ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- LÊ QUỐC HỘI XÂY DỰNG HỆ THỐNG CƠ SỞ DỮ LIỆU PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÃN HIỆU VÀ TÊN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
LÊ QUỐC HỘI
XÂY DỰNG HỆ THỐNG CƠ SỞ DỮ LIỆU
PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÃN HIỆU VÀ TÊN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẠC LIÊU
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Hà Nội, 2013
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
LÊ QUỐC HỘI
XÂY DỰNG HỆ THỐNG CƠ SỞ DỮ LIỆU
PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÃN HIỆU VÀ TÊN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẠC LIÊU
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
Mã số: 60 34 04 12 Hướng dẫn khoa học: TS Vũ Thị Hải Yến
Hà Nội, 2013
Trang 3MỤC LỤC
DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT 6
DANH MỤC BẢNG, HÌNH, SƠ ĐỒ 7
PHẦN MỞ ĐẦU 8
1 Lý do chọn đề tài 9
2 Lịch sử nghiên cứu 10
3. Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
4. Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
5. Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
6. Câu hỏi nghiên cứu: Error! Bookmark not defined.
7. Giả thuyết nghiên cứu: Error! Bookmark not defined.
8. Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
9. Kết cấu luận văn Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG HỆ THỐNG CƠ SỞ DỮ LIỆU
VỀ NHÃN HIỆU, TÊN THƯƠNG MẠI ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
1.1. TỔNG QUAN VỀ NHÃN HIỆU, TÊN THƯƠNG MẠI ERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED.
1.1.1 Khái quát chung về nhãn hiệu Error! Bookmark not defined 1.1.1.1 Khái niệm nhãn hiệu Error! Bookmark not defined 1.1.1.2 Điều kiện bảo hộ nhãn hiệu Error! Bookmark not defined 1.1.1.3 Các loại nhãn hiệu Error! Bookmark not defined 1.1.1.4 Xác lập quyền đối với nhãn hiệu Error! Bookmark not defined 1.1.2 Khái quát chung về tên thương mại Error! Bookmark not defined 1.1.2.1 Khái niệm tên thương mại Error! Bookmark not defined 1.1.2.2 Điều kiện bảo hộ tên thương mại Error! Bookmark not defined 1.1.2.3 Xác lập quyền đối với tên thương mại Error! Bookmark not defined 1.1.3 Phân biệt nhãn hiệu và tên thương mại Error! Bookmark not defined 1.1.4 Mối liên quan giữa nhãn hiệu và tên thương mại Error! Bookmark not defined 1.1.5 Mối quan hệ giữa tên thương mại và tên doanh nghiệp Error! Bookmark not
defined.
1.2 KHÁI QUÁT CHUNG HỆ THỐNG CƠ SỞ DỮ LIỆU ERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED.
1.2.1 Khái niệm hệ thống cơ sở dữ liệu Error! Bookmark not defined 1.2.1.1 Khái niệm hệ thống Error! Bookmark not defined 1.2.1.2 Khái niệm cơ sở dữ liệu Error! Bookmark not defined 1.2.1.3 Khái niệm hệ thống CSDL Error! Bookmark not defined
1.3 TỔNG QUAN HỆ THỐNG CSDL VỀ NHÃN HIỆU, TÊN THƯƠNG MẠI ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
1.3.1 Khái niệm và đặc điểm của hệ thống cơ sở dữ liệu nhãn hiệu, tên thương mại
Error! Bookmark not defined.
1.3.1.1 Khái niệm hệ thống cơ sở dữ liệu nhãn hiệu, tên thương mại Error!
Bookmark not defined.
1.3.1.2 Đặc điểm của hệ thống cơ sở dữ liệu về nhãn hiệu, tên thương mại Error!
Bookmark not defined.
1.3.2 Các hình thức cơ sở dữ liệu nhãn hiệu, tên thương mại Error! Bookmark not
defined.
1.3.2.1 CSDL điện tử Error! Bookmark not defined 1.3.2.2 Ấn phẩm thông tin Error! Bookmark not defined 1.3.2.3 Trang tin điện tử Error! Bookmark not defined 1.3.2.3 Tài liệu dùng cho việc tra cứu thông tin Error! Bookmark not defined
Trang 41.4 VAI TRÒ CỦA HỆ THỐNG CSDL VỀ NHÃN HIỆU, TÊN THƯƠNG MẠI ĐỐI
VỚI CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÃN HIỆU VÀ TÊN THƯƠNG MẠI ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
1.4.1 Đối với cơ quan quản lý Error! Bookmark not defined 1.4.2 Đối với cơ quan thực thi Error! Bookmark not defined 1.4.3 Đối với doanh nghiệp Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÃN HIỆU VÀ ERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED.
TÊN THƯƠNG MẠI TẠI TỈNH BẠC LIÊU ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED 2.1 TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH BẠC LIÊU ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
2.2 HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ NHÃN HIỆU VÀ TÊN THƯƠNG MẠI TẠI TỈNH BẠC
LIÊU ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.2.1 Thực trạng quản lý nhãn hiệu, tên thương mại của Sở Khoa học và Công nghệ
tỉnh Bạc Liêu Error! Bookmark not defined
2.2.2 Thực trạng quản lý tên thương mại (đăng ký kinh doanh) của Sở Kế hoạch và Đầu
tư tỉnh Bạc Liêu Error! Bookmark not defined
2.3 THỰC TRẠNG ĐĂNG KÝ NHÃN HIỆU VÀ TÊN THƯƠNG MẠI CỦA TỈNH
BẠC LIÊU ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.3.1 Quy trình đăng ký nhãn hiệu Error! Bookmark not defined 2.3.1.1 Tại cơ quan nhà nước: Error! Bookmark not defined 2.3.1.2 Tại các đơn vị dịch vụ đại diện SHCN: Error! Bookmark not defined 2.3.2 Quy trình đăng ký kinh doanh (tên thương mại) Error! Bookmark not defined 2.3.2.1 Thực hiện tại Sở Kế hoạch và Đầu tư Error! Bookmark not defined 2.3.2.2 Thực hiện tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện/thành phố: Error!
Bookmark not defined.
2.3.3 Thực tế đăng ký nhãn hiệu, tên thương mại của tỉnh Bạc Liêu Error! Bookmark
not defined.
2.4 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÃN HIỆU VÀ TÊN THƯƠNG MẠI TẠI
TỈNH BẠC LIÊU ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT XÂY DỰNG HỆ THỐNG CƠ SỞ DỮ LIỆU PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÃN HIỆU VÀ TÊN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẠC
LIÊU ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
3.1 CÁC TIÊU CHÍ ĐỂ XÂY DỰNG CSDL VỀ NHÃN HIỆU VÀ TÊN THƯƠNG MẠI
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
3.1.1 Xây dựng, tạo lập và phát triển nguồn thông tin về nhãn hiệu, tên thương mại
Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Xây dựng các hình thức cơ sở dữ liệu (điện tử; ấn phẩm thông tin) Error!
Bookmark not defined.
3.1.3 Xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động của hệ
thống cơ sở dữ liệu Error! Bookmark not defined 3.1.3.1 Xây dựng CSDL dùng chung Error! Bookmark not defined 3.1.3.2 Cơ sở vật chất kỹ thuật Error! Bookmark not defined 3.1.4 Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý liên quan Error! Bookmark not
defined.
3.1.4.1 Trách nhiệm của Sở Tài chính Error! Bookmark not defined 3.1.4.2 Trách nhiệm của Sở Khoa học và Công nghệ Error! Bookmark not defined 3.1.4.3 Trách nhiệm của Sở Kế hoạch và Đầu tư Error! Bookmark not defined 3.1.5 Tiêu chí thông tin về quyền SHCN: Error! Bookmark not defined
* Tiêu chí bảo hộ cho nhãn hiệu Error! Bookmark not defined
* Tiêu chí bảo hộ cho tên thương mại Error! Bookmark not defined
Trang 53.1.6 Các tiêu chí công nghệ để đảm bảo liên kết các nguồn thông tin về quản lý nhãn
hiệu và tên thương mại giữa các đơn vị trên môi trường mạng Error! Bookmark not
defined.
3.2 CÁC GIẢI PHÁP HỖ TRỢ KHÁC ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
3.2.1 Xây dựng trang thông tin điện tử cung cấp thông tin phục vụ công tác quản lý
nhãn hiệu, tên thương mại trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu Error! Bookmark not defined
3.2.1.1 Cơ quan đảm nhiệm chủ trì xây dựng và vận hành trang thông tin điện tử:
Error! Bookmark not defined.
3.2.1.2 Các cơ quan phối hợp để xây dựng và vận hành trang thông tin điện tử:
Error! Bookmark not defined.
3.2.1.3 Phương thức phối hợp: Error! Bookmark not defined 3.2.1.4 Trình tự và quyền truy cập, sử dụng thông tin của từng loại đối tượng: Error!
Bookmark not defined.
3.2.1.5 Nội dung chính các mục của trang TTĐT, gồm: Error! Bookmark not
defined.
3.2.1.6 Thông tin trên trang TTĐT: Error! Bookmark not defined 3.2.1.7 Kinh phí để xây dựng và duy trì trang TTĐT: Error! Bookmark not defined
3.2.2 Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ trong các cơ quan quản lý nhãn hiệu, tên
thương mại Error! Bookmark not defined 3.2.3 Phát triển dịch vụ khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu Error! Bookmark not
defined.
3.2.3.1 Dịch vụ đọc tại chỗ Error! Bookmark not defined 3.2.3.2 Dịch vụ cung cấp bản sao Error! Bookmark not defined 3.2.3.3 Dịch vụ tra cứu tin Error! Bookmark not defined 3.2.3.4 Dịch vụ trao đổi thông tin Error! Bookmark not defined 3.2.3.5 Dịch vụ đào tạo kỹ năng khai thác CSDL Error! Bookmark not defined 3.2.4 Đề án khung về xây dựng, vận hành và khai thác hệ thống CSDL Error!
Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED KHUYẾN NGHỊ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
Trang 6DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT
CSDL: Cơ sở dữ liệu
ĐƢQT: Điều ƣớc quốc tế
KH&CN: Khoa học và Công nghệ
KH&ĐT: Kế hoạch và Đầu tƣ
SHTT: Sở hữu trí tuệ
WIPO: World Intellectual Property Organization
TTĐT Thông tin điện tử
TRIPs Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights
Trang 7DANH MỤC BẢNG, HÌNH, SƠ ĐỒ
Bảng 1.1 Sự khác biệt giữa tên thương mại và nhãn hiệu trang 29 Bảng 2.1 Cơ cấu kinh tế của tỉnh Bạc Liêu trang 48 Bảng 2.2 Tổ chức cán bộ quản lý nhãn hiệu, tên thương mại trang 53 Bảng 2.3 Phí, lệ phí đăng ký nhãn hiệu trang 57 Bảng 2.4 Phí, lệ phí đăng ký thành lập doanh nghiệp trang 63 Bảng 2.5 Thống kê số liệu nhãn hiệu đăng ký và được cấp giấy trang 67 Bảng 2.6 Số lượng hộ đăng ký kinh doanh trang 69
Hình 1.1 Màn hình giao diện CSDL nhãn hiệu Việt Nam trang 39 Hình 1.2 Màn hình tra cứu tên doanh nghiệp trang 41 Hình 1.3 CD-ROM Công báo sở hữu công nghiệp trang 42 Hình 2.1 Bản đồ ranh giới tỉnh Bạc Liêu trang 47 Hình 2.2 Danh sách đăng ký hộ kinh doanh trang 66 Hình 2.3 Nhãn hiệu BCTV tương tự gây nhầm lẫn bị từ chối trang 68 Hình 2.4 Giao diện phần mềm đăng ký doanh nghiệp (nội bộ) trang 72 Hình 2.5 Tra cứu trùng tên doanh nghiệp Sở Kế hoạch-Đầu tư trang 73 Hình 2.6 Trùng tên hộ kinh doanh trong cùng một huyện trang 74
Sơ đồ 2.1 Quy trình tư vấn hướng dẫn đăng ký nhãn hiệu trang 54
Sơ đồ 2.2 Quy trình đăng ký kinh doanh trang 59
Sơ đồ 2.3 Quy trình xử lý hồ sơ đăng ký kinh doanh trang 60
Sơ đồ 2.4 Quy trình đăng ký hộ kinh doanh trang 64
Trang 8PHẦN MỞ ĐẦU
o0o
Việt Nam đang trong thời kỳ hội nhập với nền kinh tế quốc tế và cùng với sự phát triển của nền sản xuất hàng hoá, đặc biệt là sự phát triển của nền kinh tế thị trường và thương mại quốc tế Nhãn hiệu, tên thương mại (đây là một loại tài sản kinh doanh có giá trị đặc biệt) Nó, ngày càng đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của chủ thể kinh doanh và đây được coi là tài sản quý giá của doanh nghiệp Các doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian qua cũng đã nhận thức được rằng, nhãn hiệu, tên thương mại
là công cụ cạnh tranh cực kỳ quan trọng Một nhãn hiệu hoặc một tên thương mại được lựa chọn và chăm sóc cận thận đó là một tài sản kinh doanh có giá trị của hầu hết các doanh nghiệp Đối với một số doanh nghiệp thì nhãn hiệu
có thể là tài sản có giá trị nhất mà họ sở hữu Lý do là khi khách hàng đánh giá cao nhãn hiệu, danh tiếng, hình ảnh hoặc một số sản phẩm mang nhãn hiệu đó, họ sẽ trung thành với nhãn hiệu đó và sẵn sàng trả nhiều tiền hơn để mua sản phẩm mang nhãn hiệu đáp ứng được kỳ vọng của họ mà họ thừa nhận hoặc là tên thương mại của một doanh nghiệp vừa dễ nhớ, vừa gây được
ấn tượng mà cùng với nó là cung cách phục vụ của doanh nghiệp đó lại đáp ứng được yêu cầu của khách hàng thì họ cũng dễ nhớ và ghi sâu Tất cả nhãn hiệu, tên thương mại nói chung đều là “thương hiệu” và là tài sản trí tuệ của doanh nghiệp Thực tế đã chứng minh thương hiệu là tài sản vô giá của mỗi doanh nghiệp cho dù doanh nghiệp đó lớn nhỏ ra sao Ở Việt Nam, những thương hiệu lớn như Vinamilk, SJC, Buôn Mê Thuột, Viettel, Vietinbank,
đã được khẳng định và bền vững với thời gian
Những năm gần đây, đã xuất hiện nhiều hành vi, thủ đoạn xâm hại đến các thương hiệu ngày càng nhiều và tinh vi hơn Điều này, đã làm cho người tiêu dùng lẫn lộn giữa sản phẩm mang nhãn hiệu của doanh nghiệp này với sản phẩm tương tự của doanh nghiệp hoạt động dưới tên thương mại trùng hoặc gần giống với tên nhãn hiệu của sản phẩm đó Điều này chính là những bất cập trong công tác quản lý của các cơ quan nhà nước Một phần thuộc về
Trang 9cơ quan quản lý cấp phép đối với nhãn hiệu là Cục SHTT (Bộ Khoa học và Công nghệ) và đối với tên thương mại là Phòng đăng ký kinh doanh (Sở Kế hoạch và Đầu tư thuộc tỉnh/thành phố) khi không có sự phối hợp đồng bộ trong việc quản lý nhãn hiệu và tên thương mại
Vì vậy, cần phải xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung về nhãn hiệu đã đăng ký, đã được bảo hộ và tên thương mại đã được cấp phép đăng ký Dựa vào đó người làm công tác quản lý cấp phép tránh được các sai sót và không gây tổn hại đến uy tín của doanh nghiệp và sự nhầm lẫn của người tiêu dùng
1 Lý do chọn đề tài
Trong thực tế hiện nay nhãn hiệu được đăng ký của các doanh nghiệp thì các dữ liệu liên quan được lưu trữ tập trung về một đầu mối là Cục SHTT Còn với tên thương mại (tên doanh nghiệp) đăng ký và được cấp phép thì dữ liệu được lưu trữ tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh/thành phố và trong CSDL về đăng ký doanh nghiệp quốc gia Do đó, khi các doanh nghiệp cần đăng ký nhãn hiệu hoặc đăng ký thành lập doanh nghiệp mới thì họ không thể biết được giữa nhãn hiệu hoặc tên thương mại cần đăng ký có trùng hoặc tương tự hay không Cán bộ làm công tác cấp phép, tư vấn cũng không có cơ sở để xem xét việc này nên dễ xảy ra tình trạng tên thương mại được cấp phép trùng lắp với tên nhãn hiệu đã được đăng ký trước và ngược lại
Có một thực tế là nhãn hiệu được bảo hộ thì phải đăng ký xác lập
quyền và được cấp văn bằng bảo hộ bởi Cục SHTT Trong khi đó, tên thương
mại lại tự xác lập quyền khi tổ chức kinh doanh, dịch vụ ra đời và được ghi nhận khi đăng ký kinh doanh tại phòng Đăng ký kinh doanh của Sở Kế hoạch
và Đầu tư tỉnh/thành phố Do đó, các đối tượng trên được “xác lập” và “ghi
nhận” tại hai cơ quan khác nhau nên rất dễ xảy ra trường hợp phần tên riêng
để phân biệt trong tên thương mại của doanh nghiệp này lại trùng hoặc tương
tự với nhãn hiệu của doanh nghiệp khác dễ phát sinh các khiếu kiện lẫn nhau Việc quản lý nhãn hiệu và tên thương mại nếu không có một hệ thống CSDL thống nhất chung giữa các cơ quan quản lý sẽ dẫn đến hậu quả các
Trang 10doanh nghiệp có tên thương mại và nhãn hiệu trùng lắp hoặc tương tự nhau là điều không tránh khỏi Ngay tại địa bàn tỉnh Bạc Liêu, các doanh nghiệp, hộ kinh doanh khi đăng ký nhãn hiệu hay đăng ký tên doanh nghiệp cũng gặp rất nhiều phiền toái trong việc tra cứu tên Ví như hộ kinh doanh Giang Thị Tuyết Nhung lấy tên là “Việt Tiến” để đăng ký thành tên cơ sở kinh doanh quần, áo thì vẫn được cấp giấy phép kinh doanh hợp pháp vì cán bộ cấp phép đâu có cơ sở để biết rằng “Việt Tiến” chính là nhãn hiệu đã được bảo hộ độc quyền cho sản phẩm quần, áo may sẵn của Công ty may Việt Tiến
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, đã gợi cho tác giả ý tưởng lựa chọn
nghiên cứu luận văn: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ công tác
quản lý nhãn hiệu và tên thương mại trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu
2 Lịch sử nghiên cứu
Có nhiều giải pháp đã từng đưa ra để xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu trong việc bảo hộ tài sản trí tuệ đối với đăng ký nhãn hiệu cho sản phẩm và dịch vụ hay tên thương mại như:
- Công báo sở hữu công nghiệp (bản giấy và đĩa CD-Rom) do Cục Sở hữu trí tuệ phát hành hàng tháng Đăng bạ quốc gia và đăng bạ quốc tế về nhãn hiệu hàng hóa (lưu giữ tại Cục Sở hữu trí tuệ) Các CSDL này chỉ thống
kê và hệ thống lại các dữ liệu về đơn đăng ký các đối tượng quyền sở hữu công nghiệp trên cả nước và quốc tế
- Cơ sở dữ liệu điện tử về nhãn hiệu đăng ký trực tiếp tại Việt Nam, do Cục Sở hữu trí tuệ Bộ Khoa học và Công nghệ công bố trên mạng Internet (http://iplib.noip.gov.vn/WebUI/WLogin.php) chỉ lưu trữ các thông tin về đăng ký nhãn hiệu và nhãn hiệu được bảo hộ và chỉ “độc quyền” trong hệ thống mạng của Cục Sở hữu trí tuệ sử dụng
- Cơ sở dữ liệu quốc gia điện tử về đăng ký kinh doanh do Cục Đăng
ký kinh doanh Bộ Kế hoạch và Đầu tư quản lý tại địa chỉ (http://dangkykinhdoanh.gov.vn/vi-vn/home.aspx) Cơ sở dữ liệu điện tử “tra cứu tên công ty toàn quốc” do Công ty Luật tư vấn đầu tư NTV cung cấp tại địa chỉ: http://giayphepkinhdoanh.vn/tra-cuu-ten-cong-ty-toan-quoc/