Không uống rượu bia khi tham gia giao thông” trên báo mạng điện tử

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRUYỀN THÔNG AN TOÀN GIAO THÔNG VÀ THÔNG ĐIỆP TRUYỀN THÔNG “KHÔNG UỐNG RƯỢU BIA KHI THAM GIA GIAO THÔNG” TRÊN BÁO CHÍError!. Vai trò của báo mạng điện tử đối v

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC VÀ NHÂN VĂN

ĐINH THỊ THANH HOÀI

TRUYỀN THÔNG “KHÔNG UỐNG RƯỢU BIA

KHI THAM GIA GIAO THÔNG” TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ

(Khảo sát báo: Giao thong vận tải, vov online, vietnamnet

từ tháng 6/2013-6/2014)

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC VÀ NHÂN VĂN

ĐINH THỊ THANH HOÀI

TRUYỀN THÔNG “KHÔNG UỐNG RƯỢU BIA

KHI THAM GIA GIAO THÔNG” TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ

(Khảo sát báo: Giao thong vận tải, vov online, vietnamnet

từ tháng 6/2013-6/2014)

Chuyên ngành: BÁO CHÍ HỌC

Mã số: 60.32.01.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội - 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là sản phẩm do tôi nghiên cứu, chƣa đƣợc công bố ở bất cứ công trình khoa học nào Mọi luận cứ trong luận văn là xác thực

Tác giả luận văn

Đinh Thị Thanh Hoài

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin được gửi lời cảm ơn đến tất cả quý thầy cô đã giảng

dạy trong chương trình Cao học báo chí K16, những người đã truyền đạt cho

tôi những kiến thức hữu ích về viết báo, làm cơ sở cho tôi thực hiện tốt luận

văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn TS Nguyễn Thành Lợi đã tận tình hướng

dẫn cho tôi trong thời gian thực hiện luận văn Mặc dù trong quá trình thực

hiện luận văn có lúc không được thuận lợi nhưng những gì thày đã hướng

dẫn, chỉ bảo đã cho tôi nhiều kinh nghiệm trong thời gian thực hiện đề tài Tôi

cũng xin chân thành cảm ơn các anh, chị đã giúp đỡ tôi điều tra khảo sát để có

dữ liệu làm luận văn này

Sau cùng tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến gia đình, bạn bè đã luôn

tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập cũng như thực

hiện luận văn

Do thời gian có hạn và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều

nên luận văn còn nhiều thiếu sót, tôi rất mong nhận được ý kiến góp ý của

Thầy/Cô và các anh chị học viên

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 11 năm 2014

Tác giả luận văn

Đinh Thị Thanh Hoài

5

DANH MỤC VIẾT TẮT

ATGT: An toàn giao thông THPT: Trường Trung học Phổ thông WHO: Tổ chức Y tế thế giới

GTGT: Giao thông Vận tài UBATGTQG:

TS:

Ủy ban an toàn giao thông quốc gia Tiến sĩ

MỤC LỤC

6

MỞ ĐẦU 10

1.Tính cấp thiết của đề tài 10

2 Lịch sử nghiên cứu liên quan đến đề tài 12

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 14

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Phương pháp nghiên cứu: Error! Bookmark not defined

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài: Error! Bookmark not defined

7 Kết cấu luận văn Error! Bookmark not defined

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRUYỀN THÔNG AN TOÀN GIAO THÔNG

VÀ THÔNG ĐIỆP TRUYỀN THÔNG “KHÔNG UỐNG RƯỢU BIA KHI

THAM GIA GIAO THÔNG” TRÊN BÁO CHÍError! Bookmark not defined 1.1 Khái niệm về truyền thông Error! Bookmark not defined

1.2 Truyền thông về an toàn giao thông Error! Bookmark not defined

1.3 Thông điệp truyền thông về an toàn giao thông Error! Bookmark not defined

1.4 Thông điệp truyền thông về an toàn giao thông trên báo mạng điện tửError! Bookmark not defined

1.4.1 Nội dung truyền thông "không uống rượu bia khi tham gia giao thông"

Error! Bookmark not defined 1.4.2 Các yêu cầu đối với thông điệp truyền thông về an toàn giao thôngError! Bookmark not defined

1.4.3 Vai trò của báo mạng điện tử đối với vấn đề truyền thông về “không

uống rượu bia khi tham gia giao thông” Error! Bookmark not defined

1.4.4 Nội dung của truyền thông "không uống rượu bia khi tham gia giao

thông" trên báo mạng điện tử Error! Bookmark not defined

1.4.5 Hình thức truyền thông "không uống rượu bia khi tham gia giao

thông" trên báo mạng điện tử Error! Bookmark not defined

7

1.4.6 Tiêu chí đánh giá hiệu quả truyền thông của báo mạng điện tử đối với

thông điệp "không uống rượu bia khi tham gia giao thông" Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2: THỰC TRẠNG TRUYỀN THÔNG "KHÔNG UỐNG RƯỢU BIA KHI

THAM GIA GIAO THÔNG" QUA CÁC BÁO ĐƯỢC KHẢO SÁT Error! Bookmark not defined

2.1 Giới thiệu báo mạng điện tử được chọn để khảo sátError! Bookmark not defined

2.1.1.Giaothongvantai.com Error! Bookmark not defined 2.1.2 Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam (Vov.vn)Error! Bookmark not defined

2.1.3.Vietnamnet.vn Error! Bookmark not defined

2.2 Thông điệp "không uống rượu bia khi tham gia giao thông" trên báo điện

tử Error! Bookmark not defined 2.2.1 Bình diện nội dung Error! Bookmark not defined 2.2.2 Phân tích hình thức thể hiện Error! Bookmark not defined 2.3 Đánh giá hiệu quả truyền thông về vấn đề an toàn giao thông Error! Bookmark not defined

2.3.1 Hiệu quả truyền thông thông qua nghiên cứu xã hội học bằng bảng

hỏi Error! Bookmark not defined

2.3.2 Hiệu quả thay đổi hành vi sau khi tiếp nhận thông điệp 76

2.4 Đánh giá ưu điểm và hạn chế Error! Bookmark not defined 2.4.1.Ưu điểm: Error! Bookmark not defined 2.4.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined 2.4.3 Nguyên nhân hạn chế Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined

8

Chương 3: MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRUYỀN THỐNG “KHÔNG UỐNG RƯỢC BIA KHI THAM GIA GIAO

THÔNG” TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ Error! Bookmark not defined 3.1 Một số vấn đề đặt ra Error! Bookmark not defined

3.2 Giải pháp nâng cao hơn nữa chất lượng hoạt động truyền thông "không

uống rượu bia khi tham gia giao thông" trên báo mạng điện tử Error! Bookmark not defined

3.2.1 Ban hành các quy định pháp luật về hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về chống hành vi uống rượu bia khi tham gia giao thông Error! Bookmark not defined

3.2.2 Tăng cường đầu tư cho hoạt động truyền thông giảm thiểu hành vi

tham gia giao thông khi uống rượu bia Error! Bookmark not defined

3.2.3 Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực phục vụ công tác truyền thông nâng

cao nhận thức về "không uống rượu bia khi tham gia giao thông" Error! Bookmark not defined

3.2.4 Thực hiện các chiến dịch truyền thông quy mô và chuyên nghiệpError! Bookmark not defined

3.2.5 Tổ chức lại thông điệp Error! Bookmark not defined 3.2.6 Nâng cao chất lượng bài viết Error! Bookmark not defined

3.2.7 Phối hợp thông tin giữa các đơn vị có trách nhiệm trong hoạt động

truyền thông Error! Bookmark not defined

3.2.8 Tổ chức các phương thức truyền thông tích hợp để thu hút bạn

đọc Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

9

10

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Tỷ lệ các bài chia theo đề tài phản ánhError! Bookmark not defined Bảng 2: Tỉ lệ sử dụng các thể loại Error! Bookmark not defined Bảng 3: Tỷ lệ sử dụng thông điệp trong hộp thông tin Error! Bookmark not defined

Bảng 4: Tỷ lệ sử dụng thông điệp trong ngôn ngữError! Bookmark not defined Bảng 5: Mức độ hấp dẫn của các yếu tố trong bài báo Error! Bookmark not defined.

Bảng 6: Đánh giá hiệu quả thực hiện truyền thông Error! Bookmark not defined.

Bảng 7: Đánh giá thực hiện mục tiêu truyền thông Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 1: Tỉ lệ sử dụng chi tiết Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2: Tỉ lệ thông điệp trong tit bài Error! Bookmark not defined Biểu đồ 3: Tỷ lệ sử dụng thông điệp trong sapoError! Bookmark not defined Biểu đồ 4: Tỷ lệ ảnh truyền tải thông điệp Error! Bookmark not defined Biểu đồ 5: Số lượng người đọc các báo điện tửError! Bookmark not defined Biểu đồ 6: Đánh giá độ hấp dẫn của các báo Error! Bookmark not defined Biểu đồ 7: Các thông điệp được nhận biết Error! Bookmark not defined Biểu đồ 8: Tỉ lệ thay đổi hành vi Error! Bookmark not defined Biểu đồ 9: Tỉ lệ gửi ý kiến phản hồi Error! Bookmark not defined.

11

12

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ở bất kỳ quốc gia nào, người lái xe uống rượu bia đều bị coi là một yếu tố mang tính chất như là nguy cơ chính đối với an toàn giao thông (ATGT) đường

bộ Do vậy, phòng chống uống rượu, bia khi lái xe đang là một vấn đề tương đối cấp bách đối với an toàn giao thông đường bộ trên thế giới, nhất là ở Việt Nam Thực tế cho thấy, những kiến thức của người dân về ảnh hưởng của rượu, bia đến khả năng lái xe cũng như về các hoạt động tuân thủ luật lệ giao thông còn khá kém, có thể họ chưa được tiếp cận thông tin một cách đầy đủ, hoặc có thể nhận thức còn hạn chế Chính vì vậy, trong những năm qua, mặc dù Chính phủ đã tăng cường các hoạt động kiểm soát những yếu tố gây ảnh hưởng đến an toàn giao thông đường bộ, song hiệu quả chưa được như mong muốn Thời gian gần đây, vi phạm luật giao thông có biểu hiện diễn biến phức tạp, trong đó nguyên nhân liên quan rượu, bia được các chuyên gia đánh giá khá nghiêm trọng

Thực tế, số người không tự kiểm soát được hành động của mình sau khi uống bia rất lớn bởi nó được chứng minh số người bị tai nạn, thậm chí bị chấn thương sọ não do điều khiển phương tiện sau khi sử dụng rượu, bia luôn ở mức đáng báo động Luật giao thông đường bộ quy định: cấm hoàn toàn việc sử dụng rượu bia đối với lái xe ôtô khi tham gia giao thông và hạn chế đến mức rất thấp nồng độ cồn trong máu đối với người đi xe gắn máy Đồng thời, Nghị định 34 cũng quy định rõ mức xử phạt tăng nặng đối với hành vi điều khiển phương tiện tham gia giao thông có nồng độ cồn Những ảnh hưởng không tốt của rượu, bia đối với sức khỏe của con người ai cũng biết, song có một thực tế là rất ít người có thể dũng cảm từ bỏ được nó Điều này đặc biệt nguy hiểm đối với những người điều khiển phương tiện giao thông bởi, họ sẽ không đủ tỉnh táo làm chủ hành vi của mình Hàng loạt những vụ tai nạn giao thông đường bộ xảy ra trong thời gian qua nguyên nhân bắt nguồn đều từ lái xe đã uống rượu, bia trước khi ngồi điều khiển xe, đó là những minh chứng đau lòng về vấn nạn này

13

Và thực tế hiện nay, khi nói đến tác hại của việc sử dụng rượu, bia quá đà khi tham gia giao thông, phần lớn người dân đều nhận thức được điều này Song

để mỗi người tự ý thức để kiểm soát được hành vi của mình lại không đơn giản Không ít người, đặc biệt là lứa tuổi thanh niên thừa nhận, họ đã có những cuộc rượu,bia quá đà rồi lái xe trong tình trạng say mềm đến nỗi khi tỉnh rượu họ không biết mình về nhà bằng cách nào…Hậu quả của những hành vi liều lĩnh đó

là các vụ tai nạn gây chấn thương, thậm chí những cái chết thương tâm

Nhiều người uống rượu, bia trong khi điều khiển phương tiện giao thông không chỉ mang lại tai họa cho chính mình mà còn gây tai họa cho những người khác Luật ATGT đã quy định giới hạn nồng độ cồn cho phép đối với người điều khiển phương tiện giao thông Các lực lượng chức năng cũng đã có nhiều biện pháp kiểm tra nhằm hạn chế tình trạng người tham gia giao thông sử dụng rượu bia Thế nhưng mọi biện pháp sẽ chỉ là “muối bỏ bể” nếu như thiếu đi ý thức của mỗi người dân và sự tuyên truyền của các cơ quan thông tin đại chúng

Theo thống kê, mỗi năm nước ta có khoảng 12.000 người chết và khoảng

37 ngàn người bị thương do tai nạn giao thông và số vụ tai nạn giao thông liên quan đến bia rượu chiếm hơn 40%, thiệt hại về kinh tế gần 33 tỷ đồng Nguyên nhân chủ yếu của các vụ tai nạn này là do người điều khiển phương tiện đã uống rượu bia trước khi tham ra giao thông Để giảm thiểu thiệt hại về người và của do tai nạn gây ra, một trong những biện pháp hữu hiệu là nói “không với bia rượu khi tham gia giao thông”

Theo nghiên cứu của tác giả, nếu chỉ xét từ giác độ đưa tin của báo giới về vấn đề này, chúng ta không khó nhận ra rằng, các bài viết trên báo in cũng như báo mạng điện tử liên quan đến an toàn giao thông như uống rượu bia, đội mũ bảo hiểm khi lái xe còn nhiều hạn chế, thiếu chiều sâu và cụ thể, ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động tăng cường nhận thức của người dân về hạn chế uống rượu, bia khi lái xe và khi tham gia giao thông

Chính vì lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài: Truyền thông “ không uống

rượu bia khi tham gia giao thông” trên báo mạng điện tử (Khảo sát báo điện

14

tử Giao thông vận tải, báo điện tử Đài tiếng nói Việt Nam và báo điện tử Vietnamnet từ tháng 6/2013 đến tháng 6/2014) để thực hiện nghiên cứu trong

khuôn khổ luận văn thạc sĩ chuyên ngành báo chí học Với hy vọng, những đề xuất, kiến nghị nâng cao chất lượng tin, bài cho báo mạng điện tử và tính chuyên nghiệp cho nhà báo viết về vấn đề này sẽ góp phần nâng cao nhận thức và hiểu biết của người dân, từ đó giúp họ hiểu và tuân thủ luật giao thông, hạn chế uống rượu, bia khi lái xe, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển bền vững

2 Lịch sử nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

Đã có nhiều tác giả nghiên cứu về vấn nạn giao thông ở nước ta, các tác giả cũng chỉ tập trung nghiên cứu ở góc độ an toàn giao thông chung chung mà chưa

đề cập đến vấn đề uống rượu bia khia tham gia giao thông

Như tác giả Mai Phương học viên trường Đại học Luật Hà Nội đã nghiên cứu đề tài “Thực trạng và giải pháp cho vấn đề giao thông”, năm 2011 Nội dung tiểu luận cuả của tác giả chỉ nêu khái quát về thực trạng tai nạn giao thông ở nước

ta và nghiên cứu tìm ra các giải pháp nhằm kiềm chế tai nạn giao thông

Tác giả Phạm Quang Ngọc giáo viên trường THPT Đống Đa – Hà Nội nghiên cứu đề tài “ý thức của người tham gia giao thông và trách nhiệm của các

cơ quan chức năng” năm 2010: Trong bài viết này tác giả đã nêu bật được ý thức của người dân khi tham gia giao thông là quá kém vì không biết nhường nhịn nhau Phóng nhanh, vượt ẩu gây tai nạn và trách nhiệm của các nhà chức trách khi xử lý các vi phạm này Tác giả nêu một số giải pháp cần thực hiện để giúp người tham gia giao thông hiểu luật và chấp hành nghiêm luật giao thông

Tác giả Lê Thị Thùy Hương Đại học Cần Thơ nghiên cứu đề tài “Quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông đường bộ Thành phố Cần Thơ”- Luận văn tốt nghiệp năm 2009 Nội dung bài viết của tác giả đã tập trung phân tích tình hình thực tế quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông và đưa ra những phương hướng và giải pháp nâng cao quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông

15

Bài viết của tác giả: Nguyễn Văn Đức – Hoàng Hoa Thám – Hà Nội có nhan đề “học sinh sinh viên vi phạm luật ngày càng báo động” bài viết trên trang báo mạng điện tử Vnexpress năm 2012 Trong nội dung bài viết tác giả chỉ ra những con số về vi phạm luật giao thông đường bộ của học sinh sinh viên và giải pháp đưa ra cho các nhà quản lý để hạn chế tình trạng này

Ngoài ra còn rất nhiều các đề tài nghiên cứu của nhiều tác giả khác về vấn

đề giao thông nhưng trong phạm vi có hạn, tác giả chỉ nêu một số điển hình tác giả nghiên cứu sâu về vấn đề “không uống rượu bia khi tham gia giao thông” trên báo mạng điện tử

2.2 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã nghiên cứu đề tài “ Chống ách tắc ở các nước trên thế giới” năm 2011 bài được đăng trên báo Vietnamnet.vn Nội dung nghiên cứu phản ánh tình hình tai nạn giao thông của các nước trên thế giới và nguyên nhân gây ách tắc, từ đó đưa ra những giải pháp chống ách tắc cho từng nước trên thế giới và giải pháp giảm tai nạn giao thông

Ngoài ra, WHO còn nghiên cứu và viết bài “Tình hình tai nạn giao thông trên thế giới và những con số đáng báo động năm 2012 bài được đăng trên Vietnamnet.vn Ở bài nghiên cứu này WHO chỉ ra những nguyên nhân của các

vụ tai nạn là do lái ẩu và phóng nhanh và số người chết, bị thương do tai nạn giao thông gây ra, sau đó đưa ra một số giải pháp để hạn chế tình trạng này

Tiến sĩ Nguyễn Thành Lợi cũng đã có bài nghiên cứu gửi cho WHO, nghiên cứu của tác giả có nội dung “ Tai nạn giao thông đường bộ liên quan đến lạm dụng rượu bia và người điều khiển phương tiện” Trong bài nghiên cứu này tác giả đã có con số cụ thể về số người chết và bị thương liên quan đến uống rượu bia, cùng với đó tác giả cũng nêu các con số cụ thể về thiệt hại kinh tế khi tai nạn giao thông do rượu bia gây ra Ngoài ra tác giả còn một số giải pháp nhằm làm giảm tai nạn giao thông do uống rượu bia gây ra

Qua tìm hiểu có nhiều tác giả trong nước và nước ngoài đã có những đề tài nghiên cứu cho WHO về tình hình tai nạn giao thông và trật tự an toàn giao thông