Bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn hà nội

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN – HÀ NỘIError!. Chính vì vậy, để hoạt động này phát triển tư

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

LÊ HẢI PHƢỢNG

B¶O L·NH THùC HIÖN HîP §åNG T¹I NG¢N HµNG th-¬ng m¹i cæ phÇn SµI GßN - Hµ NéI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

LÊ HẢI PHƢỢNG

B¶O L·NH THùC HIÖN HîP §åNG T¹I NG¢N HµNG th-¬ng m¹i cæ phÇn SµI GßN - Hµ NéI

Chuyên ngành: Luật kinh tế

Mã số: 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS VŨ THỊ HỒNG VÂN

HÀ NỘI - 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Lê Hải Phượng

Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO LÃNH THỰC HIỆN HỢP

ĐỒNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ BẢO LÃNH THỰC HIỆN

HỢP ĐỒNG 13

1.1 NHỮNG VẤN ĐÊ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO LÃNH THỰC

HIỆN HỢP ĐỒNG 13

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm bảo lãnh 13

1.1.2 Bảo lãnh thực hiện hợp đồng Error! Bookmark not defined

1.2 PHÁP LUẬT VỀ BẢO LÃNH THỰC HIỆN HỢP ĐỒNGError! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm pháp luật về bảo lãnh thực hiện hợp đồngError! Bookmark not defined

1.2.2 Vai trò của pháp luật bảo lãnh thực hiện hợp đồngError! Bookmark not defined

1.2.3 Quá trình hình thành và phát triển pháp luật Việt Nam về bảo

lãnh thực hiện hợp đồng Error! Bookmark not defined

1.2.4 Nội dung pháp luật Việt Nam hiện hành về bảo lãnh thực hiện

hợp đồng Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH THỰC

HIỆN HỢP ĐỒNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ

PHẦN SÀI GÒN - HÀ NỘI Error! Bookmark not defined

Comment [p1]: Đánh lại số trang

2.1 TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN

SÀI GÒN – HÀ NỘI Error! Bookmark not defined

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined

2.1.2 Quy định của SHB điều chỉnh hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồngError! Bookmark not defined 2.2 NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC TRONG HOẠT ĐỘNG BẢO

LÃNH THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG TẠI SHBError! Bookmark not defined

2.2.1 Về số dư bảo lãnh Error! Bookmark not defined

2.2.2 Doanh thu từ phí bảo lãnh Error! Bookmark not defined

2.3 MỘT SỐ BẤT CẬP LIÊN QUAN ĐẾN QUY ĐỊNH ĐIỀU

CHỈNH HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG

TẠI SHB Error! Bookmark not defined

2.3.1 Một số bất cập của pháp luật hiện hành về bảo lãnh ngân hàngError! Bookmark not defined 2.3.2 Một số bất cập, vướng mắc trong quy định nội bộ của SHBError! Bookmark not defined

2.3.3 Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những khó khăn, vướng mắc, bất

cập trong hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại SHBError! Bookmark not defined KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT

ĐỘNG BẢO LÃNH THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG TẠI NGÂN

HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN – HÀ NỘIError! Bookmark not defined 3.1 MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VỀ BẢO

LÃNH THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG Error! Bookmark not defined

3.1.1 Giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật về bảo lãnh thực

hiện hợp đồng Error! Bookmark not defined

3.1.2 Hoàn thiện quy định nội bộ điều chỉnh hoạt động bảo lãnh thực

hiện hợp đồng tại SHB Error! Bookmark not defined

3.2 GIẢI PHÁP VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN HOẠT ĐỘNG BẢO

LÃNH THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG TẠI SHBError! Bookmark not defined

3.2.1 Tăng cường quản lý, chỉ đạo điều hành và hoạch định chiến lược

phát triển bảo lãnh thực hiện hợp đồngError! Bookmark not defined 3.2.2 Giải pháp về tổ chức cán bộ Error! Bookmark not defined 3.2.3 Giải pháp về công nghệ Error! Bookmark not defined 3.2.4 Năng cao chất lượng thẩm định khách hàngError! Bookmark not defined 3.2.5 Giải pháp về quản trị rủi ro Error! Bookmark not defined 3.2.6 Tăng cường kiểm tra, kiểm toán nội bộError! Bookmark not defined 3.2.7 Hoàn thiện quy trình bảo lãnh Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BLDS: Bộ luật dân sự

ĐVKD: Đơn vị kinh doanh

NHNN: Ngân hàng Nhà nước

NHTM: Ngân hàng thương mại

SHB: Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn – Hà Nội TCTD: Tổ chức tín dụng

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Số hiệu Bảng,

Bảng 2.1 Tổng hợp số liệu bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại

SHB từ năm 2011-2013

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.2 Tổng hợp số liệu doanh thu phí bảo lãnh thực hiện

hợp đồng tại SHB từ năm 2011-2013

Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.1 Số dƣ bảo lãnh thực hiện hợp đồng trong tổng số bảo

lãnh từ năm 2011 đến năm 2013

Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.2 Doanh thu phí bảo lãnh thực hiện hợp đồng trong

tổng doanh thu từ hoạt động bảo lãnh từ năm 2011 đến năm 2013

Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Ngày nay, để đáp ứng sự phát triển của nền kinh tế ở mỗi quốc gia và tính toàn cầu hóa của kinh tế thế giới, bên cạnh việc giữ vững và hoàn thiện các nghiệp

vụ ngân hàng truyền thống, các ngân hàng thương mại không ngừng tiếp cận và

mở rộng các dịch vụ ngân hàng tiên tiến Việc đa dạng hoá nghiệp vụ sẽ góp phần quan trọng tới sự bền vững của ngân hàng Đây cũng là phương châm cho các ngân hàng thương mại tồn tại và phát triển trong bối cảnh hiện nay

Nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng tại các ngân hàng thương mại tại Việt Nam nói chung và Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn-Hà Nội nói riêng còn khá mới mẻ, chỉ bắt đầu từ thập niên 90 của thế kỷ XX Mặc dù vậy, bảo lãnh ngân hàng đã đóng vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế, giúp cho doanh nghiệp, đặc biệt các doanh nghiệp trong nước phát triển nguồn vốn và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp này tham gia hội nhập kinh tế quốc tế dễ dàng hơn, đồng thời đem lại khoản thu không nhỏ cho ngân hàng

Song hành với sự phát triển của hoạt động bảo lãnh, hệ thống văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt này cũng được Nhà nước ta quan tâm xây dựng và hoàn thiện

Sự ra đời của Quyết định số 196/QĐ-NH14 ngày 16/04/1994 về Quy chế bảo lãnh ngân hàng của các Ngân hàng thương mại và Quyết định số 23/QĐ-NH14 ngày 21/02/1994 về Quy chế bảo lãnh và tái bảo lãnh vay vốn nước ngoài đã đặt nền móng cho hệ thống pháp luật về bảo lãnh Ngân hàng Tiếp theo và hoàn thiện các văn bản này là Quyết định số 283/2000/QĐ-NHNN14 ngày 25/8/2000, Quyết định

số 386/2001/QĐ-NHNN ngày 11/4/2001 và Quyết định số 112/2003/QĐ-NHNN ngày 11/02/2003, Quyết định số 26/2006/QĐ-NHNN về Quy chế bảo lãnh Ngân hàng Đặc biệt, ngày 03/10/2012 Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành thông

tư số 28/2012/-TT-NHNN quy định về bảo lãnh ngân hàng của các Tổ chức tín

dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã cho thấy chế định bảo lãnh ngân hàng ngày càng được hoàn thiện

Sự ra đời của Thông tư 28 đã khắc phục được những hạn chế của Quyết định 26/2006/QĐ-NHNN và bổ sung những quy định mới làm cơ sở pháp lý cho việc thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, Thông tư 28/2012/TT-NHNN vẫn tồn tại một số điểm chưa phù hợp, chưa rõ ràng gây vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện Chính vì thế, hoàn thiện pháp luật về bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam là một trong những yêu cầu hết sức bức thiết bên cạnh vấn đề hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam nói chung hiện nay

Sau hơn 20 năm xây dựng và phát triển, Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn-Hà Nội hiện là một trong những ngân hàng bán lẻ hiện đại, đa năng hàng đầu Việt Nam Ngay từ khi mới thành lập, Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn -

Hà Nội đã quan tâm phát triển các hoạt động tín dụng, bao gồm cả hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn-Hà Nội cũng gặp không ít khó khăn, hạn chế Chính vì vậy,

để hoạt động này phát triển tương xứng với tiềm năng hiện có của ngân hàng thì việc đi sâu vào phân tích, đánh giá cơ sở pháp lý cũng như thực tiễn hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn-Hà Nội để tìm ra các giải pháp phát triển hoạt động này có ý nghĩa thiết thực đối với ngân hàng

Với những lý do nêu trên, tác giả đã chọn đề tài: “Bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn-Hà Nội” để làm luận văn thạc

sỹ Luật học với mong muốn nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng cũng như nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật trong lĩnh vực này

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu và tìm hiểu các quy định về bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam hiện nay dưới góc độ lý luận và thực tiễn không phải là vấn đề mới mẻ Đặc biệt

trong tình hình hiện nay, số lượng các bài viết, công trình nghiên cứu về việc thi hành pháp luật trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng cũng đang ngày một tăng, trong đó phải kể đến những công trình nghiên cứu khoa học, bài viết tiêu biểu sau:

"Những vấn đề pháp lý về bảo lãnh Ngân hàng" của Nguyễn Thành Long, Đại học Luật Hà Nội, năm 1999, "Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về bảo lãnh thanh toán của các Ngân hàng thương mại trên địa bàn Hà Nội", của Vũ Hồng Minh, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2009, “Pháp luật về bảo lãnh ngân hàng và thực tiễn tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Techcombank ở Việt Nam” Vũ Thị Khánh Phượng, 2011; “Một số vấn đề về quan hệ bảo lãnh ngân hàng ở nước ta hiện nay”, TS Võ Đình Toàn, Tạp chí Luật học, số 3/2002; “Hoàn thiện một số quy định của quy chế bảo lãnh ngân hàng, Đỗ Minh Tuấn, Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 8/2012…

Ngoài ra, trên các tạp chí khác như: Tạp chí Kiểm sát, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, Tạp chí Luật học cũng có những bài viết nghiên cứu về việc áp dụng pháp luật trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng

Tuy nhiên, trong các công trình nghiên cứu nên trên, có công trình thời gian nghiên cứu đã lâu, các văn bản pháp luật nghiên cứu đã hết hiệu lực; có công trình nghiên cứu phạm vi chỉ liên quan đến một hình thức bảo lãnh hay có công trình nghiên cứu thực tiễn tại một ngân hàng thương mại khác

Như vậy, luận văn này là công trình nghiên cứu về pháp luật bảo lãnh ngân hàng, cụ thể hơn là bảo lãnh thực hiện hợp đồng theo các quy định hiện hành và thực tiễn tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội, không trùng lặp với các công trình nghiên cứu khoa học đã được công bố

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích của luận văn

Luận văn có mục đích nghiên cứu pháp luật Việt Nam về bảo lãnh thực hiện hợp đồng và thực tiễn hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại Ngân hàng

Thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội Thông qua việc nghiên cứu, luận văn đưa

ra những bất cập trong quy định hiện hành cũng như những khó khăn, vướng mắc trong việc triển khai hoạt động này trên thực tế tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội, từ đó đề ra các giải pháp, đặc biệt là các giải pháp pháp lý nhằm đảm bảo và hạn chế rủi ro cho ngân hàng trong hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

Để đạt được mục đích trên, luận văn có các nhiệm vụ sau đây:

- Làm rõ khái niệm và đặc điểm của bảo lãnh, bảo lãnh thực hiện hợp đồng của ngân hàng; chức năng, vai trò của bảo lãnh thực hiện hợp đồng; các quy định pháp luật hiện hành về bảo lãnh thực hiện hợp đồng

- Đánh giá vai trò hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội; phân tích một số quy định nội bộ về bảo lãnh thực hiện hợp đồng; đưa ra những bất cập trong quy định cũng như những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội

- Trên cơ sở những nguyên nhân dẫn đến những bất cập, hạn chế trong thực tiễn hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội, luận văn đã đưa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại ngân hàng cũng như những giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo lãnh thực hiện hợp đồng

4 Tính mới và những đóng góp của đề tài

Đề tài đã phân tích những nội dung cơ bản của pháp luật hiện hành về bảo lãnh thực hiện hợp đồng, đưa ra những ưu điểm, hạn chế và hướng hoàn thiện pháp luật bảo lãnh thực hiện hợp đồng trong thời gian tới Đồng thời, đây còn là một đề tài nghiên cứu riêng biệt về thực tiễn hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội trên cơ sở đánh giá thực trạng

thi hành và kiến nghị giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật trong hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại Ngân hàng Thương mại

cổ phần Sài Gòn - Hà Nội nói riêng và hệ thống các ngân hàng thương mại tại Việt Nam nói chung

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài chủ yếu nghiên cứu pháp luật trong hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng nói chung và những quy định về vấn đề này tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn-Hà Nội nói riêng và thực tiễn hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại ngân hàng này

6 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử củ Chủ nghĩa Mác – Lê nin, phương pháp phân tích và tổng hợp, so sánh, logic, kết hợp nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn, chú trọng việc thu thập các số liệu từ các báo cáo thực tế về hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng của SHB

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Lý luận chung về bảo lãnh thực hiện hợp đồng và pháp luật về

bảo lãnh thực hiện hợp đồng

Chương 2: Thực trạng hoạt động bảo lãnh thực hiện hợp đồng tại Ngân hàng

thương mại cổ phần Sài Gòn-Hà Nội

Chương 3: Một số giải nhằm nâng cao hiệu quả trong hoạt động bảo lãnh

thực hiện hợp đồng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài

Gòn-Hà Nội

Chương 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO LÃNH THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG VÀ PHÁP

LUẬT VỀ BẢO LÃNH THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG

ĐỒNG

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm bảo lãnh

1.1.1.1 Khái niệm bảo lãnh

Bảo lãnh là một biện pháp bảo đảm truyền thống, sớm được sử dụng rộng rãi Khái niệm bảo lãnh dưới góc độ kinh tế xã hội và góc độ pháp lý được hiểu theo các cách khác nhau Đồng thời, bảo lãnh theo quy định của pháp luật các nước khác nhau cũng có những điểm khác biệt

Theo từ điển Tiếng Việt, bảo lãnh được hiểu theo hai nghĩa: “Một là: bảo

lãnh là bảo đảm người khác thực hiện một nghĩa vụ và chịu trách nhiệm nếu người

đó không thực hiện; Hai là: là việc dùng uy tín của mình để bảo đảm cho hành động, tư cách của người khác” [23; tr.37]

Từ định nghĩa trên cho thấy, dưới góc độ kinh tế xã hội, bảo lãnh là việc một người đứng ra bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ của người khác Trong trường hợp người có nghĩa vụ không thực hiện được thì người bảo lãnh phải chịu trách nhiệm cho việc không thực hiện đó

“Bảo lãnh” theo giải nghĩa của Từ điển tiếng Việt nêu trên vừa có thể là một hành vi pháp lý mang tính chất đối vật (bảo đảm bằng tài sản), vừa có thể là hành

vi pháp lý mang tính chất đối nhân (bảo đảm bằng uy tín) Tính chất đối vật của sự bảo lãnh thể hiện ở chỗ, người đứng ra bảo lãnh có thể cam kết dùng quyền của mình đối với các tài sản xác định để bảo đảm cho nghĩa vụ của một người khác Còn tính chất đối nhân của sự bảo lãnh lại thể hiện ở chỗ, người đứng ra bảo lãnh

có thể cam kết dùng tư cách, phẩm chất, uy tín của mình đối với người khác để bảo