ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN LÊ VIỆT BÌNH CHÍNH SÁCH THU HÚT NHÂN LỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THEO CÁC DỰ ÁN Nghiên cứu trường hợp tỉnh Cà Mau L
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
LÊ VIỆT BÌNH
CHÍNH SÁCH THU HÚT NHÂN LỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THEO CÁC DỰ ÁN
(Nghiên cứu trường hợp tỉnh Cà Mau)
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
TP Hồ Chí Minh, 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-LÊ VIỆT BÌNH
CHÍNH SÁCH THU HÚT NHÂN LỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THEO CÁC DỰ ÁN
(Nghiên cứu trường hợp tỉnh Cà Mau)
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ: 60.34.04.12 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Huy Tiến
TP Hồ Chí Minh, 2014
Người hướng dẫn Thư ký Chủ tịch hội đồng
PGS.TS Võ Văn Sen PGS.TS Phạm Huy Tiến TS Phạm Thị Thu Hoa
Trang 33
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN 6
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 7
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, HÌNH 8
PHẦN MỞ ĐẦU 10
1 Lý do chọn đề tài 10
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu 11
3 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
4 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
5 Mẫu khảo sát Error! Bookmark not defined.
6 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
7 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
8 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
9 Kết cấu của Luận văn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VIỆC THU HÚT NHÂN LỰC Error!
Bookmark not defined.
1.1 Khái niệm về quản lý nhân lực theo dự án Error! Bookmark not defined.
1.1.1 Khái niệm về quản lý Error! Bookmark not defined 1.1.2 Khái niệm về nhân lực Error! Bookmark not defined.
1.1.3 Khái niệm dự án, các loại dự án quản lý nhân lực theo dự án Error! Bookmark not defined.
1.2 Quản lý nhân lực KH&CN theo dự án Error! Bookmark not defined.
1.2.1 Khái niệm nhân lực KH&CN Error! Bookmark not defined.
1.2.2 Khái niệm dự án KH&CN Error! Bookmark not defined.
1.2.3 Quản lý nhân lực KH&CN trong các dự án Error! Bookmark not defined.
1.3 Thu hút nhân lực KH&CN theo dự án Error! Bookmark not defined.
1.3.1 Khái niệm di động xã hội Error! Bookmark not defined.
1.3.2 Thu hút nhân lực KH&CN Error! Bookmark not defined.
Trang 41.3.3 Các hình thức và ưu điểm của thu hút nhân lực KH&CN theo dự án Error! Bookmark not defined.
1.4 Kinh nghiệm thu hút nhân lực KH&CN ở một số quốc gia Error!
Bookmark not defined.
1.4.1 Kinh nghiệm từ nước ngoài Error! Bookmark not defined 1.4.2 Kinh nghiệm trong nước Error! Bookmark not defined 1.4.3 Nhận định Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG II: HIỆN TRẠNG THU HÚT NHÂN LỰC KH&CN CỦA TỈNH CÀ
MAU Error! Bookmark not defined 2.1 Thực trạng nhân lực KH&CN của tỉnh Error! Bookmark not defined.
2.1.1 Điều kiện tự nhiên, dân số và kinh tế-xã hội Error! Bookmark not defined 2.1.2 Hiện trạng nhân lực KH&CN tỉnh Cà Mau Error! Bookmark not defined.
2.1.3 Quản lý các đề tài, dự án KH&CN; bố trí nhân lực KH&CN và lựa chọn
người chủ trì các nhiệm vụ KH&CN Error! Bookmark not defined.
not defined.
Bookmark not defined.
2.2.2 Những tồn tại của chính sách đào tạo, bồi dưỡng và thu hút nguồn nhân
lực của tỉnh Error! Bookmark not defined.
defined.
Mau Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3 CHÍNH SÁCH THU HÚT NHÂN LỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG
NGHỆ THEO DỰ ÁN Error! Bookmark not defined 3.1 Phân tích kết quả khảo sát Error! Bookmark not defined.
Trang 55
3.2 Một số giải pháp thu hút nhân lực KH&CN Error! Bookmark not defined.
lực KH&CN Error! Bookmark not defined 3.2.2 Giải pháp về thu hút nhân lực KH&CN kèm di cưError! Bookmark not defined.
3.2.3 Giải pháp về thu hút nhân lực KH&CN không kèm di cưError! Bookmark not defined.
3.2.4 Những lĩnh vực ưu tiên thu hút nhân lực KHCN theo dự án của tỉnh Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO 13
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined Phụ lục 1 Error! Bookmark not defined Phụ lục 2 Error! Bookmark not defined.
Trang 6LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, tác giả đã nhận được sự giúp đỡ quý báu từ quý Thầy, Cô, bạn bè, đồng nghiệp trong suốt quá trình học tập và viết luận văn
Đặc biệt, tác giả biết ơn chân thành đến PGS TS Phạm Huy Tiến, người thầy hướng dẫn khoa học đã giúp đỡ rất nhiều trong quá trình thực hiện luận văn
Luận văn sẽ không thể hoàn thành nếu không có sự giúp đỡ từ phía gia đình
và sự cộng tác của đồng nghiệp tại Sở Khoa học và Công nghệ; đồng nghiệp tại các
sở, ban, ngành của tỉnh Cà Mau; các tổ chức và cá nhân trong quá trình khảo sát, phỏng vấn, điều tra, thu thập tài liệu Tác giả xin gửi tới các vị lòng biết ơn chân thành nhất
Lê việt Bình
Trang 77
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
(Tổ chức Quốc tế về tiêu chuẩn hoá)
KHXH&NV Khoa học xã hội và Nhân văn
Development
(Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế)
(Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc)
(Tổ chức Phát triển công nghiệp của Liên hiệp quốc)
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, HÌNH
Hình 1.1: Chu kỳ hoạt động của dự án 18
Hình 1.2: Chu trình quản lý dự án 18
Hình 1.3: Sơ đồ kết cấu tổ chức dạng chức năng 20
Hình 1.4: Sơ đồ kết cấu tổ chức dạng dự án 21
Hình 1.5: Sơ đồ kết cấu tổ chức dạng ma trận 22
Bảng 1.6 So sánh các hình thức cấu trúc tổ chức dự án 22
Hình 1.7: Sơ đồ quản lý nhân lực KH&CN 29
Hình 1.8: Chính sách theo tiếp cận hệ thống 32
Hình 2.1: Bản đồ ranh giới hành chính tỉnh Cà Mau 50
Bảng 2.2: Lao động đang làm việc phân theo cấp quản lý 51
Bảng 2.3: Lao động đang làm việc phân theo ngành kinh tế 51
Bảng 2.4: GDP năm 1995, 2000, 2005, 2010 53
Hình 2.5: GDP/người năm 2000, 2005, 2010 54
Đồ thị 1: Tỷ lệ % các đề tài, dự án giai đoạn 1997-2012, phân theo lĩnh vực khoa học 65
Bảng 2.6: Số lượng đề tài, dự án từ 1997 -2012, phân theo lĩnh vực khoa học 66
Bảng 2.7: Kinh phí thực hiện nhiệm vụ KH&CN giai đoạn 1997-2011 68
Bảng 3.1: Danh sách các tổ chức gửi phiếu khảo sát 76
Biểu đồ 3.2: Công tác bố trí, giao việc cho cán bộ KH&CN khối cơ quan nhà nước 77
Biểu đồ 3.3: Công tác bố trí, giao việc cho cán bộ KH&CN khối doanh nghiệp 77
Bảng 3.4: Nhân lực KH&CN đáp ứng công việc trong cơ quan nhà nước 78
Bảng 3.5: Nhân lực KH&CN chưa đáp ứng công việc trong cơ quan nhà nước 79
Bảng 3.6: Nhân lực KH&CN đáp ứng công việc trong các doanh nghiệp 80
Bảng 3.7: Nhân lực KH&CN chưa đáp ứng công việc trong doanh nghiệp 81
Biểu đồ 3.8: Phân bổ đề tài, dự án KH&CN ở khối cơ quan nhà nước 82
Biểu đồ 3.9: Phân bổ đề tài, dự án KH&CN ở khối doanh nghiệp 82
Trang 99
Bảng 3.10: Chính sách thu hút nhân lực KH&CN hiện tại còn hạn chế đối với khối
cơ quan nhà nước: 82
Bảng 3.11: Khó khăn trong việc sử dụng nguồn nhân lực KH&CN ở khối doanh
nghiệp: 83 Bảng 3.12: Khối cơ quan nhà nước cần nâng cao số lượng và chất lượng nguồn nhân lực KH&CN: 83 Bảng 3.13: Doanh nghiệp cần nâng cao số lượng và chất lượng nguồn nhân lực KH&CN: 84 Bảng 3.14: Nhà nước cụ thể hóa chính sách phát triển nhân lực KH&CN ở tỉnh Cà Mau: 84 Bảng 3.15: Chính sách phát triển nhân lực KH&CN trong doanh nghiệp ở tỉnh Cà Mau: 85
cơ quan nhà nước 85 Bảng 3.17: Giải pháp để có nguồn nhân lực KH&CN đáp ứng công việc cho khối doanh nghiệp 86
Trang 10PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong vài thập niên trở lại đây, KH&CN trên thế giới đã có những bước tiến hết sức mạnh mẽ, thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện do đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đất nước ta đã đạt được những thành tựu hết sức to lớn Trong đó hoạt động khoa học và công nghệ có bước chuyển biến đạt được một số kết quả và tiến
bộ nhất định, đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế, xã hội đảm bảo an ninh quốc phòng của đất nước
Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến phát triển nguồn nhân lực, thể hiện qua việc xác định chúng là một trong các chương trình đột phá nêu trong Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội hội từng giai đoạn Đại hội IX-ĐCSVN từ ngày 19-22/4/2001 thông qua Chiến lực phát triển kinh tế-xã hội 2001-2010 đưa ra ba đột
phá, trong đó có đột phá “tạo bước chuyển mạnh về phát triển nguồn nhân lực,
trọng tâm là giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ” Đại hội XI-ĐCSVN từ
ngày 12-19/01/2011 thông qua Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2011-2020 đưa
ra ba đột phá, trong đó có đột phá “phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn
nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân; gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ”
Từ tháng 01/1997, tỉnh Cà Mau được tái lập với xuất phát điểm về kinh tế-xã
hội rất thấp, thiếu nguồn nhân lực trầm trọng, trong đó có nhân lực KH&CN Tại
kỳ họp thứ 13 khoá VII, HĐND tỉnh đã thông qua Nghị quyết số 11/NQ-HĐND ngày 10/12/2008 ban hành “Quy định về mức chi hỗ trợ kinh phí đào tạo và thu hút nguồn nhân lực của tỉnh Cà Mau” và UBND tỉnh đã cụ thể hóa nghị quyết này bằng Quyết định số 04/2009/QĐ-UBND ngày 03/03/2009
Trong Báo cáo về đội ngũ trí thức trên địa bàn, Tỉnh ủy Cà Mau yêu cầu:
“Đội ngũ trí thức của tỉnh phải tích cực tham gia nghiên cứu khoa học và chuyển
giao công nghệ mới, đưa nhanh ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất
Trang 1111
và đời sống; tư vấn, phản biện và giám định xã hội các chương trình, dự án lớn của Tỉnh, Trung ương; coi trọng công nghệ sinh học, công nghệ thông tin và khoa học
về quản lý” [26;3] Tuy nhiên cho đến nay: "Chất lượng nguồn nhân lực khoa học-công nghệ của tỉnh chưa đủ sức đáp ứng nhu cầu phát triển Hạ tầng khoa học và công nghệ còn lạc hậu Thiếu sự gắn kết hữu cơ giữa nhà nước-nhà khoa học-nhà nông-nhà doanh nghiệp Nguyên nhân là lực lượng cán bộ khoa học và công nghệ của tỉnh còn mỏng, thiếu các chuyên gia có uy tín, đặc biệt là thiếu cán bộ khoa học và công nghệ trẻ kế cận có trình độ cao, chuyên sâu Chế độ đãi ngộ đối với đội ngũ cán bộ, công chức nhìn chung chưa đúng mức Chính sách thu hút nhân tài còn nhiều điểm bất cập nhưng chậm được sửa đổi, bổ sung” [26;5]
Thực hiện Nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIV, Tỉnh ủy Cà Mau
Phước đưa ra 03 Chương trình đột phá, trong đó có Chương trình đột phá về “Đào
tạo cán bộ và phát triển nguồn nhân lực” Vì vậy, việc nghiên cứu đề xuất chính
sách thu hút nhân lực KH&CN thích hợp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội
là việc làm cần thiết hiện nay
Đó chính là lý do tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Chính sách thu hút nhân lực
khoa học và công nghệ theo các dự án (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Cà Mau)”
là một yêu cầu cấp thiết để khoa học và công nghệ trở thành động lực đòn bảy cho
sự phát triển kinh tế
Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn trong quá trình thực hiện chính sách thu hút nhân lực KH&CN, giúp lãnh đạo Sở KH&CN tỉnh Cà Mau tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh thực hiện Quy hoạch phát triển nhân lực tỉnh giai đoạn 2016-2020
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu
Việt Nam là một trong những nước đang phát triển, từng bước tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Chúng ta đã tụt hậu rất xa so với các nước phát triển trên thế giới và các nước trong khu vực đặc biệt trong lĩnh vực khoa học
và công nghệ Tuy nhiên, chúng ta có lợi thế là đúc kết được kinh nghiệm quý báo
Trang 1313
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bô KH&CN (2009), Thông tư 12/2009/TT-BKHCN ngày 08/05/2009 hướng dẫn
đánh giá nghiệm thu đề tài khoa học và công nghệ,dự án sản xuất thử nghiệm cấp nhà nước
2 Bộ KH&CN (2012), Thông tư 08/2012/TT-BKHCN ngày 02/04/2012 về việc tuyển chọn, giao trực tiếp tổ chức và cá nhân chủ trì thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, dự án sản xuất thử nghiệm cấp nhà nước
3 Bộ KH&CN (2013), Thông tư 11/2013/TT-BKHCN ngày 29/03/2013 hướng dẫn
quán lý Dự án khoa học và công nghệ
4 Bộ KH&CN (2008), Quyết định số 09/2008/QĐ-BKHCN ngày 01/8/2008 về việc
ban hành Qui định về việc quản lý các nhiệm vụ KH&CN cấp thiết mới phát sinh tại địa phương
5 Bộ Tài chính (2011), Thông tư số 15/20011/TT-BTC ngày 9/02/2011 hướng dẫn
thành lập, tổ chức, hoạt động, quản lý và sử dụng Quỹ phát triển KH&CN của doang nghiệp
6 Bộ Tài chính (2012), Thông tư số 105/2012/TT-BTC ngày 25/06/2012 Sửa đổi,
bổ sung Thông tư số 15/2011/TT-BTC ngày 09/02/2011 của Bộ Tài chính hướng dẫn thành lập,tổ chức, hoạt động, quản lý và sử dụng quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp
7 Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam (2003), Nghị định số 122/2003/NĐ-CP
ngày 22 tháng 10 năm 2003 về thành lập Quỹ phát triển KH&CN quốc gia
8 Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam (2014), Nghị định số 08/2014/NĐ-CP
ngày 27/01/2014 về việc Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật KH&CN
9 Cục Thống kế tỉnh Cà Mau, Niên Giám thống kê các năm 2007, 2008, 2009,
2010, 2011, 2012, 2013
10 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp
hành Trung ương Khóa VIII, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội
Trang 1411 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp
hành Trung ương Khóa IX, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội
12 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
X, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội
13 Ban Tuyên giáo Trung ương (2011), Tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu các
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia,
Hà Nội
14 HĐND tỉnh Cà Mau (2005), Nghị quyết số 01/NQ-HĐND ngày 12/07/2012 về
chính sách hỗ trợ kinh phí dào tạo và thu hút nguồn nhân lực tỉnh Cà Mau
15 Nguyễn Phú Hùng (2008), Bài giảng môn Quản lý dự án dành cho các lớp Cao
học tại Trường Đại học KHXH&NV-ĐHQG Hà Nội
16 Liên bộ: Khoa học và Công nghệ - Nội vụ (2008), Thông tư liên tịch số
05/2008/TTLT-BKHCN-BNV ngày 18/06/2008 về việc Hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan chuyên môn về KH&CN thuộc
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện
17 Liên bộ: Tài chính – Khoa học & Công nghệ (2007), Thông tư liên tịch số
44/2007/TTLT-BTC-BKHCN ngày 07/5/2007 hướng dẫn định mức xây dựng và phân
bổ dự toán kinh phí đối với các đề tài, dự án KH&CN có sử dụng ngân sách nhà nước
18 Nguyễn Đức Lợi (2008), Giáo trình Khoa học quản lý NXB Tài Chính, Hà Nội
19 Alan Phan (2011), Một tư duy khác về kinh tế và xã hội Việt Nam NXB Lao
động-Xã hội
20 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2013), Luật Khoa học và Công nghệ
21 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2012), Bộ Luật Lao động
22 Thủ tướng Chính phủ (2003), Quyết định số 272/2003/QĐ-TTg ngày
31/12/2003 về việc Phê duyệt chiến lược phát triển KH&CN Việt Nam đến năm
2010