Với mục tiêu làm thế nào để đổi mới thực sự về phương pháp dạy học trong các môn học nói chung và trong môn Toán nói riêng. Đặc biệt là làm thế nào để giáo viên dạy Toán ở lớp 3 không phải quá vất vả trong việc chuẩn bị đồ dùng dạy học, phương tiện dạy học. Giáo viên sử dụng thành thạo các phần mềm ứng dụng để soạn giáo án vi tính, soạn giáo án điện tử có sự liên kết với các phần mềm toán học Giáo viên có thể kết hợp linh hoạt giáo án điện tử với các phương pháp truyền thống nhằm truyền thụ thật tốt kiến thức cho học sinh. Học sinh được tiếp cận với các phương pháp mới làm tăng khả năng quan sát, tiếp nhận, thực hành, khả năng tư duy, hoạt động độc lập, sáng tạo và tăng tính nhạy bén cho học sinh. Học sinh hứng thú hơn khi học Toán. Tạo nên một quan niệm Dạy Học mới dựa trên mô hình công nghệ thông tin hoá, hiện đại hoá bài giảng. Tạo ra bước đột phá về áp dụng kỹ thuật hiện đại trong dạy học. Tạo một thói quen tự tìm tòi sáng tạo và tự học tập, tự nghiên cứu về công nghệ thông tin để phục vụ cho việc Dạy Học theo phương pháp mới. Giáo viên biết tận dụng nền kỹ thuật tiên tiến và phương tiện hiện đại để đổi mới cách dạy của mình.
Trang 1Có thể nói, công nghệ thông tin đã thổi một luồng gió mới vào xu thế đổi mới quá trình Dạy - Học Công nghệ thông tin đã giúp cho giáo viên vận dụng được những phương pháp dạy học một cách linh hoạt và đơn giản, công nghệ thông tin đã giúp giáo viên thực hiện được những bài giảng phức tạp mà giáo dục truyền thống khó
có thể làm được, nếu có được thì phải rất vất vả và tốn kém, và còn nhiều điều mà công nghệ thông tin đã giúp cho giáo viên từ việc chuẩn bị đồ dùng dạy học, đồ dùng thí nghiệm, minh hoạ trực quan đến việc truyền đạt kiến thức tới học sinh thực sự dễ dàng và hiệu quả
Xét trên một phương diện nào đó thì nhờ vào công nghệ thông tin, đã góp phần vào việc tạo hứng thú học tập cho học sinh, giúp học sinh hình thành khái niệm
và kiến thức một cách dễ dàng, nhanh chóng và hiệu quả Đã có nhiều bài giảng điện
tử được thực hiện và học sinh tiếp thu nó một cách hoàn toàn tự nhiên và hứng thú Điều này đã được khẳng định trong thời gian qua thông qua các đợt Hội giảng , chuyên đề và các cuộc thi giáo viên dạy giỏi các cấp Qua việc giảng dạy sử dụng đồ dùng bằng công nghệ thông tin, dạy Toán, giáo viên giúp học sinh từng bước phát triển năng lực tư duy, rèn luyện phương pháp và kĩ năng logic, khêu gợi và tập dượt
Trang 2
khả năng quan sát phỏng đoán, tìm tòi Giờ học toán của các em phải diễn ra một cách nhẹ nhàng, sinh động, cụ thể nhằm tích cực hoá các hoạt động nhận thức của học sinh
Như vậy có thể nói dạy - học toán ở tiểu học là một khoa học, là một công việc hết sức quan trọng đối với người dạy và người học Nhờ đó dạy học toán, học sinh có một công cụ, một chiếc chìa khoá vàng để mở cửa chân trời khoa học
Công nghệ thông tin không những chỉ có vai trò quan trọng trong công tác quản
lý của trường học mà còn hỗ trợ giáo viên thực hiện việc thiết kế bài giảng, đổi mới phương pháp dạy học và tổ chức quá trình dạy học ở tất cả các môn học Đối với học sinh, việc sử dụng đồ dùng hiện đại là một phương tiện có tác dụng trợ giúp cho các
em tiếp thu kiến thức, khả năng tư duy độc lập, sáng tạo, tự học không ngừng nâng cao
Nhận thức rõ việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy là đáp ứng được những yêu cầu đổi mới của sự nghiệp phát triển giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập hoá Cùng với thực hiện nhiệm vụ năm học theo chỉ đạo của Sở giáo dục tỉnh Quảng Ninh và Phòng giáo dục và Đào tạo thị xã Quảng
Yên là năm học: Đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và
quản lí Mặt khác xuất phát từ nhu cầu nâng cao trình độ chuyên môn của bản thân
góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay – là lấy học sinh làm trung tâm - tổ chức cho học sinh tự học và chiếm lĩnh kiến thức bằng hoạt động
tích cực -tự giác và sáng tạo tôi đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu đề tài "Ứng dụng
công nghệ thông tin vào dạy Toán lớp 3’’.
1 Mục đích nhiên cứu:
- Tìm hiểu thực trạng khi đưa ứng dụng CNTT vào giảng dạy môn Toán lớp 3
- Đổi mới phương pháp dạy học khi đưa ứng dụng CNTT vào giảng dạy môn Toán lớp 3 góp phần nâng cao hiệu quả dạy học
Trang 3
3 Thời gian – địa điểm
- Đề tài được nghiên cứu trong năm học 2013– 2014 Lớp 3A- Tại trường tiểu học Ngô Quyền thị xã Quảng Yên
4 Đóng góp mới về mặt thực tiễn.
- Với mục tiêu làm thế nào để đổi mới thực sự về phương pháp dạy học trong các môn học nói chung và trong môn Toán nói riêng Đặc biệt là làm thế nào để giáo viên dạy Toán ở lớp 3 không phải quá vất vả trong việc chuẩn bị đồ dùng dạy học, phương tiện dạy học
- Giáo viên sử dụng thành thạo các phần mềm ứng dụng để soạn giáo án vi tính, soạn giáo án điện tử có sự liên kết với các phần mềm toán học
- Giáo viên có thể kết hợp linh hoạt giáo án điện tử với các phương pháp truyền thống nhằm truyền thụ thật tốt kiến thức cho học sinh
-Học sinh được tiếp cận với các phương pháp mới làm tăng khả năng quan sát, tiếp nhận, thực hành, khả năng tư duy, hoạt động độc lập, sáng tạo và tăng tính nhạy bén cho học sinh
- Học sinh hứng thú hơn khi học Toán
Tạo nên một quan niệm Dạy - Học mới dựa trên mô hình công nghệ thông tin hoá, hiện đại hoá bài giảng Tạo ra bước đột phá về áp dụng kỹ thuật hiện đại trong dạy học
-Tạo một thói quen tự tìm tòi sáng tạo và tự học tập, tự nghiên cứu về công nghệ thông tin để phục vụ cho việc Dạy - Học theo phương pháp mới
- Giáo viên biết tận dụng nền kỹ thuật tiên tiến và phương tiện hiện đại để đổi mới cách dạy của mình
II PHẦN NỘI DUNG
1.Chương I: Tổng quan
1.1 Cơ sở lý luận:
Do đặc thù của môn học, do quá trình nhận thức của học sinh tiểu học cần phải gắn với những hình ảnh, hoạt động cụ thể một nhiệm vụ trọng tâm của năm học
Trang 4
Vỡ vậy cỏc phương tiện trực quan rất cần thiết cho quỏ trỡnh giảng dạy Đặc biệt là cỏc phương tiện trực quan sinh động, rừ nột sẽ thu hỳt được sự chỳ ý của học sinh Trong những tiết học cú đồ dựng trực quan đẹp, rừ nột hiển thị dưới cỏc dạng khỏc nhau, phự hợp với thực tế học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức hơn, nhớ lõu hơn Đối với mụn Toỏn ở bậc Tiểu học thỡ mụn Toỏn lớp 3 là một trong những mụn cần
cú nhiều đồ dựng trực quan đa dạng để dẫn dắt học sinh tiếp thu bài, thực hành bài tập nhanh và hiệu quả Mặc dự bộ đồ dựng dạy toỏn đó được cung cấp nhưng cũn hạn chế Bởi vỡ chỉ cú một số hỡnh để hướng dẫn học sinh tỡm hiểu bài học Phần Thực hành luyện tập chỉ cú một số hỡnh vẽ hoặc tranh ảnh để minh họa cho một số bài Những hỡnh ảnh trực quan cũn hạn chế Nếu những con số, những hỡnh vẽ, những bài toỏn được đưa lờn màn hỡnh lớn với sự nhấn mạnh bằng cỏch đổi màu, gạch chõn, cắt ghộp hỡnh sẽ cú hiệu quả hơn Đú chớnh là nguyờn nhõn của việc ứng dụng Cụng nghệ thụng tin vào giảng dạy mụn Toỏn là cần thiết
I.2 Cơ sở thực tiễn:
*Thuận lợi
Năm học 2013– 2014 tiếp tục thực hiện tinh thần chỉ đạo của Bộ giáo dục, Sở giáo dục và đào tạo Quảng Ninh, Trờng Tiểu học Ngụ Quyền phát động phong trào “Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giảng dạy” : mỗi giáo viên có ít nhất 2 giáo án điện tử trong một năm học Đây cũng là một trong những tiêu chí đánh giá mỗi giáo viên trong nhà trờng
- Nhà trường đó sớm đầu tư trang thiết bị để đưa ứng dụng Cụng nghệ thụng tin vào đổi mới phương phỏp dạy và học từ rất nhiều năm nay Đặc biệt trong năm học này được sự quan tõm của Sở giỏo dục và Phũng Giỏo dục đó đầu tư thờm mỏy chiếu Projector, máy chiếu vật thể, máy chiếu tương tỏc Nhà trường đó tận dụng ngay và mua sắm bổ sung thờm trang thiết bị như mỏy tớnh xỏch tay, mỏy chiếu Projector, và nối mạng Internet cho tất cả cỏc mỏy tớnh phục vụ nhà trường, phục vụ giảng dạy
Trang 5tổ chức các lớp tập huấn sử dụng công nghệ thông tin cho giáo viên Nhiều đ/c giáo viên trong nhà trường khá thành thạo khi sử dụng các phần mềm tin học Nhiệt tình
và có ý thức đổi mới phương pháp dạy học
- Phong trào ứng dụng Công nghệ thông tin đưa vào giảng dạy và học tập đã thu hút được sự chú ý chủ động tiếp thu kiến thức một cách tích cực của học sinh Hơn nữa các em được tin học từ lớp 3 nên các em cá kiến thức về tin học và có thể tham gia vào thực hiện phần mềm trong dạy học…
* Khó khăn:
* Về đội ngũ giáo viên: Nhiệt tình, đoàn kết, có ý thức đổi mới phương pháp dạy học Song khi tiếp cận nội dung mới này còn gặp nhiều bất cập :
- Năng lực tiếp thu của giáo viên còn gặp khó khăn do trình độ, hoặc tuổi cao
- Một số giáo viên chưa nhận thức đúng việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, cho rằng đây là một việc làm không cần thiết, dẫn đến ý thức tự học còn hạn chế
- Khả năng thiết kế bài giảng của giáo viên: Từ khâu lựa chọn các hình ảnh đến việc đưa hình ảnh đó dạy vào lúc nào? dạy như thế nào? không phải là giáo viên nào cũng làm được
- Thao tác của giáo viên không thể tuỳ tiện mà phải tuân theo thao tác kĩ thuật công nghệ của máy tính Điều này không dễ gì ai cũng có thể thực hiện được (đặc biệt với giáo viên đã lớn tuổi)
- Việc thiết kế giáo án điện tử phải được thực hiện công phu Mất nhiều thời gian, công sức để có một bài giảng điện tử đạt yêu cầu
Trang 6
- Một số đ/c giáo viên khi thiết kế giáo án điện tử chưa có nhiều kinh nghiệm nên việc chọn màu sắc, phông nền hay phông chữ, chọn hiệu ứng đôi khi chưa phù hợp
- Giờ học còn phụ thuộc vào nguồn điện, phòng học, ánh sáng
2 Chương 2: Nội dung vấn đề nghiên cứu
2.1 Thực trạng
*Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học hiện nay:
- Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học đã được nhiều giáo viên đón nhận một cách tích cực, bởi nó tạo ra một không khí học tập sôi nổi, thu hút sự chú ý của học sinh, học sinh thực sự làm chủ trong tiết học Khi ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết Toán giáo viên đỡ vất vả hơn nhiều Thay bằng các thao tác gắn đồ dùng lên bảng, giáo viên chỉ cần "click" chuột là có.Qua đó còn giúp học sinh tìm hiểu kỹ hơn kiến thức yêu cầu cần đạt vì có sự hỗ trợ về tư liệu, hình ảnh các nhân vật, những hình ảnh đồng dạng liên quan đến bài học mà bộ đồ dùng, sách giáo khoa không thể hiện được
- Khi ứng dụng CNTT vào giảng dạy giáo viên có thể thiết kế bài học như sách giáo khoa không cần in tranh ảnh tốn tiền, mất thời gian mà hình ảnh lại nhỏ không rõ nét như khi đưa lên màn hình lớn
Sở giáo duc và Đào tạo Quảng Ninh, Phòng giáo dục thị xã Quảng Yên cũng đã có công văn chỉ đạo rất cụ thể trong toàn ngành về việc ứng dụng CNTT trong công tác dạy và học Đặc biệt năm học 2013 – 2014 sẽ được phát động là “Năm học tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin ” trong toàn ngành giáo dục Tuy nhiên nhận xét chung về ứng dụng CNTT trong dạy học Toán còn một số tồn tại:
+ Bài giảng còn nặng về "kênh chữ", chưa khai thác được "kênh hình" nên chưa khai thác được tính ưu việt của công nghệ trong dạy học Một số bài giảng còn trình bày thông tin trên máy tính thay bảng viết, học sinh khó nắm được bố cục bài giảng + Một số tính năng của PowerPoint có thể được sử dụng có hiệu quả trong thiết kế bài giảng nhưng chưa được giáo viên khai thác hiệu quả, ví dụ như sử dụng các công
cụ để vẽ hình, sử dụng các hiệu ứng cho các đối tượng, kỹ thuật chèn các ảnh video,
Trang 7*Khảo sát thực tế :
Ngay từ đầu năm học tôi dạy tiết toán chưa ứng dụng CNTT vào giảng dạy tại lớp tôi chủ nhiệm Sau tiết dạy tôi kiểm tra hình thức phỏng vấn về khả năng nắm kiến thức Toán học qua tranh vẽ không có hình ảnh động và âm thanh tôi nhận thấy:
Từ thực tế trên kết quả là điều cần đáng chú ý trong việc gây hứng thú cho hs học Toán Các em còn rụt rè, thiếu tự tin trong học tập Cho nên sau khi học xong bài, các em chưa nắm được lượng kiến thức bài giảng, rất nhanh quên và kỹ năng tính toán chưa nhanh Mặt khác, đầu năm khảo sát chất lượng phân môn Toán lớp tôi, kết quả như sau:
Trang 8
Từ kết quả thực trạng trên cho thấy, chất lượng của học sinh giỏi chưa cao.Vì vậy
mà tôi đưa ra kinh nghiệm “Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Toán lớp
3” Với mong muốn giúp học sinh mạnh dạn, tự tin, tích cực, chủ động, sáng tạo
trong học tập Từ đó sẽ nâng cao hiệu quả dạy học Toán lớp 3 nói riêng và dạy học môn Toán ở tiểu học nói chung, đáp ứng được mục tiêu giáo dục hiện nay
2.2 Các giải pháp
a Đổi mới nhận thức về ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy:
Ngay từ đầu năm học, BGH, tổ trưởng chuyên môn đã phổ biến đến tất cả giáo viên nắm được tinh thần chỉ đạo chung của PGD&ĐT thị xã Quảng Yên là việc sử dụng các bài giảng điện tử không thể thay thế hoàn toàn phấn trắng bảng đen mà máy chiếu (Projector) chỉ thay thế cho các bảng phụ để đưa ra các câu hỏi và bài tập trắc nghiệm, các đáp án, bài giải mẫu, các ví dụ, hình vẽ, tranh là ảnh minh hoạ, trò chơi, phục vụ thiết thực cho nội dung bài giảng Cho đến nay bản thân tôi luôn nhận thức sâu sắc rằng : Hướng đổi mới PPDH Toán hiện nay tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh, khơi dậy và phát triển khả năng tự học, nhằm hình thành cho học sinh tư duy tích cực, độc lập, sáng tạo; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh Theo định hướng trên, cần kế thừa và phát triển những mặt tích cực trong các phương pháp dạy học truyền thống đồng thời áp dụng những PPDH hiện đại thích hợp, đặc biệt nên vận dụng rộng rãi các phương pháp : dạy học đặt và giải quyết vấn đề; dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ Như vậy việc ứng dụng Công nghệ thông tin vào giảng dạy chỉ là thiết bị, phương tiện để thực hiện bài giảng theo định hướng đổi mới phương pháp chứ không phải bài dạy nào có sử dụng Công nghệ thông tin chính
là đổi mới phương pháp dạy học
b Tăng cường bồi dưỡng nâng cao các yêu cầu,kiến thức về Công nghệ thông tin:
Để có thể ứng dụng CNTT vào giảng dạy có hiệu quả thì bản thân phải tự học, tự bồi dưỡng nâng cao kiến thức về Công nghệ thông tin như : soạn bài vi tính, soạn
và trình chiếu PowerPoint, chịu khó tìm kiếm và khai thác thông tin trên mạng
Trang 9
Internet Tham gia đầy đủ các buổi tập huấn về Công nghệ thông tin do nhà trường
người giáo viên cần phải miệt mài nghiên cứu không ngừng sáng tạo cần phải đạt được các yêu cầu sau:
+ Về kiến thức: Ngoài kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ phải vững vàng ra thì yêu cầu phải nắm vững công dụng các tính năng , cách sử dụng và bảo quản các phương tiện, kĩ thuật hỗ trợ dạy học như máy vi tính, máy chiếu đa phương tiện (máy chiếu đa năng Multi Projector)
+ Về kĩ năng: Thực hiện sử dụng thành thạo các phương tiện kĩ thuật dạy học phổ biến; Biết cách tổ chức tiết học có sử dụng CNTT; Thực hiện đúng chính sác các thao tác cơ bản trong hệ điều hành Windows; Biết soạn thảo, trình bày đẹp và biết
sử dụng phần mềm MS Powerpoint để thiết kế bài giảng điện tử; Vận dụng những
kĩ năng này vào việc soạn bài và tổ chức các hoạt động dạy học cho học sinh
+ Về thài độ: Chủ động tự tin trong việc sử dụng các phương tiện CNTT trong dạy học; Có ý thức sử dụng PT KTDH hỗ trợ dạy học; Có ý thức sử dụng phần mềm trình diễn, phần mềm dạy học, phần mềm vẽ hình, để nâng cao chất lượng giờ dạy
Muốn có giờ dạy đạt hiệu quả cao bản thân mỗi giáo viên trong tổ nhận thức được cần phải có kế hoạch bồi dưỡng tin học cho bản thân bằng cách tự tìm tòi tham khảo các tài liệu có liên quan và trực tiếp hỏi đồng chí … để được giúp đỡ
Ví dụ: Khi chẳng may bấm quá hình ảnh thì khôi phục bằng cách nào Hay khi giáo án đã hoàn thiện muốn thêm chữ để minh hoạ thì làm như thế nào
c Một số kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy Toán lớp 3
Trang 10
*Sử dụng PowwerPoint thiết kế bài giảng Toán:
PowerPoint là một phương tiện trình diễn sinh động bài giảng thông qua màu sắc
của văn bản, sự phong phú của hình ảnh, các dạng đồ thị và những đoạn âm thanh, video minh hoạ Bài giảng sử dụng PowerPoint trình diễn là công cụ hữu hiệu để đặt vấn đề cho bài giảng, phân tích những hiện tượng diễn tả bằng lời, đưa ra những câu hỏi tình huống cho bài giảng, những câu hỏi có kèm hình ảnh giúp học sinh dễ nắm bắt vấn đề, đưa thêm những thông tin mà giáo viên cần truyền đạt để củng cố kiến thức cho học sinh, tổ chức các hình thức học tập mới
-Khi sử dụng giáo án điện tử giáo viên có thể thiết kế bài học như sách giáo khoa, không cần in tranh ảnh tốn tiền, mất thời gian mà hình ảnh lại nhỏ không rõ nét như khi đưa lên màn hình lớn
-Đối với môn Toán không có nhiều tranh ảnh như các môn học khác, nhưng không phải vì thế mà không cần đến ứng dụng CNTT Môn Toán tuy ít tranh ảnh, nhưng mỗi bài học hay mỗi bài toán ta đưa lên màn hình lớn sẽ giúp học sinh chú ý hơn Chẳng hạn như những từ ngữ trọng tâm trong bài ta có thể đổi màu hoặc gạch chân
sẽ giúp học sinh hiểu bài hơn, từ đó giải bài toán một cách dễ dàng Ví dụ:
Trang 12có những cách ghép nào nữa Từ đó học sinh có thể vận dụng các cách ghép hình cho các bài học sau,VD:
Trang 13+ Kỹ năng cơ bản về kỹ thuật PowerPoint Đó là các thao tác chèn, copy, xoá, sắp xếp, liên kết, đặt các hiệu ứng đơn giản trên các đối tượng do người thiết kế lựa chọn
+ Kỹ năng sử dụng các công cụ vẽ Trong nhiều bài giảng, giáo viên cần đưa những hình ảnh minh họa cho bài giảng Đó là các thao tác chọn kiểu vẽ, nét vẽ, màu vẽ, màu tô, kỹ thuật nhóm các đối tượng, sắp xếp, sao cho hình ảnh trực quan và hình thức đẹp
+ Kỹ năng khai thác các hiệu ứng điều khiển để mô tả
Có thể nói các kĩ năng rất cần thiết cho thiết kế bài giảng Thực hành các bài tập theo các mức độ từ dễ đến khó Mỗi bài tập chỉ rèn luyện một số kỹ năng cơ bản Phân loại các bài tập tương ứng với các hiệu ứng cơ bản Sắp xếp các bài tập tổng hợp từ đơn giản đến phức tạp Kết hợp rèn kỹ năng vẽ với sử dụng các hiệu ứng
Ví dụ: Bµi: Lµm quen víi thèng kª sè liÖu
Trang 14
-Với tiết này nếu không ứng dụng CNTT thì phải in tranh Nếu in tranh thì tranh sẽ nhỏ, các chữ ghi trong tranh ở dới lớp học sinh không đọc đợc mà phải dùng sách giáo khoa Còn nếu sử dụng CNTT thì tranh rất rõ nét Phần chữ tôi viết với kích cỡ lớn và tô màu thay cho chữ trong tranh nên dới lớp học sinh nhìn rõ, thu hút đợc sự chú ý của học sinh
Bài tập 1: Tôi đa lên Slide cho học sinh đọc yâu cầu, sau đó học sinh thảo luận nhóm
2 Sau khi học sinh thảo luận tôi cho học sinh chữa bài và đáp án đúng cũng đợc đa lên màn hình với màu sắc khác để cả lớp nhìn thấy rõ, chứ không phải chỉ nghe Nh vậy học sinh sẽ hiểu rõ hơn bài tập này hơn