Đánh giá tồn lưu hóa chất bảo vệ thực vật trong môi trường đất và nước ở một số vùng trồng rau, trồng hoa và sân golf trên địa bàn hà nội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- Nguyễn Thị Nghĩa ĐÁNH GIÁ TỒN LƯU HÓA CHẤT BẢO VỆ THỰC VẬT TRONG MÔI TRƯỜNG ĐẤT VÀ NƯỚC Ở MỘT SỐ VÙNG TRỒNG RAU, TRỒNG HOA

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Nguyễn Thị Nghĩa

ĐÁNH GIÁ TỒN LƯU HÓA CHẤT BẢO VỆ THỰC VẬT TRONG MÔI TRƯỜNG ĐẤT VÀ NƯỚC Ở MỘT SỐ VÙNG TRỒNG RAU, TRỒNG HOA VÀ SÂN GOLF TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội – Năm 2014

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Nguyễn Thị Nghĩa

ĐÁNH GIÁ TỒN LƯU HÓA CHẤT BẢO VỆ THỰC VẬT TRONG MÔI TRƯỜNG ĐẤT VÀ NƯỚC Ở MỘT SỐ VÙNG TRỒNG RAU, TRỒNG HOA VÀ SÂN GOLF TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

Chuyên ngành: Khoa học môi trường

Mã số: 60440301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội – Năm 2014

Trang 3

MỤC LỤC

MỤC LỤC Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC BẢNG 5

DANH MỤC HÌNH 6

MỞ ĐẦU 8

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 9

1.1 Giới thiệu chung về hóa chất bảo vệ thực vật 9

1.1.1 Định nghĩa 9

1.1.2 Phân loại 9

1.1.3 Dư lượng hoá chất BVTV Error! Bookmark not defined 1.1.4 Ảnh hưởng của hóa chất BVTV đến môi trường và con ngườiError! Bookmark not defined.

1.1.5 Vấn đề an toàn trong sử dụng HCBVTV Error! Bookmark not defined.

1.2 Đặc tính của một số loại HCBVTV Error! Bookmark not defined.

1.2.1 Cypermethrin Error! Bookmark not defined 1.2.2 Benthiocarb Error! Bookmark not defined 1.2.3 Diazinon Error! Bookmark not defined 1.2.4 DDT Error! Bookmark not defined.

defined

1.2.1 Phân huỷ bằng tia cực tím (UV) hoặc bằng ánh sáng mặt trờiError! Bookmark not

defined.

1.3.2 Phá huỷ bằng vi sóng plasma Error! Bookmark not defined 1.3.3 Biện pháp ozon hoá/UV Error! Bookmark not defined 1.3.4 Biện pháp oxy hoá bằng không khí ướt Error! Bookmark not defined 1.3.5 Biện pháp oxy hoá ở nhiệt độ cao Error! Bookmark not defined 1.3.6 Biện pháp xử lý tồn dư HCBVTV bằng phân huỷ sinh họcError! Bookmark not defined.

1.4 Đặc điểm điều kiện tự nhiên - xã hội các khu vực nghiên cứuError! Bookmark not

defined

1.4.1 Làng rau Vân Nội Error! Bookmark not defined 1.4.2 Làng hoa Mê Linh Error! Bookmark not defined 1.4.3 Sân golf Đồng Mô Error! Bookmark not defined.

not defined

2.1 Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

Trang 4

2.2 Các phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

2.2.1 Phương pháp khảo sát thực địa, thu thập xử lý thông tin liên quanError! Bookmark not

defined.

2.2.2 Phương pháp lấy mẫu Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phương pháp xử lý mẫu Error! Bookmark not defined 2.2.4 Phương pháp phân tích Error! Bookmark not defined 2.2.5 Phương pháp xử lý số liệu Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN Error! Bookmark not defined 3.1 Kết quả quá trình điều tra Error! Bookmark not defined.

3.1.1 Tình hình sử dụng HCBVTV ở Hà Nội Error! Bookmark not defined 3.1.2 Vấn đề tuân thủ thời gian cách ly sau khi phun HCBVTVError! Bookmark not defined.

3.2 Kết quả phân tích Error! Bookmark not defined.

defined.

3.2.3 So sánh dư lượng HCVBTV giữa 3 vùng Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined.

I Kết luận Error! Bookmark not defined.

II Kiến nghị Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

Trang 5

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1 Phân loại hóa chất theo đường xâm nhập Error! Bookmark not defined.

Bảng 2 Phân loại theo độ độc của WHO Error! Bookmark not defined.

Bảng 3 Vị trí lấy mẫu - sân golf Đồng Mô Error! Bookmark not defined.

Bảng 4 Vị trí lấy mẫu - làng trồng hoa Mê Linh Error! Bookmark not defined.

Bảng 5 Vị trí lấy mẫu - làng rau Vân Nội Error! Bookmark not defined.

Bảng 6 Cách thức xử lý thuốc và dụng cụ sau khi sử dụng thuốc BVTV của người dân

Error! Bookmark not defined.

Bảng 7 Dư lượng HCBVTV trong đất khu vực làng hoa Mê Linh năm 2013 Error!

Bookmark not defined.

Bảng 10 Dư lượng HCBVTV trong đất khu vực làng rau Vân Nội năm 2013 Error!

Bảng 13 Dư lượng HCBVTV trong đất khu vực sân Golf Đồng Mô năm 2013 Error!

not defined.

Trang 6

DANH MỤC HÌNH

Hình 1 Tác động của hóa chất BVTV đến môi trường Error! Bookmark not defined.

Hình 2 Tác động của hoá chất BVTV đến con người Error! Bookmark not defined.

Hình 3 Sơ đồ thiết bị sắc ký khí Error! Bookmark not defined.

Hình 4 Dư lượng thuốc trừ cỏ trong đất tại các khu vực nghiên cứu qua các nămError!

Hình 5 Dư lượng thuốc trừ sâu được phép sử dụng trong đất tại khu vực nghiên cứu qua

các năm Error! Bookmark not defined.

Hình 6 Dư lượng thuốc trừ sâu cấm sử dụng tại khu vực nghiên cứu qua các nămError!

defined.

Hình 8 Dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật Phospho hữu cơ trong nước mặt Error!

Hình 9 Dư lượng hóa chất trừ cỏ trong nước mặt Error! Bookmark not defined.

Trang 7

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BVMT : Bảo vệ môi trường

BVTV : Bảo vệ thực vật

HCBVTV : Hóa chất bảo vệ thực vật

FAO : Tổ chức lương thực và nông nghiệp liên hiệp quốc

IPM : Quản lý dịch hại tổng hợp

ICM : Quản lý cây trồng tổng hợp

LD50 : Liều lượng cần thiết để gây chết 50% cá thể thí nghiệm (chuột

bạch) tính bằng đơn vị mg/kg thể trọng NN&PTNT : Nông nghiệp và phát triển nông thôn

UBND : Ủy ban nhân dân

WHO : Tổ chức Y tế thế giới

Trang 8

MỞ ĐẦU

Hoá chất BVTV được coi như một vũ khí có hiệu quả lớn của con người trong việc phòng trừ sâu bệnh, dịch hại bảo vệ cây trồng phục vụ các lợi ích khác nhau của con người Sử dụng hoá chất BVTV không những đem lại hiệu quả lớn cho nền nông nghiệp trong việc phòng và trừ sâu bệnh, cỏ dại, dập tắt được những dịch hại có nguy cơ làm giảm năng suất sản lượng cây trồng gây ra những thiệt hại kinh tế, thêm vào đó việc sử dụng hóa chất BVTV còn giúp con người tiêu diệt những sinh vật có hại đối với mong muốn riêng của con người Tuy nhiên mặt trái của việc sử dụng hoá chất BVTV cũng không phải là ít, tồn dư hoá chất BVTV đang là vấn đề nhức nhối thu hút sự chú ý quan tâm của toàn xã hội, gây ra những hậu quả xấu cho con người, môi trường, hệ sinh thái đất, nước,

Nhằm đánh giá tồn lưu các loại hóa chất bảo vệ thực vật; cung cấp số liệu về hiện trạng, dư lượng các loại hóa chất BVTV trong môi trường đất, nước mặt tại một số khu vực sử dụng nhiều hóa chất BVTV chúng tôi đã thực hiện đề tài “Đánh giá tồn lưu hóa chất bảo vệ thực vật trong môi trường đất và nước ở một số vùng trồng rau, trồng hoa và sân golf trên địa bàn Hà Nội”

 Mục tiêu của đề tài

Đánh giá tình trạng, dư lượng một số loại hóa chất bảo vệ thực vật trong đất, nước mặt tại một số khu vực sử dụng hóa chất BVTV

Đánh giá diễn biến dư lượng các loại hóa chất BVTV trong đất, nước mặt tại khu vực

sử dụng hóa chất BVTV theo thời gian

Trang 9

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

1.1 Giới thiệu chung về hóa chất bảo vệ thực vật

1.1.1 Định nghĩa

Hoá chất BVTV là những hóa chất độc có nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp được dùng để phòng trừ các vật hại nông nghiệp như sâu bệnh, cỏ dại, chuột, hại cây trồng và nông sản.[14]

1.1.2 Phân loại

Có nhiều cách để phân loại hóa chất BVTV Cách phân loại có thể dựa vào mục đích nghiên cứu, sử dụng, nguồn gốc phát sinh, nguồn gốc sản xuất và cấu trúc hóa học, theo độ độc và theo cơ chế tác động Sau đây là một số cách phân loại hóa chất BVTV

1.1.2.1 Phân loại theo mục đích sử dụng [10]

Thuốc trừ sâu: Gồm các chất hay hỗn hợp các chất có tác dụng tiêu diệt, xua đuổi

hay di chuyển bất kỳ loại côn trùng nào có mặt trong môi trường Chúng được dùng để diệt trừ hay ngăn ngừa tác hại của côn trùng đến cây trồng, cây rừng, nông lâm sản, gia súc và con người

Thuốc trừ bệnh: Thuốc trừ bệnh bao gồm các hợp chất có nguồn gốc hóa học (vô

cơ hoặc hữu cơ), sinh học, có tác dụng ngăn ngừa hay diệt trừ các loài vi sinh vật gây hại cho cây trồng và nông sản Thuốc trừ bệnh dùng để bảo vệ cây trồng trước khi bị các loài

vi sinh vật gây hại tấn công

Thuốc trừ chuột: Là những hợp chất vô cơ, hữu cơ, hoặc có nguồn gốc sinh học có

hoạt tính sinh học và phương thức tác động rất khác nhau, được dùng để diệt chuột gây hại trên ruộng, trong nhà và các loài gậm nhấm Chúng tác động đến chuột chủ yếu bằng con đường vị độc và xông hơi

Trang 10

Thuốc trừ nhện: Những chất được dung chủ yếu để trừ nhện hại cây trồng và các

loài thực vật khác, đặc biệt là nhện đỏ Hầu hết các thuốc trừ nhện hiện nay đều có tác dụng tiếp xúc

Thuốc trừ tuyến trùng: Các chất xông hơi và nội hấp được dùng để xử lý đất trước

tiên trừ tuyến trùng rễ cây trồng, trong đất, hạt giống và cả trong cây

Thuốc trừ cỏ: Các chất được dùng để trừ các loài thực vật cản trở sự sinh trưởng

cây trồng, các loài thực vật mọc hoang dại, trên đồng ruộng, quanh các công trình kiến trúc, sân bay, đường sắt… Và gồm cả các thuốc trừ rong rêu ruộng, kênh mương Đây là nhóm thuốc dễ gây hại cho cây trồng nhất Vì vậy khi dùng thuốc trong nhóm này đặc biệt thận trọng

1.1.2.2 Phân loại theo nguồn gốc sản xuất và cấu trúc hóa học[10]

- Nhóm thuốc thảo mộc: Thuốc BVTV sinh học tạo bởi quá trình tách chiết thực vật có hiệu lực khá cao và phong phú như nicotin trong cây thuốc lá, Limonene từ vỏ cam quýt độ độc cấp tính cao nhưng mau phân hủy trong môi trường, ít độc với con người

và động vật máu nóng, được khuyến khích sử dụng trong nông nghiệp sạch

- Nhóm clo hữu cơ: DDT, BHC, Edosunfan độ độc thuốc đối với động vật máu nóng đều từ trung bình đến cao, ít tan trong nước, tan nhiều trong dung môi hữu cơ, cấu tạo hóa học bền nên tích lũy lâu dài trong môi trường và cơ thể sinh vật (thời gian phân hủy 95% DDT trong tự nhiên là 10 năm, BHC là 6 năm, Dieldrin 8 năm) Mặc dù giá thành rẻ, hiệu lực cao, thời gian hiệu lực dài, tuy nhiên nhóm hoạt chất Clo hữu cơ không

có đặc tính chọn lọc, gây hại cho các loài thiên địch, sinh vật có ích cũng như con người

- Nhóm lân hữu cơ: Wofatox Bi-58, Malathion, Paration độ độc cấp tính của các loại thuốc thuộc nhóm này tương đối cao, phổ rộng diệt được nhiều loại sâu bệnh, tác dụng nhanh, ít tan trong nước nhưng dễ tan trong dung môi hữu cơ nên tích lũy lâu dài trong các mô của cơ thể sinh vật

Trang 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO

I Tiếng Việt

[1] Bộ Tài nguyên và Môi trường (2010), Báo cáo chất lượng môi trường quốc gia năm

2010

[2] Bộ môn bảo vệ thực vật (2006), Bài giảng thuốc BVTV, trường đại học Nông Lâm

Thái Nguyên

[3] Cục trồng trọt - Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn (2013), Báo cáo tổng kết năm 2013, nhiệm vụ trọng tâm năm 2014

[4] Đỗ Văn Hòe, Thực hiện, giám sát và chấp nhận quy tắc ứng xử quốc tế về phân phối

và sử dụng thuốc trừ sâu, báo cáo trình bày tại Hội thảo khu vực Châu Á ngày

26/7-28/7/2005, Bangkok, Thái Lan

[5] Lê Đức và nhiều tác giả (2002), Hóa học phân tích (dùng cho sinh viên khoa môi trường), NXB ĐHQGHN

[6] Lê Văn Khoa, Nguyễn Xuân Cự, Lê Đức, Trần Khắc Hiệp, Trần Cẩm Vân (2003),

Đất và Môi trường, NXB Giáo dục

[7] Lê Văn Thiện (2008), Ảnh hưởng của hoạt động thâm canh hoa đến chất lượng môi trường đất, nước vùng trồng hoa xã Tây Tựu, huyện Từ Liêm, Hà Nội và đề xuất biện pháp giảm thiểu ô nhiễm, Báo cáo tổng hợp QT08-59, Đại học quốc gia Hà Nội [8] Lưu Đức Hải và nhiều tác giả (2005), Cơ sở khoa học Môi trường, NXB ĐHQGHN [9] Nguyễn Tuấn Khanh (2010), Đánh giá ảnh hưởng của sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật đến sức khỏe người chuyên canh chè tại Thái Nguyên và hiệu quả của các biện pháp can thiệp, Luận án tiến sỹ Y học, Đại học Thái Nguyên

[10] Nguyễn Trần Oánh, Phạm Văn Viên, Bùi Trọng Thủy (2007), Giáo trình sử dụng thuốc BVTV, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội

Trang 12

[11] PGS.TS Đỗ Hàm (chủ biên) (2007), Hóa chất dùng trong nông nghiệp và sức khỏe cộng đồng, Nhà xuất bản Lao động – Xã hội

[12] Phạm Hùng Việt (2003), Cơ sở lý thuyết của phương pháp sắc ký khí, Nhà xuất bản

Khoa học và Kỹ thuật

[13] Trần Quang Hùng (2013), Thuốc bảo vệ thực vật, Nxb Nông Nghiệp

[14] Trần Văn Hai (2009), Giáo trình hóa bảo vệ thực vật, Trường Đại học Cần Thơ,

khoa Nông nghiệp và sinh học ứng dụng, bộ môn Bảo vệ thực vật

[15] Trung tâm thông tin phát triển nông nghiệp nông thôn (2009), Báo cáo ngành thuốc bảo vệ thực vật Việt Nam quý II/2009 và triển vọng, Bộ Nông Nghiệp - Phát

Triển Nông Thôn, Hà Nội

II Tài liệu từ Internet

[16] Báo Hà Nội Mới, Sản xuất rau an toàn tại Vân Nội, Đông Anh: Nhiều khó khăn cần tháo gỡ, ra ngày 16/9/2013

http://hanoimoi.com.vn/Tin-tuc/Nong-thon-moi/618622/san-xuat-rau-an-toan-tai-van-noi-dong-anh-nhieu-kho-khan-can-thao-go

[17] Báo Nông nghiệp Việt Nam: Một số thuốc BVTV nguồn gốc sinh học thế hệ mới, ra

ngày 4/2/2009

http://www2.hcmuaf.edu.vn/contents.php?ids=2079&ur=dothiloi

[18] Trang web Bảo vệ cây trồng- tra cứu thuốc BVTV

http://baovecaytrong.com/sanphamchitiet.php?masp=728

[19] Trang web hscagro- giới thiệu thuốc BVTV

http://hscagro.com/San-Pham/Chi-Tiet/91/naga-80sl.aspx

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	486,74 KB