ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- THIỀU THỊ THU THẢO CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ XANH TRONG XỬ LÝ NƯỚC THẢI GÂY Ô NHIỄM MÔI T
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
THIỀU THỊ THU THẢO
CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ XANH TRONG XỬ LÝ NƯỚC THẢI GÂY Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP KHU DU LỊCH NƯỚC KHOÁNG NÓNG
THANH THỦY - PHÚ THỌ)
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Ngọc Dinh
Hà Nội, 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
THIỀU THỊ THU THẢO
CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ XANH TRONG XỬ LÝ NƯỚC THẢI GÂY Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP KHU DU LỊCH NƯỚC KHOÁNG NÓNG
THANH THỦY - PHÚ THỌ)
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ: 60.34.04.12
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Ngọc Dinh
Hà Nội, 2014
Trang 31
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện luận văn, Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới PGS TS Đặng Ngọc Dinh – thầy giáo đã trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo cho tôi hoàn thành luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn các giảng viên Khoa Sau Đại học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội đã truyền đạt những kiến thức khoa học và kinh nghiệm thực tiễn cho tôi trong quá trình học tập
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp của tôi đang công tác tại các cơ quan trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ và gia đình đã động viên, khích lệ, tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn này
Hà Nội, ngày 31 tháng 12 năm 2014
Tác giả luận văn
Thiều Thị Thu Thảo
Trang 42
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN 1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN 5
PHẦN MỞ ĐẦU 6
1 Tên đề tài 6
2 Lý do nghiên cứu 6
3 Lịch sử nghiên cứu 8
4 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined 5 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined. 6 Mẫu khảo sát
7 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
8 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
9 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
10 Kết cấu luận văn Error! Bookmark not defined Kết luận và Khuyến nghị Error! Bookmark not defined PHẦN NỘI DUNG Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI Error! Bookmark not defined 1.1 Các khái niệm liên quan Error! Bookmark not defined.
1.1.1 Chính sách Error! Bookmark not defined 1.1.2 Chính sách tài chính Error! Bookmark not defined 1.1.3 Công nghệ Error! Bookmark not defined 1.1.4 Công nghệ xanh và các khái niệm liên quanError! Bookmark not defined 1.1.5 Nước thải gây ô nhiễm môi trường Error! Bookmark not defined.
1.1.6 Tương quan giữa công nghệ, công nghệ xanh và vấn đề xử lý nước
thải gây ô nhiễm Error! Bookmark not defined.
1.1.7 Mối quan hệ giữa chính sách tài chính và hoạt động ứng dụng công nghệ
xanh Error! Bookmark not defined Kết luận Chương I Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ CHẾ CHÍNH SÁCH, GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH
PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ XANH HIỆN NAY Error! Bookmark not defined.
Trang 53
2.1 Hệ thống các văn bản, các chính sách tài chính cho hoạt động ứng dụng công
nghệ xanh ở nước ta hiện nay Error! Bookmark not defined.
2.1.1 Các chiến lược phát triển công nghệ thân thiện với môi trường của
Chính phủ Error! Bookmark not defined.
2.1.2 Chính sách ưu tiên phát triển công nghệ xanh, công nghệ thân
thiện với môi trường trong các văn bản thuộc lĩnh vực KH&CNError! Bookmark not defined.
2.1.3 Văn bản về các chính sách tài chính, thuế liên quan đến việc công
nghệ xanh, công nghệ thân thiện với môi trườngError! Bookmark not defined.
2.2 Các chính sách tài chính, các chính sách ưu tiên cho việc ứng dụng công
nghệ xanh ở nước ta hiện nay Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Các chính sách đầu tư Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Các chính sách ưu đãi về thuế Error! Bookmark not defined.
2.2.3 Chính sách ưu đãi về tín dụng Error! Bookmark not defined.
2.2.4 Ưu đãi từ các nguồn đầu tư nước ngoài và từ các Quỹ trong nướcError! Bookmark not defined.
2.3 Nhận diện về khó khăn, rào cản trong đầu tư tài chính cho phát triển công
nghệ xanh ở Việt Nam trong thời điểm hiện tại Error! Bookmark not defined.
2.3.1 Nhận diện về những khó khăn trong cơ chế, chính sáchError! Bookmark not defined.
2.3.2 Những khó khăn khác Error! Bookmark not defined.
2.3.3 Phát triển công nghệ xanh trong tương quan của giới truyền thông
và các nhà khoa học Error! Bookmark not defined.
Kết luận Chương II Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH KHUYẾN KHÍCH ỨNG
DỤNG CÔNG NGHỆ XANH TRONG XỬ LÝ NƯỚC THẢI GÂY Ô NHIỄM,
TẠI KHU DU LỊCH NƯỚC KHOÁNG NÓNG THANH THỦY – PHÚ THỌError! Bookmark not defined 3.1 Tổng quan về Khu du lịch Nước khoáng nóng Thanh Thủy - Phú ThọError! Bookmark not defined.
3.1.1 Vị trí địa lý Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Đặc điểm của khu du lịch nước khoáng nóng Thanh ThủyError! Bookmark not defined.
3.1.3 Đặc điểm xã hội Error! Bookmark not defined.
3.1.4 Những khó khăn gặp phải và các vấn đề cần giải quyếtError! Bookmark not defined.
3.2 Vai trò của việc ứng dụng công nghệ xanh ở các khu du lịch sinh thái nói
chung và khu du lịch nước khoáng nóng Thanh Thủy, Phú Thọ nói riêngError! Bookmark not defined.
3.2.1 Vai trò của công nghệ xanh ở các khu du lịch sinh tháiError! Bookmark not defined.
3.2.2 Sự cần thiết ứng dụng công nghệ xanh trong xử lý nước thải tại
khu nước khoáng nóng Thanh Thủy Error! Bookmark not defined.
Trang 64
3.3 Giải pháp ứng dụng công nghệ xanh ở khu vực trênError! Bookmark not defined.
3.4 Đề xuất các giải pháp về tài chính thúc đẩy ứng dụng công nghệ xanh trong
xử lý nước thải tại khu du lịch nước khoáng nóng Thanh Thủy, Phú ThọError! Bookmark not defined.
3.4.1 Giải pháp tài chính chung Error! Bookmark not defined.
Chính sách thuế Error! Bookmark not defined.
Chính sách tín dụng Error! Bookmark not defined.
Chính sách đầu tư và tăng cường vốn ngân sách Nhà nướcError! Bookmark not defined.
Phát triển các Quỹ môi trường, Quỹ KH&CN Quốc gia, Quỹ đổi mới
công nghệ và các Quỹ KH&CN địa phương Error! Bookmark not defined.
3.4.2 Một số giải pháp cụ thể về chính sách tài chính thúc đẩy ứng dụng
công nghệ xanh cho Khu du lịch Suối nước khoáng nóng Thanh Thủy,
Phú Thọ Error! Bookmark not defined.
Kết luận Chương III Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined.
2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined.
2.1 Các nhà làm công tác xã hội, xây dựng cơ chế chính sách, phát triển
công nghệ cần quan tâm hơn đến các chính sách hỗ trợ, phát triển công
nghệ xanh Error! Bookmark not defined.
2.2 Việc đưa ra các chính sách tài chính hỗ trợ phát triển công nghệ
xanh cần được tiến hành tuần tự và theo trình tự hợp lý, phù hợp với xã
hội Error! Bookmark not defined.
2.3 Cần nhiều hơn nữa sự quan tâm của ngành KH&CN, các Viện
Nghiên cứu, Trường Đại học và tiếng nói của các nhà khoa học đầu
ngành trong việc ứng dụng và phát triển công nghệ xanh.Error! Bookmark not defined.
2.4 Cần có chính sách ưu tiên đặc biệt của Tỉnh nhằm đẩy mạnh các
chính sách tài chính và thu hút nguồn vốn đầu tư ứng dụng công nghệ
xanh trong khu du lịch trên Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
Trang 75
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
UNIDO Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hiệp
quốc
ESCAP Ủy ban Kinh tế Xã hội châu Á Thái Bình
Dương Liên Hiệp Quốc MOFS Metal Organic Frameworks - là nhóm vật
liệu được sản xuất từ kim loại và các hợp
chất hữu cơ
Trang 86
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do nghiên cứu
Ô nhiễm môi trường là vấn đề nhức nhối hiện nay của nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam Hướng tới phát triển một nền kinh tế xanh, kinh tế bền vững là định hướng chiến lược của nhiều quốc gia Theo
TS Đặng Văn Lợi, Tổng cục Môi trường cho biết: hiện nước thải các loại chưa được xử lý trên cả nước đã lên tới 1,5 tỷ mét khối mỗi năm Trên thực
tế, hiện việc dùng các công nghệ xử lý nước thải bằng hóa chất độc hại đôi khi còn gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường Bên cạnh việc đổi mới công nghệ, nhập khẩu các công nghệ tiên tiến và tích cực ứng dụng các công nghệ sạch, thì việc xử lý nước thải bằng công nghệ xanh đã được nhiều nước trên thế giới đặc biệt quan tâm, điển hình là Hà Lan, Đức, Mỹ, Hàn Quốc… Ứng dụng các công nghệ xanh để xử lý nguồn chất thải một cách tự nhiên, bền vững với tiêu chí cân bằng sinh thái là những ưu tiên trong chiến lược phát triển công nghệ của các nước trên thế giới trong đó có Việt Nam
Tuy nhiên việc phát triển và ứng dụng công nghệ xanh thường gặp nhiều khó khăn Không nhanh gọn, rẻ và nhìn thấy ngay cái lợi trước mắt như trong trường hợp sử dụng các công nghệ xử lý nước dùng hóa chất Ứng dụng công nghệ xanh cần sự hiểu biết, kiên trì và cái nhìn dài dạn của các nhà khoa học
Khu du lịch và nghỉ dưỡng suối nước nóng Thanh Thủy nằm trong khu quy hoạch nước khoáng nóng Thanh Thủy đã được UBND tỉnh Phú Thọ công bố quy hoạch với diện tích 4.770 ha Việc chọn nghiên cứu trường hợp tại khu du lịch khoáng nóng Thanh Thủy – Phú Thọ vì đây là nơi hiện có nguồn nước thải sinh hoạt lớn, thải trực tiếp ra môi trường Là khu du lịch sinh thái mới hình thành, sự đồng bộ trong việc phát triển và bảo vệ môi trường còn nhiều hạn chế Tác hại trước mắt là việc làm giảm và hỏng chất lượng tầng nước ngầm, hiện là tài nguyên nước khoáng làm nên chất lượng
du lịch riêng của Thanh Thủy Là địa bàn có sông Đà bao quanh, vị trí thuận
Trang 97
lợi để đổ toàn bộ nước thải ra sông, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm ra nhiều địa phương ở hạ lưu sông Hơn nữa đây là khu du lịch nghỉ dưỡng, do vậy chất lượng về nguồn nước và môi trường là yếu tố đầu tiên phải chú trọng Việc ứng dụng công nghệ xanh ở đây là rất phù hợp, có thể thí điểm để tiếp tục nhân rộng các mô hình với nhiều khu nghỉ dưỡng sinh thái trong cả nước
Có thể nói phát triển công nghệ xanh đã trở thành xu thế lựa chọn tối ưu cho các khu nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái lớn trên thế giới hiện nay Việc ứng dụng và phát triển công nghệ xanh về bản chất không khó, cái khó chính là ở nhận thức của xã hội, của con người và cơ chế chính sách ưu đãi và tạo điều kiện cho nó phát triển
“Công nghệ xanh” là một khái niệm mới, chưa được định nghĩa và cụ thể hóa bằng Luật Tuy nhiên, trong một vài năm trở lại đây thì khái niệm
“xanh” như Kinh tế xanh, tăng trưởng xanh, công nghiệp xanh, công nghiệp xanh, cũng như các khái niệm có liên quan như Công nghệ sạch, sản xuất sạch hơn, công nghệ thân thiện với môi trường… ngày càng xuất hiện rộng rãi Trong các vấn đề về môi trường hiện nay, ô nhiễm nguồn nước là vấn
đề nghiêm trọng và cần sự quan tâm đặc biệt của tất cả các nước trên toàn thế giới Ở Việt Nam, nước sông, suối, kênh, rạch… nhất là các khu du lịch, khu chế xuất, khu công nghiệp gần như bị ô nhiễm nặng Đổi mới công nghệ
là cụm từ không chỉ được nhắc đến với vai trò làm tăng năng xuất chất lượng sản phẩm, tăng lợi nhuận… mà còn cần đáp ứng một yếu tố quan trọng là giảm thiểu ô nhiễm ra môi trường Theo nhận xét của một số chuyên gia thì kinh tế Việt Nam hiện đang phát triển theo hướng nền kinh tế “nâu”, nghĩa
là “ô nhiễm trước và xử lý sau” Đó là tình trạng chung của các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam Vậy đổi mới công nghệ, ứng dụng công nghệ để không gây ô nhiễm hoặc xử lý ô nhiễm một cách bền vững chính là điều mà tác giả muốn đề xuất đến trong việc “ứng dụng công nghệ xanh” Công nghệ xanh có thể nói là một công nghệ của tương lai, công nghệ mà xã hội đang hướng đến Công nghệ xanh là khái niệm rộng, sẽ được tác giả đề cập trong chương II của Luận văn
Trang 108
Trong đề tài nghiên cứu của mình, bên cạnh việc bóc tách, phân tích nội hàm các khái niệm liên quan đến công nghệ có gắn các yếu tố “xanh, sạch và thân thiện với môi trường” đang xuất hiện rộng rãi hiện nay, tác giả còn nghiên cứu về các chính sách tài chính thúc đẩy ứng dụng công nghệ xanh và những giải pháp cụ thể để có thể ứng dụng thành công công nghệ xanh trong xử lý nước thải gây ô nhiễm môi trường
2 Lịch sử nghiên cứu
Trên thực tế hiện có rất nhiều các công trình khoa học trên thế giới và
ở Việt Nam nghiên cứu trực tiếp về vấn đề sử dụng Công nghệ xanh trong
xử lý nguồn nước thải Công nghệ trên đã thành công ở nhiều nước trên thế giới và bước đầu thành công trong một số mô hình nhỏ ở Việt Nam
- Đề tài “Nghiên cứu kiểm soát ô nhiễm nguồn nước hồ công viên 29-3 (Đà Nẵng) bằng mô hình đất ướt ” của nhóm tác giả Lê Văn Sơn, Phan Thi ̣
Kim Ngà, Phạm Phú Lâm, Trịnh Vũ Long, trường ĐH Bách kh oa Đà Nẵng (2010)
- Đề tài “ Khả năng xử lý nước thải sinh hoạt của cỏ Verter và Lục bình bằng mô hình đất ngập nước” của tác giả Trần Ngọc Nam, trường Đại
học kỹ thuật TP Hồ Chí Minh
- Bài viết “Đất hiếm và công nghệ xanh”, đăng trên Tạp chí Khoa học
và Tổ quốc, số tháng 7/2009 của tác giả Nguyễn Xuân Chánh
- “Tăng trưởng xanh và vai trò đổi mới công nghệ tại các nước đang phát triển” của PGS.TS Phan Minh Tân, PGS.TS Nguyễn Kỳ Phùng đăng
trên Tạp chí Chính sách và quản lý KH&CN, 4/2013
Tuy nhiên hầu hết các đề tài nghiên cứu đều thuộc lĩnh vực Môi trường, sinh học hay hóa học thực tế Trong đề tài của mình, tác giả không
đi sâu vào việc công nghệ xanh đó là gì, các tính chất sinh hóa và hiệu quả của từng công nghệ như thế nào? Mục đích ở đây là tác giả đi vào việc phân tích và làm rõ khái niệm “Công nghệ xanh” đang hiện hữu ở nhiều nước trên
Trang 119
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Tuấn Anh (2012), “Doanh nghiệp chú trọng hơn vào công nghệ xanh”, Báo Thương Mại
2 Nguyễn Vân Anh (2012) “Bàn về một số vấn đề trích lập Quỹ và sử dụng Quỹ KH&CN”, Tạp chí Khoa học và công nghệ Việt Nam
3 Trần Ngọc Ca (2000) “Quản lý đổi mới công nghệ trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa”, NXB Chính
trị quốc gia
4 Nguyễn Xuân Chánh (2009) “Đất hiếm và công nghệ xanh”, Tạp chí
Khoa học và Tổ quốc
5 Lan Chi (2012) “ Những xu hướng cơ bản của khoa học và công nghệ thế giới 10 năm qua và 10 năm tới”, Tạp chí Chính sách và quản lý
khoa học và công nghệ
6 Cổng thông tin điện tử Phú Thọ: http://www.phutho.gov.vn
7 PGS.TS Vũ Cao Đàm (2011): Giáo trình Khoa học chính sách, NXB Khoa học kỹ thuật
8 PGS.TS Vũ Cao Đàm (2010), TS Đào Thanh Trường “Tranh chấp môi trường” Sách chuyên khảo nghiên cứu xã hội và môi trường
9 PGS.TS Vũ Cao Đàm (1997) Xã hội học KH&CN, Trường Đại học
KHXH&NV Hà Nội
10 TS Trần Thu Hà (2009), “Hoàn thiện cơ chế quản lý cấp phát tài chính trong khoa học và công nghệ”, Bộ Tài chính
11 TS Nguyễn Quốc Hùng (2010), “Một số vấn đề về ô nhiễm môi trường
và suy thoái đất đai ở Việt Nam hiện nay”, Nhà xuất bản Chính trị
quốc gia Hà Nội
12 Hội đồng khoa học các cơ quan Đảng trung ương (2003), “Chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, đẩy mạnh công tác bảo vệ tài nguyên môi trường Một số vấn đề lý luận thực tiễn”, Nhà xuất bản Chính trị Quốc
gia