NGHIÊN cứu PHÁT TRIỂN DU LỊCH văn hóa TỈNH LAI CHÂU

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- LƯU THỊ MINH HUỆ NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA TỈNH LAI CHÂU Chuyên ngành: Du lịch Chương t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LƯU THỊ MINH HUỆ

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA

TỈNH LAI CHÂU

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LƯU THỊ MINH HUỆ

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA

TỈNH LAI CHÂU

Chuyên ngành: Du lịch

(Chương trình đào tạo thí điểm)

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRẦN THÚY ANH

Hà Nội - 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu, kết quả, thông tin trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác

Tác giả

Lưu thị Minh Huệ

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn thạc sĩ, ngoài sự cố gắng,

nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp

Đầu tiên, xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới cô giáo - TS Trần Thuý Anh, người đã hết lòng giúp đỡ, tạo mọi điều kiện và truyền cho tôi nhiệt huyết trong quá trình thực hiện luận văn này Xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy cô giáo trong khoa Du lịch, khoa Sau đại học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà nội đã truyền đạt những kiến thức quý báu cũng như tạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cán bộ Sở Văn hoá Thể thao

và Du lịch tỉnh Lai Châu đã nhiệt tình hỗ trợ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Cuối cùng, xin cảm ơn tất cả bạn bè, gia đình, đồng nghiệp đã động viên tôi trong quá trình thực hiện luận văn

Hà nội, ngày 15 tháng 10 năm 2014

Học viên thực hiện

Lưu thị Minh Huệ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 6

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Bố cục luận văn 8

7 Đóng góp của luận văn 8

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VĂN HOÁ VÀ ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HOÁ TỈNH LAI CHÂU 9

1.1 Cơ sở lý luận về du lịch văn hóa 9

1.1.1 Quan niệm về Du lịch văn hóa 9

1.1.2 Quan niệm về tài nguyên du lịch văn hóa 10

1.1.3 Quan niệm về sản phẩm du lịch văn hóa 11 1.1.4 Quan niệm về cơ sở vật chất kỹ thuật của du lịch văn hóa Error! Bookmark not defined

1.1.5 Quan niệm về nhân lực trong du lịch văn hóa Error! Bookmark not defined

1.1.6 Quan niệm về điểm đến du lịch văn hóa Error! Bookmark not defined 1.1.7 Quan niệm về thị trường của du lịch văn hóa Error! Bookmark not defined

1.1.8 Quan niệm về tổ chức, quản lý du lịch văn hóa Error! Bookmark not defined

1.1.9 Quan niệm về xúc tiến, tuyên truyền, quảng bá du lịch văn hóa Error! Bookmark not defined

1.1.10 Quan niệm về bảo tồn di sản văn hóa trong du lịch Error! Bookmark not defined

1.2 Điều kiện phát triển du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

1.2.1 Sơ lược về điều kiện tự nhiên của Lai Châu Error! Bookmark not defined

1.2.2 Điều kiện lịch sử xã hội Error! Bookmark not defined 1.2.3.Tài nguyên du lịch văn hoá của Lai Châu Error! Bookmark not defined 1.3 Những bài học kinh nghiệm trong nghiên cứu, phát triển du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2:THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH VĂN HÓA TỈNH LAI

CHÂU Error! Bookmark not defined 2.1 Thị trường khách du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

2.1.1 Mục đích tham quan và tìm hiểu của du khách Error! Bookmark not defined

2.1.2 Phân kỳ du khách đến Lai Châu Error! Bookmark not defined 2.1.3 Nhu cầu lưu trú của du khách Error! Bookmark not defined 2.1.4 Lượng khách du lịch – khách du lịch văn hóa đến Lai Châu Error! Bookmark not defined

2.1.5 Đặc điểm và xu hướng của du khách Error! Bookmark not defined 2.2 Cơ sở vật chất kỹ thuật của du lịch văn hóa tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined

2.2.1 Cơ sở kinh doanh du lịch Error! Bookmark not defined 2.2.2 Cơ sở kinh doanh lưu trú Error! Bookmark not defined 2.2.3 Cơ sở kinh doanh ăn uống Error! Bookmark not defined 2.2.4 Phương tiện vận chuyển khách du lịch Error! Bookmark not defined 2.2.5 Các cơ sở vui chơi, giải trí Error! Bookmark not defined 2.3.1 Du lịch tham quan các di tích văn hóa lịch sử Error! Bookmark not defined

2.3.2 Du lịch phong tục Error! Bookmark not defined 2.3.3 Du lịch lễ hội Error! Bookmark not defined 2.3.4 Du lịch làng nghề Error! Bookmark not defined 2.3.5 Du lịch nghỉ dưỡng Error! Bookmark not defined 2.3.6 Du lịch ẩm thực Error! Bookmark not defined 2.4 Các tuyến điểm du lịch văn hóa tiêu biểu Error! Bookmark not defined

2.4.1 Các điểm du lịch văn hóa tiêu biểu Error! Bookmark not defined 2.4.2 Các tuyến du lịch văn hóa tiêu biểu Error! Bookmark not defined 2.5 Nhân lực du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

2.5.1 Nhân lực du lịch thường xuyên của tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not

defined

2.5.2 Nhân lực du lịch thời vụ ở Lai Châu Error! Bookmark not defined

2.6 Tuyên truyền, quảng bá du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

2.6.1 Các cấp chính quyền và quản lý nhà nước Error! Bookmark not defined 2.6.2 Các đơn vị kinh doanh du lịch Error! Bookmark not defined 2.6.3 Cư dân bản địa Error! Bookmark not defined

2.7 Tổ chức, quản lý du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

2.7.1 Cơ quan quản lý nhà nước Error! Bookmark not defined 2.7.2 Chính quyền địa phương Error! Bookmark not defined 2.7.3 Các doanh nghiệp du lịch Error! Bookmark not defined

2.8 Bảo tồn văn hóa trong du lịch ở tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

2.8.1 Tác động của du lịch đối với các di sản văn hóa ở lai Châu Error!

Bookmark not defined

2.8.2 Những hoạt động bảo tồn văn hóa trong du lịch tỉnh Lai Châu Error!

Bookmark not defined

2.9 Điều kiện thuận lợi và những hạn chế để phát triển du lịch văn hóa của tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

2.9.1 Điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch văn hóa của tỉnh Lai Châu Error!

Bookmark not defined

2.9.2 Những hạn chế của du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not

defined

Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA TỈNH LAI CHÂU Error! Bookmark not defined

3.1 Những căn cứ đề xuất giải pháp Error! Bookmark not defined 3.1.1 Chủ trương chính sách nhà nước Error! Bookmark not defined 3.1.2 Định hướng, chiến lược phát triển của tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

3.2 Những giải pháp góp phần phát triển du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

3.2.1 Giải pháp phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

3.2.2 Giải pháp phát triển nhân lực trong du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

3.2.3 Giải pháp phát triển sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù tỉnh Lai Châu

Error! Bookmark not defined

3.2.4 Xây dựng các tuyến điểm du lịch văn hóa tiêu biểu tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

3.2.5 Giải pháp phát triển thị trường khách du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu

Error! Bookmark not defined

3.2.6 Giải pháp tổ chức, quản lý hoạt động du lịch văn hóa Error! Bookmark not defined

3.2.7 Giải pháp xúc tiến, quảng bá sản phẩm du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined

3.2.8 Giải pháp bảo tồn di sản văn hóa và tài nguyên du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 12 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1: Danh sách các di tích đã được xếp hạng tỉnh Lai Châu

Bảng 2.1: Hiện trạng ngày khách lưu trú trung bình

Bảng 2.2: Lượng khách du lịch đến một số tỉnh Tây Bắc

Bảng 2.3: Hiện trạng khách du lịch đến Lai Châu giai đoạn 2008- 2013 Bảng 2.4: Lượng khách du lịch quốc tế đến Lai Châu giai đoạn 2008- 2013 Bảng 2.5: Lượng khách du lịch nội địa đến Lai Châu giai đoạn 2008- 2013 Bảng 2.6: Doanh thu du lịch Lai Châu giai đoạn 2007-2013

Bảng 2.7: Các cơ sở kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh Lai Châu

Bảng 2.8: Cơ sở lưu trú du lịch ở Lai Châu

Bảng 2.9: Phân bổ nhà hàng ở Lai Châu

Bảng 2.10: Số lượng nhà hàng ở Lai Châu giai đoạn 2007-2013

Bảng 2.11: Đội ngũ lao động du lịch thường xuyên tỉnh Lai Châu

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 2.1: Tổ chức Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu Biểu đồ 2.1: Mục đích của khách du lịch đến Lai Châu

Biểu đồ 2.2: Phân kỳ khách du lịch đến Lai Châu

Biểu đồ 2.3: Nguồn khách du lịch đến Lai Châu

Biểu đồ 2.4: Nhu cầu cơ sở lưu trú của khách du lịch đến Lai Châu Biểu đồ 2.5: Thời gian lưu trú của khách du lịch đến Lai Châu

Biểu đồ 2.6: Mức chi tiêu của khách du lịch đến Lai Châu

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Lai Châu là một tỉnh miền núi biên giới phía Tây Bắc có vị trí địa lý và địa hình đa dạng và phong phú, tạo nên nhiều cảnh núi non hùng vĩ, đẹp và hấp dẫn Đây cũng là nơi có nguồn tài nguyên du lịch nhân văn khá phong phú, một miền đất

đa dạng nền văn hoá với 20 dân tộc anh em Đất và con người Lai Châu làm nên kho tàng văn hoá vô cùng đặc sắc với các phong tục tập quán, truyền thống văn hoá, tôn giáo tín ngưỡng… Với những điều kiện thuận lợi đó, du lịch Lai Châu đặc biệt

là du lịch văn hoá có một tiềm năng khá lớn để phát triển

Tuy nhiên cho đến nay du lịch Lai Châu nói chung, du lịch văn hóa Lai Châu nói riêng còn trong giai đoạn sơ khai, chưa phát huy được tiềm năng vốn có của nó

Từ thực tiễn đó đòi hỏi du lịch Lai Châu phải có một chiến lược, sách lược phát triển phù hợp với tình hình phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh và định hướng phát triển du lịch của Việt Nam

Trước thực tế đó, để phát huy thế mạnh về tài nguyên du lịch văn hóa góp phần thúc đẩy du lịch Lai Châu phát triển ngang tầm với các tỉnh lân cận, tác giả lựa

chọn việc “ Nghiên cứu phát triển du lịch văn hóa tỉnh Lai Châu” làm đề tài

nghiên cứu luận văn thạc sỹ Du lịch học bởi các lý do sau:

- Thứ nhất, cho đến nay chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu về

du lịch Lai Châu nói chung và du lịch văn hoá Lai Châu nói riêng

- Thứ hai, hoạt động du lịch của Lai Châu còn nhiều yếu kém, đặc biệt chưa phát huy được thế mạnh về tài nguyên du lịch văn hoá

- Thứ ba, mặc dù du lịch văn hoá đóng vai trò chủ đạo trong du lịch Lai Châu, song các cấp quản lý, chính quyền và người dân địa phương chưa thực sự nhận thức đúng và đầy đủ vai trò của nó trong việc thúc đẩy phát triển nền kinh tế

xã hội Luận văn được coi là đòn bẩy góp phần đưa ra các giải pháp phát triển du lịch văn hoá xứng tầm với tài nguyên vốn có của Lai Châu

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Cho đến nay, ngoài những công trình nghiên cứu về văn hoá Lai Châu, chưa

có một công trình nào nghiên cứu về du lịch Lai Châu nói chung và du lịch văn hoá Lai Châu nói riêng Điều này gây trở ngại lớn cho sự phát triển du lịch của tỉnh Vì vậy, việc lựa chọn nghiên cứu phát triển du lịch văn hoá tỉnh Lai Châu là một nhiệm

vụ cấp bách và thiết thực góp phần thúc đẩy du lịch Lai Châu phát triển

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Luận văn góp phần phát triển du lịch văn hoá cũng như chú trọng công tác bảo tồn các di sản văn hoá phục vụ du lịch Lai Châu

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ các vấn đề lý luận về du lịch văn hoá

- Đánh giá các điều kiện phát triển du lịch văn hoá tỉnh lai Châu

- Phân tích thực trạng phát triển du lịch văn hoá tỉnh lai Châu

- Đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển du lịch văn hoá tỉnh Lai Châu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu các lĩnh vực thuộc du lịch văn hoá như: Cơ sở vật chất kỹ thuật, sản phẩm du lịch văn hoá, thị trường khách, nguồn nhân lực, hoạt động tuyên truyền quảng bá, công tác bảo tồn…

* Phạm vi nghiên cứu

Không gian: Toàn bộ các hoạt động du lịch văn hoá và các tài nguyên du lịch

văn hoá bao gồm: di tích, lễ hội, phong tục tập quán, ẩm thực, làng nghề truyền thống, nghệ thuật biểu diễn…của các dân tộc thiểu số Lai Châu

Thời gian: Tập trung nghiên cứu giai đoạn 2008-2013

5 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành luận văn này, tác giả đã thực hiện các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp khảo sát thực địa

- Phương pháp điều tra Xã hội học

- Phương pháp thống kê, lập bảng, xử lý tổng hợp các thông tin, số liệu

- Phương pháp bản đồ, ảnh minh họa

- Phương pháp chuyên gia

- Phương pháp dự báo

6 Bố cục luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục các bảng biểu, luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về du lịch văn hoá và điều kiện phát triển du lịch văn hoá của tỉnh Lai Châu

Chương 2: Thực trạng hoạt động du lịch văn hoá tỉnh Lai Châu

Chương 3: Một số giải pháp góp phần phát triển du lịch văn hoá tỉnh Lai Châu

7 Đóng góp của luận văn

Trên cơ sở đánh giá thực trạng hoạt động du lịch văn hoá tỉnh Lai Châu, luận văn đã đưa ra một số giải pháp góp phần thúc đẩy phát triển du lịch văn hoá tỉnh Lai Châu, đặc biệt là mô hình du lịch cộng đồng đang được coi là thế mạnh của các tỉnh miền núi Tây Bắc nói chung và Lai Châu nói riêng

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VĂN HOÁ VÀ ĐIỀU KIỆN

PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HOÁ TỈNH LAI CHÂU

Du lịch được coi là ngành có định hướng tài nguyên rõ rệt, trong đó các đối tượng văn hoá được coi là tài nguyên du lịch đặc biệt hấp dẫn Nếu tài nguyên du lịch tự nhiên hấp dẫn du khách bởi sự hoang sơ, độc đáo, hiếm hoi của nó thì tài nguyên du lịch nhân văn lại thu hút khách bởi tính phong phú, đa dạng, độc đáo và tính truyền thống cũng như tính địa phương của nó Các đối tượng văn hoá - tài nguyên du lịch nhân văn chính là cơ sở để tạo nên những loại hình du lịch văn hoá hấp dẫn

1.1.1 Quan niệm về Du lịch văn hóa

Hiện nay, trên thế giới và trong nước tồn tại rất nhiều quan niệm khác nhau về

du lịch văn hoá

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Minh Tuệ: “du lịch văn hoá có mục đích chính là nâng cao hiểu biết cho cá nhân, loại hình du lịch thoả mãn lòng hiểu biết và nghiên cứu lịch sử, kiến trúc, kinh tế, chế độ xã hội, chính sách và phong tục tập quán của đất nước đến du lịch”

PGS TS Trần Đức Thanh lại nhận định “ người ta gọi là du lịch văn hoá khi hoạt động du lịch diễn ra chủ yếu trong môi trường du lịch văn hoá hoặc hoạt động

du lịch đó tập trung khai thác các tài nguyên du lịch nhân văn”

Theo Luật du lịch của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày 01 tháng 01 năm 2006: “ du lịch văn hoá là hình thức du lịch dựa vào bản sắc văn hoá dân tộc với sự tham gia của cộng đồng nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống”

Theo khoản 20, điều 4, chương 1 Luật du lịch Việt Nam (năm 2005): “Du lịch văn hóa là hình thức du lịch dựa vào bản sắc dân tộc với sự tham gia của cộng đồng, nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.”

“Du lịch văn hóa là loại hình du lịch mà mục tiêu là khám phá những di tích và

di chỉ Nó mang lại những ảnh hưởng tích cực bằng việc đóng góp vào việc duy trì, bảo tồn Loại hình này trên thực tế đã đóng góp cho những nỗ lực bảo tồn và tôn