VAI TRÒ của đạo TIN LÀNH đối với QUÁ TRÌNH HIỆN đại hóa xã hội hàn QUỐC

Đặc biệt, tác giả xin gửi lời cảm ơn đến giáo viên hướng dẫn khoa học PGS.TS Nguyễn Quang Hưng, người thầy đã đi cùng tác giả trong suốt những năm tháng ở Đại học, qua khoá luận tốt nghi

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

- -

LÊ VĂN TUYÊN

VAI TRÒ CỦA ĐẠO TIN LÀNH ĐỐI VỚI

QUÁ TRÌNH HIỆN ĐẠI HÓA XÃ HỘI HÀN QUỐC

Chuyên ngành: Tôn giáo học

Mã số : 60 22 03 09

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Quang Hưng

Hà Nội - 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân, luận văn được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Quang Hưng Những tư liệu và số liệu sử dụng trong luận văn được trích dẫn cụ thể, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng

Tác giả Luận văn

LÊ VĂN TUYÊN

LỜI CẢM ƠN

Luận văn cao học được hoàn thành tại Khoa Triết học, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Để hoàn thành được luận văn này, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn cũng như các thầy cô giáo trong Khoa Triết học đã trực tiếp giảng dạy và truyền đạt những kiến thức khoa học chuyên ngành tôn giáo cho bản thân tác giả trong suốt những năm tháng qua

Đặc biệt, tác giả xin gửi lời cảm ơn đến giáo viên hướng dẫn khoa học PGS.TS Nguyễn Quang Hưng, người thầy đã đi cùng tác giả trong suốt những năm tháng ở Đại học, qua khoá luận tốt nghiệp và trực tiếp hướng dẫn, giúp

đỡ, dìu dắt tác giả trong quá trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành luận

văn với đề tài “Vai trò của đạo Tin Lành đối với quá trình hiện đại hoá xã hội Hàn Quốc”

Đồng thời, tác giả cũng xin nghi nhận những đóng góp quí báu và nhiệt tình của các bạn trong lớp Cao học Triết học, Chuyên ngành Tôn giáo học K20 (Niên khoá 2012 – 2014) đã có những góp ý và giúp đỡ cùng tác giả triển khai nghiên cứu, tìm kiếm tài liệu

Cuối cùng tác giả xin cảm ơn gia đình và người thân đã luôn ở bên, chu cấp tài chính, cổ vũ và động viên tác giả vượt qua khó khăn để hoàn thành tốt luận văn này

Xin chân thành cảm ơn!

Bảng 2.3: Số lượng các trường học của đạo Tin Lành năm 2008

Bảng 2.4: Tình hình thành lập bệnh viện truyền giáo (bao gồm cả phòng khám) của các giáo phái Tin Lành tính đến năm 1913

Bảng 2.5: Số lượng các bệnh nhân được chữa trị bởi các bệnh viện truyền giáo Tin Lành, năm 1892

Bảng 3.1: Tỉ lệ đồng nhất tôn giáo của các cặp vợ chồng

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 10

Chương 1: LỊCH SỬ TRUYỀN BÁ VÀ THỰC TRẠNG ĐẠO TIN LÀNH Ở HÀN QUỐC HIỆN NAY 10

1.1 Qúa trình du nhập và phát triển đạo Tin Lành ở Hàn Quốc 11

1.2 Thực trạng đạo Tin Lành ở Hàn Quốc hiện nay 26

1.3 Một số chi phái chính trong Cộng đồng Tin Lành Hàn Quốc 31

Chương 2: TÁC ĐỘNG CỦA ĐẠO TIN LÀNH TỚI CÁC LĨNH VỰC KINH TẾ, GIÁO DỤC, Y HỌC VÀ VĂN HOÁ – XÃ HỘI 37

2.1 Tác động của đạo Tin Lành tới các lĩnh vực kinh tế và giáo dục 39

2.2 Tác động của đạo Tin Lành tới các lĩnh vực y học và văn hoá – xã hội 60

Chương 3: ĐẠO TIN LÀNH VỚI HIỆN ĐẠI HOÁ VÀ KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM 73

3.1 Đạo Tin Lành với vấn đề hiện đại hoá 73

3.2 Sự chuyển biến từ xã hội truyền thống sang xã hội Hàn Quốc hiện đại 76

3.3 Một số hạn chế của đạo Tin Lành Hàn Quốc 84

3.4 Một số kinh nghiệm cho Việt Nam 91

KẾT LUẬN 99

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chúng ta đang sống trong thế kỉ 21 – kỷ nguyên mà toàn cầu hoá len lỏi vào trong mọi ngóc ngách của đời sống Mỗi quốc gia, mỗi dân tộc muốn tồn tại không thể tự tách mình ra khỏi bối cảnh thế giới và khu vực; ngược lại, cần phải đẩy mạnh giao lưu hợp tác với các quốc gia, dân tộc khác Thực tế lịch sử cho thấy giao lưu văn hoá luôn là một trong những yếu tố để mỗi dân tộc tự hoàn thiện mình Việt Nam và Hàn Quốc đã từng có mối bang giao trong lịch

sử, hai nước được xem là những nước “đồng văn” (tương đồng về văn hoá), đều nằm ở phía Đông của châu Á, đều có phần đầu của đất nước tiếp giáp với Trung Quốc, còn một phần thông ra biển Cả hai dân tộc đều trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, đều anh hùng và bất khuất trong đấu tranh giữ nền độc lập, nhưng mỗi nước có một con đường phát triển khác nhau Và quan hệ Việt – Hàn đương đại đang mở ra cơ hội to lớn cho cả hai dân tộc Những kiến thức, những hiểu biết về dân tộc, lịch sử, văn hoá, và tôn giáo,

sẽ giúp cho mối quan hệ giữa hai bên được thuận lợi và bền chặt hơn

Mặt khác, trong những thập niên vừa qua tại Việt Nam, đạo Tin Lành

có những bước phát triển rất đáng lưu ý, đặc biệt tại các vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số như Tây Nguyên và các tỉnh miền núi phía Bắc Phải làm

gì để ứng phó với thực trạng trên hiện nay rõ ràng là những vấn đề thực tiễn đang đặt ra và cần có lời giải đáp Để đáp ứng đòi hỏi thực tiễn đó, cần có những nghiên cứu không chỉ từ thực tiễn đời sống của đạo Tin Lành trong nước mà phải kết hợp với việc nghiên cứu nước ngoài, nhất là vai trò của đạo Tin Lành ở các quốc gia trong khu vực cận kề để có cái nhìn toàn diện Do đó, nghiên cứu vai trò của đạo Tin Lành đối với hiện đại hoá xã hội Hàn Quốc

mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc góp phần tăng cường hiểu biết thực trạng đạo Tin Lành ở Hàn Quốc đồng thời rút ra những kết luận và bài học nhằm phát huy tính tích cực của tôn giáo này vào quá trình phát triển xã hội và hạn chế những tác động tiêu cực của nó trong điều kiện hội nhập quốc tế và khu vực hiện nay

Hơn nữa, cộng đồng Tin Lành Hàn Quốc cũng như vai trò của nó đối với sự biến đổi chính trị, xã hội, kinh tế của quốc gia này đã và đang nhận được sự quan tâm, nghiên cứu của giới chính trị và học giả nhiều nước trên thế giới Do đó, cần phải nghiên cứu nó để thấy được bài học kinh nghiệm về tôn giáo và xã hội trong công cuộc công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước hiện nay

Xuất phát từ những lý do trên đây, chúng tôi quyết định chọn “Vai trò của đạo Tin Lành đối với quá trình hiện đại hoá xã hội Hàn Quốc” làm đề

tài nghiên cứu cho luận văn

2 Lịch sử nghiên cứu

Đạo Tin Lành là một trong ba tôn giáo lớn ở Hàn Quốc và có ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống văn hoá, xã hội của quốc gia này Đã có nhiều công trình nghiên cứu về lịch sử Tin Lành Hàn Quốc và vai trò của nó đối với việc hiện đại hoá xã hội Hàn Quốc ở Hàn Quốc nhưng phần lớn các công trình này được viết bằng tiếng Hàn hoặc tiếng Anh nên bị hạn chế trong việc phổ cập tại Việt Nam Có thể kể ra một số công trình bằng tiếng Anh như sau:

Chung-shin Park, Protestantism and politics in Korea, University of

Washington Press, Seattle and London, 2003

Tác phẩm đã khái lược khá đầy đủ về lịch sử của đạo Tin Lành Hàn Quốc và mối quan hệ của nó đối với vấn đề chính trị của quốc gia này

Lee, Soon Nim, Christian Communications and its impact on Korean society: past, present and future, Doctor of Philosophy thesis, School of

Journalism and Creative Writing – Faculty of Creative Arts, University of Wollongong, 2009

Luận án đã chứng minh truyền thông Tin Lành như phát thanh, xuất bản sách báo, tạp chí, dịch Kinh thánh đã và đang có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển xã hội và quốc gia Hàn Quốc hiện đại

Ở Việt Nam, những năm gần đây đã có một số bài viết nghiên cứu về đạo Tin Lành Hàn Quốc, có thể kể tên như sau:

Tác giả Lý Xuân Chung trong bài viết “Vai trò của đạo Tin Lành ở Hàn Quốc và nguyên nhân suy giảm tốc độ phát triển những năm gần đây” (Tạp

chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, số 9, 2009) đã chỉ ra đạo Tin Lành có bốn vai trò

đối với xã hội Hàn Quốc như sau: Thứ nhất, đạo Tin Lành hoà chung với dòng chảy của tinh thần yêu nước, tinh thần dân tộc cao của dân tộc Hàn, cổ

xuý tinh thần dân tộc, đặc biệt là trong thời kỳ đấu tranh chống phát xít Nhật trước năm 1945; thứ hai, đạo Tin Lành đã đóng góp tích cực vào sự nghiệp giáo dục ở Hàn Quốc; thứ ba, đạo Tin Lành có ảnh hưởng mạnh và sâu sắc tới

sự biến đổi của xã hội Hàn Quốc; thứ tư, Đạo Tin Lành có vai trò lớn trong

vấn đề tiếp biến văn hoá ở Hàn Quốc – tạo nên những nét tươi mới Đồng thời tác giả đã nêu ra một số nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm tốc độ phát triển của đạo Tin Lành những năm gần đây

Sang Gyoo Lee nghiên cứu ảnh hưởng của đạo Tin Lành đối với xã hội

Hàn Quốc trong bài viết “Đạo Tin Lành có ảnh hưởng đến Hàn Quốc như thế

nào?” (Tạp chí Nghiên cứu tôn giáo, số 1, 2012) Theo tác giả, ảnh hưởng của

đạo Tin Lành đối với xã hội Hàn Quốc được thể hiện trên nhiều phương diện như: thúc đẩy hiện đại hoá xã hội Hàn Quốc thông qua giáo dục hiện đại và y tế; đả phá mê tín dị đoan, giáo dục cho phụ nữ và đề cao nữ quyền; có nhiều đóng góp cho phong trào giải phóng dân tộc ở Triều Tiên,… Tóm lại, đạo Tin Lành chính là con đường hiện đại của Hàn Quốc Đây thực sự là những gợi ý hết sức quí báu cho luận văn

Luận văn thạc sĩ “Tin Lành Việt Nam với hiện đại hoá (trong cái nhìn

so sánh với Tin Lành Hàn Quốc)” (Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Việt Nam

học, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2011), dưới góc độ tôn giáo học so sánh, tác giả Trần Thị Tuyết đã tiến hành so sánh đạo Tin Lành với quá trình hiện đại hoá ở cả hai nước Việt Nam và Hàn Quốc trên các khía cạnh kinh tế và giáo dục Tuy nhiên, luận văn mới chỉ dừng lại ở mức độ so sánh chứ chưa thực sự

đi sâu phân tích vai trò của đạo Tin Lành đối với việc hiện đại hoá xã hội Hàn Quốc, đặc biệt trên các khía cạnh y tế và biến đổi văn hoá

Tác giả Đỗ Quang Hưng trong bài viết “Đạo Tin Lành ở Việt Nam và Hàn Quốc: Hai số phận văn hoá” (Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam, số 9,

2013) đã trả lời cho câu hỏi tại sao đạo Tin Lành ở Việt Nam và Hàn Quốc lại

có hai số phận văn hoá khác biệt Theo đó,ở cả hai quốc gia, đạo Tin Lành đã trở thành thực tại tôn giáo ổn định, có những điểm tương đồng nhất định và không ít những điểm khác biệt Đồng thời, tác giả cũng khẳng định đạo Tin Lành Hàn Quốc có vị trí lớn, có tính cách chủ đạo bộ mặt văn hoá của Hàn Quốc bởi tôn giáo này đã có những nỗ lực “bản địa hoá” đến “tự túc thần học” Từ phương diện thần học, tín lý đến những xung đột văn hoá bản địa quen thuộc,… đều được họ giải quyết khá tốt đẹp Đây thực sự là nền tảng hữu ích cho luận văn

Tóm lại, những công trình trên dưới những góc độ khác nhau đã khái lược được lịch sử đạo Tin Lành Hàn Quốc và đưa ra những nhận định ban đầu

về vai trò của nó đối với sự phát triển xã hội Hàn Quốc Tuy nhiên chưa có công trình chuyên biệt nào đi sâu nghiên cứu vai trò của đạo Tin Lành đối với quá trình hiện đại hoá ở Hàn Quốc Luận văn này sẽ đi sâu phân tích vai trò của đạo Tin Lành đối với việc hiện đại hoá xã hội Hàn Quốc, để từ đó rút ra những kinh nghiệm bổ ích cho Việt Nam trong công cuộc phát triển đất nước

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích của luận văn

Trên cơ sở nghiên cứu sự hình thành và phát triển đạo Tin Lành ở Hàn Quốc, luận văn chỉ ra đạo Tin Lành đóng vai trò to lớn trong việc kiến thiết xã hội Hàn Quốc hiện đại

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

Để thực hiện mục đích trên luận văn đặt ra những nhiệm vụ sau đây:

- Tìm hiểu quá trình hình thành và phát triển của đạo Tin Lành Hàn Quốc nói chung và một số giáo phái trong cộng đồng Tin Lành Hàn Quốc nói riêng

- Phân tích tác động của đạo Tin Lành Hàn Quốc trên một số lĩnh vực kinh tế, giáo dục, y tế và văn hoá xã hội

- Rút ra một số hạn chế và kinh nghiệm lịch sử về vai trò của đạo Tin Lành đối với hiện đại hoá Hàn Quốc

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn là đạo Tin Lành và vai trò của nó đối với quá trình hiện đại hoá của Hàn Quốc Hiện đại hoá, hay chính xác hơn,

được hiểu như quá trình của tính hiện đại (Modernity) Hiện đại hoá ở đây được xác định trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội như kinh kinh tế - văn hoá, giáo dục

- Phạm vi nghiên cứu của luận văn tập trung trên các lĩnh vực kinh tế - văn hoá chứ không bàn đến những vấn đề liên quan đến chính trị

5 Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

đó với tư cách là một cấu trúc tương đối ổn định, bền vững Tác giả sử dụng

lý thuyết này để thấy được đạo Tin Lành với tư cách là một bộ phận trong chỉnh thể xã hội Hàn Quốc nên nó cũng có chức năng nhất định đối với việc duy trì trật tự ổn định của xã hội Hàn Quốc

- Lý thuyết hiện đại hoá: Lý thuyết này được sử dụng để giải thích quá trình hiện đại hoá trong xã hội Hiện đại hoá được đề cập đến như một mô hình chuyển đổi từ trạng thái tiền hiện đại hay truyền thống sang trạng thái hiện đại Lý thuyết hiện đại hoá cố gắng xác định các biến số xã hội góp phần vào tiến bộ, phát triển xã hội và tìm cách giải thích quá trình tiến hoá xã hội Tác giả sử dụng lý thuyết này để tìm hiểu đạo Tin Lành như một biến số xã hội có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của xã hội Hàn Quốc

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu, luận văn sử dụng những phương pháp nghiên cứu sau đây

- Phương pháp nghiên cứu lịch sử tôn giáo: Từ góc độ phát triển lịch sử

mà tôn giáo đã trải qua để tiến hành nghiên cứu

- Phương pháp phân tích tài liệu: Dựa vào những tư liệu, công trình, sách, báo tạp chí, và đọc các trang tài liệu có liên quan để tổng hợp, phân tích, đánh giá

- Ngoài ra, còn sử dụng phương pháp liên ngành, phương pháp thống kê

so sánh, hỏi ý kiến chuyên gia

6 Đóng góp của luận văn

Thông qua kết quả nghiên cứu, luận văn giúp mọi người hiểu hơn về đạo Tin Lành Hàn Quốc và thấy được những mặt tích cực của tôn giáo này trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội Luận văn hy vọng sẽ trở thành tài

liệu hữu ích cho những ai quan tâm, nghiên cứu về đạo Tin Lành Hàn Quốc

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các nhà hoạt động thực tiễn trong quá trình hoạch định chính sách tôn giáo và quản lý nhà nước

về hoạt động tôn giáo nói chung và đối với hoạt động của đạo Tin Lành nói riêng

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được chia làm 3 chương, 9 tiết:

Chương 1: Lịch sử truyền bá và thực trạng đạo Tin Lành ở Hàn Quốc hiện nay

Chương 2: Tác động của đạo Tin Lành tới các lĩnh vực kinh tế, giáo dục, y học và văn hoá – xã hội Hàn Quốc

Chương 3: Đạo Tin Lành với hiện đại hoá và kinh nghiệm cho Việt Nam

Âu nhiều người có quan điểm tương tự như Luther cũng bắt đầu tách khỏi Công giáo và thành lập các hệ phái khác nhau Họ được gọi dưới tên chung theo tiếng Anh là Protestantism Khi chuyển ngữ sang tiếng Việt, thuật ngữ này được gọi là Kháng cách hay Tân giáo (để phân biệt với cựu giáo là Công giáo) Do đó, trong luận văn này thuật ngữ Tin Lành được sử dụng mang ý nghĩa Cộng đồng Kháng cách

Đạo Tin Lành hay Cộng đồng Kháng cách bao gồm các giáo hội thuộc Kitô giáo chấp nhận nền thần học của cuộc Cải cách Kháng cách Nền thần học này từ chối công nhận thẩm quyền giáo hoàng, với niềm tin xác tín rằng chỉ có Kinh Thánh (không phải truyền thống hoặc quyền giải thích Kinh Thánh dành cho các chức sắc cao cấp của giáo hội là nguồn chân lý duy nhất)

và tin rằng chỉ nhờ ân điển của Thiên Chúa thì con người mới được cứu rỗi

Những luận điểm chính của thần học Tin Lành được tóm tắt trong Năm Tín lí Duy nhất Đó là Duy Chúa Cơ đốc, duy Kinh Thánh, duy đức tin, duy ân điển

và duy Chúa được tôn cao