48 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NGƯỜI KHUYẾT TẬT VÀ CÁC CHÍNH SÁCH DÀNH CHO NGƯỜI KHUYẾT TẬT TẠI HUYỆN HIỆP HOÀ,TỈNH BẮC GIANG .... Việc triển khai chính sách dành cho người khuyết tật tại huyện
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
==================
NGÔ VĂN TRUNG
HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN HIỆP HOÀ, TỈNH BẮC GIANG
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Hà Nội - 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
==================
NGÔ VĂN TRUNG
HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN HIỆP HOÀ, TỈNH BẮC GIANG
Chuyên ngành: Công tác xã hội
Mã số: 60 90 01 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Trà Vinh
Hà Nội - 2014
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các tài liệu, trích dẫn, kết quả nêu trong đề tài khóa luận tốt nghiệp đều có nguồn gốc rõ ràng và trung thực và chƣa đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về sự cam kết này
Học viên thực hiện luận văn
Ngô Văn Trung
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới tập thể thầy cô giáo Khoa Xã hội học - Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình dạy dỗ và truyền đạt cho tôi những kiến thức, kinh nghiệm cũng như lòng yêu mến, tâm huyết với nghề nghiệp
Xin trân trọng cảm ơn Tiến sỹ Nguyễn Thị Trà Vinh người đã hướng dẫn và chỉ bảo cho tôi rất tận tình trong suốt quá trình thực hiện đề tài Nhờ có
sự chỉ bảo giúp đỡ của cô, tôi đã có được nhiều kinh nghiệm quý báu trong việc triển khai và thực hiện đề tài nghiên cứu
Xin chân thành cảm ơn tập thể lớp CH - CTXH2 - K2012 đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi có thể hoàn thành tốt công trình nghiên cứu này c Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn cán bộ lãnh đạo và người dân huyện Hiệp Hòa, đặc biệt là lãnh đạo, cán bộ nhân viên Phòng Lao động - TB&XH huyện Hiệp Hòa đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện nghiên cứu tại địa phương
Dù đã rất cố gắng và tâm huyết với đề tài nhưng do kiến thức của bản thân về lĩnh vực nghiên cứu chưa thực sự chuyên sâu, thời gian nghiên cứu còn hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ phía các thầy cô giáo để khóa luận của tôi được hoàn chỉnh và chất lượng hơn
Hà Nội, ngày 26 tháng 12 năm 2014
Học viên thực hiện luận văn
Ngô Văn Trung
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN 19
1.1 Các khái niệm công cụ 19
1.1.1 Khái niệm khuyết tật 19
1.1.2 Khái niệm về người khuyết tật 19
1.1.3 Chính sách xã hội 21
1.1.4 Công tác xã hội với người khuyết tật 22
1.1.5 Khái niệm vai trò 23
1.1.6 Khái niệm hòa nhập cộng đồng 23
1.1.7 Khái niệm nhân viên công tác xã hội (NVCTXH) 23
1.2 Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu (Cách tiếp cận trong nghiên cứu) 24
1.2.1 Lý thuyết con người và môi trường 24
1.2.2 Lý thuyết nhu cầu của A Maslow 25
1.2.3 Lý thuyết vai trò 28
1.2.4 Lý thuyết nhận thức hành vi 29
1.3 Đặc điểm tâm, sinh, lý của người khuyết tật 30
1.4 Khái quát đặc điểm địa bàn nghiên cứu 32
1.5 Quan điểm của Đảng và nhà nước về chính sách dành cho người khuyết tật 35
1.5.1 Luật Người khuyết tật 35
1.5.2 Đề án trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2012 - 2020 40
1.5.3 Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật 41
1.6 Các vấn đề của người khuyết tật 42
1.6.1 Học tập 42
1.6.2 Việc làm 43
1.6.3 Hôn nhân 44
1.6.4 Tâm lý 45
1.6.5 Kỳ thị/Phân biệt đối xử 46
Trang 6Tiểu kết chương 1 48
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NGƯỜI KHUYẾT TẬT VÀ CÁC CHÍNH SÁCH DÀNH CHO NGƯỜI KHUYẾT TẬT TẠI HUYỆN HIỆP HOÀ,TỈNH BẮC GIANG 49
2.1 Nhu cầu của người khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 49
2.2 Thực trạng người khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 53
2.2.1 Về trình độ học vấn: 53
2.2.2 Về trình độ chuyên môn 53
2.2.3 Tình trạng việc làm cho người khuyết tật 54
2.2.4 Tình trạng hôn nhân 54
2.2.5 Hoàn cảnh gia đình 54
2.3 Việc triển khai chính sách dành cho người khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 58
2.3.1 Các chính sách dành cho người khuyết tật đang dược triển khai tại địa bàn huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 58
2.3.2 Những thuận lợi và khó khăn trong triển khai chính sách dành cho người khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 65
Tiểu kết chương 2 70
CHƯƠNG 3: CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC HỖ TRỢ TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH DÀNH CHO NGƯỜI KHUYẾT TẬT TẠI HUYỆN HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG 71
3.1 Hoạt động với vai trò là người biện hộ 71
3.2 Hoạt động công tác xã hội với vai trò là người tạo và tăng cường năng lực 79 3.3 Hoạt động với vai trò tạo điều kiện, vai trò là nhà giáo dục 92
3.4 Hoạt động tuyên truyền 98
Tiểu kết chương 3 101
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO 105
PHỤ LỤC 108
Trang 7DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Trang 8DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1 Tỷ lệ NKT vừa và nặng trên thế giới năm 2000 và dự báo năm 2035 5
Bảng 2 Nguyên nhân của khuyết tật của Việt Nam năm 2013 9
Bảng 3 Các dạng khuyết tật chủ yếu ở Việt Nam 9
Bảng 4 Thái độ của cộng đồng về người khuyết tật 47
Bảng 5 Bảng thống kê số lượng người khuyết tật chia theo giới tínhtại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 55
Bảng 6 Bảng thống kê số lượng người khuyết tật chia theo độ tuổi tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 56
Bảng 7 Bảng thống kê số lượng người khuyết tật chia theo mức độ tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 57
Bảng 8 Bảng thống kê số lượng NKT chia theo dạng khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 57
Bảng 9 Tỷ lệ NKT từ 15 tuổi trở lên phân theo trình độ học vấn tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 58
Bảng 10 Số lượng người khuyết tật biết về các chính sách dành cho người khuyết tật phân theo xã/thị trấn tại huyện Hiệp Hòa 100
Trang 91
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Con người khi sinh ra ai cũng mong muốn mình được mạnh khỏe, có được một cuộc sống đầy đủ, sung túc Nhưng lại có những người chỉ mong mình có được một cơ thể lành lặn, có thể đi lại, sinh hoạt, học tập, làm việc như bao người bình thường khác Vậy mà những mong ước đó với họ lại trở nên khó khăn vô cùng Đó chính là những người khuyết tật
Người khuyết tật hiện nay đã không còn trở nên xa lạ khi ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh một người khuyết tật đang đi trên đường phố với đôi chân không lành lặn hay bị thiếu đi đôi bàn tay mà lại đang bán những món hàng do họ tự làm Hoặc ở một nơi nào đó ta từng nhìn thấy một người mù mà đôi bàn tay lại vô cùng linh hoạt khi làm các sản phẩm thủ công và một người điếc lại tạo nên những bức tranh thêu rất đẹp… Như tuân theo một quy luật thông thường, mỗi con người đều phải có việc làm, đều phải lao động để sinh tồn để
bù đắp những khiếm khuyết, đều mong muốn được đáp ứng các nhu cầu cơ bản của mình Nhưng với người khuyết tật thì cơ hội việc làm cũng như các sinh hoạt bình thường hàng ngày, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của họ lại không được rộng mở như bao người bình thường khác Chính bởi những khiếm khuyết trên cơ thể mà họ bị hạn chế và khó có cơ hội được tiếp cận và phát triển Nhu cầu cơ bản của người khuyết tật càng trở nên cấp bách và cần thiết khi chúng ta ai cũng nhận thấy rằng họ có tiềm năng và có nghị lực, khát vọng được sống, làm việc, được học tập, được đối xử như người bình thường khác như bao người
Hiện nay, hiểu rõ nhu cầu, mong muốn, nguyện vọng của người khuyết tật, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ cho người khuyết tật Trong đó có Luật Người khuyết tật, Đề án trợ giúp Người khuyết tật giai đoạn 2012 - 2020, điều đó đã khẳng định hơn nữa việc giải quyết vấn
đề chính sách xã hội cho người khuyết tật là vô cùng quan trọng Bởi đây
Trang 102
cũng là một trong các thành phần của xã hội, đó là nguồn nhân lực dồi dào của đất nước với những đóng góp và cống hiến không nhỏ cho xã hội Nhiều
mô hình thí điểm đã được Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội triển khai về các chính sách dành cho người khuyết tật như đào tạo nghề và hỗ trợ về sản xuất cho người khuyết tật Ở nhiều tỉnh thành và địa phương trong cả nước đều thành lập Hội Người khuyết tật với mong muốn hỗ trợ cho người khuyết tật giải quyết các vấn đề khó khăn đang gặp phải và xóa bỏ sự mặc cảm, tự ti của các hội viên Bên cạnh đó, các trung tâm như Trung tâm Sống độc lập tại
Hà Nội đã có những hoạt động thiết thực nhằm giúp đỡ người khuyết tật
“sống độc lập” theo đúng nghĩa…
Gắn với thực tiễn tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang hiện đang có số lượng người khuyết tật là 3.463 người Với sự đa dạng về dạng tật như khuyết tật vận động, khiếm thị, khiếm thính… Trong đó, không phải tất cả người khuyết đều có sự hiểu biết, hay thụ hưởng các chế độ chính sách xã hội của Đảng và nhà nước Hơn nữa, một bộ phận cán bộ công chức các cấp, các ngành, và một bộ phận dân cư còn chưa có sự nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò, tầm quan trọng cũng như các chế độ chính sách xã hội mà người khuyết tật được thụ hưởng Từ đó, bản thân tôi nhận thức được thực trạng việc thực hiện chế độ chính sách xã hội với nhu cầu được đáp ứng các dịch
vụ, các chính sách xã hội dành riêng cho người khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa,
tỉnh Bắc Giang hiện nay là cần thiết nên tôi đã lựa chọn đề tài “Hoạt động
công tác trong việc thực hiện chính sách đối với người khuyết tật trên địa bàn huyện Hiệp Hoà, tỉnh Bắc Giang” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình
Với mong muốn, thông qua đề tài này có thể làm rõ hơn thực trạng người khuyết tật nói chung và tình hình triển khai thực hiện các cách sách xã hội dành cho người khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang, đánh giá công tác hỗ trợ chính sách xã hội cho người khuyết tật tại đây và khẳng định vai trò trong việc đề ra các giải pháp phù hợp của Công tác xã hội với người khuyết
Trang 113
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Ban điều phối các hoạt động hỗ trợ người khuyết tật tại Việt Nam (2013), Báo cáo năm 2013 về hoạt động trợ giúp người khuyết tật tại Việt Nam
2 Báo cáo về người khuyết tật Việt Nam do Viện nghiên cứu phát triển xã hội tiến hành tại Thái Bình, Quảng Nam, Đà Nẵng và Đồng Nai dưới sự tài trợ của Qũy Ford, thực hiện năm 2006
3 Báo cáo thực trạng người khuyết tật tại địa bàn huyện Hiệp Hòa năm 2013-
2014, Phòng Lao động - TB&XH huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang
4 Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội năm 2013, Uỷ ban nhân dân huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang
5 Bộ Lao động Thương binh và Xã hội (2009), Báo cáo số 62/BC- LĐTBXH ngày 15/07/2009 về tổng kết thi hành pháp lệnh về người tàn tật và các văn bản pháp luật liên quan
6 Liên Hợp Quốc (2006), “Công ước quốc tế về quyền của Người khuyết tật”
7 Pháp lệnh Người khuyết tật, 1998, 06/1998/PL - UBTVQH 10
8 Quốc hội (2004), Luật giáo dục
9 Quốc hội (2008), Luật bảo hiểm y tế
10 Quốc hội (2009), Luật dạy nghề
11 Quốc Hội (2010), Luật người khuyết tật số 51/2010/QH12
12 Tổ chức Lao động quốc tế - ILO (2008), Báo cáo khảo sát về đào tạo nghề
và việc làm cho người khuyết tật tại Việt Nam
13 Từ điển tiếng Việt, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, năm 1988
14 Ủy ban Thường vụ Quốc hội (1998), Pháp lệnh người tàn tật số 06/1998/PLUBTVQH10
15 Bùi Thế Cường, Đặng Thị Việt Phương, Trịnh Huy Hóa (2010), “Từ điển
Xã hội học Oxford”, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội
Trang 124
16 Hà Thị Thư (2012), “Công tác xã hội với người khuyết tật”, Nxb Lao động - Xã hội
17 Lê Văn Phú (2004), Nhập môn công tác xã hội, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội
18 Nguyễn Công Khanh (2000), Tâm lý trị liệu, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội
19 Nguyễn Hiệp Thương (20120), Tập bài giảng nhập môn công tác xã hội
với người khuyết tật, Đại học Sư phạm Hà Nội
20 Nguyễn Hữu Hải (2007), Báo cáo chuyên đề thực trạng trợ giúp xã hội và ưu đãi xã hội ở nước ta năm 2001 - 2007 và khuyến nghị tới năm 2015, Hà Nội
21 Nguyễn Hữu Hải (2012), Giáo trình nhập môn An sinh xã hội, Nxb Lao động Xã hội, Hà Nội
22 Nguyễn Ngọc Toản (2010), Chính sách trợ giúp xã hội thường xuyên cộng đồng tại Việt Nam
23 Nguyễn Thị Hà (2014), Giáo trình công tác xã hội với người khuyết tật
24 Nguyễn Thị Kim Liên, Giáo trình “Phát triển cộng đồng”, nhà xuất bản
Lao động - Xã hội, năm 2008
25 Nguyễn Thị Hồng Nga, Giáo trình “Hành vi con người và môi trường xã
hội” - Nhà xuất bản Lao động - Xã hội, năm 2008
26 Phạm Huy Dũng (2007), Bài giảng thực hành công tác xã hội, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm
27 Trần Đình Tấn, Nguyễn Chí Dũng (2004), “ Giáo trình Xã hội học trong quản lý”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
28 Trần Đình Tuấn, 2009, CTXH lý thuyết và thực hành, Nhà xuất bản Đại
học Quốc gia, Hà Nội
29 Trần Thị Minh Đức (Chủ biên) (1995), Tâm lý học xã hội, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội
30 Trần Văn Kham - Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội
Trang 135
31 Giáo trình công tác xã hội cá nhân và gia đình, Nhà xuất bản Lao Động -
Xã hội - 2011
32 Giáo trình phương pháp nghiên cứu xã hội học, NXB Đại Học Quốc Gia
Hà Nội - 2001
Một số website liên quan đến vấn đề người khuyết tật
- http//www.pwd.vn Người khuyết tật Việt Nam | Viet Nam People With Disability www.nghilucsong.net Kênh thông tin người khuyết tật
- http//www.drdvietnam.com Chương trình khuyết tật và phát triển (DRD)
- http// www.dphanoi.org.vn Hội người khuyết tật thành phố Hà Nội, Việt
nam / Hanoi Disabled People Association, Vietnam
- http// www.un.org
- http //giadinh.net.vn “Hôn nhân của người khuyết tật: Phụ nữ khó kết hôn hơn nam giới gấp 3 lần”
- http //WebMD.com