCĐ (tỷ lệ %)………75

Biểu đồ 2.11: Mức độ hài lòng với nghề nghiệp và việc làm hiện tại (tỷ lệ %) Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG VIỆT

1 Bộ Thương binh LĐ&XH (2010), Thông tư liên tịch số

41/2010/TTLT-BLĐTBXH-BYT, ngày 31/12/ 2010 về Hướng dẫn quy

trình cai nghiện cho người nghiện ma túy tại các Trung tâm chữa bệnh

- giáo dục - lao động xã hội và cơ sở cai nghiện ma túy tự nguyện, Nxb

Lao động Xã hội, Hà Nội

2 Bùi Thị Xuân Mai - Nguyễn Tố Như (2013), Tham vấn điều trị nghiện

ma túy, Nxb Lao động xã hội

3 Cơ quan phòng chống ma túy và tội phạm của Liên Hiệp Quốc

(UNODC) (2009), Tài liệu đào tạo nâng cao dành cho cán bộ làm

công tác tư vấn ma túy, Hà Nội

4 Cục Phòng chống tệ nạn xã hội (2010), Các giải pháp tạo việc làm tái

cộng đồng cho người nghiện ma túy, người mại dâm sau khi được chữa trị phục hồi, Đề án

5 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ VIII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

6 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr.210-211

7 Đặng Tú Lan (2001), Giải quyết việc làm ở Bắc Ninh - Thực trạng và

giải pháp, Học viện Chính trị quốc gia, Hà Nội

8 Hoàng Thị Hương (2013), Nhu cầu về việc làm của người sau cai nghiện

ma túy, Luận văn thạc sĩ Tâm lý học, Đại học Sư phạm Hà Nội

9 Nguyễn Phong Hòa, Đặng Ngọc Hùng (1996), Ma túy và những vấn

đề về công tác kiểm soát ma túy, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

10 Lê Đức Hiền (2003), "Kinh nghiệm và mô hình tổ chức cai nghiện, dạy nghề và giải quyết việc làm cho NSCNMT nước ngoài và trong

nước", Tạp chí Phòng chống tệ nạn xã hội, (3)

11 Lê Ngọc Hùng, (2002) Lịch sử và lý thuyết XHH, Nxb Đại học Quốc

gia Hà Nội

12 Liên hợp quốc (1966), Công ước về các quyền kinh tế - xã hội và

văn hóa, Điều 6 và Điều 7

13 Nguyễn Thị Lợi (2008), Giải pháp hỗ trợ tạo việc làm cho người sau

14 Luật Hình sự (2009), Nxb Chính trị Quốc gia, sửa đổi bổ sung 2009

sửa đổi, bổ sung năm 2008, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, khoản 2

và 3 điều 2, điều 26a, điều 27, điều 28 và điều 33.,

Nội, Khoản 16 Điều 2

18 Lê Hồng Minh (2010), "Tổ chức tư vấn hướng nghiệp cho thanh niên

sau cai nghiện ở thành phố Hồ Chí Minh", Tạp chí Phòng chống tệ nạn

xã hội, (11)

19 Nguyễn Văn Minh (2001), Các giải pháp tạo việc làm cho người nghiện

ma túy, người mại dâm sau khi được chữa trị phục hồi, Đề tài cấp bộ,

Cục Phòng chống tệ nạn xã hội, Bộ Lao động - TB&XH

20 Hoàng Trọng - Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2005), Phân tích dữ liệu

nghiên cứu với SPSS, Nxb Thống kê, Hà Nội

21 P.A Rudich (1986), Tâm lý học- Nguyễn Văn Hiếu dịch, Nxb Thể dục

thể thao Hà Nội, tr.187-188

22 Vũ Hào Quang - Bài giảng lý thuyết XHH hiện đại, ĐH Khoa học Xã

hội và Nhân văn, tr 67-72 và tr 82

23 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2003); Nghị quyết 16/2003 -

QH11; Về việc thực hiện thí điểm tổ chức quản lý, dạy nghề và giải

quyết việc làm cho NSCNMT ở TP HCM và một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội

24 Phạm Văn Quyết - Nguyễn Quý Thanh (2001), Phương pháp nghiên

cứu XHH, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

25 Quyết định số 1001/QĐ-TTg, ngày 27-6-2011 của Thủ tướng chính

phủ ban hành về phê duyệt Chiến lược Quốc gia phòng, chống và kiểm

soát ma túy ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 Trg.12

26 Sở Lao động TB&XH tỉnh Vĩnh Phúc (9/2014), Báo cáo về tình hình

hình lao động việc làm 9 tháng đầu năm

27 Sở Lao động TB&XH tỉnh Vĩnh Phúc, Báo cáo công tác ngành Lao

động – Thương binh xã hội tính đến 6 tháng đầu năm 2014

28

Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy,

mại dâm, Thông báo số 271/TB-VPCP ngày 09/11/2011 tại cuộc họp

kiểm điểm công tác 9 tháng và triển khai kế hoạch công tác năm 2011

29 Văn phòng Chính phủ, thông báo số 316/TB- VPCP ngày 02/11/2009,

Thực trạng và chính sách về phòng, chống HIV/AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm trong công nhân, viên chức lao động

30 Phạm Thị Vân (2010), Thực trạng và các yếu tố tác động đến việc làm

của thanh niên Hà Nội, Luận văn thạc sĩ Kinh tế, Học viện Chính trị -

Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh

31 Viện nghiên cứu xã hội thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM) (2004 -

2005), Những giải pháp chủ yếu quản lý, dạy nghề cho NSCNMT trong

chương trình ba năm ở các trường, trung tâm tại Thành phố Hồ Chí Minh”

32 Nguyễn Xuân Yêm, Trần Văn Luyện (2002), Hiểm họa ma túy và

cuộc chiến mới, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội Trg.11

33 Nguyễn Trung Hải (2013), Quản lý trường hợp với người sử dụng ma

túy, Nxb Lao động – xã hội

34 Http://dangcongsan.vn

35 Http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn

36 Http://tuvancainghien.com

38 Http://vinhphuc.gov.vn

39 Http://wikipedia.org