ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN PHẠM THỊ THẢO NGUYÊN ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THU GOM, XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN TRÊN ĐỊA BÀN HUY
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
PHẠM THỊ THẢO NGUYÊN
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THU GOM,
XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲNH LƯU, TỈNH NGHỆ AN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Hà Nội - 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
PHẠM THỊ THẢO NGUYÊN
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THU GOM,
XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲNH LƯU, TỈNH NGHỆ AN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
Mã số: 60440301
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS Nguyễn Xuân Cự
Hà Nội - 2014
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tôi cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc
Tác giả luận văn
Phạm Thi Thảo Nguyên
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Khoa Môi trường- Trường Đại học khoa học tự nhiên- Đại học Quốc gia Hà Nội đã truyền đạt cho tôi những kiến thức chuyên sâu về chuyên ngành và giúp đỡ tôi tận tình trong suốt thời gian theo học cũng như thời gian làm luận văn Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến PGS.TS Nguyễn Xuân Cự - đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này
Cuối cùng, tôi xin được gửi lời cảm ơn tới gia đình và bạn bè đã luôn động viên, chia sẻ và hỗ trợ tôi trong suốt quá trình làm luận văn
Nghệ An, tháng 11 năm 2014
Tác giả luận văn
Phạm Thị Thảo Nguyên
Trang 5
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU THAM KHẢO 3
1.1 Tổng quan về chất thải rắn 3
1.1.1 Định nghĩa, phân loại chất thải rắn 3
1.1.2 Các phương pháp xử lý CTR 6
1.1.3 Các tác động của CTR đến môi trường và sức khỏe con người 9
1.2 Tình hình phát sinh, thu gom, vận chuyển xử lý chất thải rắn trên thế giới và Việt Nam 11
1.2.1 Tình hình phát sinh chất thải rắn ở trên thế giới và Việt Nam 11
1.2.2 Tình hình phát sinh và xử lý chất thải rắn ở Việt Nam 15
1.3 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Quỳnh Lưu 25
1.3.1 Điều kiện tự nhiên 25
1.3.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội 28
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 31
2.1 Đối tượng nghiên cứu 31
2.2 Phương pháp nghiên cứu 31
2.2.1 Phương pháp kế thừa 31
2.2.2 PHƯƠNG PHÁP ĐIềU TRA, KHảO SÁT THựC ĐịA 31
2.2.3 PHƯƠNG PHAP THốNG KE VA Xử LÝ Dữ LIệU 32
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 34
3.1 Tình hình phát sinh CTR trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 34
3.1.1 Nguồn phát sinh chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 34
3.1.2 Nguồn phát sinh chất thải rắn nông nghiệp trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 36
3.1.3 Nguồn phát sinh chất thải rắn làng nghề trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 41
3.2 Tình hình thu gom và vận chuyển và xử lý chất thải rắn trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 50
3.2.1 Tình hình thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH 50
Trang 63.2.2 Tình hình thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn y tế trên địa bàn huyện
Quỳnh Lưu 55
3.2.3 Tình hình thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn làng nghề trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 56
3.2.4 Tình hình thu gom, vận chuyển và xử lý CTR nông nghiệp trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 56
3.3 Công tác quản lý CTR trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 57
3.3.1 Ưu điểm 58
3.3.2 Hạn chế 58
3.4 Dự báo về tải lượng chất thải rắn đến năm 2025 59
3.5 Đề xuất các giải pháp giảm thiểu chất thải rắn trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 62 3.5.1 Giải pháp kỹ thuật 62
3.5.2 Các giải pháp về cơ chế, chính sách 66
3.5.3 Các giải pháp quản lý 67
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 71
1 Kết luận 71
2 Kiến nghị 73
TÀI LIỆU THAM KHẢO 74
PHỤ LỤC 76
Trang 7DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ
Sở TN&MT Sở Tài nguyên và Môi trường
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1 Thành phần của CTR 5
Bảng 1.2 Thành phần rác thải tại Mỹ 12
Bảng 1.3 Hoạt động thu gom CTR ở một số thành phố ở Châu Á 13
Bảng 1.4 Các phương pháp xử lý CTR ở Châu Á (%) 14
Bảng 1.5 Lượng chất thải phát sinh năm 2003 và năm 2008 15
Bảng 1.6 Tỷ lệ thu gom CTR sinh hoạt ở một số đô thị năm 2009 20
Bảng 1.7: Diện tích, dân số các xã huyện Quỳnh Lưu 29
Bảng 3.1 Lượng CTRSH phát sinh trung bình tại các xã trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 35
Bảng 3.2 Chất thải rắn y tế trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 36
Bảng 3.3 Lượng phụ phẩm từ một số cây trồng nông nghiệp chính 37
Bảng 3.4 Phát thải từ các phụ phẩm nông nghiệp ở Quỳnh Lưu 37
Bảng 3.5 Tải lượng chất thải rắn trung bình cho một số gia súc, gia cầm 39
Bảng 3.6 Tải lượng chất thải rắn chăn nuôi ở huyện Quỳnh Lưu 39
Bảng 3.7 Các làng nghề trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 41
Bảng 3.8 Lượng chất thải rắn từ các làng nghề chế biến hải sản 45
Bảng 3.9 Tổng lượng chất thải rắn từ các làng nghề mộc ở Quỳnh Lưu 47
Bảng 3.10 Tổng khối lượng CTR phát sinh trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu 49
Bảng 3.12 Dự báo lượng CTR phát sinh trên ở huyện Quỳnh Lưu đến năm 2025 61
Trang 9DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Hình 1.1 Các nguồn phát sinh chất thải rắn 4
Hình 1.2 Các nguồn phát thải CTR toàn quốc năm 2008 và dự báo cho năm 2015 16
Hình 3.1 Các hình thức xử lý CTRSH trên địa bàn Huyện Quỳnh Lưu 53
Hình 3.2 Phân loại rác thải tại nguồn theo phương án 1 63
Hình 3.3 Phân loại rác thải tại nguồn theo phương án 2 64
Trang 10MỞ ĐẦU
Xã hội phát triển nhằm đáp ứng những nhu cầu và lợi ích của con người, song cũng dẫn tới những vấn đề nan giải như gây ra sự ô nhiễm môi trường ngày càng tăng cao Lượng chất thải thải ra từ sinh hoạt cũng như các hoạt động sản xuất của con người ngày càng nhiều, và mức độ gây ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng ở nhiều vùng khác nhau
Khi nói đến CTR, nhiều người thường nghĩ đó là vấn đề cấp bách của các đô thị hay các thành phố lớn Điều đó đúng nhưng chưa đủ Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, nhất là kỹ thuật sản xuất, đóng gói bao bì, nhiều loại giấy, hộp đóng gói được làm chủ yếu bằng ni lông, nhựa, thiếc… rất tiện lợi, góp phần làm thay đổi phong cách và tập quán sống của nhiều người dân từ nông thôn đến thành thị Song bên cạnh các mặt tích cực ấy là lượng CTR ra ngày càng lớn, không chỉ ở các đô thị
mà còn ở các vùng nông thôn, nó đã và đang trở thành vấn đề được mọi người quan tâm Ở nông thôn Việt Nam trước kia, việc thu gom, phân loại, quản lý chất thải rắn được thực hiện tương đối tốt Lượng chất thải ở nông thôn vốn nhỏ, chủ yếu là chất thải hữu cơ hầu như được tận dụng hoàn toàn Lượng chất thải hữu cơ này nguồn gốc chủ yếu từ thức ăn thừa, được tận dụng làm thức ăn cho gia súc
Một lượng chất thải rắn khác là phân người và gia súc được tận dụng làm phân bón ruộng Các phế phẩm nông nghiệp như rơm rạ, được dùng làm nhiên liệu
để đun nấu và làm thức ăn gia súc Tuy nhiên, trong một vài thập kỷ gần đây, khi điều kiện kinh tế phát triển, đời sống nhân dân được cải thiện thì lượng chất thải rắn nông thôn cũng tăng mạnh, trong khi điều kiện cơ sở hạ tầng về thu gom, vận chuyển và xử lý còn nhiều hạn chế Điều này đã khiến tình hình chất thải rắn ở nông thôn trở thành một vấn đề nghiêm trọng
Quỳnh Lưu là một huyện đồng bằng về phía nằm ở Đông Bắc tỉnh Nghệ An, cách thành phố Vinh 60 km về phía Nam, có vị trí kinh tế và quốc phòng quan trọng của tỉnh Nghệ An nói riêng và cả nước nói chung Những năm gần đây Quỳnh Lưu đang vươn lên phát triển kinh tế xã hội Điều tất yếu là lượng chất thải rắn phát sinh
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu Tiếng Việt
1 Bộ Tài Nguyên và Môi trường (2005), Báo cáo diễn biến Môi trường Việt
Nam– Chất thải rắn, Hà Nội
2 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2008), Báo cáo MT Quốc gia năm 2007 - Môi trường làng nghề, Hà Nội
3 Bộ Tài Nguyên và Môi trường (2012), Báo cáo môi trường Quốc gia 2011
-Chất thải rắn, Hà Nội
4 Chính phủ nước Cộng hòa xã hòa Việt Nam (2007), Nghị định số 59/2007/NĐ –
CP ngày 09/04/2007 về Quản lý Chất thải rắn
5 Bùi Văn Chính, Lê Viết Ly, (2002), Số liệu thống kê 2001, Nhà xuất bản Thống
kê
6 Nguyễn Thị Thanh Huyền, (2014), Đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, Luận văn thạc sỹ, Đại học Bách khoa Hà Nội
7 Phạm Thúy Kiều, Đánh giá hiện trạng và đề xuất một số biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt tại thành phố Cẩm Phả, Luận văn Thạc sỹ, Đại học Nông nghiệp
Hà Nội;
8 Võ Đình Long, Nguyễn Văn Sơn, (2008) Quản lý CTR và CTNH, Viện Khoa
học công nghiệp và quản lý môi trường
9 Trần Hiếu Nhuệ (2005), “Kinh tế Chất thải”, Tài liệu dành cho các khóa về đào
tạo Tổng hợp Chất thải, Nhà xuất bản chính trị Quốc Gia Hà Nội
10 Phạm Thành Trung (2012), “Quản lý chất thải rắn và các biện pháp giảm thiểu tại thành phố Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh”, Luận văn thạc sỹ, Đại học Bách
khoa Hà Nội
11 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nghệ An,(2013), Báo cáo hiện trạng môi trường các làng nghề chế biến hải sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An năm 2012,
Nghệ An
Trang 1212 Sở Tài nguyên và Môi trường (2013), Báo cáo Điều tra, đánh giá hiện trạng thu gom, xử lý rác thải nông thôn tại các huyện: Quỳnh Lưu, Nghĩa Đàn, Nam Đàn và lựa chọn 3 mô hình thu gom rác
13 Sở Tài nguyên và Môi trường (2014), Báo cáo đánh giá tác động môi trường Nhà máy xử lý RTSH và RTCN tại Lèn Ngồi tại xã Ngọc Sơn, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
14 UBND huyện Quỳnh Lưu (2014), Kết quả công tác quản lý Tài nguyên và Môi trường năm 2014, xây dựng kế hoạch công tác năm 2015
15 Viện Môi trường và Tài nguyên Hồ Chí Minh (2004), Tài liệu hướng dẫn triển khai SXSH cho ngành thủy sản
Tài liệu Tiếng Anh
16 George Tchobanogluos, Hilary Theisen, Samuel Vigil (1993), Intergrated Solid Waste Management, McGraw, Hill Inc
17 Kreith and Frank (2000), Handbook of solid waste management, McGraw –
Hill, Inc
18 Landreth Robert and Rebers Paul A (1997), Municipal solid wastes, Problem
anhd solution, Lewis Publisher
19 Environmetal Protection Ageney