TỔ CHỨC KHÔNG GIAN BÊN TRONG NHÀ CÔNG NGHIỆP VÀ BỐ CỤC TRANG TRÍ CÁC CĂN HỘ HIỆN ĐẠI

íạo nén mòi irường lao đ ộng hoàn Ihiện iruing đúng ý nghĩa cúa nó là: + Hợp lí hoá sán xuất, nâng cao năng suãt lao động; + Cái thiện điểu kiện sóng và làm việt tũ n g như nãiig cao mức

T S KTS VŨ DUY c ử (Chủ bién)

ThS K T S y Ũ HÀI AN ThS KTS NGUYỀN QUỐC KHÁNH

NHÀ XU ẤT BÀN XÂ Y DỰNG

HÀ NÒI - 2002

V ấ n l í é rrìâ i t r ư ờ n g h a o ^ ò m m õ i r r ư ở m ; s ô h ỉỉ l a o ilộH Ịị v ù Iii^liì n ^ ư i l ù l ĩ n h v ự c k i ế n t r ú c

c ó n h i ệ n ì 17/ í r ự c l i ế p il u in i \>iu ịỊÌcii c Ịu y ế i N ó U ìâ iiị ’ n liữ n iị c ó s ự h ấ p d ẫ n v ế l ĩ n h v ự c v ã n hoá m à từ n ^ bước ^iúi (/Iiy(’i rlioti m ùn nliii Ciiu loủn ílicn CÍUI con người, lỉiệ n ĩại Iron^ xã y

d m ^ n ^ ỉ n ệ p à m ( ở c h i y ÌỊk ' fò c h ứ c m õ i Ir ư ở iiii U to ilộH ịỊ i n m g c á c x í n iỊ h iệ p n ó i c h u n ^

k h õ n íỊ iỊÌư n h è n I r o n iị Ii/ià M ỉíh iiỊ n ó i /7<7ỉt' v ẫ n c ò n t ò n ìạ i ìih ro iiỉ v â n d ê c h ư a h á o đ à m đ i ề u

k i ệ n l à m v i ệ c h ì n h íh ư ir iìí’ c h o n ^ ư ìr i l a c dộn<i n h ư : n ó m Ị ÓII h ụ i d ộ c h ạ i r ừ h ù n ^ l(>ạl c á c v â n

J ẻ k h ú c N ó í í ã ử n lì I n ứ h ií' J ẽ n ỉ ã m s in h l i c õ n ^ tih ú n J ế n h i ệ u cịiià l a o d ộ n g v à v á v r a k h ô n g

íl các hệnh n g h é niịhiệp.

TrotiiỊ x á y dựnịị nhà xướni' việc l ố chức kliỏiiíỉ ỷỉiciii bên iidiiiỊ cdn lạo điều kiện thuận lợi

c h o c â n Ị ^ n s ^ ệ v ừ h à o V'(’ Vỉft' k í i o ẽ n ^ ư ờ i l a o i i ộ n ị i ìlic íi U íiini H i^ltĩa: m ô i i r ư ờ n íỊ l a o đ ộ n g

t i ệ n n g h i , l à n h m ạ n h vci ì u í p (ỉả tt l à n h i ệ m v ụ h ữ ) s ứ c t íiii iliiế i V i n h ư v ậ y , s è í/( 5 n ẹ v ié n

n h i ệ t l ì n h l a o ( ỉộ n iỊ n ã n i ’ r ã o tu h ì\i SIUÍI, c h á t lư ợ /iiỊ s à tt p l i ữ m I’ờ h i ệ u q u à k i n h tê C h o

t i ê n , v i ệ c n g h i ê n c iíìt lô ' c h ứ c m à i lrư<yni> l a o (lộH iỊ cõ riíỉ n Ạ i ệ p t r o n g đ i ê u k i ệ n n ư ớ c la rnanịỉ V Iiiịhĩơ kh o a h ọ c kinh lé vữ/ỉ Imá xã h ộ i vù cliiiili iri rấĩ iớíỊ ch a hiện lợ i và iưí/ỊỊịỊ

l u i C iiH ii l ừ d ó m à c l iiin í’ la d ư a r a iliíợ c ỉ^icii p lic ip h> I h iá k l iò i ii’ ^ i ư n h ê n lron}> n h à c õ ỉìị ' nghiệp ĩhictì hợp D ó lù m ỏĩ dà i litH lliực !icn.

C u ố n sckli " T ổ ch ứ c k h ô n g g ia n bén tron g n h à cônỊỊ n g h iệ p và b ổ cụ c tra n g tr í các

c ă n h ộ h iệ n đ ạ i" s ẽ di sim phún íicli c ơ s ớ li iliii\ẽì kliiHi học ciia vấn d é lâ' chức không

^ i a n b ẽ n i r o n g t i lì à c õ n g in ỉ li i ệ p ; l ừ d ó x á c d i n h n ộ i iliiiiỊi p h ư t m g p h á p l ổ c h ứ c k l ì ỏ n g g i a n

b ê n i r o n i Ị : v à d ư a r ư Iìhỉ'(n\> ịịiá i p h á p n u i n ị ’ t í n h c h ã i k h i i x ể i i c á o á p íẨụiìiỊ t h ự c l ê d ư ớ i

d ụ n g c ú c u m i \ ê n l á c (•</(• c l i i d ẫ i i ( Ị iiv c ỉịn li iK H iii C/Iiá t r i n h liìn i k ế h o ạ c h , l l i i ế l k ế r liự c h i ệ n

c á c h i ệ n p h á p ĩõ ' c l ì ứ r k l l ô n ^ ỵ i a n b ê u iriư ìỊi \ưàiiỊ> S ú í i i c ò n n i n h h à v p h á n h ấ c i Ị C , t r ư n g

i r i c á c cún hộ hiện dại với niục clich C/IUIII râm dổiii' lliời cá niõi ĩn íù n iị lao (lộiiịỉ, sấnịi, và

II^IÚ n g ơ i c ú a H i-ư ờ i (Ỵ i/Ig lìliâ n , h à i v i k h i m ù d i ề u k i ệ n ã ii ờ H ịỉlii n ị ịơ i c i i a H ịiiỉờ i l a o d ộ n g

ổ n đ ị n h , l iệ ii n g h i h ấ p ch ỉn i h e o Iiíiliìa c i i ấ i lư ợ iiíỊ s ó 'n ^ v ã n l id â ĩ h i c ũ n i ị s ẽ ^ ó p p h á n k l ì ó n g

n h ỏ th ú c d ẩ \ không kh i th i dua 1(10 clộtií’ hiệu suất cao Ví/ lụiíih p h ú c ỵia dinh cũng dược

n hân iêii à lr o n iị kh u cômỊ n hũ n v.r

C ơ c ấ u c u ố n s á c h h a o liõ m 2 p h i i n :

P h á n I: T(> chứ c khânx* iỊÌdĩì hên tro n ^ tìhù cò n ^ ỉìỉịìiiệp

C hương I : T ìn h Ìùnlì, phư<rỉỉi^ hiừm^ỉ íiiai cỊii\ẽi \\ni d ề tổ chức khôỉìịị iịiíĩìì hên ỉro n ^ nhà

cớ n^ nghiệp ớ V iệ ĩ N ani.

Chưcmg 2: N ỉìữỉìg c ơ S(f kiuui học v<i n^iỉxèỉt UỈC cùa vấn cỉê rổ chức kliónịỊ iỊÌun h à ì ỉrong n h à c ỏ n ỵ nghiệp.

C hương ỉ : G iâi p h á p ĩò chức U ìôn^ ^iciỉì hân ỉro n ^ nhù c ô n ^ nghiệp ĩvoììị diéii kiện ViệỊ N am

C hươỉig 4 : N h ữ n g v i d ụ ỉ ổ chức klìôĩìỊỊ gian hèn íroĩìịi xư àn ^ sá n x u á ỉ c ơ kh í c h ế UHf, lảp ráp vô Ịii\ến.

P hấn ỉ!: B(>'cục và írưfì\ỉ ỉri C(k cỏn hộ hiện dai.

C hương ì : Đ ậ c đ iểm , \ê u cãỉi hô cục và íranịi !ri CíU' cán lìộ lìiệìi dại.

C hương 2: M àỉi s ắ i\ á n h sáỉìỊị, yậĩ liệtt m ới Ví) các ỉủ( phẩm n ^h ệ thiiậí ínm<ỉ ỉrí cá c cán

hộ hiện dại.

C hương 3 : N h ữ n g v i dụ hô cục và ĩraỉĩg ĩrí cúc củn hộ lĩiện đại.

S á ch d o T S V ữ D u y C ừ c h ii tri bién soăn r à viêt cúc chương 1, 2 3 , 4 ị phán ỉ) \’íì chương

Ị 2 ịp b ẩ n ỈỊ); V u H ả ỉ A n , N guyển Q iiối Khánh vìể! chương 3 của p há n IL

T ro n g hoàn cành nỊỊUỎn lư ìiéu còn ĩlìiếu, nén íiiv d à cốịỊẩrỉịỉ, sonịỊ ciìâc clìẩn Cỉiotì ỉỉárh cỏn tiỉìiéu ìhiếu só ĩ và chưư â é cập được <iá\ đủ cài' khia cọnềì cúu những ván d ề m ù các ỉác ẹíứ nêu ra C h ìin ^ t(>i m im g dược s ự iịiúp đ ỡ cù a bạn đ ọc d ề b ổ klìitvếỉ cho lầỉi ifi sưu.

T á c ịiià

Phẩn I

l ổ CHỨC K H Ô N G (ỈIAN BÊN T R ( ) N ( Ỉ N H À CÔNG N G H IỆP

C h ư ơ n g 1

TÌNH H ÌN H , PH ƯƠN C HƯỚNG GIẢI QUVỂX VẮN ĐỂ T ổ CHỨC

K H Ò N G GIAN BÊN T R ()N (; NHÀ CÔNG N G H IÊ P ở VIỆT NAM

1.1 T Ì M l H ÌN H

+ Kĩ huãl do con người sáiig tạo ra clõ chinh phục iự nhiên và xã hội nliằin ihoá mãn những nhu cáu cúa chính minh Kĩ líiuật gãn bó chãi chõ \’ới irình độ phái irién cùa xã hội, bới nó lịuyẽì địiih lốc dộ pliúi tiiếii của kĩ ihuật đc lạo ra ciíc điéii kiện mới- Song Irong niỏi trương lao độiig cõng nghiệp ớ Viẽl Nain liién chua quan lãm đĩiy đủ lới con niỉười lao dộng, rrà chí ch ú ý nliicii đốn kĩ ihuãl lấv đó làm điéLi kiộii quvếl tiịnh nãng suãl lao động,

ít chú ý lìm c á c biện pháp Ihích hợp và kịp iliời dc giám nhẹ hiện tượng quá tải trong lao

đ ô n g có hại đ ế n sức khoe V í dụ, i|Uii kiein ira đ o đac ớ mội số xướng c ư khí tlìây: tihiẽi độ lio ng phòng làm việc Ihường hmi 33'’c lốc độ giỏ 0.2 in/s tiộ ắin tương cJỏi (p = SOVr Với mỏi Irươiig n h ư \'ậy người còng nhàii klió có the làm việc hìiili thường N guvèn nhân chính tịip Irun’ vào \'ân đẻ tổ cliức kliỏng oian bõn Irong cliưa lòl Iihất là irong kháu vận hìuìh và

sú dụii^ cò n g irình khi lliiếl kố và quán lí cũng còn [uỳ liện, chưa (hường xuyên nâng cao irình dô vàii hoá lao độiig cù a cõng iihân (iể dáp ứiig nhu cáu tư nhiên và nhu cáu x ã liội, do

đ ó ánh hưcVng dêii năng suãt liio dộng.

+ Q ui trình fạo lâp k h ô n g gian lao đòng công ngliiõp tuy có dcm lai được iihững ưu diêm d in g kế, song cĩiiig còn dé lại nliiéu lác dộiig xấu (io sán xuẩt gãv nên: T iêng ổn (lo ináv là n Iiiệl não, phân táiì lu lương; Hiện tượng thiếu ánh sáng làm việc, lùm lliỊ lực giám

n h an h - Đ ién hình lù xưởiig cơ khí Duyõn Hái (năm 1980) giám 1% tl>Ị lực sau 1 nãm làm vicc Q i nóiig clo hức xạ cú a inái tòn tới 40*'’c (Cơ khí Điện ánh cũ) hav 42"c (Cơ khí Phố

Y õ n ) CÙI ớ x ư c i n i g c ơ k h í c á m d o n ó n g m à 4 0 0 Í s ỏ c õ n g n l i â i i s ớ i n i n ĩ ú s ứ c l a o đ ộ n g -

Hiộn iu;iig bụi cơ klií liáu nhu chưii dược xứ lí (Chĩiiig han ớ xướng c ơ khí HÌI T à y cồng nhãn plái d ù n g quạt đnih hướng dé Iránh bụi tại chỏ, song lai Ihiếu giái pháp xứ lí cho loàn xướng Hơn nữa ỏ dãy hướng Iihù chịu nảng Đ ỏng - Tây với độ cao nhà quá ihấp khổng gian c h u c h ộ i, bao clic k h õ ne hơp lí, dản đến nóng bức mùa hò giá lạnh mùa dõiig, mưa

h á i k h ô n g l à m v i ệ c c i ư ự c ) N h ư n g p h á n n h i c u c ỏ i ì g t rì tili g ã y r a c á i Iióiiii l ạ i d o c l i m l i c o n

người lạo ra do iK.ĩp khòi rèn Iihiệt luvện c ù n g trong khỏny yiaii c ơ khí (Cơ khí Cam Plìa)

d o q uá Innli sử dụ n g ngãn che k h ông hợp [í (Cơ khí dụ n g cụ sổ 1 i l;i N ộ i) ( íiọn hưón» nhìi sai hoỵc lạo ra cóng trình c ó diện tích mái q u á k'm (Cơ khí c á m Phú [cVn hitiì I S.(KM)iir) hiip ihụ bức xạ truycn vào nhà

T uy Iihiòii mộl so cò n g trình c ó m òi irường lao d ộ n g kliá ihỏng ihoáng lìliư Co' khí Hà Bac C ơ khí CìiiU Phóng C ơ khí Việt Tiệp C ơ khí [ìãi Bàng

+ Việc lố chức ch ó làm việc, phòng làm việc, các liện nghi phục vụ siiili hoại cõng cộng chư a quan lãm (lúng mức.

- Chỗ làm \ ’iộc, lổ chức cliưa ihco nguyên lác 'T ổ cliức lao dộng khoa liọc" \('íi sư phân tích Jiiy clú các ycu lố kinh lế kĩ thuật, tố chức \ ’ù xã hội cliổLi kiện (ự nhicn lãm sinh lí

COII n g ư ở i Đ ó l à c á c v ế u t ố t á c đ ộ n g d ồ n g t h ờ i dCii q u á i r ì i i h lai)

clộiig Nliiếu nơi lố chức phục vụ sinh hoại còng cộiiii kliôiig ihco các Ciíp plụic \ ụ lừ chỏ làm

v i ệ c , x ư ớ n g , l i ê n x ư ớ n g , n h à m á y v à k h u c ó n g n g h i ệ p T h ự c I c í u k i n l u r b ỏ L[ua c ấ p p h ụ c v ụ

lại chỏ, ỉliẠiii chí cá cá p xưởng gãv bấi tiện ch o dời sổng cõ n g lìhán.

V í dụ: Nhà m áy cơ khí Hà T á y với quy m ỏ lới 300 cõ n g nhiìn mà ven vẹn chi ỉõ chức cỏ

2 d iếm nhỏ cho dại licu tiện, thiếu cá nưi tắin rứa Ihav q u á n áo lao dộiig kc cá các phòng nghi ca cũng không có Nơi c ó Ihict kê tổ chức phục vụ sin h hoạt cóng c ộ n g dược d á y dú ngav lừ đáu là C ơ khí Việi Tiệp C ư khí Giải Phóng C ơ khí HÌI Hác

+ Trong diều kiện sáii xuái c ư khí hiện nav inức lự dộtig lu)á cũng chư a Ilic Ihay Ihc hoàn loàn lao độ n g trực licp ciia co n người Đ ặc (liêm lao đ ộ n g c o khí clòi hoi lập Uuiig cao

vé tri óc cãiiịỊ Iháng ihấn kinh, mức độ an loàn luo d ộ n g cíin dược chú ý đặc biiỊi, Thê nhưng, trong nhiều khổiig gian phân xướng cò n Ihiốu n hữ ng ptiLíưng liện lín hiệu ihôn^ lii) Ihỏng báo dc ciii ihiện đ icu kiện lao dộ n g của còng nliãiì; luỳ liộii bó qu a lioậc Iiang b|

k h ổng đ ố n g bộ, có nùi k hông biõ't dùng (nliư ờ Cơ khí I’lió Yí-n lự ý iliúo d ỡ bứi t1èii chiếu sáng, nêii gảy lai nụii luo đ ộn g và inât iliì g iờ lìm kiếm ncíi t á n licp cụn):lioậc chua có quy phạm lutứng dán llúoi k ế vò lĩiih vực này trong niỏi irường lai) dộiig.

+ Các yếu tố irany [|'Í m ỏi irường vc pliươiig diện tháin Iiíỹ như Iighọ ihiiãi UIO liĩiih mau sác án h sáng, cây xanh, c õ n g c ụ lao dộng, quán iío cỏnịỊ lìluìii Í1 dược quaiỉ tũni Chinh \ ì

l l i c l ì i à m õ i i r ư ờ n g l a o d ộ n g b ị k h ô CỨI12, b u ổ i i l ó ít c ó t á c c l ụ i i y t i i i t t i i ộ n đ i c u k i ệ n l a o

đ ộ n g cùa con người, nlìáì là yếu lố tâm sinh lí cú a c ò n g lìlián n iiõ u llìấm m ỹ sõ cán Irớ việc ihư d ãn thán kinlì d o bị ức c h ế irong lao động; Thiếu phương tiộii lao d ộ n g khoa IKK- sẽ

g iám nâng suũ( lao động.

+ Các diều kiện vậi lí m ôi irường chưa dược báo dám lình iriing \'i khí hậu iroiìi! Iihà cliưa dat ticu chuán vé đicu kiện tiện nghi nhiệt ám đ.ĩ ánh hưứiig xiui đòn sức khoe con người, máy m ck ihiel bị \'à n g u y é n liệu cũim như ihàiih pham Mộl phân do khâu ilìiết kẽ xãv dựng không báo dám vé kích thước ihòng ihuý ch o kliỏng giaii bôn irciiiii: cũng Iiliư

áiai pháp ch õn g nóng và rót chưa lìợp lí, hố Irí nuiy [ I K K ihiẽì bị cán Irớ thông thoáng Nhưiig phần nhicu d o qu á Irình sư clụnịỉ gãv nên như: việc lự ý ngăn chia không gian bên irong bâng iưừtig dặc cứa mái bị dcSng cò ilỊnh biing Uiii liiiy p hibróxim ãng sau cơn bão làm inãi thõng thoáng \ à chieu sániỉ (biini: 1.1).

Mạỉ khác ở Viội Nain cũng chua cõ t i ê u chuàn I|uy tlụih vé \ i k h í hậu c h o tùng loại công irinh cõ n g nghiệp Đ ặc biệi là chi tiêu ihỏiiíỉ giỏ quii titìà cho từng khâu sản xuát đ ế bào đám dường khí cán ihici cho mỏi tmííiiọ lai» clộiiiỉ.

+ T ro n g giái pháp \ ’C hình kliối công irìnli việc lựa chọti vậi liệu, kết cấu chưa phù hợp với diếu kliỊ‘11 Ut Iiliièn cú;i niróc (a Còn Iihicu Irườn^ liííp cliọn hướng nh à chưa ihích hợp với gió inál và Iránli Iiáng ViiỊc xác dịnh độ cao, tlộ rònịi, hìrili thức bao che nhà chưa Ihoá dáng Việc chọn \'ật liệu, koi tá u ihco xu liướiig làm nliọ công trình là hợp lí song lại thiếu biẹn pháp khác plnic hậu quá do cliúntỉ sây nên, Mái Iihà Cỏn2 n ghiệp phần lớn là tôn và phibrỏximãiig n ỏ tuy nhẹ nhưng cún bức xạ nhiệt vìm nhà kcin, dẽ bị phá hoại khi có bão

\ à chấn d ộ n g m ạnh, nhà bị dội ỉỉãy ũm ưữt Chưa chú ý tliích đ án g đ ế bổ sung giái pháp ihõng gió c ơ khí khi trời lặng 2 ÌÓ Nhicu cõng irinh luy mùa hc inál nhưng m ùa đông lại bị lạnh Sò dĩ c ó tình irạng trẽn dây chú ỴCU là do ihiẽl kõ và sừ dụng, m ặ t khác cũ n g d o điều kiện c ơ sớ vậi ch ãi k ĩ ihuiịl Irước dãỵ bị hạn chè Nêu có sự nuan làm ớ cà mọi khâu vần có ihc khãc phục dược Sự gán bó chặi chẽ giữa kiên trúc, con người và tự nhiên là điểu kiện sinh thái lốt nhất cù a mõi trường lao động ớ nước la.

Bátin 1.1 Tình lììah cliióu sánn (í mót sỏ \ í niihicp 1 ' 1 ) khỉ (ihoo Nguyén Huy Đính)

'['Ôn xưcVng

('lìicii sánịi clộ roi

Giá trị ihục liỏii

( ì i á ! n iheo

■R'X1) 2'): i% 8

I.' Ihưclố

so vơi lí llóu chkiíỉii ' <

0 liõu chuấn TC-30-60 (Lux)

Nguyứn nhân chứ yếu dc dẫn dến tinh irạng (rên à Việi Nani là d o chỉ quan tâm tới yếu tố

kĩ thuật, mà coi Iihẹ yếu tố con người trong lình vực kiến iriìc cõng nghiệp.

Có mấy nguyên nhãn chính:

' C h ú n g ta chư a chú đ ộn g Ihưrtig x u v ẽn c ó ý Ihức d c một m ật tạo ra năng SUÌII liU) dộug mậl khác h ìn h thành và phái ưicn nhãn cách irong q uá trình lao d ộ n g xã hội Trong cõng nghiệp, điều đ ỏ phụ ihuộc ràí nlìicu vào đicu kiện lao dộnị* sao c h o chi phí sức lục ứ nhất Thực lè do chư a thấy hết nhữiig hiện tượng xấu ớ mói trưcíĩig d o kĩ thuật (ạo ra làm lìiãt cân bàng sinh thái, có hại đến tliò lực \'à íãm lí người lao động Vì vậy m uốn con ngưừi C(' ỷ

- K hông c ó c ơ quan q u àn lí và người làm còng lác tổ chức m ôi trường lao dộng ihưcTiig

xu y ên tại c ơ sớ sán xuất.

■ M ộl trong những nhược dicm củ a c ô n g lác quán lí và thiẽì k ế kiến irúc cõíig nghiệp hiện nay là: Các cơ sớ thiết k ế chưa gắn được nội dung giữu các aiai đoạn ihiếl kẽ' với các yếu lô' tổ chức mòi Irưìíiig lao dộng; Khi lập luận chúiig kinh t ế k ĩ thuậ! chưa có phán kế hoạch d áu lư c h o vấn d ề lổ chức m õi Irường iao độ n g đ ế làin c ơ sớ ch o việc tổ cliữc khóng gian bẽn trong; Người thiẽì kc ihường k hông c ó đ ể xuảì những vấn đế liên q u an nhám lioàn ihiện m ôi irưcmg [ao động: Sự phái triến các m ó n khoa học n g h ệ thuậí có liên t|Uiin chưa

đ ồ n g bộ và chưa đáp ứng yêu cầu phát iriến.

- M ột số m ôn khoa học, nghệ lliuật có liên quan đốn kiến trúc còn chậin phát irion như:

Xà hội học nói ch u n g và xã hội học lao động nói riéng khoa họ c lao dộng, lò L'liức lao

d ộ n g khoa học, còng nghệ, kiến trúc - xây dựng, inỹ ihuặi c ò n g nghiệp Cliính \ ì Vậv inà

m òi trưìrng lao dộ ng chưa đ á p ứng nhu t ẩ u xã hội về tiện nghi và ihám mỹ.

- C õ n g lác giáo tlục, dào lạo t á n b ộ chư a d á p ứiig yêu cầu píiát triếii lliực tc:

H iện nay trong chưmig trình d ào lạo cá n bộ làin kiến ư ú c - xâv dựng trong nhà trường chư a hình thành môii học về tò chức m õi trườiig lao đ ộ n g g ấn liền vứi m ón học lổ chức

k hông gian nói th u ng - Trong thực tế việc bién soạn các tài liệu vc lố chức mỏi Irường lao

đ ộ n g c ò n 'b ị hạn chế Do đ ó thiếu phưc:^ig tiện cố động, bổi dưữiig nàng cao trìnli clộ làm thí nghiệm , thực nghiệm, lòng kcì rúl kinh nghiệm.

- Tliiếu các ỉài liệu làm c ơ sớ ptìáp lí ch i d ẫn thiếl k ế á p d ụ n g íhực tc:

C h ú n g la c ò n ihiếu các tiêu chuấn q u y phạm và các tùi liệu chi d ẫn Ihict kẻ' cho lừiỉg loại cô n g trình cõng nghiệp nói chung, tài liệu hướng dần lố chức k h õ n s gian bẽn ironị! nói riêng Vì th ế chư a có đú c ơ sờ pháp lí xéí duvệi thiếl kc và dánh giá những sáng tạo có giá trị vé tó c h ú t môi trường lao dộng và ló chức không gian bẽn irong Hiện nay dang ớ tình irạng m ạn h ai người áy làm k h ông có sự quán lí thống Iihal.

- Cư sứ vật chài kĩ Ihuậl q uá nghèo nàn;

Vât liệu xây dựiig áiih hường tic-n chiVi lưimg cõng Irìnli nói chung, bc mậi các bộ phận kêì Ciiu bao chc và bán thân kci tá u chiu lưc nói riêng Ngoài các \ ậ i liệu và kết cấu xáy dự ng cổ iruycn, chúng ta chưa có niiữiìg vặi liệu mới Iiào đán^ kẽ Raì Íí loại vật liệu và cấu kiện xây diniu thoá niãn cùng m ộl lúc hai vẽu cắu kĩ ihuậi VÌI thám mỹ đ(‘>c đáo mặt khác lại thiên lệch

\L' ihống nliấi hoá đưii điệu Các phưcmg liện đế sátig (ao hìtili tưcmg không gian bẽn Irong cũna nghèo nàn (ư an g thiết bị chiêu sáng, các tác phíiin dồ hoạ điêu khắc, bán thành phẩm

và thành phám khác cũng Ihiẽu) Vậi liỌu irang tri bc mặi các bộ phận kết cấu có m àu sác tự

sự quan lâm lới ván dc tổ chức mỏi trưcmg lao động, tức là quan lâm đối với người lao động:

- N âng cao nhận thức khoa học vé vấn dế lổ chúc inôi ỉrưcnìg lao dộn g đối với người lãnh dạo quản lí, thiêì kế cũng như mọi ngưừi liio dộng khác, từ dỏ dần đến sự hoại độn g mang lính chất đổng bộ ở các cốp các ngành dến từng người thành nhiệm vụ thường xuyên trong lố chức và thực hiện làm k ế hoạch, thiết kẽ, íhi cóng íạo nén mòi irường lao đ ộng hoàn Ihiện iruing đúng ý nghĩa cúa nó là:

+ Hợp lí hoá sán xuất, nâng cao năng suãt lao động;

+ Cái thiện điểu kiện sóng và làm việt tũ n g như nãiig cao mức sống vãn hoá của người lao dộng: khí hậu - kiến Irúc - con người.

Mặt khác cũng lâiig cưmtg kiCMn tra dỏn dốc việc lố chức tliỊtc hiện nhimg nhiệm vụ đ ó có kõl lỊuá d e phát iriến \'ảii đc lổ chức mỏi iriànig lao dộng.

- Cán tố cliức các cơ LỊiiaii tỊuún lí và ngưcíi làm cõiig lác tổ cliứt’ môi irưcAig lao dộng Trong cãc cơ sớ thicỉ k ế cầii gáiì du<Jc lìội ilung giữii cát giai cloaii thiét kẽ' \'ới các yếu tô' lố chức môi iriKTiig lao dộng.như i!ifa pliiin kõ hoạch diiii lư tó chức rnói irưcíiig vào luận chứng kinh tế kĩ Ihuát, đề xuất trong thiC‘1 kốnhừiig vấn dc clio việc lioìm lliiện inôi trường lao động.

- Phát ưicn đ ồng bộ các môn khoa lìọc • Iigiiệ íhuậí có liôn quan đc đ á p ứng nhu cầu phát incn Chính sự h c ^ lực dó Iroiig việc lạo lập và phát Irien mỏi Irường lao động sẽ sữa chữa clirực sai lầm trước dãy chi nặng về hoạt dộng đcm plurcmg cùa kiến trúc - xày dựng Tuững lai

sẽ khóng còn những mòi truíTng lao động quá nghèo nàn về nội d ung và hình Ihức íl g ó p phần cái ihiện đời sống, làm việc và nghi ngcfi cho người lao dộng.

- Cõng lác giáo dục và đào lạo cán bộ phái đáp ứiig yêu cấu phát trien thực tẽ' N hà trường tiin hình thành m õn học vé tổ chức mói trưcíng gáii vứi môn học tố chức không gian nói chuiig Khuyến Idiícli biên soạn các lài liệu vé lổ chức lĩiòi trưìtng lao độn g làm phương tiện

d à o tạo giáo dục, c ố dộng, bổi ilường nâng cao irình dộ làm ihí nghiệm, thực n ghiệm từ đó rút ra kinh nghiệm.

Hinh 1.3: l.i/iìm ái IIỊÌÓI tl(‘

- Tiến tới bicn soạn các lài liệu như tiêu chuẩn,quỵ phạm và t á c tài liệu chi daií ihiối kc cho lừng loại công irình cõng nghiệp nói chung lài liệu hướng dản tổ chức khõng gian bèn irong nói riêng làm c ơ sớ pháp lí cho khâu tổ chức ihực hiện, kictn Ird ihực lẽ, dánh giá việc

tổ chức môi trườiig Trong tài liệu cần chi rõ những nguyên lắc cũng n h ư nội dung và phưcynỉi pháp lổ chức không gian bên trong cũng n h ư lổ chức môi trườiig lao động.

- Nhanh chóng xây dựiig c ơ sớ vật châì kĩ thuật ngày càng phong phú cho \ iệc ló chức mỏi trường lao động Làm giàu thêm vật liệu xây dựng và irang Irí cổ iruyển phái iriủn vậi liệu xây dựng mới đa dạng hoá các hình thức kèì cấu mới và các iraiig ihicí bị cliiõu sáng, các lác phấm nghệ thuậu đặc biệt chú trọng tạo dáng và màu sác; Máv m óc thict bị cõng cụ sán xuất gắn liền với tầm vóc người V iệtN am hơn nừa.

- Cài liến m ối quan hệ giữa chú đẩu tư, người thiểl k ế và tlii công Irong việc tạo lập IIIÕI ỉrưtmg lao động Trước hế! phái cùng nhau n ắ m \ ’ững nhiệm vụ \'ãn hoá • nghệ íhuậi Irong cuộc sống thể hiện ở môi Irường lao động T iếp theo là phải cùng nhau làm sao đô" giá Ihànlí

ha nhưng đổng ihời môi irưòng vừa tiện nghi lại vìru đẹp Cuối cùng lù người kích trúc su phái có Irách nhiệm đầy đú Irước vêu cáu x ã hội với người ihi công và người đậi hùiiiỊ \'ÌI nguợc lại người thi công và người đật hàng phái thoà m ãn yêu cẩu cùa kiến Irúc cũng như cát' nhà chuyên m òn khác cùng phối hợp tạo lập môi ỉrường lao dộng mới.

- Đ ề ra được những nguyên tắc cũng n h ư nội dung, phưcmg pháp tố chức khóng gian bên Irong nhà công nghiệp nói chung và xuờng c ơ khí nói riêng trong điểu kiện Việi Nam.

Sự phát triển mạnh mẽ cúa khoa học kĩ thuậi sán xuấl dang náy sinh hùng loạt inồ’i quan

hệ phức lạp và mới mé:

- Giữa con người và kĩ thuậi sán xuất.

- Giũa quan hệ xã hội và kĩ Ihuật.

- Giữa lự nhiên và kĩ Ihuật.

- Giữa kĩ thuật và nghệ thuật.

- Giữa thiên nhiên, khí hậu, con người và môi irưííng lao động,

- Giũa c ơ k h í hoá và lự d ộng hoá.

- Giữa nhu cáu vậl chất và dời sống và dời sống văn hoá người lao động

N hũng mối qu an hệ trôn đày cần dược giái quyêì trong quá Irình tố chức inòi irưcTiig lao dộng Trong điều kiện Việt N am (khí hậu n ó n g ẩm, phong lục tập quán lao động và sinh hoại mang nặng sản xuất nhỏ, hoàn cánh kinh tế, khoa học, kĩ thuật, vãn hoá hết sức hạn chế ),

và trước những đòi hòi phái triến cùa đâì nước nói chung, lố chức môi trường lao dộng nói rièng, chúng tã cần phái nhanh chóng đưa ra được những nguyên tắc nội dun g và phươnị- pháp tố chức môi trường lao động phù hợp V iệc khuyến khích áp dụng nó írong thiếl kế kicn trúc còng nghiệp nói chung, môi trường lao động xướng cơ khí nói riêng, nhằm núng cao mức sống văn hoá, phát huy khà năng sáng tạo cùa ngưcri lao độn g là rái cán Ihiết vì nó làni cho sức sản xuất của xã hội phát iriến không ngừng.

NHŨNG C ơ SỞ KHOA HOC VÀ NGUYÊN TẮC CỦA VẤN ĐỂ

: l Ý N G H ĨA K IN H T Ế XÃ HỔI CÚA VẤN Đ Ể T ố CH ÚC K H Ô N G G IA N BÊN

T R O N G N H À C Ò N G NGHIỆP

2.1.1 Ý n g h ĩa k ỉ n h té

Sự phát triển củ a công righiộp ihco hưcnig co khí hoá và tự động ho á sản xuất đòi hỏi kĩ ihuậi xảy dựng phải đổi mới Việc hình thành không gian bẽn Irong nhà sản xuất hiện đại hơn đế hợp lí ho á sản xuải, Nhờ dó mà nãng suất lao động dược nàng cao đẩy nhanh quá írình phát triển sản xuãì, cúa cái vậi chất ngày càng nhiều và co n người cũng ngày một dược cài thiện tối hơn.

2.1.2 Ỹ n g h ĩa xà hội

Việc lạo lập m ôi trưcĩng lao động mới nhẳni biến đối tich cực nội d u n g lao dộng, hình thành đặc đ iếm lao đ ộ n g mới lao động có trình độ chuyôn môn, tinh thần trách nhiệm cao hơii Con người q u an hệ với nliau có ý thức cộng dổng cao trình đ ộ vãn hoá lao d ộn g xã hội phát triển d ồ n g dcu hơn.

2.1.3 Ý n g h í a v ã n ho á

M ôi trường lao đ ộn g hoàn ihiộn góp phần phát iriển con người loàn d iện và quan hệ hợp tác mới trong lao động Từ dó sò hình thành phát triến phưcmg thức sống và làm việc vãn iniiih hini c ũ n g n h ư sự lác clộiig ln( lai làm cho sản xuúì và xã hội phái triển lên mức độ cao hon clo có sự dộng viên lĩiạiiti tnẽ cùa loàti xã hội,

2.2, C Á C M Ô N K H O A HỌC NCỈHỆ THUẬT ẢNH HHỞNO Đ Ế N V IỆ C T ổ C H Ú t M ÒI

TR Ư Ờ N G L A O ĐỘNG

Trước dây sự íồn lại phẩn lớiì các cõng Irinh kiến trúc ưong xã hội có.giai cấp chì dược coi

là phưcmg tiện tư tưởng đẽ bicu hiện mối quan íâm mang tính giai cấp N gày nay nó được tạo

ra cần c ó sự phối hợp hành động trực tiêp với các biến dổi cách m ạng sâu sắc diẻn ra trong sán xuất công nghiệp Trước sự biOVi dối đó, nhicu khả nâng mới m ờ ra ch o người kiến trúc sư

á p d ụn g các môn khoa học có liên quan đè' tạo nên các tác phấm thoả m ãn yêu cầu toàn diện

t ú a co n người Những món khoa học, nghệ thuật có ảnh hướng Irực tiếp đến tổ chức khòng gian bên trong đòi hỏi kiến trúc sư cẩn tiếp cận để tham gia giải quyết là: K hoa học xã hội, tổ chứ c lao d ộ n g khoa học khoa học lao động, khoa học công nghệ, các m ôn nghệ thuậỉ, khoa

họ c xây dựng Nhiệm vụ cùa các mỏn khoa học nghệ íhuậí có rnốì lién hệ qua lại và ràng huộc lẫn nhau thể hiện qua bàng lổng hạp sau đây (bảng 1.2)

Chưưng 2

Bàng 1.2 Các món khoa học, nghệ Ihuật ảnh hưỏìig lới tổ chức m òi (rườnị* lao dộng

Nghiên cứu phân lích các mới quan hệ xả hội ỉrong lao độĩìg Từ dó

xác dịnh mục đích chính ưị - xã hội cho việc cài lạo và i6 chúc

không gian bên ưong.

Nghiẻn cứu điéu ưa xẫ hội học dê một mặi nắm dược tìhữĩìg ánh hưởng và tác động của các điéu kiện mối irường lao động tới đừi sống liah ihẩn và tư iưởng người lao động, mặi khác nắm được cơ cấu nhu cầu và sự phát triển nhu cáu của ngưởi lao dộng đổi với việc

i6 chức môi irường lao dộng Từ đõ lập kế hoạch và nhiệm vụ

TCMTLĐ.

Thông qua nghiên cứu xã hội học, tạo điều kiện cho người lao động tham gia lập kế hoạch, tổ chức MTLĐ nói chung, tổ chức khổng gian bên ưong nói riẽng và dánh giá chấL lượng cùa chúng.

2) Tô chức lao động

khoa học:

• Nghiên cứu lao động;

• Tổ chức lao động;

• Phân loại lao dộng;

• Tiêu chuẩn hoá lao

lổ chức các công trình phục vụ y tế (rong xí nghiộp, công irình.

Xác dịnh yêu cẩu vệ sinh đối với việc lổ chức chỗ làm việc và phòng làm việc: ihòng hơi thoáng giỏ phòng ngỉra dộc hại, bảo vẻ môi trường cũng như việc tồ chức các tiện nghi phục vụ sinh hoạ( irong

xí nghiệp nói chung, phòng làm việc nói riẻng (vệ sinh, lầm rừa, ihay quần áo v.v ,)

• Nghiên cứu các lác động (âm lý đối với người lao dộng cùa phòng làm việc, chỗ làm viêc, điều kiện khí hậu, thời gian lao dộng, chế dộ nghi ngơi, tậO dáng công nghiộp, màu sắc ánh sáng, mối quan hệ giữa người và máy, các phương liện Ihỗng tin những trục trặc và sai phạm kĩ thuật v.v

Nghiên cứu những ảnh hưởng tới chồ làm việc, công cụ lao dộng, tư thi, trạng tháj lao dộng.

Nghiên cứu nhũtig yẻu cáu dối với lổ chức MTLĐ nói chung và môi inrờng khòng gian bên trong rtói riêng nhằm liếl kiệm lao động và tổ chức hợp tác kinh tế các quá trình iao động nói chung và tổ chức khõng gian nói riêng.

Nghiên cứu những lác động của tổ chức mổi trường không gian lao

Nghiên cún nhửng biện pháp an loàn và bảo hộ lao động tại chổ làm việc, phòng sân xuấỉ v.v cũng như các biện pháp an toàn trong quá irình sân xuất, lổ chúc không gian nhầm bảo vệ và nâng cao sức khoẻ cũng như khuycn khích nhiộc ùnh iao dòng cùa người cổng nhân.

các quá irình sàn xuấi lới [6 chức không gian lao động (ưình dộ sản

xuiVu khà năng chuyên mốn hoá hợp tác hoá)

- Quy hoạch kiên (rúe

công nghiệp;

- Vậi liệu xây dựng;

• Kêì cáu, cấu lạo trang

Ngiiiên cứu các giải pháp xảy dựĩig và hoàn Ihiện công trình,sự lác dộng lương hỗ giữa chúng.

Nghiên cihi các giài pháp kinh tế \ầ y dựng tới việc tổ chức không

g i a n b ê n ir o n g

Nghiêu cihỉ các giíii phap b() cuc các bộ phận kiến irúc của phòng,

lạo iláiìg khòng ịiian tĩiôi irưc-íiiị; lao động gấn liển với quá trình sản Miấi vỉutiay dủi Cồng nghệ,

Nghiên cứu cíic giái pháp i6 chức giao ĩhông vận chuyên gắn liển

Víyi việc bố irí thiết bị, máy đổ đạc phục vụ sản xuár Nghiên cứu sáp xếp, k iến ỉao các bé mật, bộ phận kiến irúc màu sắc, ánh sáng dể bào (làm vi irí khí hâu bên trong công Irình, cũng như gan iién với khỏĩig gian bên ngoài.

Nghiên cứu giải pháp cău lạo các bề mặl kiến trúc phù hợp với tính chất, ctặc diém nói ihất.

Nghiciì cứu tạo dáng các sân phám và công cụ lao động cũng như tổ chức làm việc và không gian irực liếp chồ làm việc,

Tạo diíng cấc trang chiếi bị kĩ ihuả( loà nhà và phục vụ công cộng cùng như các phương úện ihông tin ỉhông báo.

Vận (lụng các lác phấni nghệ Ihuâi lao hình vào irang irí nội - ngoại ihAi các cồng trình nhảm động viẽn nhiệi lình lao dộng, giáo dục và nâng cao Ihnh dộ Ihẩm mỹ • vản hoá cho người lao động.

- N guyên tắc sàn xuất (hay cò n gọi là nguyên tắc hoàn ihành):

N hững n guyên tác sản xuất bao g ồ m theo m ảu, riêng lẻ và hàng loạt, ú h g với chúng c ó 2 nguyên tắc hình thành theo xướng và theo sản phẩm : K iểu n h à c h o hoàn thành theo xướng không đòi hỏi không gian rộng, vì c ô n g nhân ở xường nào h o à n thành iheo xưởng đó, loại kiến trúc này lì d ù ng; hai là kiểu nh à c h o h o àn thàn h ih eo sản phẩm đòi hỏi k hõng gian rộng và lón đ ể đáp úTig dây chu y ền sản xuất liẻn tụ c tự đ ộ n g hoá phù hợp với kĩ ihuật sàn xuất thay đổi luôn Đ ó là kiểu nh à vạn nãng, m ội xu hướng kiến trúc hiện đại.

^ Phương pháp cỏng nghệ:

T ừ phương pháp công nghệ ch o biếi các yếu ỉố khác n h au ảnh hưởng đến các công irình

và để xác định giải pháp xây đựng cẩn Ihiết Việc tổ chức k h ô n g gian bên trong phụ thuộc 3 phương pháp công nghệ sau: Phưong pháp k h ô (vừa n ó n g vừa khố) duợc tiến hành riêng rẽ hay đ ồ ng thời trong qu á trình công nghệ sinh bụi: Phuơng p h á p ướt có liên quan tới nước (nó bao gổm nóng và lạnh) gây ra đ ộ ẩm cao: Phương p h áp n ó n g là quá trình đưa vào nung nóng, nung chảy hoặc d o phản ứ ng h oá học gây ra c ó h iện tượng toả nhiệt lớn, Từ các phương pháp sàn xuấi trên xác đ ịn h toà nh à cẩn c ó giải p h á p kiến trúc vật liệu và kết cấu cấu tạo phù hợp F*hương ph áp sản xuất d ẵn đ ế n q u á Irình lừ c ơ giới h oá dến lự động ho á và

h o á học hoá.

Ngoài ra có những yếu tô' k hác k h ỏ n g điển hình n hư ng c h ú ý đến; chấn động, kết cấu và cấu tạo ổn định, vật liệu x ây dựng phù hợp để ch ố n g ch áy, hơi độc, chống ẩm lốt kếi càu ngăn cách, giải pháp khử đ ộc an toàn.

- Thường người kiến trúc sư dựa vào sơ d ồ chức nàng là q u á trình sản xuấi liên hệ theo !í thuyết Nó chi rõ mối quan hệ giữa qu á trình sản xuất riêng lẻ, đ ồn g thời có thêm sơ dồ lưu trình sản xuất N ó ch o biếi mối liên q u an các bộ p h ận với n h au về kích thước không gian

củ a dạng công trình sản xuất riêng lẻ h ay vạn nãng cũng n h ư m ột hay nhiều tầng, hợp khổi hay phân tán.

- M ặ t k h á c k h i l ổ chứi.' k í i õ n g g i a n I x n t r o n ! ’ LÕiig t r ì n h c ò n p h á i k é đ ế n c á c v ế u l ô c õ n g

n g h ọ k h á c c ú iiiih h ư ơ n g tiVi ihiOi kc. Iilur:

+ T hiết bị sán xuấl vù sơ cló bo iri itùéi bị sán xiiiìì: kích thước ihiết bị ánh hưmìg tới việc

\ á c dịnh các ihỏng sõ Iihii, vãi liêu Í 2 ia cõng [('(11 bó àiih hưtĩtìí! lới không gian vận chuycn

dộtiịỉ, n ãn g suà! lao độiig (Iiliiẹi dộ dộ ám ttx: dộ gió màu sắc ánh s á n g —).

• A nh hướng cúa ycii lõ cõng nghõ lác động dch con người, bao gốm;

+ Sự phù hợp lố cliức ^iữa cỏiig cu lao đỏria lới hoại động lao động cũng như dụng cụ cám lav.

+ D ạng nguyên liệu và sán pliám lới sức khiv thuo lúc.

+ C h ọ n t n á y m ó c I h i c l bị k í c h t h ư ớ c i n à u SĨIC c ầ n p h á i p h ù h ự p v ớ i t ầ m v ó c , l â m s i n h lí

lao

dộng-+ Hình tliành d ạn g hợp tác xã hội cúa lao dộng.

+ H ì n h i h à i i h v ẽ u cãLi \ c l i i i i h đ ộ l a o d ộ i i g

+ Khá nãng liựp lác lao dộng khi ihay dõi quv irình sán xuãl Iiìứi.

+ T ính ký luật và trách nhiọm cao klii hiện dại hoá cóng ngiiệ (còng cụ lao động được iraiig bị (.ỉiệii lử).

f Tuỳ mức d ộ dộc hai bưi iìỏiig òil lilii cỏiìg ỉighộ liên qudii dến sức khoe còng nhãii + Khá n ã n g qu an sál khi lao dõng (lá|> ứng yêu cáu độ nhạy cám củ a mắt người.

+ Mức đ ộ Iiang bị (lày (iú lliiẽì bị cliínli, phu kèm liu-o giái pháp báo hộ tao (lộng.

- Loại c õ n g việc pliái hoìiit ihành (Iihc vừa nặng, rãi nặng) lính chấí độ c hại, ãnh hướng

( I c n \ ' i ộ c x á c d ị n h chc- d ộ nul ii Iigáii c i i a I.ỏiig n h ã n ( I i g h í c a ) t r a n g b ị p h ò n g n g ừ a đ ộ c h ạ i

- Kích ihước chi tiẽì câu kiện gia cõng, không gian hoại dộng, kích Ihưtíc ihici bị chci chứa nguyên liệu, báii iliùnh phấm thành phríin phương liện vận chuycn ù é p cậii tại cho làm việc ánh hưửng dcn việc xác định chính xác hoá diện tích và không gian n h à kicti (hước lói di:

Mức clộ chính xác khi gia công, phương pháp sán xuất ớ chỏ làm việc ánh hướng Itới việi: xác định thông số vi khí hậu m ỏi irucmg báo điím tàm sinh lí con người.

- Trường nh ìn và góc đ ộ q u an sál ớ các iư th ế làm việc ãnh hướng d ẽ n việc lổ ch ứ c chiếu sáng, kích ihước bục dứng hc;rp với kích íhước cúa người Việt Nain, báo đáĩii tiữii náhi làin \'iéc.

- C ông cụ c ơ giới hoá và tự d ộng hoá g iú p d ỡ giảm b(Tt các điéu kiện \ à nội d u n g lat) dộn g không lliuán tiện bao gồin m áy móc thicì bị phục vụ gia còng, lắp ráp vâii chuvếii thõng tin m áv vi tinh, máy đo tay máy người m áy Khi lưa chọn dC' trang bị cỏnig nghẹ

và bô trí c h ú n g phù hợp với mọi lư th ế lao đ ộ n g cù a con người.

- Các biện pháp báo dám an loàn và báo hộ lao dộng, ỉổ chức ihống Ún íín hiệu, nnàu sác

và cày xanh tại chỗ làm việc ánh hướng tới tố hợp không gian chung củ a nhà đến c ác biện pháp cấp cứu và phục vụ y lế lại chổ làm việc.

- Ảnh hướng cúa việc lổ chức chỗ làm việc đen con người bao gồm:

+ Loại bớt liàng loại các công viộc phụ m à con người phái làm khi trang bị ihiẽu và lạic hậu + Loại Irừ s ự iãng phí vể ihời gian, sức Jực, p h ế phám , h ư hỏng m áv móc khi chã l lư(fni>

+ Trang thái lâm irạng q u á càng Ihắng vì Iliiếu tín hiệu lliông tiiỉ pliòng ngừa lai nạn

cũ n g như trang bị báo hộ lao động.

+ Đ ộ ổn củ a máy nióc dề gãy bệnh nghề nghiệp.

Kiến írúc phái góp phần ihoá inãn các diéu kiện chiêu sáng, thõng gió, cũ n g n h ư diện lích và khỏng gian cần ihiết lại chỗ làm việc d ế bào đ ám sức khoé con người và Iviộu quá lao động.

2.3.3 K h ô n g ịỉian kicn Irú c

Khóng gian kiên irúc được tố chức nhầm thoà mãn chức nãng c ô n g nghệ cũng n h ư đáp ứng nliu cầu tãiĩi sinh li người lao dộng là tiện nghi và dẹp, Nó dược ihc liiẽn ớ các yếu ló sau đây dế xác định các thõng số hình học c ủ a ngôi Iihà:

- [ ỉ ì n l ì ( i á i i g m ặ t b ã n g n l ì à c h ừ rilìâi, v u ơ r m , m ộ i ha> íilìiéu n h ị p ; h ợ p k h ố i s o n g s o n g h a y

\ ' u ĩ n g g ĩ c d ỏ l ớ n k í c h i h ư ớ c m a n g l i r ớ i c ộ ( k í c h t l ì i r ớ c l à n ị ’ Iilììi v à s ố t á n g đ ề u á n h h ư ớ n g

đ ẽ n hì i ì l ì k h ỏ i k h ị n g giin) c l u i i ì g c i i a tìhà S ư x á c d i n h d ĩ p h ụ i h u ộ c c h ứ c n â n g v à ( í n h c h à i

s á n x u à i

- C á c h t h ứ c p h ả í i c h i a k h u \' ực c h ứ c Ii ãn g c h í n h , p h u , plui c \ u s i n h h o ạ t c ị t i g c ộ n g ; t u y ế n

giao ihỏim \'ận chuycMi chíiìh pku: b() cục ĩlìiối bị sán xuấi ihco nhĩm, dăv, kếl hợp; tổ chức

các m ạng !ưới k ĩ ihu àl phục \'LI sán XLiài Iì<:iáiìì hav nịi, lập in irìg h ay phân tán clếu tác động

mạnh đến chui lưcTiìg khơng giaiì nhà.

- rổ chức bộ phận mái, iưịiìg \'ách Iigãiì, irân, sàn, cộu các loai cứa lồ llìống kèm ỉheo giủi pháp lựa cliọn sậl liệu \ à hìiìh ihức kcl câu cúa chúna ánh hưíViig lớn tứi giá Irị nội thất

Nĩ Iihũm han c h ế các ycu lố bàl lơi.

- Các giãi pháp kiẽn tdo các bc inậi hỏ plìận kốí câu cúa nhà iheo chức năng kĩ thuật hay

trang Irí hoặc kcì hợp, [\Oỉ\g dỏ kc cá iiiãi pliáp \ ậl liệu \'iì màu sác của chúng ấnh hưởng lớn

lới \ é dẹp cúa Iiĩi ihâì.

- Cúc giái p h áp vật lí kiêi) trúc ihoa mùn vi klií hậu iìhưcliiCLi sáng, ihịng giĩ, nhiệt độ, độ

áiìi anh hườũậ tới tùnì sinh lí \'à bao \'ị sức klioc con lìổười cũng như báo đảm chái lượiig

nyuvén hệu i l ù n h plnini và máy mĩc ilìiêi bị sán xuấi.

- Giiu pháp Irang tií (các tác piìấin hỏi lioạ dicu klìãc, cây xanh, chiếu sáng) làm lãng hiệu

q uá kièn trúc.

- Các giái p h áp thi cổng xây lap (C(T [ỉlới hóc ihu cịiìg), hiện pháp hồn Ihlên và nghiêm

( h u t ừ t i g p h a n , t o à n b ộ c ị n g u ì n l ì l à n i ỏ l i r o n g c á c k h â u lỊUVêi c l ị n h c h ấ l l ư ợ n g k h ồ n g g i a n

kiên Irúc.

' Aiìlì hướng cứa yốu lị klìỏng gian kicii trúc lới lìgười lao độiìg bao gổm:

+ Đến đieu kiên sống, lao đõiìg \'à nglií niioi.

+ T \w d n i à n c á c Iilui c á u vật c h à i \'à \ 'á n hoắ c ú a c o n n g ư ờ i l a o đ ộ n g c ũ n g n h ư k h u y ế n

kliích sư phái (riến con người niới.

+ Đỏng viên nhici lình lao úịUặ ý thức sán sùng nlíậĩi nhiộiìi vụ chủ đ ộ n g sáng lao, V

(hức kí luât cao.

+ Dáp ứnii kh ơng gian ilurc ic' d \0 các hoạt động cúa con ĩigưừL trong dĩ the hiện hình

klìịi li Ic, màu sắc hài hoĩì.

+ N â n g c a o m ứ c s ị n g v ặ l c h â ì - liiìlì i h á n c ủ a c ị n g n h ã n

- L à đ i é u k i ê n đ c d ụ t t ới n l ì ữ n g h i ê n d ổ i l í c h c ự c t r o n g nội d u n g l a o đ ộ n g

* Khỏng nhữim (hố iTìàii clicu kiện vậỊ lí nià cịn cá diéu kiện (áin sinh lí COÌÌ

người-2-3.4 C á c tiệ n nịihi p h ụ c vu sinh ỈKUIÍ cịng cộiiịỉ

- C á c t i ệ n n g h i p h ụ c \ ‘U siiìlì l ìoal c ị í i g c ộ n g l ì h ầ i n t h o á ĩTìàn c á c h o a i đ ộ n g đ ờ i s ố n g

hùíia ngàv cúa người cĩng 11 hà lì (rong thời gian làm việc Nhu cẩu đ ĩ phái được phát triển

ihưínig xuvên iheo sự phứi triến cùa cõ n g nghệ Tuv d ặc đ iếm lao d ộ n g ớ lừiig mỏi Itưiíiig

d ố x á c c l ị n h q u y i n ò , c h ú n g [ o ạ i b á n k í n h p h ụ c v ụ d i l ạ i m ứ c d ộ t r a i m b ị l i ệ n Iiyl i i k h á c

Iihau, N hóm công trình phục vụ, buo gồm:

- Phục vụ sinh hoại: thay quán áo tắin rứa \ ’ệ sinh.

- Phục vụ ãn uống: p h òng ãn giái khát, cáng liii.

- Phục vụ y íế: cáp cứu chữ a bệnh, ch âm lo vệ sinh m ói Irưừíìg và cá nhãn.

- Phục vu nghi ngơi: phòng nghi ca, vui chưi giái trí diểu dưỡng.

- P h ụ c v ụ i l i i r ơ n g n g h i ệ p : b á n p h ụ c v ụ b ữ a ã n g i á i k h á t clỊcli \'ỊI h o ã c c u n g c ã p k l i ó i m

phái Irá liền, v.v

- Phục vụ giáo dục đ à o lạo: nâng ca o n ghiệp vụ, chu y ên mòn nh à irc.

• Phục vụ vãn hoá q u ần chúng: Câu lạc bộ hội irưcnig irlến lãin.

- Phục vụ hành chính và đicu khiến sán xuát: làm k ế hoạch, ihõng ỉiii clii dạo liùnli chính, đicu khiến sán xuấi, chãm lo lài chính, vậi lư vãn thư, giao clịcli báo vệ un U)àn lao động, ihấm mỹ môi trường v.v

Anh hướng của các tiện nghi phục vụ sinh hoạt cõ n g cộ n g tới người lao dộna.

- C ó tác dụng nâng cao trình dộ vãn ho á lao động c ú a cõng nhàn.

- Tiếp lục cái thiện diều kiện lao đ ộ n g trí óc và chân tay,

- Đ ộng viên m ạnh mẽ sự sáng tạo trong lao động.

• Bồi hoàn lại kịp thời sức khoé c ó n g nhãn, báo d á m việc tái tạo liú sức sán xuãì xã liội.

- Phá! iriến Ihưừng x u v ên irinh d ộ khoa học lao d ộ n g c h o người lao

dộng Báo đám nhu cầu dời sống bình ihuờng và dặc biệí irong lao dộny.

• G ó p p h á n n à n g c a o ý t h ứ c i r á c h n h i ệ m I r o n g l a o d ộ n g I r o n g LịUiiii lí p h á t i r i ế n v à n l i o ú

mỏi Irường lao dộng.

2.3.5 C ác phương tiện tru n ịỉ t r í nịỉhộ th u ậ t

Vcin đề này có mối liên hệ mật thiết với các m ôn khoa học - nghệ ihuật dược thê hiện do cải thiện điểu kiỌn lao d ộ n g irong không gian kiến irúc ớ giới hạn nhất dịnh {biing 1,3)

Kán^ i.3 Vận dụnịỉ các môn khua hục • nghệ thuật vào nọí Ihũl

- Điều kiện vi khí hặu

- Màu sắc

- Chiẻii sáng

- Chicu sáng

1’hiõì bi v ãn clìu y en và b a o ciaiìì kĩ ihiiài

riìic l bị p h u c vu cõnii cộiìg và sinh tìoụl

Cik* b ổ p h ậ n lạm ihời'Traim In s in h hoại

C lìiếu Siíng ih ỏ n g tin iỊUiUìg c á oSâiìh

c h ỏ nịihi niiơì Iroiig và ngồi [)hịiìg

T r ỏ n g c i\\ x a n h kịi lut|> ma( aư ớ c

v;)i kicii i n k nlu) ờ ciíc klui vực [)hục vụ I*ịng c õ n g ( s a n h , licp

k h á c h , lìop, ân, siiitì ho.íl van hố

T lìicl bị p h ụ c vụ sinh hoại và p hục

vụ c ị n g c ộ iìgKẽl h ư p nùui sác \ii cliiĩu sátìịi

ịị\6{\ b á o a n lóii, (ín hiệu, c h í d á n

^ÍUO ihỏiìu

C h ỗ là m việc

C õ n g c ụ l a o d ộ n g Siip x ế p c h ỗ l à m việc ( ' h i c u s á n g c ự c b ộ

Q u á n á o l a o d ộ n g liĩcn b á o c h i d á n a n ỉo ù n

Bânịỉ 1.4 ('h i dần dưa hình Ihức và nội dun^ tác phấm nỉỉlìệ t h u ậ i ỉạo hình vào nội Ihùiỉ

ỉ^hòng làm việc

C'hỗ làm việc

- Các bức tranh, đổ hoạ, phù diêu hiện thực và irang trí

- Điêu khác ỉihó, lượng chàn dung

- Các lác phum sao chép có giá (rị nghệ thuội

- 'ĩrang trí nghệ ihuậi

- Tranh Iruyén ihỗng Ihòng lin

- Điéu khẳc nhỏ, dổ gốm

• 'rượng trimg lính kinh lê ĩ.ici

bộ khoa hoc kĩ (luiài, ivu^yci ihÌMìg, dậc đi ém sàti xuâì

- Ca ngợi vé đẹp Ihièn nlìiòn

d ẹ p h í O đ ộ n g

- Cìũy c á m g i á c ỉ h o à i Iiìiii Ịiiiáii

bái câng thảng, kích Ihích saíiv

lạo và giáo dục ihám Iiiỹ

“ tìè cao ý ihức Irách Iihiệm Xi

hội của cóng nhán iroiìịi la> dộng, cóng cụ sản xuíVi, sái phám v.v

- Gảy cám giác Ihoãi riìííi, giiáiì

c ả n g thảng, k í c h t h í c h sáng Vả)

và giáo duc ihám mỹ

• Nhác nhớ an toàn sáiì xua(, Ibáì

hộ lao động

Ảnh hưởng củ a các phương Uện trang ư í nghệ thuậi [ới người lao dộng:

- Giải pháp irang trí nghệ thuặl ớ mức độ loàn diện và đa dạng của môi trường lao dlộig

có tác d ụ ng cải thiện lích cực diểu kiện làm việc ihuận tiện, lành m ạnh và đẹp.

- Nâng cao kiến thức vân hoá - nghệ Ilìuàl irong lao động.

“ G ó p phầiì giái loá ức c h ế về thán kinh, Ihư dãn về thế xác ihco một nhịp diệu nlìái à \\h

trong quá irình sống - lao d ộ n g - nghi lìgơi • giúi irí hàng ngày uù chỏ lùm việc.

- Đ ụn g viên, kích Ihích sán g tạo và giáo dụ c Ihám mì.

• Dồ cao ý thức Irách nhiém x â hội cúa công nhán, báo vệ và phái trien vè đ ẹp CLia in)i lrường lao động.

• Cjiáo dục (ình yỗu, niềm tư hào vổ nhà ináy, về cỉăl nước cúa người lao dộng.

• O ây không khí vui iươi, thoái mái sẩn sàng hãng say lao đ ộn g hoàn thành nhiộiìì v u

2.4, CÁ C N GUYÊN TẢ C T Ó CHÚC K H Ô N G G IA N BÊN TRO NG NHẢ CÒ N G NGHIỆIP

2 4 Ỉ Đ á m b á o s ự q u a n t â m d ắ y d ù giữa k ì t h u ậ t v à người lao d ỏ n g

- Nguyên tác này nhằitì phát huy chức nâng cúa hệ ihống "con người - máy mổc - m>i irưímg" Thế hiện cụ Ihế lai ch ỏ làm việc, cần ch ú V tạo ra cho người lao động các diều lki'.n ihuận lợi irong sán xuâì, gắn liẻn với vicc khắc phục ánh hướiìg khác nhau lại chổ \ à lừ b*.n ngoài lác động vào Cũng như đáp ứng vèu cáu vậl chất - linh chần của người lao dộiìg.

- Đ á m bảo đicu kiện vi khí hậu Iroiig phòng, khi nhiệ( đọ rióíig quá hay lạnh quá đều ánh tìU<Vng dến sự cân bằng thân nhiệi; cl»> ãni lớn I|uá gày klió khún h6c hơi m ồ hói khố qu á làm vlv) d a bị nhày g ây sự luấn quấn; nêu khỏng có gió sẽ khỏng hào dám diều kiện tiện nghi Iihiệl ánh hường đ ến sức khoé và náiig suãt lao động.

- Loại bò các yếu to dộc hại do sán xuất gây nén inội mậi ihu độc hại mặt khác tố chức kicm tra bảo vệ môi trường, diều híứ vi khí hậu báo hộ lao dộng-

- Áp dụng cư khí hoá và lự động hoá quá Irình sán xuấr - dáp ứiig đầy dủ không gian lao itộrig phục vụ sinh hoại công cộng \’à nghi ngơi giái trí.

- Đám báo các yếu tố thám mỹ môi trưm g nâng cao mức sõng vãn hoá cho người lao lỉộng, ihoá mãn mọi nhu cầu lãm sinh lí trong sán xuàt cũng như lúc nghi ca - biểu hiện ớ giài Ị>háp lựa chọn Ihiết bị máv móc cõng cụ lao động, nhà cứa quLiii áo Ịao đ ộ n g c ó hình dáng, kích thước, m àu sắc đ ẹ p phù hợp vói mọi iư ih ế lao động, mọi không gian cán cho laođộng-

- Đ ám bào an loàn lao động đõì vái con người (hình 1.6).

- Chi có áp dụng nguyên [ầc [ố chức mõi Irường lao động [ổng h(Tp mới có Ihế đạt đáy đú các yõu cầu quan tám cùiig một lúc giữa kĩ Ihuật và con người hio dộng.

2.4.2 ỉ)á m báu s ự thòng nhát các chức nànịỉ c6nị> tiỊỉhó V(íi Ị>iúi p h á p kiên trú c xây d ự n g

- Khi thiết k ế các nhà xưởiiiỉ và chỏ làm việc cần tính đến các vcu cầu lổ chức lao động khoa học đc ihực hiện chức nãng cổng nghệ Nó ánh hưcmg í m dén hiệu quả của qu á trình lao động Nhất là khi c ó nhu cầu thay đối ỉliành cõng nghệ mới,

- Tó cliức lao đ ộn g khoa học Iroiìg không gian công Irình cliỏ làm việc là cõng việc của kĩ

sư cõng nghệ Nhũng yêu cáu iháin mỹ - kĩ Ihuậi trong hệ tố cluic Lio động khoa học bao gồm: + Đòi hói lính linh hoạt cùa giúi pháp kicn irúc xâv tlựĩig.

+ Cjì úì p h á p i n à u s ắ c k i ế n l i ú c ( li ic i b ị , p l u r i m g l i ệ n l l i ô n ^ l i u d ụ n g c ụ l a o d ộ n g , s ự t ạ o

liátig cùa chúng cần hoà họp.

+ S ư gái) b ó g i ữ a c o n I i g ư ờ i , m á v m c k v à i n ỏi t r ư ờ n g p h á i h à i luni

+ Giái pháp tín hiệu thõng ùn hien bátí, quáng cáo gán b(> cliậi chẽ với mục liêu chức Iiãng và ỉhẩm mỷ.

+ Cìiái pháp bò ỉrí thiết bị kín hừ (dưcĩtig õiig kĩ íhuậi) fiắn liéii vứi thấm m ỹ môi irường.

- Kiêh Iníc - xày dựng c ó nhiệni vụ thòiỉg nhâì với yõu cáu chức nâng (tố chức lao dộng khoa học) bằng cách phàn vùng lãnli ihổ, hợp khối các phòng, nhà phân khu sán xuàì phục

\ u iruiig irí, Sáp xốp chổ làin việc ihco kế hoach sàn xuấi Chúng phiii đạl được sự tối ưu inối licii hệ giữa các bộ phận, chon màu sác chicu sáng, xử lí \'i khí hậu irang trí nghệ thuật, giái

p l i ú p k h ô n g g i a n c h u n g , c h ọ n v ậ t liộ u k í l c á u , b á o đ ả m i h á m m v m ô i i r ư c n ig , ( h í c h n g h i v ớ i

võu cầu chức nãng (hình 1.7).

- Sự thong nhất giữa chức nâng vù kiến trúc - xáv dựng sc đám báo tạo nên lĩìôi trường lao d ộ n g tõì nháỉ; Khi nehiẽn cứu dc xuáì các giái pháp áp dụng sál với điểu kiện Việt Niini là liữl sức cần thiõi.

kiè ỉỉ /ỉ/ỉip /iliò

H f t ỉ / i / 7 : S ư ỉ l ỉ ô ỉ i i ' u l t á ỉ iỉ iữ tỉ í /ui'i ỉỉ tiiỉiỉ Ì V ỊỊỉiii p l u i p Ẳ it ' ỉ i ỉ n t c Á Ú y íU O ỉịỉ

2.4.3 Sự Ihổng n h á t giữa các m ức d ụ cư c á u k h ô n g gian tro n g , nguài ph ò n g và cho làm việc

- Cơ cáu không gian bên ư on g m ôi trường lao dộ n g bao gồ m từ ch ỗ làin việc đến phòiiịi làm việc và phân xườiig, Tương ứng với c h ú n g là mối quan hệ giữa người lao động \'ới to đội lao động và tập ihế lao đ ộ n g Irong phân xướng.

• C ơ cấu k h ông gian bén ngoài bao g ồ m xí nghiệp c ò n g nghiệp, khu cụm c õ n g nghiệp đến ihành phố Tucfng ứng với ch ú n g c ó m ối q u an hệ giữa lập thc người lao đ ộ n g giữa cá*.-

x í nghiệp, khu c ô n g n ghiệp đcn ncfi ờ cù a thành phổ cũng như khu nghi ngưi.

• Nghiên cứu sinh thái đ ô thị là n ghiên cứu các moi quan hệ giữa xã hội - con imười - \ ;i môi trường đ ò ihỊ bao gồm : môi trường xây dựng, m ôi trườiig kĩ Iliuật và các yếu ui [ự nhiên.

• Chức nãng chủ yếu cúa đ ò ihị là sản xuâì, sinh hoại và nghi ngơi giái trí, chúng c ó nìỏi quan hệ khảng khít với nhau cũng n h ư với m ỏ i trường lự nhiên, trong d ó co n người dóng vai trò q u y ết dịnh sự hoạt d ộ n g củ a h ệ sinh thái d ô thị iheo k h ô n g gian và ihời gian, (ranị! thái, thông q ua các thành phần, yếu t ố và các tham sổ.

- Sự phán chia cơ cấu khõng gian bẽn trong, bôn ngoài phòng và chỗ làin việc dc tạo sụ ihống nhất các mức độ các tham số lác động trong mỏi trường lao độiig Cũng Iihư cụ Ihô’ liOii các iham sô’trong quá Irình phân tích và giái quyết sinh thái đô thị và báo vệ nó (hìiứì 1.8).

- N ghiên cứu thực hiện nguyên tắc này n h ằm phát Iriến liếp tục vé sự th ống nhãì dóiiị’

bộ các (ham s ố lác đ ộn g trong m ôi trường, c ũ n g như tìm giài p h áp c ụ ihế đ è á p dụng tronj: điều kiện Việt N am Đ ó là điều kiện vi khí hậu, vệ sinh, vật lí mõi trường ch ỗ làm việc, phòng làm việc và điổu kiện lự nhiên ngoài p hòng phái dược báo dúm ổn dịnli và aii loàii, báo đám sức khoé con người.

2.4.4 Sự th ú n g n h ấ t {>íữa các diều kiện vật lí cúa q u á tr ìn h S i í n xuát và diêu kiị'ii

tà m sinh ií con người

• Các điéu kiện vật lí cù a môi trường lao đ ộ n g đều ành hưởng đến lâm lí lao động D<) vậy cần báo đàm các tiồu chuán vi k h í hậu, tiêu chuẩn ẩm độ c hại bàng các giái pháp (ậii

d ụ ng điều kiện tự nhién kết hợp với biện pháp c ơ kiií tự đ ộ n g đỗ x ứ lí iriệi đế, giám clC’ii mức lối lliiếu ánh hưởng xấu cúa c h ú n g tới sản xuâì và co n người, và có biện pháp báo ho lao đ ộ n g lốt để con người yên tâm c ô n g tác.

- Mặi khác, các giái pháp về kiến Irúc tran g trí nghệ thuật cũng cán phù hợ p với lãm sinh lí co n người Đ ó là sự cân đối và hài hoà củ a không gian, tính nhẹ thoáng cùa các bó phận kiến trúc, lính hài hoà cú a m àu sắc kiến irúc và m áy móc thict bị báo dám tiêu chiiấĩi chiếu sáng tự nhiên hay nhãn tạo hoặc hỗn hợp Các giái pháp trang irí nghệ ihLiãi, cày xanh, quần áo lao động gây k hông k h í vui tươi irong mòi trưítng lao dộiig.

/)) ĨK iiii^ c i i y iia iiịỊ tr i /niiiị; n h à ỉ k h iịi

H i ii/i 1 8 : ( ú c ỊỊŨII p h á p ironỊỊ Ciiy x a n h tranịỊ Ir i Ir im ^ x in h i^ s à n x i i ấ i

Các tư thế Diẻn giải Kicu ghẽ

ằ

Kiếu I Ngổi nghỉ giải lao chốclál sau khi đi lại làm việc;

chờ lao động ihì đùi làm chỗ dỡ cho cơ thc

a

Khi lao động phải xoay người, cử dộfìg lay hoặc chãn iheo chiểu viỉòng góc, hướng nhìiì xuống (lãp ráp linh kiện, bao gói phãn loại)

K iếu lll Nhưng hoạt dộng nhẹ nhàng hơn cùa lay về phía

Ề

Kiếu IV Những lao động tĩnh, lập trung tư duy, dímg cánh tay đỡ cơ thế, khổng gian hoạt dộng hcp, hướng nhìn dốc hơn, khoáng cách đọc ngán (dùng cho kiém ira, lắp ráp linh kiện nhò)

ễ

Kiếu V Những hoại động ít tốn năng lượng do vặn dộng

ít, hướng nhìn dóc ít, khoáng cách nhìn trung bitìli (lắp ráp liỉìh kiện, đồng hổ )

Kiểu VI Những lao dộng ít lốn năng lượng, góc nhìn n h ã chuyển động lay, chán Iheo chiéu ngang ngực

( k i ể m Ir a lin h k i ệ n , đ i é u k h i ể n m á y l á p r á p lin h

kiện )

ầ

Kiểu VII Những lao động dứiìg, đôi khi tựa vào ghế cho

đờ mòi (g h í dặc biệt) làm việc ớ írạng thái cân

H i n h ỉ 9 : C ác í i í ĩ l i ế l a o d ộ t ỉ g à c l ỉ ỗ làrn v iệ c

ii) c/ut í'r CÔỈÌỊỈ ihnẰỉì

• Toàn bộ các giải pháp k ĩ thuật và nghệ thuật trẽn đây ncu đảm báo dược sc c ó lái; duiig tỏi dẽn việc cái Ihiện điều kiện lao động vể tàm sinh lí lao dộne S(ìno cán có sự pliõi lutp của các chuyên gia khác nhau thực hiện theo dúng mục tiêu chung dưới sự ch ù irì ciia kicn triic

sư (hình 1.9).

- Khi lãin lí con người được thoái mái, tính chủ dộng yên làm sáng tạo lao độnịỊ sẽ phái Inốii

từ cá nhân người lao động đến lập ihể và toàn xã hội Hiộư quà lao động sẽ kliỏng ngùỉig lãn^ lon 2.4.5 Q u a n tà m đỏ n g thừi n h u cầu vật c h á t và linh th ầ n c ú a người lao dộiiịỉ

- Ngoài nhu cáu vặt chất bình iliường, còn Iiliu cầu đặc biệt bao gồm: các d i ầ i kiỌn \ c kĩ iliuál sán xuất và không gian - vật chất.

+ Điều kiện kĩ thuật sản xuất là công cụ lao d ộ n g (máy móc lliiẽi bị báo tUim kì iluiại phương tiện vận chuyển, phươiig liện Ihõng lin bàn g h ế lao dộníi chải liệu lao dộiig phái có chái lượng).

+ Điéu kiện khòng gian - vật chát là nhà cứa và các vặi kiên irúc cán Ihicl (hình khối không gian cho sản xuất, cho phục vụ sinh hoạt công cộng írong đ ó kc đẽn chái lưc.Tiig \ậ i liệu, kếl cấu màu sắc chiếu sáng và vi khí hậu v.v ) (hình 1.10).

- Nhu cđu vế tinh thán c ủ a người lao đ ộn g bao gồm nhu cẩu về cá nhãn và nlui câu cúii

l ậ p t h c N h ũ n g n h u c ầ u đ ó h o à ư ộ n v à o n h a u d ế k h ấ c p h ụ c n l i ữ i i g h ậ u q u á l i ê u CỰC' i r o i i g

qu á Irình lao dộng:

+ Dám báo chống mệt mói, té nhại, chán chườiig, klióng liam say lao dộny;

+ Đúm báo nâng cao trình d ộ chuyên môn;

+ Phát iricn ùnh thần sáng tạo trong lao động:

+ Tàng cường lính cộng đ ồ n g xã liội (irong kĩ ihuật, lổ chức lao dõng, hoại dộng \ãii ln>á phái triến môi irường).

- Nói ch u n g nhu cầu vật ch ất và tinh thán của người lao dộng m ong imiõn mòi irườiio lao dộng có chất l ư m g mới để cái íhiện dicu kiện lao dộng, dể nâuịỊ cao niiug Muii lao liọn^ chiu lư(tng sán phẩm lừ cá nhân d ê n (ập ihế m ang tính xã hội.

- Thực híỏn nguyên tắc n ày cần đại 2 quan điểm:

+ Phát triến tiếp tục nhu cẩu vật chất và tinh thán cúa người lao động,

+ Phái huy tính chú động nghiên cứu d ề xuất giái pháp cụ thế trong diéu kiệu Viội Nam lỈL- báo đám cái thiện môi (rưcfng có chất lượng mớí.

2.4.6 Q u a n tà m d u n g th ừ i k h u vực s á n x u á ( v à k h u vực p h ụ c vụ s á n x u ũ t, ciạc biệt

k h u vực p h ụ c vụ sin h h o ạ t c õ n g cụng.

- Mối quan hệ đ ổ n g thời giữa khu vực sán xuấl và phụ ư ợ sán xuâì phục vụ sinh hoạt tõiiy cộng (rong môi trường lao đ ộ n g là mối quan hệ về chức náng sống - làm việc vù nglii Iigơi cùa mộl đ<m vị cấu trúc đô thị.

- Mỗi đặc điểm cúa môi trường lao đ ộ n g khác nhau cán bố Irí chúng sao ch o khoáng cách

vể không gian và thời gian ngắn nhất đế chi phí ihời gian, sức lực irong q uá tiìnlì sán xiiáì \ à phục vụ ít nhất.

' Địa diếm các khu chức nãng phuc vụ cân dược Ihuán (iện cho việc sử dựng củ a người lao dộng nhảm phái huy hếl công suấi phue vụ (hinh L l 1).

‘ Viộc sử d ụ n g ch un g các cống trình công cộng giữa các chổ, lố, n hóm phòng, phòng sAn xuál sc m an g iại hiệu qua kinh !ố và sử dung cao.

- Tận dụng cá c cóng irình pliỊic vụ cóng cộng sần có phải ciárn báo chất lượng tố hợp vể không gian kiến trúc và mối quan hệ ihám niĩ giữa các khu sán xuất, phụ trợ sản xuất và phục vụ sinh hoại còng cộna.

a ) X ú c cíịỉilt h ãỉí kíỉỉlỉ p h ụ c vụ siỉỉh íio ạ l vôn^ị c ộ n ^ ịR ) a- Khối piiục vụ ú[\h hoa( cỏng cộiig: b- Klìói sán xuăt

-b ) A2/r đ \ n h \ỉ,ỉái Ị yliú p ỉ ỏ c iiứ c k h ố i p h ụ c v ụ sin h h o ạ t c ô n g c ộ n g :

I T ổ c lìừ c p h ụ c \'U s in h h o ạ i (Ô/I^ ffu)ỉ h ằ ỉig ; 2 T réiì m ặ í c ắ t c ô ìỉg ĩrin li.

a- Khói phục VLÌ sinh hoat còng cộng: b- Khối sàn xuât

H i n h / , / / ; M ộ ỉ sò ịịỉài p h á p lõ c lìứ c p lìò n ^ p l ì i u vụ c ò ỉỉg c ộ n g

- M ạng lưối cóng trình phục vụ sinh hoại công c ộ n g bao g ó m bêii irong c ó n g írình còn

cà vưcm câv công viên, sân íhể thao, m ật nước.

- Nghiên cứu nguvèn tác này cần đạl 4 quan dicm sau:

+ Tạo ra sự biến đổi và phái iriến các chức năng trong sán xuất.

+ Cái thiên không ngừng điéu kiện làm việc, nghi ngưi giải irí cúa người lao độiig.

+ Báo đám tốt vể mỗi liên hệ về mặl chức nâng cũng như không gian giữa sán xuấl \ à sinh hoại.

+ Đ àm bảo tính kinh lế kĩ thuậi, thẩm m ĩ mỏi Irưcmg.

2.4.7 Q u a n tá m tới tín h h(rp lí và k in h t ế • kĩ th u ậ t đổ n g thìrì với yêu c â u ván hoá

-thấm mỉ

- Khi tố chức môi trường lao động íhế hiện dược ưnh họp lí và kinh lế kĩ Ihuậi dổng thời với yêu cẩu vãn hoá thấm m ĩ phái thc hiện ớ các mặt sau: giái pháp quv hoạch lìinh kliõi L'ơ cấu không gian lao động phù hợp với qu á trình sán xuâì chính, phụ trợ sán xuấi \ ’à phụt \ ụ công cộng Song vé giải pháp vậl liệu và kết cấu xây dựiig phải đám báo liạ giá Ilùiiih Xiìy dựng và sứ dụng Khi d ó sẽ có diều kiện hợp lí hoá sứ dụng vốn đầu tư khá nàng thu hoìi vỏn nhanh Nhimg lính hợp lí và kinh tè' - kĩ thuật cò n thu nhận dược qu a yếu lố liện nghi và iháiii

m ỹ công Irình, thẩm m ỹ m áy m óc thiếi bị k ĩ ưiuậi, cô n g cụ, dụ n g c ụ lao động thích nghi với mọi hoại động lao động cú a con người.

- Các giái pháp trang trí nghệ íhuậi, m àu sắc, cây xanh, ánh sáng, cũng như các phưcJng tiện trang trí khác đều có tác dụng ưung hoà bớt sự mòi mệt buồn ic cúa níuìiig dộng uic lao dộng đcfn điệu, ihụ động theo diổu kiện công nghê (hình 1.12).

- Cùng với việc thường xuyên nâng cao mức song vãn hoá lao dọng khúc sù là {iõng iực thúc đấy hiệu qu à lao đ ộ n g cao hcm Vì vậy không ihc lách rời mối quan hộ luíp lí kiiili (ẽ kĩ thuật và thẩm m ĩ trong qu á trình lạo lập môi trường lao dộng.

2.4.8 Đ á m bảo tính vạn nâng, linh h u ạ t cúa các gíáỉ phúp

• Sụ tác d ộ ng cúa cách m ạn g khoa học k ĩ íhuậl làm ch o cõng nghệ được biến đòi iliici líỊ dược hiện đại hoá Mâu thuẫn giữa tuổi Ihọ công nghệ lừ 5 - 15 ihậm chí từ 1 5 - 3 náiii, trong khi đ ó tuổi thọ công irình hàng 100 nám Người la giái quyết inău Ihuần đ ó bàng cách tạo ra giái pháp k h ô n g gian kiến trúc có lính linh hoại đế hợp lí hoá sử d ụn g vón dau

tư xây dựng, C ho phép cá c bộ phận chịu iực c ơ bán cúa nhà ổn định, còn các b ộ phiỉii bao che vách ngăn có thể Ihay đổi đề d àn g đ ể d á p ứng s ự sắp xếp lại Ihiẽì bị mới lổ chức chiêu sáng tụ nhiên, thông Ihoáng Ihòng qua giải p h á p xãy dựng lắp ghép M ặl khúc, dối V(ÝÌ các cóng trình cũ cần được cài lạo lại để d á p img yêu cầu đổi mới c ô n g nghệ cũ n g Iihư thoá

m ãn trinh độ vãn hoá lao động ch o người c ò n g nhân, báo vệ sức khoé, nâng cao luổi tho nghé nghiệp Sự thay đổi nhu cáu k hõng gian và vi khí hậu, Ihấin m ĩ dược diền ra ớ các mức dộ khác nhau trong cồng írìiih Nếu giải pháp tạo lập không gian lao dộng t ú a công trình có lính vạn nâng sẽ bới tốn kém d o phải xây dựng lại loàn bộ.

- N hiệm vụ đãl ra cho việc nyhièn cứu lìm kiếm giúi p h á p \'ạn náng linh hoạt clio các

l ì i á i p h á p n ộ i t h á t l à c ầ n i h i è ì C l i i i \ Ố11 l à l ạ o r a k h ó n g ^ i a ĩ i l ớ n t ừ l ư ớ i CỘI l ớ n đ ế g i à n h

d ư ợ c n h i é u d i ệ n l í c h c h o s á n x u â l d ổ n g ih ờ i á p d u n g g i a i p h á [ i x â y d ự n g lắp g h é p t ừ c á c

cấu kiện điển hình và kổt cấu nhẹ

- T ính vạn n ã n g linh hoạt của các giái pháp sẽ dỗ dàiig đáp ứng mõi trường lao động vạn Iiãng, m ang ý n gh ĩa kinh lế - xã hội \ãn hoá - íhám mĩ cái lliiện điều kiện lao động và

n ân g cao nàng suất (hình 1.13).

Nội dung chủ yếu plián 2 ciia cuốn sácli đưa ra các cơ sớ khoa học đế nghiên cứu vạn

d ụ n g vào tổ chức mối trường lao dộníỉ nói chung, không gian bên (rong nói riêng cho Kướng cơ khí- T ro ng đó nliấii mạnh vai Irò vị trí cúa các niôn học, nghệ thuậl ánh hưởng tới lố cliức mỏi trường lao động- Đổng ihừi cuốn sách cùnự xác định các yếu lố quan trọng, nhữiig nguyên tầc cơ bán đế tố chức khòng gian bẽn trong nhãiii thoả m ãn nhu cáu vãn hoá

xã hội ihám m ỹ nghệ thuậl cúa mỏi trườiỉg lao động, góp phan m ang lại hiệu quả kinli tế

xà hội, khuyến k h ích người iao động hãiig say lao động sánịí lạo.

CAM PHAP T Ổ C H Ứ C K H Ổ N ( ; G IA N BÊN TR()N<;

NHÀ C Ơ N í; N C H I Ệ P T R 0 N ( ; đ i ê u k i ệ n v i ệ t NAAl

( hư ơiiíi 3

1 1 Đ Ạ C ' Đ hI m đ i ề u k i ệ n v i ệ t n a m c ĩ L l ĩ i N Q U A N Đ Ể N c á c G l Á l P Ỉ I Ả P T ỏ

t - n ú c K Í - Ỉ Ố N G G I A N B Ê N T R O N G

.V I.1 Đ iếu kiện p h ú t t r i ế n k in li té - k h o a h ọc - kì ( h u ạ t

Muốn clưa các xí nghiệp, cõng trình cõng tigíiiệp irớ lliàiih một bộ phận niỏi trường lao dộng hồn chinh cĩ inục đích, cán phái xác định I ' ỏ diều kiện phái iriẽn cùa chúng íiiaVc i l ã \

Đ a sị các cõng irình dưcK xày ilựng chí mới giái quvct nhữiig vàn dc c ơ bán vc giái pluip khơng gian, mậi bằng, vậl liệu, kct cấu xây dựng cũng như ílìỏng hưi ihống giĩ chiõu Siiiii!

và pliục vụ sinh hoạt c õ n g cộng, d o ch ú n g la bị dộng vĩi các thiết k ế viện ưự inịií kliác củiii: chưa cĩ dicu kiộn đẩu tư lồn diện iheo ciiicu sâu sau hồ bình Vì Ihẽ các cơng irìnli lì Iiliiĩu

t ị n nậng nố mang phong cách của nhiéu nước, khơng thích hợp với tình hình thiẽii nhiõii \ÌI khí hậu cùng như con người Việi Naiĩi Hiệii Iiuy chúng la cĩ tlii lực lượng, kinh iighiỌm \ à trình dộ dc xây ciựiig cái lạo hón chính các loại cĩng liinli Iheo vẽu cáu châì lượnu cùa inĩi trường liU) dộng lốiig hợp.

3.1.2 tìíốii k iện vãn hiỉú - x ã hụi

KhĩnịỊ eĩ lìgười nước ngồi nào nám dược m ội cách SŨII sắc plìona tục lập quán, siĩi khiK-, Ihicn nhiõn khí hậu Iiước la; cũng như cúc nlui CIIU vc ãn uổng, y lế vệ sinli an loìm lao động, cõiìg cụ cám lay, kích thưtíc thiẽí bị máy gia cổng phù ÍKĩp với kích ihướt ngưừi Việỉ Nam \ ’ \ ’ biing chính ch ú n g íu Q u a qu á Irìiih sứ d ụn g và quán lí cịng trình chúng la c ĩ dú Irình d ộ phâii lích những ưu nhược đicm d ế phái huy và khác phục Hơn nữa hiện nay Nhà nước c ĩ dicu kiộn đáu iư theo chicu sâu clio ngành cổng nghiệp cơ khí là một Irong nhữiig ngành mũi nhọn hiện nay Khá nâng hìiili ihành mộl hộ Ihĩng làm cịng tác tố chức inơi Irưừiig tao dộng lổng hợp bao gổin các bộ m ơn khoa học - nghệ thuậi hồn lồn cĩ hiện Ihực,

T ừ d ĩ liốii hành nghiên cứu ihực nghiệm, l úi kinh nghiệm, dề ra nliữiig licu chuĩin liưíVnịt dán khuvến kliícli áp d ụ n g nhám náng cao irìiili độ vãn hố lao động của cịng nhãn.

3.1.3 Đíồu k iện klii h ậ u

- Việt Nam ờ khu vực Đ ỏ n g N a m Á c ĩ "K h í hậu nhiệt dới giĩ m ù a ” nằm gọn trong klni vực nội ch í tuyến, giới hạn đ ịa lí trên đất liền phía bắc ờ 23 ”22'B (Đ ồng Vãn) và phía Iiam ớ 8“ 30'B (Cà M au) tiếp giáp với biến Đ ơ n g suốt ư ẽ n 3 2 6 0 km.

- ớ m icn Bảc c ó 2 m ùa nóng - lạnh dõi lập Iibau nhiệi đ ộ không k h í Irung bình từ

2 7 - 2 9 "C , ca o nhất lừ 35 - 3 7"C VỚI độ áin iưưiig đối lừ 85 - 907f' vào m ùa hè, m ùa lạnh khò

hanh từ 7 - 1 1"C với đ ộ ám từ 30 • 60%, Ngoài ra còn có gió nóng khô ớ khu 4 bão biốn thối vào với tốc đ ộ trung bình lừ 4 0 - 50m/s Ii(ing phạin vi rộng tới 200 km quanh tâm bảo; gió tâv c ó nhiệt d ộ ca o ỉới 30 - 35‘’C với dộ iim 6 5 % Ihãii) chí 50%.

- 0 m iển Nain c ó m ùa nóng kéo dài và biến irình nhiệt độ diều hoà hơn nhiệl dộ khóng

klií irung bình lừ 26 - 2 T C cao nhât lừ 32 - 34"C với dộ áin urưiỉg đối lừ 80 - 85% vào mùa

mưa mừa k h ô tù 20 - 25"C với dộ ắni khoáng 75%.

- Từ Bắc d ế n N a m có tống lượiig bức xạ nãm trong khoáng 110 - 130 kcal/cm /nãm , về cực irị tuyệt đối cú a nhiệt dộ cà nước là 49 ’C Đ ó là nguyên nhân gây n ó n g bức (rong nhà vào m ùa hè, tuy nhiên ở từng nơi có khác nhau Ví du về cưtĩng độ trưc xạ inặt trời và tán

xạ bẩu trời ò Hà Nội (hình 1.14).

• Tinh h ìn h k h í hậu ỉrẽn đây ánh hường đến con người và công trinh kiến trúc Nói

ch u n g kiến Irúc Việt Nam cán ihoáng mát bảng cách lựa chọn hướng gió lối, dùng hình thức vật liệu và kết cấu cáu lạo chống nóng, giột, ẩin cho mái; chố n g nắng-tnưa hắt vào nhà; ch ố n g m ục, nứi né kết cấu cong vênh cấu kiện xây dưng v.v R iêng ở m iền bắc cẩn

c h ú ý c h ố n g r é l c h o c ả m ù a d ô n g , l à m m á t i r o n g n g à v h è k h i t r ờ i l ặ n g g i ó , c ũ n g n h ư c h o

các ch ồ làm việc, c ô n g đoạn, phòng, nhà có tịuá trình sàn xuấl,sinh hoạt đóng kín,phòng ngừa dộc hại n hữ ng chỗ làni việc quá ấm ưcVi hoặc quá khỏ.

3.2 C Á C G IÁ I PHÁP TỔ C H Í r KHÔNG GIAN BÈN TRONG XƯỎNG c ơ K H Í

Trẽn q u an didm lổ chức mỏi irườiig lao dộng mang Iinli chãi tổng hợp, nhầm đạt hiệu quá kiiih tẽ’ cao khuyến khích cú nhân lao dộng sáng tạo Ihoá niãii tối da Iihu cấu vãn hoá thám mỹ c ú a người lao động-

c a

p g » p í5 è ỏ T3 o ^

- Hình d á i i g m ị u bang xướng L'0' kiií m ọ i liiiiịi (cõng iig h iỌ p nặng) nên chọn l i ì n h c l i ữ

C ầ n t r ụ c ( m )

kém sức tực, ihời gian có ích c ủ a công nhán Diện tích sản xuất lấy bình quân ch o mỗi máy

n h ò từ 10 - 13m^ máy vừa !ừ 15 - 25 m V m áy m á y lớn (5% ) bình quân 30 - 45m^/má\- Diện ưch phụ lấy 2 m V l tấn sàn phấm C họn kích thước m ặt bằng nhà theo yêu cẩu cõna nghệ T h ứ lự từ kho n guyên liệu và ch u ẩn bị, công đoạn gia công, kho trung gian, lãp ráp

bộ phận, lắp loàn bộ và k h o ihành phẩm (k h ò n g íách rời ra nơi khác gâv phức tạp khâu vận

c h u y ể n hàng) Người la thường phân ra d â y chu y ển sàn xuất các chi tiết lớn chi liết n h ỏ và vừa th àn h tìmg íuyến riêng tiện áp dụ ng phương liện vận chu y ến và nâng cấi cùng loại Bẽn cạnh khu gia công, b ố trí tuyến riêng c h o sùa chữa c ơ điện, tất cá các khoảng irống cách giữa kho với các cống doạn sản xuâì k hông n h ỏ hơn từ 3.5 - 4m lạo ihành luyến giao Ihỏng

th ắn g suốt ngang nhà K ho d ụ n g cụ đật ờ đầu nút giao thông vào xướng, cạnh tường biêii

h ay hổi nhà Các phòng phự trợ khác như nhiệí luyện bằng điện, nhiên [iệu đặl ở cuối xướng và cuối gió Nói chu n g khi thiết k ế cần tạo mọi điều kiệii giải phổng không gian, tiện ch o c ơ giới hoá và tự độn g hoá sản xuất (dâv ch uy cn chạy tháng dọc nhịp, cho xe diện

d ộn g hoặc người máy chạy 1 chiều 2,5m , ngược chiểu 3.6rn) (hinh 1.15 1.16).

- C ác bộ phận phục vụ sinh hoạt, q u ả n lí bố trí ờ đầu hồi phía đ ôn g (phía k hòng có hướng m ớ rộng) đế tránh nóng ban chiểu, tận dụng gió mái, Nên ghép sát vào mặi ngoài hổi th àn h khổi phòng riêng, có ihế làm n h iều táng (tuỳ nhu cầu xường) Khi đ ó dù ng tầng I

c h o sảnh , íắm rứa, Ihay quần áo cá c tầng trẽn c h o quàn lí nghi ngơi v.v Trước khu này thường là lối vào của c ô n g nhân, các loại cửa ra vào đéu m ở ra thềm cửa k hông làm bậc tiện c h o phòng hoả thoáỉ người khi c ó sự cố K hông nên tách khối phục vụ sinh hoạt rời ra khổi sản xuâì đổ gây bâì hợp lí bán kính phục vụ (75 - lOOm), k hông íiện sứ d ụn g khi mưa gió, cò n ncu xây nhà cầu sẽ sinh tốn kém , lãng phí dấl xây dựng Cũng k hông nên xây khối

p h ụ c vụ sin h hoại ghép vào lường b iê n h o ặc bên trong k h u sàn xuất dễ gây Irớ n gại cho

hoạt đ ộn g sán xuấi, cũng như chiếu sáng, ih ô n g gió tự nhiên.

- V é mặi thám mỹ, cõng nhân đi từ p hòng sản vào có li lệ nhỏ sang phòng sản xuất có lí

lệ [ớn, sự chuyển hoá đó k hông g ây cảm xúc dột ngột T ầ m nhìn ỏ khu sán xuất được tiếp cận với thiên nhiên bén ngoài gảy cám giác thoải mái.

Đ ối với nhà nhiều tẩng cũng nên lách khối phục vụ sinh hoạt như cách giải quyếl ớ nhii

1 tầng Cách giái quyết này rất ưu việt đối với nhà c ó yêu cáu điều hoà vi khí hậu (cơ khí

c h ín h xác vi diện lừ v.v ) và bảo đảm vộ sinh cao N hưng cẩn lách khối phụ trợ sán xuất

và phục vụ sinh hoạt riêng nhau ờ 2 phía đ ầ u hổi n hà kèm theo khói cẩu chang, vừa c á c h 11 cần thiết lại vừa bảo đàm bán kính an toàn p h òng hoả Trường hợp mặt b ằn g nh à hình ch ữ nhật, c h ữ L và c h ữ khấu c ũ n g á p d ụ n g như vậy, sẽ thu được không gian khu sản xuấi chín h th ô n g thoáng và đẹp Diện tích c ùa xướng tuỳ thuộc yêu cáu công nghệ (ví d ụ 1 dây

ch u y ển láp ráp vô luyến củ a Nhạt cần I65m^ có chiều dài 30m, rộng 5.5m đ ể bố trí thiếl bi

và đi lại dây là dảy ch u y ền diển hình được n h ập ngoại có kết quà.